Polski
Program nauczania (Austria)

Matematyka — klasa 9

Klasa 9 (Austria) — Funkcja liniowa i nierówności

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Austria) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w 5. klasie AHS: zbiory liczb i przedziały, wyrażenia algebraiczne, równania liniowe i kwadratowe, funkcje, trygonometria i wektory na płaszczyźnie. Do każdego tematu są przykładowe zadania na wydrukowalne karty pracy z rozwiązaniami.

Zbiory, liczby i prawa działań

Zbiory na diagramie Venna: suma, iloczyn, brak elementów

Dziecko uczy się odczytywać zbiory na diagramie Venna i liczyć elementy, które należą do przynajmniej jednego zbioru, do obu zbiorów lub do żadnego z nich.

typów zadań: 26Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko zna podstawowe pojęcia dotyczące zbiorów i potrafi pracować z nimi na diagramie Venna: dwa okręgi oznaczają dwa zbiory, a część wspólna oznacza elementy należące do obu zbiorów. Punkt podstawy programowej nie podaje dla tego żadnego zakresu liczbowego, dlatego tutaj również żaden nie jest podany.

Typowy błąd: przy liczeniu sumy zbiorów część wspólna jest liczona podwójnie, ponieważ jej elementy występują w obu okręgach. Podobnie obszar „żadnego z dwóch” często myli się z częścią wspólną.

Zadania w tym dziale mają trzy formy:

  • Ile elementów znajduje się w danym obszarze? Dziecko liczy elementy zaznaczonej części diagramu.
  • Prawda czy fałsz dla sumy zbiorów? Dziecko sprawdza, czy stwierdzenie dotyczące sumy zbiorów jest prawdziwe.
  • Wybierz dopełnienie. Dziecko określa elementy leżące poza danym zbiorem.

Powiązanie z podstawą programową: Znać podstawowe pojęcia dotyczące zdań i zbiorów

Typy zadań: Diagram Venna: ile elementów w obszarze · Diagram Venna: prawda czy fałsz dla sumy · Diagram Venna: wszystkie elementy · Diagram Venna: wszystkie elementy: wybierz wynik · Diagram Venna: znajdź błąd · Diagram Venna – odczytaj n(A ∪ B): znajdź błąd · Diagram Venna – odczytaj n(A): znajdź błąd · Diagram Venna – prawdopodobieństwo zbioru A: znajdź błąd · Diagram Venna: brakująca część wspólna · Diagram Venna: brakująca liczba poza zbiorami · Diagram Venna: brakująca liczba „tylko B” · Diagram Venna: dokładnie jeden zbiór · Diagram Venna: odczytaj n(A ∪ B) · Diagram Venna: odczytaj n(A ∪ B): prawda czy fałsz · Diagram Venna: odczytaj n(A ∪ B): wybierz wynik · Diagram Venna: odczytaj n(A) · Diagram Venna: odczytaj n(A): prawda czy fałsz · Diagram Venna: poza częścią wspólną · Diagram Venna: poza zbiorem B · Diagram Venna: prawdopodobieństwo A ∩ B · Diagram Venna: prawdopodobieństwo zbioru A · Diagram Venna: prawdopodobieństwo zbioru A: prawda czy fałsz · Diagram Venna: prawdopodobieństwo zbioru A: wybierz wynik · Liczność sumy zbiorów: dane zbędne · Zbiory: brakująca liczność części wspólnej · Diagram Venna: wybierz dopełnienie sumy · Diagram Venna: prawdopodobieństwo warunkowe (kl. 10–12) · Diagram Venna: prawdopodobieństwo warunkowe: wybierz wynik (kl. 10–12)

Dodawanie, odejmowanie i mnożenie wielomianów

Dziecko uczy się dodawać, odejmować i mnożyć wielomiany oraz uzasadniać każdy krok przekształcenia za pomocą prawa rachunkowego.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się tworzyć i upraszczać sumy, różnice i iloczyny wielomianów. Przy tym powinno potrafić uzasadnić każdy krok przekształcenia prawem działań, na przykład prawem rozdzielności mnożenia względem dodawania lub prawem przemienności. Wyrażenia nie są więc po prostu „wyliczane”, lecz każdy krok jest zrozumiały.

Typowe jest to, że przy mnożeniu nie każdy wyraz zostaje pomnożony przez każdy wyraz, albo że przy odejmowaniu znak minus działa tylko na pierwszy wyraz drugiego nawiasu. Często także łączy się wyrazy niepodobne, takie jak x i x², mimo że nie należą do siebie.

Zadanie polega na przykład na dodawaniu, odejmowaniu lub mnożeniu dwóch wielomianów. Inne formy zadań to:

  • Mnożenie wielomianów, w którym należy wybrać właściwy współczynnik
  • Ocena stwierdzeń dotyczących mnożenia wielomianów jako prawdziwych lub fałszywych
  • Działania na wielomianach z wyborem odpowiedniego współczynnika

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.

Typy zadań: Dodawanie i odejmowanie wielomianów · Działania na wielomianach, współczynnik: wybierz · Mnożenie wielomianów · Mnożenie wielomianów, współczynnik: prawda/fałsz · Mnożenie wielomianów, współczynnik: wstaw znak · Mnożenie wielomianów, współczynnik: wybierz · Mnożenie wielomianów, współczynnik: znajdź błąd

Budowa wyrażeń: co oznaczają ich części?

Dziecko uczy się rozpoznawać poszczególne części w wyrażeniach i wzorach, nazywać ich znaczenie oraz uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby uczniowie potrafili układać i interpretować wyrażenia oraz wzory oraz uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw rachunku. Punkt programu nie podaje dla tego obszaru własnego zakresu liczbowego. Zadania w tym obszarze pokazują przede wszystkim, jaką rolę pełni dana część wyrażenia lub wzoru.

Typowe jest mylenie ról poszczególnych części. Dziecko widzi na przykład we wzorze tylko liczby i litery i nie wie, która część jest wartością początkową, a która opisuje zmianę. Podobnie oznaczenie procentowe „plus 5 %” jest często odczytywane jako „plus 5”. Skutkiem jest wtedy błędna interpretacja wzoru, nawet jeśli samo obliczenie jest poprawne.

Na lekcjach te umiejętności przejawiają się w następujących typach zadań:

  • Części wyrażenia: nazywanie roli, na przykład: Która część jest składnikiem, a która czynnikiem?
  • Model wykładniczy: wartość początkowa i zmiana w %, na przykład: Co oznaczają wartość początkowa i współczynnik wzrostu we podanym wzorze?
  • Części wzoru wzrostu: prawda lub fałsz, na przykład: Czy zdanie o znaczeniu jednej z części jest prawdziwe?
  • Części wzoru wzrostu: wybierz procentową zmianę, na przykład: Które oznaczenie procentowe pasuje do danego czynnika wzrostu?

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.

Typy zadań: Części wyrażenia: nazwij rolę części · Części wzoru wzrostu: prawda czy fałsz · Części wzoru wzrostu: wstaw znak · Części wzoru wzrostu: znajdź błąd · Model wykładniczy: wartość początkowa i zmiana % · Części wzoru wzrostu: wybierz procent zmiany

Zaokrąglanie do cyfr znaczących

Twoje dziecko uczy się zaokrąglać liczby do określonej liczby cyfr znaczących oraz sensownie posługiwać się takimi wartościami przybliżonymi.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby uczniowie umiejętnie posługiwali się wartościami przybliżonymi. Wartość przybliżona zastępuje dokładną liczbę prostszą, na przykład 3,14 zamiast π. Jaka dokładność jest odpowiednia, zależy od zadania. Dokładna wielkość liczbowa, z którą się pracuje, nie jest określona w punktach podstawy programowej. Wynika ona z przykładowych zadań z tego działu.

Typowy błąd: uczennica liczy cyfry od przecinka zamiast od pierwszej cyfry różnej od zera. Dla liczby 0,00472 na przykład zera wiodące nie są znaczące, więc liczba ma trzy cyfry znaczące (4, 7, 2). Jeśli ktoś tego nie uwzględni, często zaokrągla w niewłaściwym miejscu, a wynik jest wtedy zbyt mało lub niepotrzebnie zbyt dokładny.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Zaokrąglanie do cyfr znaczących: Podaną liczbę zaokrągla się do określonej liczby cyfr znaczących.
  • Cyfry znaczące: wybierz odpowiedź: Spośród kilku podanych wartości wybiera się właściwe zaokrąglenie lub liczbę cyfr znaczących.
  • Cyfry znaczące: prawda czy fałsz: Sprawdza się, czy stwierdzenia dotyczące zaokrągleń są poprawne.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć sensownie posługiwać się wartościami przybliżonymi

Typy zadań: Zaokrąglij do cyfr znaczących · Cyfry znaczące: prawda czy fałsz · Cyfry znaczące: wybierz odpowiedź · Cyfry znaczące: znajdź błąd

Faktoryzacja: wyłączanie wspólnego czynnika, grupowanie, sześciany

Dziecko uczy się zapisywać wyrażenia, takie jak 6x² + 9x, w postaci iloczynu, wyłączając wspólne czynniki przed nawias, grupując wyrazy lub rozkładając sumy bądź różnice sześcianów.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się zapisywać wyrażenie, np. 6x² + 9x, w postaci iloczynu, czyli rozkładać je na czynniki. Stosuje się przy tym prawo rozdzielności w odwrotnym kierunku: 6x² + 9x = 3x(2x + 3). Każdy krok przekształcenia powinien dać się uzasadnić za pomocą jakiegoś prawa rachunkowego.

Program nauczania wymienia ponadto rozwiązywanie prostych równań wielomianowych stopnia do 4 w zbiorze liczb rzeczywistych, o ile są one wykorzystywane w rachunku różniczkowym. Ten zakres wykracza poza tę klasę. Na tych zajęciach chodzi o same przekształcenia, które są do tego potrzebne.

Typowe błędy to:

  • Wyłączenie tylko części wspólnego czynnika: W przypadku 6x² + 9x wyciąga się tylko 3, otrzymując 3(2x² + 9x). Wyrażenie nie jest wtedy jeszcze w pełni rozłożone na czynniki.
  • Zgubienie składnika „1”: Dla x² + x zapisuje się x(x) zamiast x(x + 1).
  • Błędy ze znakami: Przy wyciąganiu minusa przed nawias lub przy grupowaniu znaki często nie zmieniają się poprawnie.

W karcie pracy występują trzy typy zadań. Przy wyłączaniu wspólnego jednomianu wyciąga się wspólny czynnik, np. 4a³ − 8a² = 4a²(a − 2). Przy rozkładzie przez grupowanie wyrazy łączy się w pary, np. ax + ay + bx + by = (a + b)(x + y). Przy sumie i różnicy sześcianów rozkłada się wyrażenie takie jak x³ − 8 = (x − 2)(x² + 2x + 4). Do każdego zadania istnieje rozwiązanie, za pomocą którego można sprawdzić kroki przekształceń.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.
Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać proste równania wielomianowe stopnia ≤ 4 w zbiorze liczb rzeczywistych (o ile są wykorzystywane w rachunku różniczkowym)

Typy zadań: Wyłączanie jednomianu przed nawias · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: prawda/fałsz · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: wybierz · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: znajdź błąd · Rozkład przez grupowanie (kl. 10–11) · Suma i różnica sześcianów (kl. 10–11) · Wzory na sześciany, współczynnik: prawda/fałsz (kl. 10–11) · Wzory na sześciany, współczynnik: wstaw znak (kl. 10–11) · Wzory na sześciany, współczynnik: wybierz (kl. 10–11) · Wzory na sześciany, współczynnik: znajdź błąd (kl. 10–11)

Przedziały na osi liczbowej

Twoje dziecko uczy się zaznaczać na osi liczbowej zakresy liczb, na przykład „wszystkie liczby między 2 a 5”, oraz opisywać, które liczby do nich należą.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Zgodnie z podstawą programową Państwa dziecko powinno umieć przedstawiać liczby, wartości bezwzględne liczb oraz przedziały na osi liczbowej. Podstawa programowa nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczb. Zadania w tym kierunku pokazują jednak, czego oczekuje się na tym poziomie: Państwa dziecko odczytuje przedział z osi liczbowej, określa najmniejszą liczbę całkowitą w przedziale i rozstrzyga, czy punkt graniczny do niego należy.

Typowy błąd dotyczy punktu granicznego. Otwarty koniec (kółko, „<”) oznacza, że liczba do przedziału nie należy; zamknięty koniec (wypełniony punkt, „≤”) oznacza, że należy. Kto przeoczy tę różnicę, podaje przy najmniejszej liczbie całkowitej w przedziale wartość, która w nim w ogóle nie występuje. Na przykład: w przedziale (−2; 5] liczby −2 nie ma, więc najmniejsza liczba całkowita to −1.

Zadania na drukowanych kartach pracy są zwykle zbudowane w następujący sposób:

  • Najmniejsza liczba całkowita w przedziale: Państwa dziecko wybiera poprawną odpowiedź spośród kilku możliwości.
  • Odczytywanie przedziału z osi liczbowej: Państwa dziecko opisuje, które liczby są zaznaczone na rysunku.
  • Przedział: czy punkt graniczny do niego należy? Państwa dziecko rozstrzyga przy każdym punkcie granicznym, czy jest on zawarty w przedziale.

Podczas ćwiczeń warto wspólnie rysować osie liczbowe i świadomie oznaczać punkty graniczne jako otwarte lub zamknięte.

Powiązanie z podstawą programową: potrafić przedstawiać liczby, wartości bezwzględne liczb i przedziały na osi liczbowej

Typy zadań: Przedział: czy koniec należy do przedziału? · Zapisz przedział zaznaczony na osi · Najmniejsza całkowita z przedziału: wybierz odpowiedź

Wyrażenia wymierne: mnożenie, odejmowanie, skracanie

Dziecko uczy się mnożyć, odejmować i skracać wyrażenia ułamkowe oraz uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko wykonuje działania na wyrażeniach ułamkowych, czyli na ułamkach, w których występują zmienne. Podstawa programowa wymaga, aby umieć przekształcać wyrażenia i uzasadniać każdy krok za pomocą praw działań. Nie podano przy tym konkretnego zakresu liczbowego. Karta pracy pokazuje, co dokładnie się ćwiczy: mnożenie, odejmowanie i skracanie wyrażeń ułamkowych.

Typowy błąd pojawia się przy odejmowaniu. Gdy odejmuje się jeden ułamek od drugiego, wiele dzieci zapomina o znaku minus przed całym licznikiem drugiego ułamka. Wtedy ujemny jest tylko pierwszy składnik albo zmienia się tylko część licznika. Także przy skracaniu często skraca się składniki zamiast czynników, na przykład gdy skreśla się x w wyrażeniu x+2.

Na lekcjach dziecko spotyka się z następującymi typami zadań:

  • Mnożenie wyrażeń ułamkowych: licznik przez licznik, mianownik przez mianownik, a następnie skracanie.
  • Odejmowanie wyrażeń ułamkowych: wspólny mianownik, a potem poprawne odjęcie licznika z użyciem nawiasów.
  • Wyrażenia ułamkowe, skracanie: rozpoznawanie odpowiednich czynników i ich wykreślanie.
  • Różnica: prawda/fałsz: sprawdzenie podanego przekształcenia i znalezienie miejsca błędu.
  • Różnica: wybierz: wybranie poprawnego przekształcenia spośród kilku.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.

Typy zadań: Mnożenie wyrażeń wymiernych · Wyrażenia wymierne, skracanie: wybierz · Odejmowanie wyrażeń wymiernych (kl. 10–11) · Ułamki algebraiczne, różnica: prawda/fałsz (kl. 10–11) · Ułamki algebraiczne, różnica: wstaw znak (kl. 10–11) · Ułamki algebraiczne, różnica: wybierz (kl. 10–11) · Ułamki algebraiczne, różnica: znajdź błąd (kl. 10–11)

Równania i układy równań

Układy dwóch równań z dwiema niewiadomymi

Dziecko uczy się rozwiązywać jednocześnie dwa równania z dwiema zmiennymi, na przykład metodą przeciwnych współczynników, oraz rozpoznawać, czy istnieje dokładnie jedno rozwiązanie, brak rozwiązań, czy nieskończenie wiele rozwiązań.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej zapisano, że uczniowie mają układać i rozwiązywać liniowe układy równań z dwiema niewiadomymi oraz badać ich przypadki rozwiązań i interpretować je geometrycznie. Podstawa programowa nie podaje dla tego celu konkretnego zbioru liczb. Zadania w tej klasie pokazują przede wszystkim metodę przeciwnych współczynników, w której jedną niewiadomą eliminuje się przez dodawanie lub odejmowanie równań.

Typowym błędem jest odejmowanie: kto odejmuje jedno równanie od drugiego, często zapomina zmienić znaki wyrazów drugiego równania. Kolejną pułapką jest przekonanie, że każdy układ ma dokładnie jedno rozwiązanie. Zwłaszcza w przypadku układów sprzecznych lub opisujących tę samą prostą prowadzi to do błędnych odpowiedzi.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Układ równań – metoda przeciwnych współczynników: wyznaczyć obie wartości x i y tą metodą.
  • Liczba rozwiązań układu: rozstrzygnąć, czy układ ma jedno, żadnego czy nieskończenie wiele rozwiązań.
  • Układ równań, wartość x – wybierz: wybrać właściwą wartość x spośród podanych odpowiedzi.
  • Układ równań, wartość x – prawda/fałsz: sprawdzić, czy podane stwierdzenie o x jest prawdziwe.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić rozwiązywać liniowe układy równań z dwiema niewiadomymi oraz badać ich przypadki rozwiązań i interpretować je geometrycznie
Powiązanie z podstawą programową: układać i rozwiązywać liniowe układy równań z dwiema niewiadomymi.

Typy zadań: Liczba rozwiązań układu · Układ równań metodą przeciwnych współczynników krok po kroku · Układ równań — metoda przeciwnych współczynników · Układ równań, wartość x: prawda/fałsz · Układ równań, wartość x: wstaw znak · Układ równań, wartość x: wybierz · Układ równań, wartość x: znajdź błąd

Rozwiązywanie równań kwadratowych

Rozwiązywanie równań kwadratowych: Dziecko uczy się rozwiązywać równania kwadratowe z jedną zmienną oraz sprawdzać, czy nie mają rozwiązań, mają jedno rozwiązanie czy dwa rozwiązania.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się rozwiązywać równania kwadratowe z jedną zmienną. Przy tym bada także, ile rozwiązań ma równanie, czyli czy nie ma rozwiązań, czy ma dokładnie jedno, czy dwa. Program nauczania nie podaje konkretnego zakresu liczb dla tego etapu, dlatego także tutaj żaden nie jest podawany.

Często błędy pojawiają się przy przekształcaniu, na przykład przy znakach lub przy obliczaniu pod pierwiastkiem. Kolejnym typowym błędem jest zatrzymanie się po znalezieniu jednego rozwiązania i przeoczenie drugiego. To propozycja z praktyki nauczycielskiej, a nie część wymagań programu nauczania.

Zadania w tym dziale opierają się na trzech szablonach:

  • Równanie kwadratowe: rozwiąż równanie.
  • Równanie kwadratowe, wybierz większe rozwiązanie: z podanych rozwiązań wybierz większe.
  • Równanie kwadratowe, większe rozwiązanie prawda/fałsz: zdecyduj, czy podane stwierdzenie o większym rozwiązaniu jest prawdziwe.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać równania liniowe i kwadratowe z jedną zmienną; umieć badać przypadki rozwiązań

Typy zadań: Równanie kwadratowe · Równanie kwadratowe krok po kroku · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: prawda/fałsz · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: wstaw znak · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: wybierz · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: znajdź błąd

Równania bez rozwiązań lub z nieskończenie wieloma rozwiązaniami

Dziecko uczy się sprawdzać równanie poprzez przekształcanie oraz rozstrzygać, czy ma ono brak rozwiązań, dokładnie jedno rozwiązanie, czy nieskończenie wiele rozwiązań.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tym temacie dziecko stosuje przekształcenia równoważne, czyli takie, które nie zmieniają równania: dodaje lub odejmuje tę samą liczbę po obu stronach, mnoży lub dzieli obie strony przez tę samą liczbę. Program nauczania wymaga rozwiązywania równań liniowych i kwadratowych z jedną zmienną oraz badania przypadków rozwiązań. Zadania w tym obszarze pokazują, która część tego materiału pojawia się konkretnie w klasie 9: dziecko sprawdza, czy równanie nie ma rozwiązania albo ma nieskończenie wiele rozwiązań.

Typowy błąd: po przekształceniu pojawia się na przykład 0 = 5 lub 0 = 0. Wiele dzieci mimo to zapisuje liczbę jako rozwiązanie, np. „x = 0” przy 0 = 0. Poprawnie: 0 = 5 jest zawsze fałszywe, więc równanie nie ma rozwiązania. 0 = 0 jest zawsze prawdziwe, więc równanie spełnia każda liczba i istnieje nieskończenie wiele rozwiązań. Pomocne jest pytanie, czy na końcu zdanie jest prawdziwe dla każdej liczby, dla żadnej liczby, czy tylko dla pewnej konkretnej liczby.

Typowe zadania to:

  • Równanie bez rozwiązań lub z nieskończenie wieloma rozwiązaniami: Dziecko rozwiązuje równanie i uzasadnia, dlaczego nie ma ono rozwiązania albo ma nieskończenie wiele rozwiązań.
  • Równanie tożsamościowe: wybierz: Dziecko wybiera spośród kilku równań to, które jest spełnione dla wszystkich liczb.
  • Równanie tożsamościowe: prawda/fałsz: Dziecko rozstrzyga, czy podane stwierdzenia o równaniach są prawdziwe, czy fałszywe, i uzasadnia swoją decyzję.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać równania liniowe i kwadratowe z jedną zmienną; umieć badać przypadki rozwiązań
Powiązanie z podstawą programową: Przekształcać równania i wzory; rozwiązywać równania za pomocą przekształceń równoważnych,

Typy zadań: Równanie sprzeczne lub tożsamościowe · Równanie tożsamościowe: prawda/fałsz · Równanie tożsamościowe: wstaw znak · Równanie tożsamościowe: wybierz · Równanie tożsamościowe: znajdź błąd

Funkcje

Odczytywanie funkcji z wykresu

Dziecko uczy się odczytywać z wykresu funkcji, gdzie ona rośnie lub maleje, gdzie ma miejsca zerowe i jakie wartości przyjmuje.

typów zadań: 13Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko może odczytać z wykresu funkcji kilka jej własności: gdzie funkcja rośnie lub maleje, gdzie przecina oś x (miejsca zerowe), jakie wartości funkcji występują w określonych miejscach oraz gdzie jest dodatnia, a gdzie ujemna. Dziedzinę i zbiór wartości również wyznacza się na podstawie wykresu. Podstawy programowe nie podają dla tego osobnego zakresu liczb, lecz opisują funkcje ogólnie, dlatego chodzi tu o odczytywanie z rysunku, a nie o określone zbiory liczb.

Typowe jest to, że dzieci mylą osie: odczytują wartość y tam, gdzie pytano o wartość x, lub odwrotnie. Zdarza się też, że przy miejscach zerowych bierze się pod uwagę jedynie przebieg krzywej, a nie punkty, w których wykres rzeczywiście przecina oś x. Przy przedziałach takich jak „rosnąca” czy „malejąca” często pracuje się nieprecyzyjnie, gdy wykres zmienia kierunek.

Zadania na ten temat to m.in. „Rosnąca – odczytaj z wykresu”, „Malejąca – odczytaj z wykresu”, „Miejsca zerowe – odczytaj z wykresu”, „Wartość funkcji – odczytaj z wykresu”, „Dziedzinę – odczytaj z wykresu”, „Zbiór wartości – odczytaj z wykresu” oraz „Znak – odczytaj z wykresu”. Są też funkcje określone na fragmentach przedziałów oraz zadania w formie „wybierz odpowiedź” lub „prawda czy fałsz”.

Powiązanie z podstawą programową: Opisywać za pomocą wyrażeń, tabel i wykresów zależności, które można ująć funkcjami rzeczywistymi jednej zmiennej, oraz refleksyjnie rozważać modelowy charakter funkcji
Powiązanie z podstawą programową: Umieć badać funkcje rzeczywiste (monotoniczność, lokalne i globalne ekstrema, symetria, okresowość)
Powiązanie z podstawą programową: Znać funkcje rzeczywiste wielu zmiennych; umieć rozpoznawać funkcje we wzorach; znać ogólne pojęcie funkcji (f: A → B, gdzie A i B są dowolnymi zbiorami)

Typy zadań: Miejsca zerowe z wykresu · Wartość funkcji odczytana z wykresu · Wartość funkcji z wykresu: prawda czy fałsz · Wartość funkcji z wykresu: wstaw znak · Wartość funkcji z wykresu: znajdź błąd · Dziedzina funkcji z wykresu · Funkcja określona kilkoma wzorami · Gdzie funkcja jest dodatnia — z wykresu · Miejsca zerowe z wykresu: wybierz odpowiedź · Przedział, w którym funkcja maleje (z wykresu) · Przedział, w którym funkcja rośnie (z wykresu) · Wartość funkcji z wykresu: wybierz odpowiedź · Zbiór wartości funkcji z wykresu

Równanie prostej z punktów i równoległości

Dziecko uczy się opisywać funkcję liniową: wyznaczać równanie prostej na podstawie dwóch punktów lub znajdować równanie prostej równoległej przechodzącej przez dany punkt, mając daną prostą.

typów zadań: 12Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi obliczyć współczynnik kierunkowy prostej na podstawie dwóch danych punktów i na tej podstawie podać prostą w postaci funkcji liniowej. Zakresy liczbowe zależą od zadań w karcie pracy; podstawy programowe nie podają dla tego poziomu klasy osobnego zbioru liczb. Przy prostej równoległej dziecko wie, że obie proste mają ten sam współczynnik kierunkowy i różnią się tylko wyrazem wolnym.

Typowym błędem jest obliczanie współczynnika kierunkowego jako sumy lub różnicy wartości zamiast ilorazu różnicy wartości y i różnicy wartości x. Często zmienia się też znak, gdy oba punkty podstawia się w różnej kolejności. Przy prostej równoległej współczynnik bywa przepisany poprawnie, ale punkt nie zostaje podstawiony, aby wyznaczyć wyraz wolny.

W kartach pracy pojawiają się zadania „Funkcja liniowa przez dwa punkty”, „Prosta równoległa przez jeden punkt” oraz „Współczynnik kierunkowy prostej przez dwa punkty”, każde z odpowiedziami do wyboru lub pytaniem, czy dane zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe. Uzupełniająco jest zadanie „Wyraz wolny prostej”, w którym dziecko rozpoznaje punkt przecięcia z osią y.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać funkcje liniowe
Powiązanie z podstawą programową: pracować z funkcjami liniowymi,

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy prostej: prawda czy fałsz · Współczynnik kierunkowy prostej: wstaw znak · Współczynnik kierunkowy prostej: znajdź błąd · Argument funkcji liniowej: pytanie odwrotne · Funkcja liniowa: brakujący współczynnik kierunkowy · Prosta równoległa przez punkt · Współczynnik kierunkowy prostej: dane zbędne · Współczynnik kierunkowy prostej: wybierz odpowiedź · Wzór funkcji liniowej z dwóch punktów · Prosta równoległa przez punkt: wybierz odpowiedź · Wyraz wolny prostej przez dwa punkty: wybierz odpowiedź · Funkcja liniowa w cenniku: dla jakiego argumentu

Obliczanie wartości funkcji kwadratowych

Dziecko uczy się obliczać wartość funkcji f(x) = a·x² + b·x + c dla danego miejsca x oraz sprawdzać stwierdzenia dotyczące tej wartości.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko podstawia podaną liczbę za x do wzoru funkcji f(x) = a·x² + b·x + c i oblicza wartość funkcji. Podstawa programowa nie podaje tu własnego zakresu liczb; zadania pokazują jednak, że pojawiają się również miejsca z ujemnym x.

Typowy błąd pojawia się przy podstawianiu liczby ujemnej. Gdy podstawiamy x = −3, często liczy się x² jako −3², czyli jako −9, zamiast jako (−3)² = 9. Pomylona bywa także kolejność: najpierw oblicza się x², potem mnoży się przez a, następnie dodaje się b·x i dodaje c.

Na lekcjach dziecko spotyka się z następującymi typami zadań:

  • Wartość funkcji kwadratowej: obliczenie wartości dla podanego miejsca.
  • Funkcja kwadratowa w ujemnym miejscu: wybierz odpowiedź: wybór prawidłowej wartości funkcji dla ujemnego miejsca spośród kilku podanych.
  • Wartość funkcji kwadratowej: prawda czy fałsz: ocena twierdzeń o wartościach funkcji jako prawdziwych lub fałszywych.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać funkcje kwadratowe postaci f(x) = a·x² + b·x + c

Typy zadań: Wartość funkcji kwadratowej · Wartość funkcji kwadratowej: prawda czy fałsz · Wartość funkcji kwadratowej: wstaw znak · Wartość funkcji kwadratowej: znajdź błąd · Funkcja kwadratowa: brakujący współczynnik a · Wartości funkcji kwadratowej: porównaj · Wartości funkcji kwadratowej: uporządkuj · Funkcja kwadratowa w punkcie ujemnym: wybierz odpowiedź

Porównywanie funkcji: wzór, tabela, wykres

Twoje dziecko uczy się porównywać dwie funkcje podane jako wyrażenie, tabela lub wykres oraz rozpoznawać wartości funkcji, maksima i różnice.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko potrafi opisywać zależności, które są określone przez funkcje rzeczywiste jednej zmiennej, w różnych postaciach: jako wyrażenie, jako tabelę wartości i jako wykres. Przy porównywaniu zestawia się dwie takie funkcje, na przykład po to, by ustalić, która ma większą wartość w danym punkcie albo które ma większe maksimum.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy trzeba przejść między tymi postaciami. Wykres jest wtedy oglądany tylko pobieżnie albo wartość funkcji zostaje błędnie obliczona z wyrażenia, przez co porównanie kończy się niepowodzeniem już na pierwszym kroku. Często porównuje się też jedynie kształt krzywej, choć liczy się wartość y w pytanym punkcie.

Odpowiednie zadania z kart pracy to na przykład:

  • Maksimum funkcji: która jest większa?
  • Porównywanie wartości funkcji: wykres i wyrażenie
  • Porównywanie maksimów funkcji: wybierz odpowiedź
  • Porównywanie wartości dwóch funkcji: wybierz odpowiedź
  • Porównywanie wartości dwóch funkcji: prawda czy fałsz

Podstawa programowa wymaga ponadto zastanowienia się nad charakterem modelowania za pomocą funkcji. Wymienione typy zadań nie obejmują tej części bezpośrednio.

Powiązanie z podstawą programową: Opisywać za pomocą wyrażeń, tabel i wykresów zależności, które można ująć funkcjami rzeczywistymi jednej zmiennej, oraz refleksyjnie rozważać modelowy charakter funkcji

Typy zadań: Maksimum funkcji: która ma większe? · Porównaj wartości funkcji: wykres i wzór · Porównanie wartości dwóch funkcji: prawda czy fałsz · Porównanie wartości dwóch funkcji: wstaw znak · Porównanie wartości dwóch funkcji: znajdź błąd · Porównanie maksimów funkcji: wybierz odpowiedź · Porównanie wartości dwóch funkcji: wybierz odpowiedź

Co oznaczają liczby we wzorze liniowym

Dziecko uczy się rozpoznawać w funkcji liniowej, jako modelu sytuacji z życia codziennego, co oznaczają współczynnik kierunkowy (nachylenie) i wartość początkowa.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawy programowe wymagają, aby uczniowie potrafili opisywać i badać funkcje liniowe oraz rozumieć funkcje jako modele matematyczne. Punkty podstawy programowej nie podają dla tego konkretnego zakresu liczb. Chodzi o to, by dziecko potrafiło odnieść liczby w wzorze takim jak y = k·x + d do sytuacji, np. do kosztów, poziomu wody lub drogi w czasie.

Typowym błędem jest mylenie współczynnika kierunkowego z wartością początkową albo odczytywanie współczynnika kierunkowego jako wartości całkowitej zamiast jako zmiany na jednostkę. Wtedy często liczbę "3" interpretuje się jako kwotę początkową, mimo że oznacza ona, o ile zmienia się wielkość w każdym kroku.

Na lekcjach dziecko spotyka się z tą umiejętnością przede wszystkim w gotowych szablonach zadań: Steigung als Änderungsrate, Änderung einer linearen Funktion: wähle die Antwort oraz Änderung einer linearen Funktion: richtig oder falsch. Chodzi tam o rozpoznawanie znaczenia współczynnika kierunkowego i ocenianie stwierdzeń dotyczących zmian.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać funkcje liniowe
Powiązanie z podstawą programową: Umieć pracować z funkcjami w dziedzinach zorientowanych na zastosowania; umieć rozumieć funkcje jako modele matematyczne
Powiązanie z podstawą programową: pracować z funkcjami liniowymi,

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy jako tempo zmian · Zmiana wartości funkcji liniowej: prawda czy fałsz · Zmiana wartości funkcji liniowej: znajdź błąd · Zmiana wartości funkcji liniowej: wybierz odpowiedź

Proporcjonalność prosta i odwrotna za pomocą wzorów

Twoje dziecko uczy się wyznaczać stałą k z tabeli wartości lub zadania tekstowego oraz formułować zależności postaci y = k·xⁿ lub y = k/xⁿ.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się opisywać zależności między dwiema wielkościami za pomocą równania. Przy proporcjonalności prostej obowiązuje y = k·xⁿ: gdy x rośnie, y rośnie według tego wzorca. Przy proporcjonalności odwrotnej obowiązuje y = k/xⁿ: gdy x rośnie, y maleje. Stała k wynika z jednej danej pary wartości.

Typowym błędem jest pomylenie tych dwóch przypadków. Kto w y = k/x podwaja x, często oczekuje, że y też się podwoi. Prawidłowo: y zmniejsza się o połowę. Kolejny częsty błąd pojawia się przy potęgach: przy y = k·x² podwojenie x prowadzi do czterokrotnego wzrostu y, a nie do podwojenia. Wiele dzieci przenosi sposób myślenia z proporcjonalności liniowej i przeoczają przy tym wykładnik.

Typowe zadania w tym dziale:

  • Proporcjonalność prosta: y = kxⁿ – obliczyć stałą k z jednej pary wartości i podać równanie.
  • Proporcjonalność odwrotna: y = k/xⁿ – ta sama idea z ułamkiem, czyli wyznaczyć k z jednej pary wartości.
  • Stała proporcjonalności odwrotnej: wybierz odpowiedź – spośród kilku możliwości wybrać właściwą wartość k.
  • Proporcjonalność do potęgi: wybierz – zdecydować, która funkcja potęgowa opisuje podaną zależność.

Program nauczania wymienia także funkcje potęgowe o dowolnych wykładnikach wymiernych. Szablony zadań dla tej klasy pokazują przede wszystkim podstawowy typ opisany powyżej; czy i w jakim zakresie wykładniki wykraczają poza niego, można sprawdzić w programie nauczania danego etapu.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić badać wzory pod względem aspektów funkcyjnych; potrafić opisywać proporcjonalności bezpośrednie i odwrotne za pomocą funkcji
Powiązanie z podstawą programową: Funkcje potęgowe: f(x) = a · x^q (q ∈ ℚ)

Typy zadań: Proporcjonalność do potęgi: wybierz wynik · Proporcjonalność odwrotna: y = k/xⁿ · Proporcjonalność prosta: y = kxⁿ · Stała proporcjonalności odwrotnej: wybierz odpowiedź

Zrozumienie kosztów jako funkcji liniowej

Dziecko uczy się opisywać i przedstawiać zależność między dwiema wielkościami, na przykład liczbą sztuk a kosztem, jako funkcję liniową.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko uczy się pracować z funkcjami liniowymi i wykorzystywać je jako model matematyczny w sytuacji z życia codziennego. Typowym przykładem jest pytanie, jak zmienia się cena w zależności od liczby kupionych artykułów. Podstawy programowe nie podają dla tego konkretnego zakresu liczbowego, a konkretne liczby znajdują się na kartach pracy.

Typowym błędem jest pominięcie ceny podstawowej lub traktowanie ceny jednostkowej jak ceny całkowitej. Wtedy wynik jest niepoprawny, mimo że obliczenie wygląda na prawidłowe. Pomocne jest, aby przy każdym rozwiązaniu krótko sprawdzić, co obowiązuje przy zerowej liczbie artykułów.

Na kartach pracy pojawiają się przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Koszty jako funkcja liniowa i jej wykres: Ustalić przyporządkowanie i narysować odpowiadający mu wykres.
  • Zależność liniowa: koszty: wybierz: Wybrać odpowiednią funkcję spośród kilku ofert.
  • Zależność liniowa: koszty: prawda/fałsz: Sprawdzić i uzasadnić stwierdzenia dotyczące zależności.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć pracować z funkcjami w dziedzinach zorientowanych na zastosowania; umieć rozumieć funkcje jako modele matematyczne
Powiązanie z podstawą programową: pracować z funkcjami liniowymi,

Typy zadań: Koszt jako funkcja liniowa i jej wykres · Zależność liniowa: koszt: prawda/fałsz · Zależność liniowa: koszt: wybierz · Zależność liniowa: koszt: znajdź błąd

Trygonometria

Trójkąty prostokątne z sinusem, cosinusem, tangensem

Dziecko uczy się, jak w trójkącie prostokątnym dla danego kąta znaleźć przyprostokątną naprzeciwko, przyprostokątną przyległą oraz odpowiedni stosunek z sinusem, cosinusem lub tangensem.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby umieć wykonywać obliczenia w trójkątach prostokątnych i ogólnych. Do tego tematu w klasie 9 ćwiczenia dotyczą przede wszystkim trygonometrii w trójkącie prostokątnym. Sam program nauczania nie podaje konkretnego zakresu liczb, dlatego ten tekst opisuje wyłącznie rodzaj zadań.

Częstym błędem jest mylenie przyprostokątnej przeciwległej i przyprostokątnej przyległej. Nazwa zależy od tego, który kąt jest rozważany: przyprostokątna przeciwległa leży naprzeciw kąta, a przyprostokątna przyległa przylega do niego. Kto patrzy tylko na położenie boku na rysunku, a nie na kąt, przypisuje boki błędnie i wybiera niewłaściwy stosunek.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Przyprostokątna przyległa i przyprostokątna przeciwległa: dziecko nazywa boki względem danego kąta.
  • Cosinus w trójkącie prostokątnym: prawda czy fałsz: dziecko sprawdza, czy stwierdzenie dotyczące cosinusa jest poprawne.
  • Sinus w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość oraz Tangens w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość: dziecko wybiera z podanych możliwości odpowiednią wartość.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić wykonywać obliczenia w trójkątach prostokątnych i dowolnych, na figurach i bryłach (także za pomocą twierdzenia sinusów i twierdzenia cosinusów)

Typy zadań: Cosinus w trójkącie prostokątnym: prawda czy fałsz · Cosinus w trójkącie prostokątnym: znajdź błąd · Przyprostokątna naprzeciw kąta · Przyprostokątna przy kącie · Sinus w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość · Tangens w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość · Trygonometria w terenie: wysokość przy kącie 30°

Współrzędne biegunowe: punkty wyznaczone przez odległość i kąt

Twoje dziecko uczy się opisywać położenie punktu na płaszczyźnie za pomocą odległości i kąta oraz przechodzić między tym zapisem a zwykłymi współrzędnymi x i y.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkt można opisać na dwa sposoby: za pomocą swoich współrzędnych x i y albo za pomocą jego odległości od początku układu oraz kąta, pod jakim leży względem początku układu. Podstawa programowa wymaga, aby umieć posługiwać się współrzędnymi biegunowymi. Zakresy liczbowe, w których to się odbywa, podaje podstawa programowa dla całego etapu. Dla tej klasy 5 wskazówki do zadań pokazują, na czym najbardziej polega sprawa.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Przeliczanie współrzędnych biegunowych na współrzędne kartezjańskie: Z odległości i kąta oblicza się wartości x i y punktu.
  • Współrzędne biegunowe: wybierz współrzędną: Uczeń decyduje, która informacja pasuje do danego punktu.
  • Współrzędne biegunowe: prawda czy fałsz: Uczeń sprawdza twierdzenia o współrzędnych biegunowych i uzasadnia, czy są prawdziwe.

Podczas przeliczania często brakuje właściwego przyporządkowania: odległość i kąt zostają zamienione miejscami albo kąt mierzy się od niewłaściwej osi. Wtedy punkt jest już błędny. Pomocne jest, aby przy rozwiązywaniu najpierw zapytać, która informacja jest odległością, a która kątem, i w razie potrzeby krótko naszkicować punkt.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć posługiwać się współrzędnymi biegunowymi

Typy zadań: Współrzędne biegunowe na kartezjańskie · Współrzędne biegunowe: prawda czy fałsz · Współrzędne biegunowe: wybierz współrzędną · Współrzędne biegunowe: znajdź błąd

Wektory i geometria analityczna w ℝ²

Proste na płaszczyźnie: punkt przecięcia i prostopadłość

Twoje dziecko uczy się opisywać proste w układzie współrzędnych, wyznaczać ich punkt przecięcia oraz znajdować prostą prostopadłą przechodzącą przez dany punkt.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie chodzi o opisywanie prostych w układzie współrzędnych i badanie ich wzajemnego położenia. Punkty programowe podają w tym celu równania w postaci wektora normalnego oraz przedstawienia parametryczne. Nie podają żadnego konkretnego zakresu liczbowego, dlatego tutaj nic bliższego nie jest ustalane. Wydrukowane zadania pokazują przede wszystkim trzy czynności: wyznaczanie punktu przecięcia dwóch prostych, odczytywanie współczynnika kierunkowego z postaci ogólnej oraz wyznaczanie prostej prostopadłej przechodzącej przez dany punkt.

Typowy błąd pojawia się przy odczytywaniu współczynnika kierunkowego z postaci ogólnej równania, takiego jak ax + by = c. Często zapomina się, że współczynnik kierunkowy wynosi −a/b, albo myli się miejscami liczby a i b. W przypadku prostej prostopadłej często zmienia się tylko znak, a nie odwraca się współczynnika kierunkowego. Przy punkcie przecięcia najczęściej popełnia się błąd rachunkowy podczas podstawiania lub rozwiązywania układu równań.

Typowe zadania brzmią na przykład: „Wyznacz punkt przecięcia dwóch prostych”, „Podaj współczynnik kierunkowy prostej w postaci ogólnej” lub „Wyznacz równanie prostej prostopadłej przechodzącej przez punkt P”. Szablony Punkt przecięcia dwóch prostych, Punkt przecięcia dwóch prostych: wybierz wartość, Współczynnik kierunkowy z postaci ogólnej (także w wariancie z wyborem) oraz Prosta prostopadła przechodząca przez punkt obejmują te czynności. Rozwiązania są dostarczane razem z kartami pracy, dzięki czemu można wspólnie sprawdzić wyniki.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć opisywać proste za pomocą przedstawień parametrycznych w ℝ² i równań w postaci normalnej (z wektorem normalnym) w ℝ², wyznaczać punkty przecięcia prostych oraz określać wzajemne położenie prostych

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy z postaci ogólnej: wybierz · Współczynnik kierunkowy z równania ogólnego · Przecięcie dwóch prostych: wybierz wartość · Punkt przecięcia prostych · Proste w cenniku: kiedy dwie oferty kosztują tyle samo · Prosta prostopadła przez punkt (kl. 10–11)

Odległość dwóch punktów z twierdzeniem Pitagorasa

Dziecko uczy się obliczać odległość dwóch punktów na płaszczyźnie za pomocą twierdzenia Pitagorasa.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na koniec etapu dziecko powinno umieć pracować z twierdzeniem Pitagorasa i wyznaczać odległości, w tym odległość między dwoma punktami. Punkty programu nauczania nie podają dla tego własnego zakresu liczbowego. Przedstawione tu szablony zadań pokazują, że w tej klasie na pierwszym planie stoi odległość dwóch punktów. Odległość punktu od prostej jest wymieniona w punkcie programu, ale nie występuje w przedstawionych szablonach.

Typowy błąd pojawia się przy obliczaniu z różnic współrzędnych. Wiele dzieci wstawia różnice bezpośrednio do wzoru, zapomina o podniesieniu do kwadratu albo na końcu nie wyciąga pierwiastka. Częste jest także mylenie przyprostokątnej z przeciwprostokątną: odcinek między punktami jest zawsze najdłuższym bokiem trójkąta prostokątnego.

Zadanie na ten temat wygląda na przykład tak:

  • Odległość dwóch punktów za pomocą twierdzenia Pitagorasa: Dane są współrzędne dwóch punktów, odległość oblicza się za pomocą twierdzenia Pitagorasa.
  • Odległość dwóch punktów: Odległość wyznacza się bez podanego sposobu obliczenia.
  • Odległość dwóch punktów: wybierz: Spośród kilku wyników wybiera się właściwą odległość.
  • Kwadrat nad odcinkiem AB: wybierz pole: Wyznacza się pole kwadratu zbudowanego na odcinku AB, co ćwiczy podnoszenie odległości do kwadratu.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić wyznaczać odległości (punkt-punkt, punkt-prosta)
Powiązanie z podstawą programową: posługiwać się twierdzeniem Pitagorasa,

Typy zadań: Odległość punktów · Długości dwóch odcinków: porównaj · Odległość dwóch punktów krok po kroku · Odległość na mapie z Pitagorasa: zadanie tekstowe · Odległość punktów w układzie współrzędnych: zadanie tekstowe · Odległość punktów: dane zbędne (kl. 8) · Kwadrat na odcinku AB: wybierz pole (kl. 8) · Odległość punktów w układzie: wybierz (kl. 8) · Odległość punktów z twierdzenia Pitagorasa (kl. 8)

Pozostałe typy zadań

Pozostałe typy zadań

typów zadań: 16Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typy zadań: Liczba o kilka jednostek na lewo (kl. 6–7) · Odległość liczb na osi (kl. 6–7) · Odległość liczb na osi: wybierz odległość (kl. 6–7) · Odległość na osi: znajdź błąd (kl. 6–7) · Prawda czy fałsz: odległość na osi (kl. 6–7) · Dwie liczby w tej samej odległości (kl. 6–8) · Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie (kl. 5–8) · Średnia i mediana: oceń dwa zdania (kl. 5–8) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią (kl. 7–8) · Wyłącz czynnik przed pierwiastek (kl. 7–8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: znajdź błąd (kl. 8) · Wyłączanie czynnika spod pierwiastka: brakujący czynnik (kl. 8) · Układ dwóch równań (kl. 8) · Układ równań: czy para jest rozwiązaniem? (kl. 8) · Układ równań: wstaw znak (kl. 8) · Układ równań: wybierz wartość x (kl. 8) · Układ równań: znajdź błąd (kl. 8) · Rozwiązanie równania i liczba: porównaj (kl. 7–8) · Równanie z niewiadomą po obu stronach (kl. 7–8) · Waga: worki x po obu stronach (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach: prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach: wstaw znak (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach: znajdź błąd (kl. 7–8) · Iloczyn sumy i różnicy · Kwadrat dwumianu: wybierz współczynnik przy x · Kwadrat sumy i różnicy · Suma razy różnica: wybierz wyraz wolny · Kwadrat dwumianu: brakujący wyraz środkowy · Iloczyn pierwiastków ze wzorów Viète’a (kl. 10–12) · Suma i iloczyn pierwiastków: porównaj (kl. 10–12) · Suma odwrotności pierwiastków (kl. 10–12) · Suma pierwiastków ze wzorów Viète’a (kl. 10–12) · Wzory Viète'a: brakujący pierwiastek (kl. 10–12) · Wzory Viète'a: prawda czy fałsz (kl. 10–12) · Wzory Viète'a: wstaw znak (kl. 10–12) · Wzory Viète'a: wybierz iloczyn pierwiastków (kl. 10–12) · Wzory Viète'a: wybierz sumę kwadratów pierwiastków (kl. 10–12) · Wzory Viète'a: wybierz sumę pierwiastków (kl. 10–12) · Wzory Viète'a: znajdź błąd (kl. 10–12) · Funkcja f(x) = a/x (kl. 10–11) · Wartość funkcji f(x) = a/x: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Wartość funkcji f(x) = a/x: znajdź błąd (kl. 10–11) · Wartość funkcji f(x) = a/x: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Współczynnik a z wykresu paraboli: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Współczynnik a z wykresu paraboli: znajdź błąd (kl. 10–11) · Funkcja kwadratowa: wzór z wykresu (kl. 10–11) · Współczynnik a z wykresu paraboli: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Kąt między przekątną graniastosłupa a podstawą (kl. 12) · Kąt nachylenia krawędzi bocznej ostrosłupa (kl. 12) · Kąt nachylenia ściany bocznej ostrosłupa (kl. 12) · Miara kąta nachylenia ściany bocznej (kl. 12) · Kąt w graniastosłupie: tg²: wybierz wynik (kl. 12) · Kąt w ostrosłupie: tg²: wybierz wynik (kl. 12) · Granice wartości zaokrąglonej · Gęstość zaludnienia: wielkość do porównania · Pole z boków zmierzonych z dokładnością do jednostki · Zaokrąglenie: prawda czy fałsz · Zaokrąglenie: wybierz najmniejszą możliwą wartość · Zaokrąglenie: znajdź błąd · Dwa rodzaje: ile sztuk każdego? · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: prawda/fałsz · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: wstaw znak · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: wybierz · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: znajdź błąd

Procent składany: obliczanie wzrostu wartości na koncie

Dziecko poznaje, jak zmienia się kwota pieniędzy przy procencie składanym z roku na rok, i rozumie ten proces jako model wzrostu.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej wymaga się modelowania procesów wzrostu i spadku oraz pracy z odpowiednimi modelami. W przypadku procentu składanego oznacza to: dziecko używa modelu, w którym stan konta zwiększa się każdego roku o ten sam procent, i na jego podstawie potrafi określić kwotę po określonej liczbie lat. Podstawa programowa nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczbowego, jednak szablony zadań pokazują, co pojawia się na tym etapie: kwotę po dwóch latach oraz stan konta po zadanym okresie oszczędzania.

Typowym błędem jest przyjmowanie, że odsetki co roku są równie wysokie, jakby liczono je od kapitału początkowego. Prawidłowo jest tak: odsetki każdego roku są naliczane od już powiększonego stanu konta. Dlatego przyrost z roku na rok jest coraz większy, a przebieg nie jest liniowy, lecz wykładniczy.

  • Zadanie Odsetki w procencie składanym: wybierz odpowiedź sprawdza, czy dziecko rozumie przebieg naliczania odsetek.
  • W zadaniu Procent składany: wybierz kwotę po 2 latach dziecko wykonuje dwa kolejne kroki naliczania odsetek.
  • W zadaniach Procent składany: ile będzie na koncie oraz Procent składany – lokata oblicza się stan konta po określonym okresie i porównuje z możliwymi odpowiedziami.

Szablony nadają się do tego, by zobaczyć związek między liczbą lat a stanem konta jako model. Czy i w jakim zakresie porównuje się modele lub omawia ich ograniczenia wykracza poza dostępne zadania, z których to nie wynika.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić stosować wymienione powyżej typy funkcji rzeczywistych, w szczególności funkcje wykładnicze, w sytuacjach pozamatematycznych; potrafić postrzegać funkcje jako modele, porównywać modele i refleksyjnie rozważać granice tworzenia modeli
Powiązanie z podstawą programową: Modelowanie procesów wzrostu i spadku oraz praca z odpowiadającymi im modelami.

Typy zadań: Kapitał początkowy: pytanie odwrotne · Procent składany przez dwa lata krok po kroku · Procent składany — lokata · Procent składany: wybierz kwotę po 2 latach · Odsetki z kapitalizacją: wybierz odpowiedź · Procent składany: ile będzie na lokacie

Tak wygląda zadanie

Podano liczbę elementów zbioru uniwersalnego ξ, zbiorów A i B oraz ich części wspólnej. Narysuj diagram Venna i oblicz liczbę elementów wskazanego obszaru.

n(ξ) = 23, n(A) = 15, n(B) = 9, n(A ∩ B) = 7; n((A ∪ B)') = □

Odpowiedź: 6

Rozwiąż układ równań.

{ 5x - y = -32; x + 3y = 0 }

Odpowiedź: −6; 2

Na rysunku jest cały wykres funkcji f. Odczytaj jej zbiór wartości i zapisz go w postaci przedziału.

y = f(x)

Odpowiedź: (0; 1 ⟩

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Liczby w systemie pozycyjnym o podstawie 2 (system dwójkowy)

Dziecko uczy się przeliczać liczby między systemem dziesiątkowym a innym systemem pozycyjnym, na przykład z systemu dwójkowego na dziesiątkowy i z powrotem.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Odpowiedni punkt planu nauczania wymaga, aby umieć przedstawiać liczby w systemie dziesiątkowym oraz w systemie niedziesiątkowym. Nie podaje on konkretnego zakresu liczb. Zadania z tego działu pokazują więc, co konkretnie się ćwiczy: zamianę liczb z systemu dwójkowego na dziesiątkowy, zamianę liczb z systemu dziesiątkowego na inną podstawę oraz określanie wartości pozycyjnej poszczególnych cyfr.

Typowym błędem jest przenoszenie wartości pozycyjnych systemu dziesiątkowego na inną podstawę. W systemie dwójkowym ciąg cyfr 101 nie oznacza „sto jeden”, lecz 1·4 + 0·2 + 1·1 = 5. Kto liczy z potęgami liczby 10, otrzymuje błędne wartości. Również pytanie o to, jakie cyfry w danym systemie liczbowym w ogóle mogą występować, łatwo prowadzi do pomyłek.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Z systemu dwójkowego do dziesiątkowego: Liczba binarna zostaje przeliczona na swoją wartość w systemie dziesiątkowym.
  • Przeliczanie na system dziesiątkowy: Liczba z innego systemu liczbowego zostaje podana jako liczba dziesiętna.
  • Z systemu dziesiątkowego na inną podstawę: Liczba dziesiętna zostaje zapisana w innej podstawie.
  • System pozycyjny o podstawie b: Z kilku podanych możliwości wybiera się wartość pasującą do danej podstawy.
  • Ostatnia cyfra: Pytanie o ostatnią cyfrę zapisu rozstrzyga się, wybierając odpowiedź spośród podanych.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić przedstawiać liczby w systemie dziesiętnym i w niedziesiętnym systemie liczbowym

Typy zadań: System o podstawie b: wybierz wartość (kl. 7–8) · Z innego systemu na dziesiątkowy (kl. 7–8) · Z systemu dwójkowego na dziesiątkowy (kl. 7–8) · System liczbowy: ostatnia cyfra: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Z systemu dziesiątkowego na inny (kl. 7–8)

Bardzo duże i bardzo małe liczby za pomocą potęg liczby 10

Dziecko uczy się zapisywać bardzo duże i bardzo małe liczby za pomocą potęg liczby dziesięć oraz stosować przy tym reguły działań na potęgach o podstawie dziesięć.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga stosowania potęg liczby 10, aby zapisywać bardzo małe i bardzo duże liczby, zwłaszcza w obszarach związanych z zastosowaniami. Nie podaje on jednak dokładnego zakresu liczb. Dziecko powinno więc umieć przedstawić liczbę taką jak 0,0003 lub 4 000 000 w postaci z potęgą liczby 10 oraz znać obowiązujące przy tym reguły obliczeń.

Częsty błąd dotyczy znaku wykładnika. Przy bardzo małych liczbach wykładnik jest ujemny, na przykład 0,001 = 10-3. Wiele dzieci zapisuje zamiast tego wykładnik dodatni, ponieważ myli wielkość liczby ze znakiem. Drugim typowym błędem jest błędne liczenie zer, gdy przecinek lub cyfry nie są starannie przesuwane.

Na kartach pracy temat pojawia się w trzech typach zadań:

  • Zapis wykładniczy: Liczbę należy w całości zapisać w postaci z potęgą liczby 10.
  • Wybór wykładnika: Dziecko wybiera właściwy wykładnik spośród podanych możliwości.
  • Czynnik: wybierz odpowiedź: Dziecko wybiera odpowiedni czynnik przed potęgą liczby 10.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć stosować potęgi dziesiątki do zapisywania bardzo małych i bardzo dużych liczb w dziedzinach o zastosowaniach praktycznych; znać reguły działań na potęgach dziesiątki

Typy zadań: Liczby z potęgami dziesięciu: porównaj (kl. 7–8) · Notacja wykładnicza (kl. 7–8) · Notacja wykładnicza: mantysa: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Notacja wykładnicza: wybierz wykładnik (kl. 8) · Notacja wykładnicza w zadaniu: która potęga dziesięciu (kl. 7–8) · Notacja wykładnicza: dobierz wartości (kl. 7–8)

Prawa potęg: działania z wykładnikami

Twoje dziecko uczy się mnożyć potęgi o tej samej podstawie, potęgować potęgi oraz znajdować brakujące wykładniki w równaniach.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się obliczać z wykładnikami (potęgami). Przy mnożeniu potęg o tej samej podstawie wykładniki się dodaje, a przy potęgowaniu potęgi wykładniki się mnoży. Program nauczania opisuje dla całego etapu także wykładniki wymierne i rzeczywiste, pierwiastki oraz logarytmy. Zadania na tym poziomie klasy ćwiczą jednak przede wszystkim wymienione reguły działań.

Typowym błędem jest zamienienie reguł miejscami. Wtedy na przykład (a2)3 błędnie daje a5 zamiast a6, a a2 · a3 błędnie daje a6. Dzieje się tak często, ponieważ obie reguły dotyczą wykładników i łatwo je pomylić. Pomocne jest rozpisanie zapisu: a2 · a3 oznacza a · a · a · a · a.

Typowe zadania to:

  • Mnożenie potęg: Wybranie właściwego wykładnika dla iloczynu.
  • Potęga potęgi: Ustalenie poprawnego wykładnika dla potęgi zagnieżdżonej.
  • Brakujący wykładnik: Uzupełnienie brakującego wykładnika w równaniu poprzez zastosowanie praw potęgowania.

Karty pracy z rozwiązaniami pomagają ćwiczyć reguły i sprawdzać własne wyniki.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć stosować potęgi dziesiątki do zapisywania bardzo małych i bardzo dużych liczb w dziedzinach o zastosowaniach praktycznych; znać reguły działań na potęgach dziesiątki
Powiązanie z podstawą programową: Potrafić definiować potęgi (o wykładnikach naturalnych, całkowitych, wymiernych bądź rzeczywistych), pierwiastki i logarytmy; znać odpowiednie reguły działań na nich i potrafić je stosować
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,

Typy zadań: Brakujący wykładnik — działania na potęgach (kl. 7–8) · Mnożenie potęg: wybierz wykładnik (kl. 7–8) · Potęga potęgi: wybierz wykładnik (kl. 7–8) · Działania na potęgach: dokończ zdanie (kl. 7–8)

Redukcja wyrazów podobnych

Dziecko upraszcza wyrażenia algebraiczne, dodając lub odejmując tylko wyrazy z tą samą zmienną, i potrafi uzasadnić każdy krok.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko rozpoznaje w wyrażeniu wyrazy tego samego rodzaju, czyli wyrazy z tą samą zmienną, i upraszcza je, na przykład 3x + 5x zapisuje jako 8x. Powinno przy tym potrafić uzasadnić przekształcenie za pomocą praw działań oraz układać i interpretować wyrażenia. Podstawa programowa wymienia ponadto potęgi o dodatnich wykładnikach całkowitych. Zadania w tej klasie operują wyrażeniami z jedną lub dwiema zmiennymi, współczynnikami oraz wyrazem wolnym.

Typowym błędem jest dodawanie wyrazów z różnymi zmiennymi, na przykład 3x + 2y zapisywane jako 5xy, albo łączenie liczby z wyrażeniem zawierającym zmienną, na przykład 2x + 3 zapisywane jako 5x. Często wynika to stąd, że zmienna i liczba nie są postrzegane jako różne składniki. Często zdarzają się także błędy ze znakami przy odejmowaniu.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Upraszczanie wyrazów tego samego rodzaju

  • Upraszczanie wyrazów tego samego rodzaju z dwiema zmiennymi

  • Wybór odpowiedniego współczynnika lub wyznaczanie brakującego współczynnika

  • Wybór poprawnej odpowiedzi dotyczącej wyrazu wolnego

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,

Typy zadań: Redukcja wyrazów podobnych (kl. 7–8) · Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi (kl. 7–8) · Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Redukcja wyrazów podobnych: brakujący współczynnik (kl. 7–8) · Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik (kl. 7–8)

Mnożenie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias

Twoje dziecko uczy się usuwać nawiasy oraz wyłączać wspólne czynniki przed nawias i potrafi uzasadnić każdy krok, korzystając z prawa rozdzielności mnożenia.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi przekształcać wyrażenia: nawias rozwija się, mnożąc każdy wyraz w nawiasie przez czynnik przed nim, lub odwrotnie, wspólny czynnik wyłącza się przed nawias z kilku wyrazów. Podstawa programowa opisuje tę umiejętność dla całego etapu edukacyjnego i nie podaje dla niej osobnego zakresu liczbowego. Najważniejsze jest, aby każdy krok przekształcenia dało się uzasadnić prawem rachunkowym, tutaj prawem rozdzielności mnożenia względem dodawania.

Typowe błędy pojawiają się zwykle wtedy, gdy nie każdy wyraz w nawiasie zostaje pomnożony. Przy a(b + c) powstaje wtedy tylko ab, a c zostaje pominięte. Kolejnym częstym błędem jest znak: jeśli przed nawiasem stoi minus, często zmienia się znak tylko pierwszego wyrazu.

Typowe zadania w tym zakresie to:

  • Mnożenie nawiasów: Nawias zostaje w całości rozwinięty, a wyrażenie uproszczone.
  • Wyłączanie przed nawias: Wspólny czynnik zapisuje się przed nawiasem.
  • Mnożenie nawiasu, dobór współczynnika: Spośród odpowiedzi wielokrotnego wyboru szuka się właściwego czynnika przed nawiasem.
  • Rozwinięcie, brakujący współczynnik: Brakujący czynnik w postaci po rozwinięciu uzupełnia się.
  • Prawo rozdzielności, wyraz wolny: Spośród odpowiedzi wielokrotnego wyboru określa się wyraz stały (wyraz bez zmiennej) wyrażenia po rozwinięciu.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,

Typy zadań: Mnożenie jednomianu przez sumę (kl. 7–8) · Rozdzielność: wyraz wolny: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Mnożenie przez nawias: wybierz współczynnik (kl. 7–8) · Mnożenie przez sumę: brakujący współczynnik (kl. 7–8) · Wyłączanie czynnika przed nawias (kl. 7–8)

Przekształcanie wzorów tak, aby wyznaczyć jedną literę

Uczysz się, jak przekształcić prostą formułę tak, aby szukana litera, na przykład x, znajdowała się sama po jednej stronie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń potrafi przekształcić prostą formułę tak, aby wskazana litera znalazła się sama po jednej stronie. W tym celu odwraca się działania rachunkowe, a każdy krok wykonuje się po obu stronach jednakowo. Kroki przekształcenia powinny dać się uzasadnić prawami rachunku.

Typowym błędem jest przekształcanie tylko jednej strony formuły lub zmienianie przy odwracaniu działania tylko części wyrażenia. Z y = 3x + 2 powstaje wtedy na przykład x = y/3 − 2 zamiast x = (y − 2)/3, ponieważ odwrócony został tylko ostatni składnik.

Typowe zadania tego rodzaju to:

  • Przekształć formułę względem x: formułę w całości rozwiązuje się względem x.
  • Przekształć formułę: wybierz wartość x: po przekształceniu oblicza się wartość liczbową.
  • Formuła: wartość po przekształceniu: wartość podstawia się do przekształconej formuły i wyznacza wynik.
  • Formuła: wyrażenie z x: spośród kilku propozycji wybiera się poprawnie przekształconą postać.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.
Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać równania liniowe przez stosowanie działań odwrotnych do działań arytmetycznych i przekształcać wzory.
Powiązanie z podstawą programową: Przekształcać równania i wzory; rozwiązywać równania za pomocą przekształceń równoważnych,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach,

Typy zadań: Przekształcanie wzoru: wybierz wartość x (kl. 7–8) · Wzór: składnik z x: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Wzór: wartość po przekształceniu (kl. 7–8) · Przekształć wzór i wyznacz x (kl. 7–8)

Rozkład na czynniki pierwsze: rozkładanie liczb na liczby pierwsze

Dziecko uczy się zapisywać liczby naturalne jako iloczyn liczb pierwszych oraz pracować z dzielnikami i podzielnością.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się rozkładać liczbę naturalną na czynniki pierwsze, czyli przedstawiać ją jako iloczyn liczb pierwszych. Obejmuje to także pracę z dzielnikami i wielokrotnościami oraz badanie stwierdzeń dotyczących podzielności. Podstawa programowa nie podaje dla tego zagadnienia konkretnego zakresu liczb.

Typowym błędem jest przerwanie rozkładu zbyt wcześnie: na przykład zapis 12 = 2 · 6, mimo że 6 należy jeszcze rozłożyć na 2 · 3. Często przeocza się także to, że 1 nie jest liczbą pierwszą, albo myli się dzielniki z wielokrotnościami.

Na lekcjach Twoje dziecko spotka się z następującymi typami zadań:

  • Rozkład na czynniki pierwsze: rozłożyć liczbę w pełni na czynniki pierwsze.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: wybierz liczbę: rozpoznać, która liczba odpowiada danemu rozkładowi.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: brakujący czynnik: uzupełnić brakujący czynnik w niepełnym rozkładzie.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: jaka to liczba: na podstawie wskazówek ustalić daną liczbę.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: ile czynników: określić liczbę czynników pierwszych danej liczby.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć pracować z liczbami pierwszymi i dzielnikami; umieć badać zagadnienia dotyczące podzielności
Powiązanie z podstawą programową: posługiwać się wielokrotnościami i dzielnikami liczb naturalnych oraz zdaniami dotyczącymi podzielności,

Typy zadań: Rozkład na czynniki pierwsze: brakujący czynnik (kl. 5–6) · Rozkład na czynniki pierwsze: wybierz liczbę (kl. 6–7) · Rozkład na czynniki: jaka to liczba (kl. 6–7) · Rozkład na czynniki: ile czynników: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Rozłóż liczbę na czynniki pierwsze (kl. 5–6)

Zrozumienie największego wspólnego dzielnika (NWD)

Twoje dziecko uczy się znajdować największy wspólny dzielnik dwóch liczb naturalnych oraz badać zagadnienia dotyczące podzielności.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko pracuje z dzielnikami, wielokrotnościami oraz podzielnością liczb naturalnych i przy tym uczy się używać liczb pierwszych i dzielników. Przy największym wspólnym dzielniku (NWD) dwóch liczb chodzi o porównanie dzielników obu liczb i wyznaczenie największej liczby, która znajduje się w obu zbiorach dzielników. Podstawy programowe nie podają dla tego stałego zakresu liczb; jakie liczby występują konkretnie, pokazują przykładowe zadania.

Typowym błędem jest podanie jakiegokolwiek wspólnego dzielnika, na przykład 1 lub małej liczby, zamiast największego. Dzieje się tak często dlatego, że nie wypisuje się i nie porównuje w całości wszystkich dzielników obu liczb.

Zadania w tym dziale wyglądają w praktyce tak:

  • Zadanie na NWD: podzielić przedmioty na jak największe, jednakowe paczki.
  • Wyznaczanie NWD dwóch liczb: bezpośrednio ustalić największy wspólny dzielnik.
  • NWD: wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias: wyciągnąć wspólny czynnik przed wyrażenie.
  • NWD: wybór największego wspólnego dzielnika: spośród kilku podanych liczb wybrać właściwą.
  • NWD: prawda czy fałsz: sprawdzić i uzasadnić stwierdzenia dotyczące wspólnych dzielników.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć pracować z liczbami pierwszymi i dzielnikami; umieć badać zagadnienia dotyczące podzielności
Powiązanie z podstawą programową: posługiwać się wielokrotnościami i dzielnikami liczb naturalnych oraz zdaniami dotyczącymi podzielności,

Typy zadań: NWD: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · NWD: wybierz największy wspólny dzielnik (kl. 5–6) · NWD: znajdź błąd (kl. 5–6) · NWD w zadaniu: podział na jednakowe paczki (kl. 5–6) · NWD: wyłącz wspólny czynnik przed nawias (kl. 6–7) · Oblicz NWD dwóch liczb (kl. 5–6)

Znajdowanie najmniejszej wspólnej wielokrotności (NWW)

Dziecko uczy się wyznaczać najmniejszą wspólną wielokrotność dwóch liczb naturalnych i dzięki temu badać zagadnienia dotyczące podzielności.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi dla dwóch liczb naturalnych podać, która jest najmniejszą liczbą występującą w wielokrotnościach obu tych liczb. Wiąże się to z pewnym rozpoznawaniem wielokrotności i dzielników oraz umiejętnością pracy ze zdaniami o podzielności. Program nauczania wymaga w tym celu pracy z liczbami pierwszymi i dzielnikami oraz badania zagadnień podzielności.

Typowym błędem jest po prostu pomnożenie obu liczb. Wynik jest wprawdzie wspólną wielokrotnością, ale niekoniecznie najmniejszą. Równie często myli się też NWW z największym wspólnym dzielnikiem (NWD), ponieważ oba pojęcia dotyczą tych samych liczb.

Zadania na kartach pracy wyglądają na przykład tak:

  • Wyznaczanie NWW dwóch liczb: znalezienie najmniejszej wspólnej liczby w wielokrotnościach dwóch liczb.
  • Zadanie z NWW: kiedy znowu razem: dwa zdarzenia o różnych odstępach czasu, na przykład dwa autobusy odjeżdżające co pewien czas jednocześnie; pytanie brzmi, kiedy ponownie się spotkają.
  • NWW: wybór najmniejszej wspólnej wielokrotności oraz NWW: prawda czy fałsz: sprawdzanie zdań lub rozpoznawanie odpowiedniej wielokrotności.
  • NWD i NWW: znajdź drugą liczbę: na podstawie danego NWD i NWW wyznaczenie brakującej liczby.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć pracować z liczbami pierwszymi i dzielnikami; umieć badać zagadnienia dotyczące podzielności
Powiązanie z podstawą programową: posługiwać się wielokrotnościami i dzielnikami liczb naturalnych oraz zdaniami dotyczącymi podzielności,

Typy zadań: NWW: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · NWW: wybierz najmniejszą wspólną wielokrotność (kl. 5–6) · NWW: znajdź błąd (kl. 5–6) · NWW w zadaniu: kiedy znów razem (kl. 5–6) · Oblicz NWW dwóch liczb (kl. 5–6) · NWD i NWW: znajdź drugą liczbę (kl. 6–7)

Równania kwadratowe z parametrem

Dziecko uczy się rozwiązywać równania kwadratowe z parametrem oraz badać, ile jest rzeczywistych rozwiązań i jaki jest ich znak.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczniowie rozwiązują równania kwadratowe z jedną zmienną i badają przy tym, jakie przypadki rozwiązań występują, gdy w równaniu pojawia się parametr (liczba, która nie jest jeszcze ustalona). Program nauczania nie podaje dla tego osobnego zbioru liczb, a zadania w tej klasie operują liczbami rzeczywistymi.

Typowym błędem jest to, że uczeń oblicza jedynie rozwiązania i nie zauważa, że parametr może przyjmować wartości, dla których nie istnieje żadne rzeczywiste rozwiązanie lub istnieje tylko jedno. Rozróżnienie przypadków zostaje wtedy pominięte lub wykonane tylko częściowo.

W kartach pracy z tego działu występują m.in. następujące typy zadań:

  • Równanie z parametrem: brak rzeczywistego rozwiązania
  • Równanie z parametrem: dwa różne rozwiązania
  • Równanie z parametrem: dwa rozwiązania o tym samym znaku
  • Równanie z parametrem: rozwiązania o różnych znakach
  • Parametr w równaniu kwadratowym: wybierz odpowiedź
  • Parametr w równaniu kwadratowym: prawda czy fałsz

Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać równania liniowe i kwadratowe z jedną zmienną; umieć badać przypadki rozwiązań

Typy zadań: Parametr w równaniu kwadratowym: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Parametr w równaniu kwadratowym: znajdź błąd (kl. 10–11) · Parametr w równaniu kwadratowym: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Równanie z parametrem: brak rozwiązań (kl. 10–11) · Równanie z parametrem: dwa pierwiastki tego samego znaku (kl. 10–11) · Równanie z parametrem: dwa różne rozwiązania (kl. 10–11) · Równanie z parametrem: pierwiastki różnych znaków (kl. 10–11)

Tłumaczenie zadań tekstowych na równania

Twoje dziecko uczy się przekładać treść zadania tekstowego na równanie z jedną niewiadomą, rozwiązywać je i interpretować wynik w kontekście zadania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej wymaga się, aby układać i interpretować proste wyrażenia, równania i wzory, również w związku z ułamkami, proporcjonalnością i procentami. Podstawa programowa nie podaje dla tego celu odrębnego zakresu liczbowego. Na tym etapie oznacza to przede wszystkim, że Twoje dziecko rozpoznaje w tekście szukaną wielkość, oznacza ją literą i na tej podstawie układa równanie z jedną niewiadomą.

Typowy błąd dotyczy kolejności działań wynikającej z tekstu. Przy zapisie „5 mniej niż x” często pisze się 5 − x zamiast x − 5. Zdanie jest wtedy tłumaczone dosłownie, od lewej do prawej, zamiast zwracać uwagę na znaczenie. Pomocne jest najpierw sformułowanie zadania w prostym zdaniu, zanim powstanie równanie, a na końcu sprawdzenie, czy rozwiązanie pasuje do treści zadania.

Zadania w tym dziale są zbudowane następująco:

  • Równanie z tekstu: Jaką liczbę pomyślano?

  • Równanie dla wartości początkowej: zadanie tekstowe

  • Równanie z niewiadomą: wybór odpowiedzi

  • Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić stosować wyżej wymienione równania i układy równań do problemów wewnątrzmatematycznych i pozamatematycznych
Powiązanie z podstawą programową: układać i interpretować proste wyrażenia algebraiczne, równania i wzory,
Powiązanie z podstawą programową: Układać i interpretować wyrażenia algebraiczne, równania i wzory, także z ułamkami oraz w związku z proporcjonalnością i procentami,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach,

Typy zadań: Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: znajdź błąd (kl. 5–6) · Równanie z treści: jaką liczbę pomyślano (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą na początku: z treścią (kl. 5–6)

Nachylenie i wyraz wolny funkcji liniowych

Twoje dziecko uczy się odczytywać współczynnik kierunkowy (nachylenie) i wyraz wolny (punkt przecięcia z osią y) funkcji liniowej lub obliczać je na podstawie dwóch punktów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi przy prostej odczytać, gdzie przecina ona oś y (wyraz wolny) i jak bardzo jest nachylona (współczynnik kierunkowy). Potrafi też obliczyć współczynnik kierunkowy na podstawie dwóch punktów prostej. Zakresy liczbowe, z którymi się pracuje, nie są określone w szablonach zadań tego działu, dlatego nie można podać tutaj konkretnych liczb.

Typowe trudności pojawiają się przy myleniu obu wielkości: punkt przecięcia z osią y bywa mylony ze współczynnikiem kierunkowym lub odwrotnie. Przy obliczaniu z dwóch punktów często dzieli się różnicę wartości y przez różnicę wartości x, ale w złej kolejności albo z inną kolejnością odjemnych w liczniku i mianowniku. Dzieje się tak, gdy wzór został zapamiętany na pamięć, lecz nie sprawdza się go na wykresie.

W karcie pracy do tego tematu występują m.in. następujące typy zadań:

  • odczytywanie wyrazu wolnego z wykresu
  • odczytywanie współczynnika kierunkowego z wykresu
  • współczynnik kierunkowy prostej przechodzącej przez dwa punkty
  • współczynnik kierunkowy: wybór wyniku
  • funkcja liniowa: wyraz wolny: wybór odpowiedzi

Pomocne jest sprawdzenie odpowiedzi na wykresie: czy obliczona prosta rzeczywiście przechodzi przez podane punkty i czy przecina oś y we właściwym miejscu?

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać funkcje liniowe
Powiązanie z podstawą programową: pracować z funkcjami liniowymi,

Typy zadań: Funkcja liniowa: wyraz wolny z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 8) · Wyraz wolny z wykresu (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy z wykresu (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy prostej przez dwa punkty (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy: wybierz wynik (kl. 8)

Znajdowanie miejsca zerowego funkcji liniowej

Znajdowanie miejsca zerowego funkcji liniowej

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Ta umiejętność polega na wyznaczaniu dla funkcji liniowej miejsca x, w którym wartość funkcji wynosi zero. Jest to punkt, w którym wykres przecina oś x. Podstawy programowe ogólnie wymieniają opisywanie i badanie funkcji liniowych oraz posługiwanie się nimi. Szablony zadań nie podają konkretnego zakresu liczbowego, dlatego nie jest on tutaj ustalany.

Typowym błędem jest podstawienie x = 0 zamiast y = 0. Wtedy otrzymuje się punkt przecięcia z osią y i myli się go z miejscem zerowym.

Zadania w tym temacie pokazują tę umiejętność w trzech formach:

  • Miejsce zerowe funkcji liniowej: obliczyć miejsce, w którym wartość funkcji staje się zero.
  • Funkcja liniowa: argument dla danej wartości funkcji: dla podanej wartości funkcji znaleźć odpowiadające jej x. Miejsce zerowe jest wtedy szczególnym przypadkiem z wartością zero.
  • Miejsce zerowe: prawda czy fałsz: sprawdzić i uzasadnić twierdzenia o miejscach zerowych.
  • Argument funkcji: wybierz liczbę: spośród podanych liczb wybrać właściwą wartość x.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać funkcje liniowe
Powiązanie z podstawą programową: pracować z funkcjami liniowymi,

Typy zadań: Argument funkcji: wybierz liczbę (kl. 8) · Miejsce zerowe funkcji liniowej (kl. 8) · Miejsce zerowe funkcji liniowej: dane zbędne (kl. 8) · Miejsce zerowe: prawda czy fałsz (kl. 8) · Miejsce zerowe: wstaw znak (kl. 8) · Miejsce zerowe: znajdź błąd (kl. 8) · Funkcja liniowa: argument dla danej wartości (kl. 8)

Wierzchołek i postać wierzchołkowa paraboli

Dziecko uczy się znajdować wierzchołek paraboli w funkcjach kwadratowych oraz używać postaci kanonicznej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby opisywać i badać funkcje kwadratowe postaci f(x) = a·x² + b·x + c. Nie podaje jednak konkretnego zakresu liczb. Dlatego ta karta pracy pokazuje tylko to, co w tej klasie ćwiczy się konkretnie: wyznaczanie wierzchołka paraboli, odczytywanie jego współrzędnej x i y oraz stosowanie postaci kanonicznej.

Często pojawia się błąd ze znakiem. W postaci f(x) = a·(x − d)² + e wierzchołek leży w punkcie x = d, a nie x = −d. Dla f(x) = (x + 3)² − 2 wierzchołek to więc (−3 | −2), a nie (3 | −2). Także współrzędną y czasem odczytuje się z niewłaściwym znakiem.

Typowe zadania to: podanie postaci kanonicznej paraboli, wyznaczenie wierzchołka danej paraboli, świadomy wybór wyłącznie współrzędnej x lub wyłącznie współrzędnej y oraz ocena stwierdzeń dotyczących wierzchołka jako prawdziwych lub fałszywych.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać funkcje kwadratowe postaci f(x) = a·x² + b·x + c

Typy zadań: Najmniejsze wartości dwóch funkcji: porównaj (kl. 10–11) · Pierwsza współrzędna wierzchołka: dane zbędne (kl. 10–11) · Postać kanoniczna: brakujący wyraz (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli krok po kroku (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli: wstaw znak (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli: wybierz drugą współrzędną (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli: wybierz pierwszą współrzędną (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli: znajdź błąd (kl. 10–11) · Postać kanoniczna funkcji kwadratowej (kl. 10–11)

Rysowanie funkcji kwadratowych

Dziecko uczy się szkicować wykres funkcji kwadratowej postaci f(x) = a·x² + b·x + c i przy tym wyznaczać wierzchołek paraboli.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby opisywać i badać funkcje kwadratowe postaci f(x) = a·x² + b·x + c. Nie podaje przy tym konkretnego zakresu liczbowego. Chodzi konkretnie o to, aby dla takiej funkcji rozpoznać kształt wykresu (parabolę skierowaną w górę lub w dół) i znaleźć wierzchołek, czyli najniższy lub najwyższy punkt krzywej.

Częsty błąd dotyczy położenia wierzchołka: współrzędne zostają zamienione miejscami albo przepisany zostaje błędny znak. Wtedy krzywa rysowana jest w złym miejscu, mimo że sama parabola wygląda poprawnie. Pomocne jest najpierw wyznaczenie współrzędnej x, a dopiero potem podstawienie do wzoru i obliczenie współrzędnej y.

Typowe zadania z tego działu to: szkicowanie wykresu funkcji kwadratowej, a także pytanie o współrzędną x wierzchołka (jako zadanie wyboru lub zadanie prawda-fałsz) oraz pytanie o współrzędną y wierzchołka (również jako zadanie wyboru). Zadania są dostępne jako karty pracy do wydruku z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać funkcje kwadratowe postaci f(x) = a·x² + b·x + c

Typy zadań: Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: prawda czy fałsz (kl. 10) · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: wstaw znak (kl. 10) · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: wybierz odpowiedź (kl. 10) · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: znajdź błąd (kl. 10) · Szkic wykresu funkcji kwadratowej (kl. 10) · Druga współrzędna wierzchołka paraboli: wybierz odpowiedź (kl. 10)

Największa i najmniejsza wartość na przedziale

Państwa dziecko uczy się wyznaczać największą i najmniejszą wartość funkcji kwadratowej na przedziale domkniętym.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby opisywać i badać funkcje kwadratowe postaci f(x) = a·x² + b·x + c. Punkt programu nie podaje zakresu liczb, dlatego ten tekst opisuje wyłącznie to, co faktycznie zawierają szablony zadań tego działu dla klasy 9.

Typowe błędy często powstają w następujący sposób:

  • Bierze się pod uwagę tylko wierzchołek, mimo że nie leży on w podanym przedziale. Wtedy największa lub najmniejsza wartość znajduje się zazwyczaj na jednym z końców przedziału.
  • Myli się wartość x z wartością funkcji. Pytanie dotyczy jednak często największej lub najmniejszej wartości y, czyli f(x), a nie samego miejsca x.
  • Przy paraboli skierowanej w dół pomija się znak określający kierunek otwarcia. Dlatego przy szukaniu maksimum błędnie szuka się najniższego punktu.

Zadania w tym dziale są podzielone na pięć szablonów: Największa wartość w przedziale oraz Najmniejsza wartość w przedziale wymagają wartości funkcji na podanym przedziale. W przypadku Funkcja kwadratowa, miejsce maksimum: wybierz oraz Funkcja kwadratowa, największa wartość: wybierz wybiera się odpowiedź spośród podanych możliwości. Szablon Funkcja kwadratowa, największa wartość: prawda/fałsz wymaga ocenienia, czy podane stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać funkcje kwadratowe postaci f(x) = a·x² + b·x + c

Typy zadań: Funkcja kwadratowa, miejsce maksimum: wybierz (kl. 10–11) · Funkcja kwadratowa, największa wartość: prawda/fałsz (kl. 10–11) · Funkcja kwadratowa, największa wartość: wybierz (kl. 10–11) · Funkcja kwadratowa, największa wartość: znajdź błąd (kl. 10–11) · Najmniejsza wartość w przedziale (kl. 10–11) · Największa wartość w przedziale (kl. 10–11)

Proporcjonalność odwrotna: im więcej, tym mniej

Dziecko uczy się rozpoznawać zależności, w których jedna wielkość rośnie, a druga maleje tak, że iloczyn obu wielkości pozostaje stały, i dzięki temu obliczać brakujące wartości.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania zapisano, że terminy, równania i wzory związane z proporcjami i proporcjonalnością mają być układane i interpretowane. Dotyczy to także opisywania proporcjonalności prostej i odwrotnej za pomocą funkcji. Plan nauczania nie podaje tu osobnego zakresu liczbowego. Zadania w tym dziale pokazują jednak typową formę: Twoje dziecko pracuje ze wzorem typu x · y = k i na jego podstawie wyznacza brakującą wartość.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy wiele dzieci przenosi nawyk z proporcjonalności prostej. Tam stały pozostaje iloraz y : x. Przy zależnościach odwrotnie proporcjonalnych prowadzi to do błędnych wyników, ponieważ stały pozostaje nie iloraz, lecz iloczyn. Kto przy zadaniu „więcej osób, mniej dni” mnoży dni przez stosunek liczby osób, zamiast uznać całkowitą pracę za stałą, liczy źle.

Typowe zadania pochodzą z dostępnych szablonów:

  • Zależność odwrotnie proporcjonalna: rozpoznawanie zależności i sprawdzanie stałości iloczynu
  • Więcej osób, mniej dni: zadanie tekstowe z liczbą osób i czasem pracy
  • Zależność odwrotnie proporcjonalna: wybierz wartość: wyznaczanie brakującej wartości z podanych możliwości odpowiedzi
  • Odwrotna proporcjonalność: iloczyn: wykorzystanie stałego iloczynu jako kontroli

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić badać wzory pod względem aspektów funkcyjnych; potrafić opisywać proporcjonalności bezpośrednie i odwrotne za pomocą funkcji
Powiązanie z podstawą programową: pracować z proporcjonalnością i procentami.
Powiązanie z podstawą programową: Tworzyć i interpretować wyrażenia, równania i wzory, także w związku ze stosunkami lub proporcjami,

Typy zadań: Proporcjonalność odwrotna krok po kroku (kl. 7–8) · Proporcjonalność odwrotna: dane zbędne (kl. 7–8) · Odwrotna proporcjonalność: iloczyn: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Proporcjonalność odwrotna (kl. 7–8) · Proporcjonalność odwrotna: wybierz wartość (kl. 7–8) · Więcej wykonawców — mniej dni: proporcjonalność odwrotna (kl. 7–8)

Sinus, kosinus i tangens na okręgu jednostkowym

Twoje dziecko uczy się wyjaśniać sinus, cosinus i tangens za pomocą okręgu jednostkowego oraz dokładnie podawać wartości tych funkcji dla kątów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się definiować funkcje trygonometryczne sin, cos i tan oraz przedstawiać je na okręgu jednostkowym. Każdemu kątowi odpowiada punkt na okręgu: cosinus to współrzędna x, sinus to współrzędna y, a tangens wyznacza się jako iloraz sinusa i cosinusa. Jakie kąty występują konkretnie, pokazują same zadania, a nie punkt podstawy programowej.

Typowe trudności pojawiają się przy przyporządkowywaniu: sinus i cosinus łatwo się mylą, ponieważ nie wiadomo już, która współrzędna należy do której funkcji. Przy tangensie często przeocza się, że nie jest on określony, gdy cosinus jest równy zeru. W zadaniu odwrotnym, czyli szukaniu kąta dla danej wartości funkcji, niektórym dzieciom zauważalnie pada w oczy, że na okręgu może istnieć więcej niż jeden pasujący kąt.

Zadania te nazywają się Dokładna wartość funkcji trygonometrycznej, Kąt z wartości funkcji: wybierz miarę oraz Kąt z wartości funkcji: prawda czy fałsz. W pierwszym wyznacza się dokładne wartości, w dwóch pozostałych szuka się kąta dla danej wartości funkcji albo sprawdza się podane przyporządkowanie.

Powiązanie z podstawą programową: umieć definiować sin(α), cos(α) i tg(α) oraz przedstawiać je na okręgu jednostkowym

Typy zadań: Dokładna wartość funkcji trygonometrycznej (kl. 10–11) · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: wstaw znak (kl. 10–11) · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: wybierz miarę (kl. 10–11)

Sinus, kosinus i tangens na okręgu jednostkowym

Twoje dziecko uczy się wyjaśniać i przedstawiać wartości sinusa, cosinusa i tangensa kąta na okręgu jednostkowym. Na podstawie danego sinusa oblicza cosinus i tangens.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na okręgu jednostkowym każdy kąt α jest przedstawiony za pomocą punktu na okręgu. Współrzędna x tego punktu to cos(α), a współrzędna y to sin(α). Tangens wyznacza się jako stosunek sinusa do kosinusa. Podstawy programowe nie podają dla tego konkretnego zakresu liczbowego, dlatego nie podajemy go tutaj.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy kosinus ma zostać obliczony z sinusa: wiele dzieci wyciąga pierwiastek z wyrażenia 1 minus sinus zamiast najpierw podnieść sinus do kwadratu. Podobnie tangens bywa mylony z sinusem podzielonym przez niewłaściwą wartość albo z kosinusem.

W arkuszach z tego działu występują następujące typy zadań:

  • Kosinus z danego sinusa: wybrać odpowiedź lub ocenić, czy stwierdzenie jest prawdziwe/fałszywe
  • Kosinus z sinusa: samodzielnie obliczyć kosinus
  • Tangens z danego sinusa: wybrać odpowiedź
  • Tangens z sinusa: samodzielnie obliczyć tangens

Rozwiązania są dołączone do arkuszy, dzięki czemu mogą Państwo sprawdzić wyniki wspólnie z dzieckiem.

Powiązanie z podstawą programową: umieć definiować sin(α), cos(α) i tg(α) oraz przedstawiać je na okręgu jednostkowym

Typy zadań: Cosinus z danego sinusa: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Cosinus z danego sinusa: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Cosinus z danego sinusa: znajdź błąd (kl. 10–11) · Cosinus z sinusa (kl. 10–11) · Tangens z danego sinusa: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Tangens z sinusa (kl. 10–11)

Równania trygonometryczne: rozwiązywanie sin i cos

Dziecko uczy się rozwiązywać równania postaci sin(α) = c oraz cos(α) = c względem kąta α.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko może przekształcać równania typu sin(α) = c lub cos(α) = c tak, aby wyznaczyć szukany kąt α. Program nauczania nie podaje dla tego żadnego zakresu liczb ani kątów. Jakie wartości występują, wynika z konkretnego polecenia zadania.

Często podaje się tylko jedno rozwiązanie, chociaż jest ich więcej. Sinus przyjmuje na przykład dla sin(α) = 0,5 w ciągu pełnego obrotu dwie wartości (w stopniach około 30° i 150°). Kto przejmuje tylko wartość wyświetloną przez kalkulator, łatwo przeoczy drugie rozwiązanie.

Zadania do tego tematu znajdują się jako szablon „Równanie trygonometryczne” w drukowanych kartach pracy, każde z rozwiązaniami. Pozwala to sprawdzić, czy znaleziono wszystkie rozwiązania.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić rozwiązywać równania postaci sin(α) = c oraz cos(α) = c ze względu na α

Typy zadań: Równanie trygonometryczne (kl. 11–12) · Równanie trygonometryczne: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Równanie trygonometryczne: wstaw znak (kl. 11–12) · Równanie trygonometryczne: wybierz odpowiedź (kl. 11–12) · Równanie trygonometryczne: znajdź błąd (kl. 11–12)

Twierdzenie cosinusów i twierdzenie sinusów: obliczanie trójkątów

Dziecko uczy się obliczać brakujące boki i kąty w dowolnych trójkątach, czyli w trójkątach, które nie są prostokątne, oraz stosować do tego twierdzenie sinusów i twierdzenie cosinusów. Program nauczania nie podaje dla tego osobnego zakresu liczb, jednak zadania w tej klasie pokazują, jakie etapy obliczeń się pojawiają.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się obliczać brakujące boki i kąty w trójkątach ogólnych, czyli w trójkątach bez kąta prostego, i stosować w tym celu twierdzenie sinusów oraz twierdzenie cosinusów. Podstawa programowa nie podaje dla tego osobnego zakresu liczbowego. Zadania w tej klasie pokazują jednak, jakie kroki obliczeniowe się pojawiają.

Typowy błąd przy twierdzeniu cosinusów: nie podnosi się do kwadratu boku leżącego naprzeciw danego kąta albo na końcu zapomina o pierwiastku. Przy obliczaniu pola za pomocą sinusa często bierze się kąt, który nie leży między dwoma danymi bokami. Starannie opisany rysunek pomaga uniknąć tych błędów.

Typowe zadania to Twierdzenie cosinusów: wybierz kwadrat boku, w którym dziecko decyduje, który bok podnieść do kwadratu, oraz Twierdzenie cosinusów: prawda czy fałsz, w którym sprawdza się podany rachunek. Przy Twierdzeniu cosinusów i Twierdzeniu sinusów oblicza się boki lub kąty. Przy Polu trójkąta z sinusem wyznacza się pole powierzchni, a przy Polu trójkąta z sinusem: wybierz wynik wybiera się poprawny wynik.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić wykonywać obliczenia w trójkątach prostokątnych i dowolnych, na figurach i bryłach (także za pomocą twierdzenia sinusów i twierdzenia cosinusów)

Typy zadań: Pole trójkąta z sinusem (kl. 10–11) · Pole trójkąta z sinusem kąta: wybierz wynik (kl. 10–11) · Twierdzenie cosinusów (kl. 10–11) · Twierdzenie cosinusów: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Twierdzenie cosinusów: wstaw znak (kl. 10–11) · Twierdzenie cosinusów: wybierz kwadrat boku (kl. 10–11) · Twierdzenie cosinusów: znajdź błąd (kl. 10–11) · Twierdzenie sinusów (kl. 11–12) · Twierdzenie cosinusów w terenie: odległość dwóch miejsc (kl. 10–11)

Obliczanie pola równoległoboku za pomocą sinusa

Dziecko uczy się obliczać pole równoległoboku za pomocą sinusa, na podstawie długości dwóch boków i kąta zawartego między nimi.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania ogólnie wymaga, aby umieć wykonywać obliczenia w trójkątach prostokątnych i ogólnych, a także na figurach i bryłach, również z użyciem twierdzenia sinusów i cosinusów. Ten punkt dotyczy całego etapu nauczania i nie podaje własnego zakresu liczbowego. Dla tej klasy dostępne zadania pokazują przede wszystkim jeden przypadek: pole równoległoboku, gdy dane są dwa boki i kąt między nimi.

Typowe jest mylenie sinusa z cosinusem albo podstawianie niewłaściwego kąta. Kąt musi leżeć dokładnie między dwoma danymi bokami. Kąt przy innym wierzchołku prowadzi do błędnego wyniku, nawet jeśli rachunek jest formalnie poprawny.

Zadania do tego tematu są dostępne jako arkusze do druku z rozwiązaniami, w trzech wariantach: pole równoległoboku z sinusem jako zadanie rachunkowe, jako zadanie z wyborem odpowiedzi oraz jako zadanie prawda czy fałsz. Warianty z wyborem i prawda-fałsz pomagają rozpoznawać błędy rachunkowe i nieprawidłowe sposoby rozwiązania.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić wykonywać obliczenia w trójkątach prostokątnych i dowolnych, na figurach i bryłach (także za pomocą twierdzenia sinusów i twierdzenia cosinusów)

Typy zadań: Pole równoległoboku z sinusem (kl. 10–11) · Pole równoległoboku z sinusem: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Pole równoległoboku z sinusem: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Pole równoległoboku z sinusem: znajdź błąd (kl. 10–11)

Wektory: obliczanie długości i kombinacji liniowej

Twoje dziecko uczy się wyznaczać długość wektora oraz łączyć wektory w kombinację liniową, czyli w sumę wielokrotności wektorów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko wykonuje obliczenia z wektorami na płaszczyźnie. Wyznacza długość wektora na podstawie jego współrzędnych i tworzy kombinacje liniowe, czyli sumy wielokrotności wektorów, w których czynnikami są liczby rzeczywiste.

Typowy błąd: przy długości wektora dodaje się lub podnosi do kwadratu współrzędne, ale zapomina się o pierwiastku z sumy kwadratów. Przy kombinacjach liniowych często mnoży się przez czynnik tylko jedną współrzędną albo przy odejmowaniu gubi się znak minus.

Karty pracy do tego tematu zawierają następujące typy zadań:

  • Kombinacja liniowa wektorów: obliczyć wynik
  • Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wartość: wybrać odpowiedni czynnik
  • Długość wektora: obliczyć długość
  • Długość wektora: wybierz wynik: rozpoznać poprawny wynik wśród kilku odpowiedzi

Do każdej karty pracy dostępne są rozwiązania, dzięki którym można wspólnie prześledzić obliczenia.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić dodawać i odejmować wektory, mnożyć wektory przez liczby rzeczywiste oraz geometrycznie ilustrować te działania
Powiązanie z podstawą programową: Umieć wyznaczać wektory jednostkowe i wektory normalne
Powiązanie z podstawą programową: Znać wektory w ℝ^n i ich działania, interpretować je w kontekstach zastosowań i umieć je świadomie stosować

Typy zadań: Długość wektora (kl. 10–12) · Długość wektora: wybierz wynik (kl. 10–12) · Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wartość (kl. 10–12) · Kombinacja wektorów (kl. 10–12)

Wektory w siatce: dodawanie i odczytywanie

Dziecko uczy się odczytywać wektory jako strzałki na siatce, podawać ich współrzędne, wyznaczać ich długość oraz dodawać wektory.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Wektor jest tutaj przedstawiony jako strzałka (odcinek skierowany) na siatce współrzędnych. Dziecko ma umieć dodawać i odejmować wektory oraz mnożyć je przez liczby rzeczywiste, a także przedstawiać te działania geometrycznie. W podstawie programowej nie ma podanego zakresu liczbowego. Zadania w tym obszarze pokazują, co konkretnie się ćwiczy: odczytywanie współrzędnych, wyznaczanie sum wektorów oraz odczytywanie długości na siatce.

Typowym błędem jest zamiana współrzędnych lub pomylenie punktu początkowego strzałki z punktem końcowym. Wektor opisuje przesunięcie z jednego punktu do drugiego, a nie położenie strzałki. Kto nie zwraca uwagi na kierunek, otrzymuje błędny wynik przy sumach lub długościach.

W karcie pracy występują przede wszystkim następujące typy zadań: „Współrzędne wektora na siatce”, „Suma wektorów na siatce” oraz „Długość wektora na siatce”, częściowo z wyborem poprawnego wyniku. Dziecko najpierw odczytuje współrzędne, a potem wykonuje na nich dalsze obliczenia. Zadania z mnożeniem przez liczby rzeczywiste nie mają w tym zbiorze osobnego typu; ćwiczenie to można samodzielnie uzupełnić w domu, przy czym nie jest ono wymagane.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić dodawać i odejmować wektory, mnożyć wektory przez liczby rzeczywiste oraz geometrycznie ilustrować te działania

Typy zadań: Współrzędna wektora na siatce: wybierz wynik (kl. 11–12) · Współrzędne wektora z rysunku (kl. 11–12) · Długość wektora na siatce: wybierz wynik (kl. 11–12) · Długość wektora z rysunku (kl. 11–12) · Suma wektorów na siatce: wybierz wynik (kl. 11–12) · Suma wektorów z rysunku (kl. 11–12)

Iloczyn skalarny: rachunek na wektorach i kątach

Dziecko uczy się obliczać iloczyn skalarny dwóch wektorów na płaszczyźnie, dzięki czemu może wyznaczać kąty i znajdować wektory normalne.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania zapisano, że Pani/Pan dziecko ma umieć pracować z iloczynem skalarnym i dzięki temu wyznaczać kąt między dwoma wektorami. Ponadto powinno ono umieć wyznaczać wektory jednostkowe i wektory normalne. Plan nauczania nie podaje zakresu liczbowego, dlatego można tu jedynie stwierdzić, że zadania dotyczą płaszczyzny i wektorów dwuwymiarowych.

Typowym błędem jest mylenie iloczynu skalarnego z wynikiem iloczynu wektorowego albo obliczanie tylko jednego z dwóch iloczynów współrzędnych. Wynikiem jest pojedyncza liczba, a nie składowe wektora, i oba iloczyny muszą zostać dodane.

Typowe zadania w tej jednostce to:

  • Wektory prostopadłe: prawda czy fałsz, w których należy zdecydować, czy dwa wektory są względem siebie prostopadłe.
  • Iloczyn skalarny: wybór wyniku, w których z kilku podanych wartości wybiera się poprawny iloczyn skalarny dwóch wektorów.
  • Iloczyn skalarny, w których samodzielnie oblicza się iloczyn skalarny.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć wyznaczać wektory jednostkowe i wektory normalne
Powiązanie z podstawą programową: Umieć posługiwać się iloczynem skalarnym; umieć wyznaczać kąt między dwoma wektorami

Typy zadań: Iloczyn skalarny (kl. 11–12) · Iloczyn skalarny: wybierz wynik (kl. 11–12) · Iloczyny skalarne: porównaj (kl. 11–12) · Iloczyny skalarne: uporządkuj (kl. 11–12) · Wektory prostopadłe: brakująca współrzędna (kl. 11–12) · Wektory prostopadłe: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Wektory prostopadłe: wstaw znak (kl. 11–12) · Wektory prostopadłe: znajdź błąd (kl. 11–12) · Iloczyn skalarny w fizyce: praca siły (kl. 11–12)

Procentowy wzrost i spadek

Twoje dziecko uczy się zwiększać lub zmniejszać wartości o dany procent oraz podawać, o ile procent zmieniła się wartość.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko potrafi przy wielkościach, które rosną lub maleją, obliczyć nową wartość po podwyżce lub obniżce o dany procent. Potrafi też podać, o ile procent zmieniła się wartość, i opisać tę zmianę za pomocą czynnika zmiany (podwyżka o 20 % odpowiada czynnikowi 1,2). Podstawa programowa nie określa konkretnego zakresu liczbowego, głównym celem jest zrozumienie zmiany.

Typowe błędy powstają przez złą wartość wyjściową (podstawę procentu):

  • Po podwyżce o 20 % i następnej obniżce o 20 % nie wraca się do wartości początkowej, ponieważ obniżka odnosi się do już podwyższonej wartości.
  • Przy obliczaniu wstecz procent odejmuje się lub dodaje do nowej wartości, zamiast dzielić przez czynnik zmiany.
  • Myli się zmianę bezwzględną i względną: „o 5” to co innego niż „o 5 %”.

Typowe zadania to „Zwiększ o procent” i „Zmniejsz o procent”, zadania praktyczne dotyczące podwyżki lub obniżki o procent, w których szukana jest nowa wartość, a także zadania, w których szukana jest zmiana procentowa. Do tego dochodzi obliczanie wstecz („Obniżka o procent: jaka liczba była wcześniej?”), zadania na najpierw podwyżkę, potem obniżkę oraz pytania typu prawda-fałsz dotyczące „procent w górę i w dół”.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać zmiany wielkości za pomocą miar zmian (zmiana bezwzględna i względna, średnie tempo zmiany, czynnik zmiany)
Powiązanie z podstawą programową: Modelowanie procesów wzrostu i spadku oraz praca z odpowiadającymi im modelami.

Typy zadań: Cena po podwyżce i po obniżce: porównaj (kl. 7–8) · Cena przed obniżką: pytanie odwrotne (kl. 7–8) · Obniżka procentowa krok po kroku (kl. 7–8) · Podwyżka o procent — wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Podwyżka procentowa krok po kroku (kl. 7–8) · Zmniejsz o procent (kl. 7–8) · Zwiększ o procent (kl. 7–8) · Obniżka: o ile procent zmalała liczba? (kl. 7–8) · Podwyżka: o ile procent wzrosła liczba? (kl. 7–8) · Zmiana o procent: podwyżka i obniżka — prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Zmiana o procent: znajdź błąd (kl. 7–8) · Obniżka o procent: jaka była liczba przed obniżką? (kl. 7–8) · Zmiana o procent: najpierw podwyżka, potem obniżka (kl. 7–8) · Obniżka procentowa: z treścią, ile po obniżce (kl. 7–8) · Podwyżka, potem obniżka o procent: cena końcowa (kl. 7–8) · Wzrost procentowy: z treścią, ile po wzroście (kl. 7–8)

Prawdopodobieństwo w prostych doświadczeniach losowych

Dziecko uczy się wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwo zdarzenia w prostych doświadczeniach losowych.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi przy prostych doświadczeniach losowych wyznaczyć prawdopodobieństwo zdarzenia, porównywać prawdopodobieństwa i wyjaśniać ich znaczenie. Opiera się przy tym na poglądowym wyobrażeniu prawdopodobieństwa. Podstawa programowa wymienia trzy sposoby: określenie udziału korzystnych wyników, wyznaczenie częstości względnej z serii doświadczeń lub podanie własnej pewności co do wyniku. Ważne jest przy tym, że te metody dają jedynie wartości przybliżone, czyli wyniki niepewne. Podstawa programowa dla tego tematu nie podaje żadnego zakresu liczbowego.

Typowym błędem jest utożsamianie małej serii doświadczeń z teoretycznym prawdopodobieństwem. Kto rzuca kostką dziesięć razy i nie otrzymuje szóstki, szybko uznaje, że prawdopodobieństwo jest „błędne”. W rzeczywistości krótka seria mówi niewiele o długoterminowym udziale. Innym częstym błędem jest przyjmowanie, że wszystkie możliwe wyniki są jednakowo prawdopodobne, bez sprawdzenia, czy to prawda, np. w przypadku kul o różnej liczbie w pudełku.

Typowe zadania na tym poziomie to:

  • Rzut kostką: Jak prawdopodobne jest wyrzucenie liczby parzystej?
  • Wylosowanie karty z liczbą: Z jakim prawdopodobieństwem wylosowana zostanie określona karta?
  • Wylosowanie kuli z pudełka lub losowanie bez patrzenia: Jaka jest szansa na wylosowanie kuli określonego koloru?
  • Prawdopodobieństwo: ile kul tego koloru: Ile kul danego koloru musi znajdować się w pudełku, aby zachodziło podane prawdopodobieństwo?
  • Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego: Jeśli wiadomo, jakie jest prawdopodobieństwo zdarzenia, jakie jest wtedy prawdopodobieństwo jego przeciwieństwa?
  • Prawdopodobieństwo: wybór wyniku oraz prawda czy fałsz: ocenianie i uzasadnianie stwierdzeń dotyczących prawdopodobieństw.

Powiązanie z podstawą programową: Znać pojęcia doświadczenia losowego, zdarzenia i prawdopodobieństwa; znać metody wyznaczania prawdopodobieństw: wyznaczanie względnego udziału, wyznaczanie częstości względnej w serii doświadczeń, podawanie subiektywnego przekonania; wiedzieć, że te metody dają jedynie wyniki przybliżone, bądź odpowiednio niepewne.
Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Koło losujące: liczba większa niż k (kl. 7–8) · Koło losujące: pola zacieniowane (kl. 7–8) · Losowanie kuli z pudełka (kl. 7–8) · Rzut kostką (kl. 7–8) · Losowanie kartki z liczbą (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: wybierz wynik (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: znajdź błąd (kl. 7–8) · Szanse w dwóch urnach: porównaj (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: ile jest kul danego koloru (kl. 7–8) · Losowanie bez patrzenia — jakie prawdopodobieństwo? (kl. 7–8)

Prawdopodobieństwo w dwóch doświadczeniach losowych

Dziecko uczy się wyznaczać i interpretować prawdopodobieństwa w doświadczeniach dwuetapowych, na przykład przy rzucie dwiema kostkami lub dwukrotnym losowaniu.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby przy jedno- i dwustopniowych doświadczeniach losowych wyznaczać prawdopodobieństwa i je interpretować. Wskazuje do tego drzewka stochastyczne oraz regułę dodawania i regułę mnożenia. Konkretnego zbioru liczb na tym etapie nie podaje. Zadania w tej klasie pokazują, o co chodzi w praktyce: o sumę oczek przy rzucie dwiema kostkami oraz o dwukrotne losowanie ze zwracaniem.

Typowy błąd: wiele dzieci uważa, że wszystkie możliwe sumy oczek od 2 do 12 są jednakowo prawdopodobne. Tymczasem niektóre sumy powstają na więcej sposobów, na przykład 7 częściej niż 2. Kolejny częsty błąd dotyczy drzewka stochastycznego: prawdopodobieństwa wzdłuż jednej gałęzi są dodawane zamiast mnożone, albo odwrotnie. Dzieje się tak, ponieważ obie reguły łatwo ze sobą pomylić.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Suma oczek dwóch kostek: Dzieci określają, jak prawdopodobna jest dana suma.
  • Dwukrotne losowanie ze zwracaniem: Dzieci obliczają prawdopodobieństwo określonego ciągu wyników.
  • Dwie kostki: która suma jest bardziej prawdopodobna: Dzieci porównują dwie sumy i uzasadniają swoją odpowiedź.
  • Dwa losowania: prawda czy fałsz: Dzieci sprawdzają stwierdzenia dotyczące doświadczenia losowego.
  • Suma oczek dwóch kostek: wybierz prawdopodobieństwo: Dzieci przypisują sumie odpowiednią wartość.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć wykonywać obliczenia z użyciem prawdopodobieństw (diagramy drzewkowe; reguła dodawania i reguła mnożenia)
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać i interpretować prawdopodobieństwa w jedno- i dwuetapowych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Suma oczek na dwóch kostkach (kl. 8) · Dwa losowania ze zwracaniem (kl. 8) · Dwa losowania: prawda czy fałsz (kl. 8) · Dwa losowania: znajdź błąd (kl. 8) · Dwie kostki: która suma jest bardziej prawdopodobna (kl. 8) · Suma oczek na dwóch kostkach: wybierz wynik (kl. 8)

Przewidywanie wyników za pomocą prawdopodobieństwa

Państwa dziecko uczy się szacować na podstawie prawdopodobieństwa, jak często dane zdarzenie w wielu próbach zajdzie mniej więcej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi przy prostych doświadczeniach losowych, na przykład przy rzucie kostką lub losowaniu z urny, podać, ile razy dane zdarzenie można oczekiwać przy określonej liczbie prób. Punkty programu nauczania łączą przy tym częstości względne z prawdopodobieństwami. Odnoszą się one do dłuższego okresu i nie podają stałego zakresu liczb dla tej klasy. To, co w tej klasie jest faktycznie ćwiczone, pokazują szablony zadań.

Typowym błędem jest rozumienie oczekiwanej liczby jako dokładnego wyniku. Kto przy 60 rzutach oblicza prawdopodobieństwo 1/6 na szóstkę i z tego uznaje, że 10 szóstek jest pewne, będzie zaskoczony, gdy wyrzuci ich 8 albo 13. Rachunek podaje średnią z wielu serii, a nie wynik pojedynczej serii.

W zadaniach występuje to w następujący sposób:

  • Oczekiwana liczba: Ile rzutów potrzeba mniej więcej, aby oczekiwać określonej liczby oczek?
  • Oczekiwana częstość przy kostce: Ile razy można oczekiwać danej liczby oczek, także sformułowane jako zadanie z życia codziennego?
  • Oczekiwana częstość w urnie: Ile czerwonych kul można oczekiwać przy określonej liczbie ciągnięć, także jako zadanie z życia codziennego?
  • Szóstki przy kostce: Liczba rzutów zostaje wybrana, a dziecko szacuje oczekiwaną liczbę szóstek.

Powiązanie z podstawą programową: Znać związek między częstościami względnymi a prawdopodobieństwami
Powiązanie z podstawą programową: Znać związek między częstościami względnymi a prawdopodobieństwami
Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Częstość oczekiwana, kostka: ile razy wypadnie (kl. 7–8) · Częstość oczekiwana, urna: ile czerwonych (kl. 7–8) · Szóstki na kostce: wybierz liczbę rzutów (kl. 7–8) · Ile razy się spodziewać: wybierz (kl. 7–8) · Oczekiwana liczba wyników: ile rzutów (kl. 7–8) · Częstość oczekiwana, kostka: z treścią (kl. 7–8) · Częstość oczekiwana, losowanie: z treścią (kl. 7–8)

Znajdowanie mediany zbioru danych

Wyznaczanie mediany: Dziecko uczy się znajdować wartość środkową w liście wyników pomiarów lub liczb oraz wyjaśniać, co ta wartość mówi o danych.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się wyznaczać medianę z zestawu liczb, czyli wartość znajdującą się w środku ciągu danych, oraz interpretować ją. Podstawy programowe wymieniają dla tego etapu proste miary statystyczne, które należy wyznaczać i interpretować. Podstawy programowe nie podają dla tego poziomu konkretnego zakresu liczb.

Typowym błędem jest to, że liczb najpierw nie uporządkuje się według wielkości, a następnie po prostu bierze się wartość ze środka pierwotnej listy. Przy parzystej liczbie wartości często podaje się też tylko jedną z dwóch środkowych wartości, chociaż mediana leży wtedy pomiędzy nimi.

Typowe zadania na dostępnych kartach pracy to Wyznacz medianę, w którym liczbę oblicza się bezpośrednio, Mediana: wybierz wartość, w którym spośród podanych odpowiedzi wybiera się poprawną, oraz Mediana: prawda czy fałsz, w którym należy ocenić stwierdzenia dotyczące mediany.

Powiązanie z podstawą programową: Znać sposoby przedstawiania danych i miary statystyki opisowej oraz umieć z nimi pracować
Powiązanie z podstawą programową: wyznaczać i interpretować proste miary statystyczne.

Typy zadań: Mediana: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mediana: wstaw znak (kl. 5–6) · Mediana: wybierz wartość (kl. 5–6) · Mediana: znajdź błąd (kl. 5–6) · Podaj medianę (kl. 5–6) · Mediana: dobierz wartości (kl. 5–8)

Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń

Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń: dzieci uczą się, że gdy wielokrotnie powtarzają doświadczenie losowe i jako wartość szacunkową używają częstości względnej zdarzenia, to wiedzą, że ta wartość jest tylko przybliżona.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Zgodnie z podstawą programową dzieci mają wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych. Jednym ze sposobów jest wielokrotne przeprowadzenie doświadczenia i policzenie, ile razy zaszło dane zdarzenie. Udział tej liczby we wszystkich próbach to częstość względna, która służy jako oszacowanie prawdopodobieństwa. Podstawa programowa nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczbowego.

Typowym błędem jest przyjęcie po kilku próbach udziału jako dokładnego prawdopodobieństwa. Ktoś, kto dwa razy wyrzuci orła i stwierdzi, że orzeł ma prawdopodobieństwo 1, nie zauważa, że przy tak małej liczbie prób wyniki bardzo się wahają. Podstawa programowa podkreśla właśnie to: te metody dają jedynie wyniki przybliżone, czyli niepewne.

W zadaniach do tego tematu występują trzy typy: Oszacuj prawdopodobieństwo na podstawie doświadczenia, Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo oraz Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego. W dwóch ostatnich chodzi o to, by rozpoznać odpowiednie prawdopodobieństwo dla danej częstości względnej, także wtedy, gdy pytanie dotyczy zdarzenia przeciwnego.

Powiązanie z podstawą programową: Znać pojęcia doświadczenia losowego, zdarzenia i prawdopodobieństwa; znać metody wyznaczania prawdopodobieństw: wyznaczanie względnego udziału, wyznaczanie częstości względnej w serii doświadczeń, podawanie subiektywnego przekonania; wiedzieć, że te metody dają jedynie wyniki przybliżone, bądź odpowiednio niepewne.
Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Oszacuj prawdopodobieństwo z doświadczenia (kl. 7–8) · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo (kl. 7–8) · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo przeciwne (kl. 7–8)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się w 5. klasie AHS z matematyki?

W 5. klasie zajmujemy się zbiorami liczb, wartościami bezwzględnymi i przedziałami, potęgami dziesiątki i wartościami przybliżonymi, przekształcaniem wyrażeń algebraicznych oraz równaniami liniowymi i kwadratowymi, a także układami równań liniowych o dwóch zmiennych. Funkcje opisujemy za pomocą wzorów, tabel i wykresów: funkcje liniowe i kwadratowe, f(x) = a/x oraz proporcjonalność prostą i odwrotną. W trygonometrii: sin, cos i tg na okręgu jednostkowym, obliczenia w trójkątach z twierdzeniem sinusów i cosinusów oraz współrzędne biegunowe. Wektory na płaszczyźnie: działania rachunkowe, iloczyn skalarny, proste i odległości.

Dotyczące programu nauczania: Podstawą jest materiał nauczania dla szkoły ponadpodstawowej AHS-Oberstufe (załącznik A do rozporządzenia BGBl. Nr 88/1985, Matematyka, 5. klasa). Program zakłada trzy godziny tygodniowo; treści pisane kursywą są obowiązkowe jedynie w typach szkół z większą liczbą godzin (Realgymnasium) — tutaj: liczby pierwsze i podzielność. Punkty treści programowych podane są dosłownie w bloku poniżej.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
Zbiory, liczby i prawa działań
Znać podstawowe pojęcia dotyczące zdań i zbiorów Zbiory na diagramie Venna: suma, iloczyn, brak elementów
Potrafić reflektować nad rozszerzaniem zbiorów liczbowych na podstawie liczb naturalnych, całkowitych, wymiernych i rzeczywistych
potrafić przedstawiać liczby, wartości bezwzględne liczb i przedziały na osi liczbowej Przedziały na osi liczbowej
Potrafić przedstawiać liczby w systemie dziesiętnym i w niedziesiętnym systemie liczbowym Liczby w systemie pozycyjnym o podstawie 2 (system dwójkowy)
Umieć stosować potęgi dziesiątki do zapisywania bardzo małych i bardzo dużych liczb w dziedzinach o zastosowaniach praktycznych; znać reguły działań na potęgach dziesiątki Bardzo duże i bardzo małe liczby za pomocą potęg liczby 10 · Prawa potęg: działania z wykładnikami
Umieć sensownie posługiwać się wartościami przybliżonymi Zaokrąglanie do cyfr znaczących
Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań. Redukcja wyrazów podobnych · Mnożenie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias · Wyrażenia wymierne: mnożenie, odejmowanie, skracanie · Przekształcanie wzorów tak, aby wyznaczyć jedną literę · Budowa wyrażeń: co oznaczają ich części? · Dodawanie, odejmowanie i mnożenie wielomianów · Faktoryzacja: wyłączanie wspólnego czynnika, grupowanie, sześciany
Umieć pracować z liczbami pierwszymi i dzielnikami; umieć badać zagadnienia dotyczące podzielności Rozkład na czynniki pierwsze: rozkładanie liczb na liczby pierwsze · Zrozumienie największego wspólnego dzielnika (NWD) · Znajdowanie najmniejszej wspólnej wielokrotności (NWW)
Równania i układy równań
Umieć rozwiązywać równania liniowe i kwadratowe z jedną zmienną; umieć badać przypadki rozwiązań Równania bez rozwiązań lub z nieskończenie wieloma rozwiązaniami · Rozwiązywanie równań kwadratowych · Równania kwadratowe z parametrem
Potrafić rozwiązywać liniowe układy równań z dwiema niewiadomymi oraz badać ich przypadki rozwiązań i interpretować je geometrycznie Układy dwóch równań z dwiema niewiadomymi
Potrafić stosować wyżej wymienione równania i układy równań do problemów wewnątrzmatematycznych i pozamatematycznych Tłumaczenie zadań tekstowych na równania
Funkcje
Opisywać za pomocą wyrażeń, tabel i wykresów zależności, które można ująć funkcjami rzeczywistymi jednej zmiennej, oraz refleksyjnie rozważać modelowy charakter funkcji Odczytywanie funkcji z wykresu · Porównywanie funkcji: wzór, tabela, wykres
Potrafić opisywać i badać funkcje liniowe Równanie prostej z punktów i równoległości · Nachylenie i wyraz wolny funkcji liniowych · Znajdowanie miejsca zerowego funkcji liniowej · Co oznaczają liczby we wzorze liniowym
Potrafić opisywać i badać funkcje kwadratowe postaci f(x) = a·x² + b·x + c Obliczanie wartości funkcji kwadratowych · Wierzchołek i postać wierzchołkowa paraboli · Rysowanie funkcji kwadratowych · Największa i najmniejsza wartość na przedziale
Umieć opisywać i badać kilka innych funkcji nieliniowych, np. f(x) = a/x, f(x) = a/x², funkcje określone przedziałami
Potrafić badać wzory pod względem aspektów funkcyjnych; potrafić opisywać proporcjonalności bezpośrednie i odwrotne za pomocą funkcji Proporcjonalność prosta i odwrotna za pomocą wzorów · Proporcjonalność odwrotna: im więcej, tym mniej
Umieć pracować z funkcjami w dziedzinach zorientowanych na zastosowania; umieć rozumieć funkcje jako modele matematyczne Zrozumienie kosztów jako funkcji liniowej · Co oznaczają liczby we wzorze liniowym
Trygonometria
umieć definiować sin(α), cos(α) i tg(α) oraz przedstawiać je na okręgu jednostkowym Sinus, kosinus i tangens na okręgu jednostkowym · Sinus, kosinus i tangens na okręgu jednostkowym
Potrafić rozwiązywać równania postaci sin(α) = c oraz cos(α) = c ze względu na α Równania trygonometryczne: rozwiązywanie sin i cos
Potrafić wykonywać obliczenia w trójkątach prostokątnych i dowolnych, na figurach i bryłach (także za pomocą twierdzenia sinusów i twierdzenia cosinusów) Trójkąty prostokątne z sinusem, cosinusem, tangensem · Twierdzenie cosinusów i twierdzenie sinusów: obliczanie trójkątów · Obliczanie pola równoległoboku za pomocą sinusa
Umieć posługiwać się współrzędnymi biegunowymi Współrzędne biegunowe: punkty wyznaczone przez odległość i kąt
Wektory i geometria analityczna w ℝ²
Potrafić dodawać i odejmować wektory, mnożyć wektory przez liczby rzeczywiste oraz geometrycznie ilustrować te działania Wektory: obliczanie długości i kombinacji liniowej · Wektory w siatce: dodawanie i odczytywanie
Umieć wyznaczać wektory jednostkowe i wektory normalne Wektory: obliczanie długości i kombinacji liniowej · Iloczyn skalarny: rachunek na wektorach i kątach
Umieć posługiwać się iloczynem skalarnym; umieć wyznaczać kąt między dwoma wektorami Iloczyn skalarny: rachunek na wektorach i kątach
Umieć opisywać proste za pomocą przedstawień parametrycznych w ℝ² i równań w postaci normalnej (z wektorem normalnym) w ℝ², wyznaczać punkty przecięcia prostych oraz określać wzajemne położenie prostych Proste na płaszczyźnie: punkt przecięcia i prostopadłość
Potrafić wyznaczać odległości (punkt-punkt, punkt-prosta) Odległość dwóch punktów z twierdzeniem Pitagorasa

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.