| MA.1.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia arytmetyczne oraz symbole. Czytają i zapisują liczby. |
MA.1.A.1.h rozumieją i używają pojęć: równanie, nawias, liczba pierwsza. potrafią używać symboli +, -, /, *, =, x², (), ≠ i odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią przekształcać ułamki (mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000), liczby dziesiętne i procenty każdy z nich na dwie pozostałe postacie zapisu. |
Zapisywanie ułamka w postaci liczby dziesiętnej · Zapisywanie liczb dziesiętnych w postaci ułamka |
MA.1.A.1.i rozumieją i stosują pojęcia: wyrażenie, zmienna, niewiadoma, do potęgi, potęga, potęga dziesięciu, znak liczby, liczby dodatnie, liczby ujemne, pierwiastek (kwadratowy). Rozszerzenie: rozumieją i stosują pojęcia: podstawa, wykładnik. potrafią używać symboli √, ≤, ≥ oraz odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią czytać i zapisywać liczby do 1 miliarda. |
Potęgi z ułamkami i liczbami ujemnymi · Zrozumienie pierwiastków kwadratowych i sześciennych · Odczytywanie liczb całkowitych na osi liczbowej i tworzenie liczb przeciwnych |
MA.1.A.1.j potrafią odczytywać i zapisywać liczby w notacji wykładniczej z dodatnimi wykładnikami (np. 1.32 · 10⁸ = 132 000 000). potrafią odczytywać i zapisywać potęgi o podstawie wymiernej i wykładniku naturalnym. |
Duże liczby w zapisie naukowym · Potęgi z ułamkami i liczbami ujemnymi |
MA.1.A.1.k rozumieją i stosują pojęcia: liczby naturalne, liczby całkowite, liczby wymierne, odwrotność, pierwiastek trzeciego stopnia. potrafią czytać i zapisywać liczby w zapisie wykładniczym, także z ujemnymi wykładnikami. |
Pierwiastki nieparzystego stopnia, także z liczb ujemnych |
MA.1.A.1.l rozumieją i stosują pojęcia liczb rzeczywistych, liczb niewymiernych. |
Szacowanie i zaokrąglanie pierwiastków kwadratowych |
| MA.1.A.2 · Uczennice i uczniowie potrafią elastycznie liczyć, porządkować liczby według wielkości i szacować wyniki. |
MA.1.A.2.h potrafią szacować sumy i różnice z liczbami dziesiętnymi (np. 0.723 - 0.04 ≈ 0.7; 23'268 + 4'785 ≈ 28'000). potrafią w obliczeniach procentowych szacować wyniki (np. 263 z 830 to około 30%; 45% z 13'000 to więcej niż 5'000). |
Szacowanie: wstępne oszacowanie wyników |
MA.1.A.2.i Rozszerzenie: umieć szacować iloczyny i ilorazy liczb dziesiętnych (np. 0.382 : 42.8 → 0.4 : 40 = 0.4 : 4 : 10 = 0.01; 32.7 : 0.085 → 30 : 0.1 = 300 : 1 = 300). |
Szacowanie: wstępne oszacowanie wyników |
MA.1.A.2.j potrafią uporządkować dodatnie i ujemne liczby wymierne na osi liczbowej. |
Porównywanie i porządkowanie liczb całkowitych · Odczytywanie liczb całkowitych na osi liczbowej i tworzenie liczb przeciwnych |
| MA.1.A.3 · Uczennice i uczniowie potrafią dodawać, odejmować, mnożyć, dzielić i potęgować. |
MA.1.A.3.g potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕). |
Mnożenie liczb dziesiętnych: prawidłowe ustawienie przecinka · Mnożenie ułamków na prostokącie · Zapisywanie ułamka w postaci liczby dziesiętnej |
MA.1.A.3.h potrafią wykonywać obliczenia procentowe za pomocą kalkulatora. Rozszerzenie: potrafią rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze. |
Obliczanie procentu liczby · Ile procent stanowi jedna liczba z innej? · Rozkład na czynniki pierwsze |
MA.1.A.3.i potrafią wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. potrafią obliczać pierwiastki i potęgi za pomocą kalkulatora (np. 4³ · 4³ = 4'096; 4³ + 4³ = 128; ³√8000). Rozszerzenie: potrafią wykonywać działania podstawowe na ułamkach zwykłych ze zmiennymi i podstawiać liczby za zmienne: a/b + c/d; a/b − c/d; a/b · c/d; a : c/b : d = a/c · b/d. |
Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych z znakiem · Mnożenie i dzielenie liczb ze znakami · Dzielenie liczb dziesiętnych · Potęgi z ułamkami i liczbami ujemnymi |
MA.1.A.3.j potrafią przekształcać i obliczać wyrażenia z potęgami i pierwiastkami kwadratowymi (np. √2 + √2 = 2√2 = √8; √(2³) · √3 = √24 = 2√6). potrafią dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić liczby zapisane w notacji wykładniczej. |
Upraszczanie pierwiastków: wyciąganie czynników przed pierwiastek · Prawa potęg: poprawne przekształcanie wykładników · Duże liczby w zapisie naukowym |
| MA.1.A.4 · Uczennice i uczniowie potrafią porównywać i przekształcać wyrażenia algebraiczne, rozwiązywać równania, stosować prawa i reguły. |
MA.1.A.4.h potrafią rozwiązywać równania z niewiadomymi przez podstawianie lub działania odwrotne. potrafią stosować reguły kolejności działań (mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem) oraz reguły dotyczące nawiasów (np. 4 + 8 - 2 · 3 = 6; (4 + 8 - 2) · 3 = 30; 4 + (8 - 2) · 3 = 22). Rozszerzenie: potrafią stosować cechy podzielności przez 3, 4, 6, 8, 9, 25, 50 oraz wyznaczać dzielniki liczb naturalnych. |
Rozwiąż równanie z x · Punkt przed kreską i nawiasy · Dzielniki i wielokrotności liczby |
MA.1.A.4.i potrafią zapisać iloczyn równych czynników w postaci potęgi i odwrotnie (np. 15 · 15 · 15 = 15³ ; a · a · a · a = a⁴). potrafią stosować prawo rozdzielności mnożenia względem dodawania przy przekształcaniu wyrażeń (np. a · (b + c) = a · b + a · c = ab + ac). potrafią sensownie zaokrąglać wyniki obliczeń. Rozszerzenie: rozumieją konwencje dotyczące zapisu wyrażeń algebraicznych (np. abc = a · b · c, ale 789 ≠ 7 · 8 · 9). |
Rozwijanie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika · Zaokrąglanie liczb dziesiętnych do dziesiątych i setnych |
MA.1.A.4.j Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków). |
Rozwiązywanie równań dwuetapowych · Rozwiązywanie równań z x po obu stronach · Upraszczanie wyrażeń z zmiennymi · Rozwijanie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika · Rozkładanie wyrażeń algebraicznych na czynniki |
MA.1.A.4.k potrafią dodawać i odejmować wyrażenia zawierające zmienne (np. a + 2a + b + 3b + ¼ + ⅜ = 3a + 4b + ⅝). |
Upraszczanie wyrażeń z zmiennymi |
MA.1.A.4.l potrafią rozwiązywać równania kwadratowe metodą rozkładu na czynniki (np. x² - 4 = 0). potrafią przekształcać wyrażenia z dwumianami, stosując przy tym wzory skróconego mnożenia (np. 4a² + 12ab² + 9b⁴ = (2a + 3b²)²). potrafią stosować reguły działań na potęgach a^x · a^y = a^(x+y) oraz zasadę: potęgowanie przed mnożeniem i dzieleniem, mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem. |
Rozwiązywanie równań kwadratowych metodą rozkładu na czynniki · Stosowanie wzorów skróconego mnożenia w sposób pewny · Wymnażanie dwóch nawiasów |
MA.1.A.4.m Potrafią przekształcać wyrażenia wymierne z dwumianami. Potrafią stosować prawa działań w wyrażeniach z potęgami i pierwiastkami oraz w liczbach zapisanych w notacji wykładniczej. Potrafią rozwiązywać równania wymierne z niewiadomą w mianowniku (np. 3/x + 2 = 4/x + 3) i równania z parametrem (np. ax + a = 7). Potrafią rozwiązywać układy równań liniowych z 2 niewiadomymi. |
Prawa potęg: poprawne przekształcanie wykładników · Upraszczanie pierwiastków: wyciąganie czynników przed pierwiastek · Rozwiązywanie układów równań liniowych · Rozwiązywanie równań z x po obu stronach |
| MA.1.B.1 · Uczniowie potrafią badać zależności między liczbami i działaniami oraz prawidłowości arytmetyczne i wymieniać się spostrzeżeniami. |
MA.1.B.1.i Potrafią stosować strategie heurystyczne: wyjaśniać treść zadania, zadając pytania, systematycznie zmieniać dane, porównywać z zadaniami znanymi, formułować założenia, wymieniać się propozycjami rozwiązań. Potrafią badać i opisywać zależności między liczbami wymiernymi (np. odległości między ułamkami jednostkowymi ½, ⅓, ¼, ... na osi liczbowej; rozszerzenie: wzrost ilorazów przy coraz mniejszych dzielnikach, 4 : 2, 4 : 1, 4 : 0.5 ...). Potrafią badać zależności arytmetyczne poprzez systematyczne zmienianie liczb, wartości miejsc i działań oraz notować obserwacje (np. 10 : 9 = 1 R1, 100 : 9 = 11 R1, 1'000 : 9 = ...). |
|
MA.1.B.1.j potrafią stosować strategie heurystyczne: sprawdzać przypuszczenia, pracować w przód, pracować wstecz, dokonywać wstecznego przeglądu rozwiązania. Rozszerzenie: potrafią tworzyć wzory arytmetyczne, kontynuować je, zmieniać i opisywać algebraicznie (np. 1 · 4 - 2 · 3 / 2 · 5 - 3 · 4 / 3 · 6 - 4 · 5 / ... → a · (a + 3) - (a + 1)(a + 2)). |
|
MA.1.B.1.k potrafią badać zależności arytmetyczne i algebraiczne, przenosić struktury na inne przykłady liczbowe i zapisywać obserwacje (np. 10² + 10 + 11 = 11²; 11² + 11 + 12 = 12²). |
|
MA.1.B.1.l Potrafią systematycznie zmieniać liczby, cyfry i działania, formułować obserwacje i odnosić je do wyrażeń literowych (np. Kiedy zachodzi: a · b · c < 100a + 10b + c? Znajdź przykłady i kontrprzykłady). |
Udowadnianie fałszywości stwierdzeń za pomocą kontrprzykładów · Wyrażenia: podstawianie wartości i obliczanie |
| MA.1.B.2 · Uczniowie potrafią wyjaśniać, sprawdzać i uzasadniać stwierdzenia, przypuszczenia i wyniki dotyczące liczb i zmiennych. |
MA.1.B.2.h potrafią badać, uzasadniać lub obalać stwierdzenia dotyczące prawidłowości arytmetycznych (np. suma nieparzysta powstaje przez dodanie liczby parzystej i nieparzystej; iloczyny czterech kolejnych liczb są podzielne przez 24). potrafią badać i uzasadniać liczbę cyfr po przecinku w iloczynach i ilorazach liczb dziesiętnych (np. z kalkulatorem). |
Udowadnianie fałszywości stwierdzeń za pomocą kontrprzykładów · Mnożenie liczb dziesiętnych: prawidłowe ustawienie przecinka |
MA.1.B.2.i Rozszerzenie: potrafią sprawdzać przekształcenia równoważne za pomocą obliczeń kontrolnych. |
|
MA.1.B.2.j potrafią sprawdzać zdania algebraiczne przez podstawianie liczb (np. a³ + 5a jest podzielne przez 6: 4³ + 5⋅4 = 84 → 84 : 6 = 14; a^(2b) = (a²)^b; 2⁶ = (2²)³ = 2²˙³ = 4³; 2⁸ = 4⁴; 3⁴ = 9²). |
Wyrażenia: podstawianie wartości i obliczanie |
MA.1.B.2.k potrafią uzasadniać wyniki przez uogólnianie (np. kwadrat liczby jest o 1 większy od iloczynu dwóch sąsiednich liczb: 4 · 4 -1 = 3 · 5 → a² - 1 = (a - 1)(a + 1)). potrafią sprawdzać przekształcenia wyrażeń i przekształcenia równoważne. |
Stosowanie wzorów skróconego mnożenia w sposób pewny |
| MA.1.B.3 · Uczniowie potrafią podczas badania wzorów arytmetycznych korzystać z pomocy. |
MA.1.B.3.e potrafią wykorzystywać media elektroniczne do badania struktur arytmetycznych (np. zamieniać ułamki 1/11, 2/11, 3/11, ... na okresowe ułamki dziesiętne i badać ciąg cyfr). |
|
MA.1.B.3.f potrafią za pomocą mediów elektronicznych gromadzić dane, sortować je i przedstawiać (arkusz kalkulacyjny). |
|
MA.1.B.3.g potrafią korzystać ze zbiorów wzorów, publikacji referencyjnych i Internetu do rozwiązywania zadań numerycznych oraz do badania struktur. potrafią stosować szablony w arkuszu kalkulacyjnym. |
|
MA.1.B.3.h potrafią za pomocą programu arkusza kalkulacyjnego metodą systematycznego zmieniania wartości rozwiązywać równania, a także wprowadzać lub stosować wzory (np. A = ½(s·h) |
|
| MA.1.C.1 · Uczniowie potrafią przedstawiać, opisywać, wymieniać się i prześledzić sposoby obliczeń. |
MA.1.C.1.g potrafią przedstawiać i opisywać za pomocą odpowiednich modeli sumy, różnice i iloczyny ułamków oraz liczb dziesiętnych (np. iloczyn: ⅓ z ¾ z użyciem modelu prostokątnego; suma: ½ + ¼ z użyciem modelu kołowego). |
Mnożenie ułamków na prostokącie · Dodawanie i odejmowanie ułamków o różnych mianownikach |
MA.1.C.1.h potrafią przedstawiać i opisywać działania na liczbach i zmiennych (np. 18 · 22 = (20 - 2)(20 + 2) → (a - b)(a + b) jako pole) oraz uogólniać. |
Stosowanie wzorów skróconego mnożenia w sposób pewny |
MA.1.C.1.i potrafią odróżniać wyniki dokładne od zaokrąglonych. w zależności od sytuacji decydują, czy operować wartościami zaokrąglonymi, czy dokładnymi (np. √2 lub 1.41). |
Zaokrąglanie liczb dziesiętnych do dziesiątych i setnych · Szacowanie i zaokrąglanie pierwiastków kwadratowych |
| MA.1.C.2 · Uczniowie potrafią ilustrować, opisywać i uogólniać liczby, ciągi liczbowe oraz wyrażenia. |
MA.1.C.2.h potrafią matematyzować i wymyślać zagadki liczbowe (np. jeśli liczbę potroimy i powiększymy o 3, otrzymamy 33). potrafią numerycznie opisywać ciągi figur (np. liczbę widocznych ścian w wieżach z 1, 2, 3, 4, ... kostek). |
Tłumaczenie zadań tekstowych na równania · Kontynuowanie ciągów liczbowych według reguły |
MA.1.C.2.i potrafią opisywać zależności między wyrażeniami a figurami (np. interpretować n(n+1) jako prostokąt; przedstawiać sumę pierwszych n liczb nieparzystych jako kwadrat: 1 + 3 + 5 + 7 = 4 · 4). potrafią tworzyć wyrażenia opisujące długości odcinków, pola powierzchni i objętości oraz interpretować odpowiadające im wyrażenia. potrafią ilustrować wyrażenia arytmetyczne i algebraiczne, zwłaszcza za pomocą tekstu, symboli i szkiców (np. iloczyn dwóch dwumianów, sumę trzech kolejnych liczb). potrafią uogólniać prawidłowości arytmetyczne za pomocą wyrażeń literowych (np. 3(4 + 5) = 3 · 4 + 3 · 5 → a(b + c) = ab + ac). Rozszerzenie: potrafią formułować struktury arytmetyczne w postaci algebraicznej (np. iloczyny 2 · 3 · 4 / 3 · 4 · 5 / 5 · 6 · 7, ... są podzielne przez 6 → a(a + 1) · (a + 2) · ⅙ jest liczbą całkowitą). |
Rozwijanie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika · Wyrażenia: podstawianie wartości i obliczanie |
MA.1.C.2.j potrafią geometrycznie interpretować wyrażenia algebraiczne (np. a² · b jako prostopadłościan o kwadratowej podstawie, a · b jako prostokąt o bokach a i b oraz a + b jako sumę dwóch odcinków). potrafią przekładać liniowe ciągi figur na wyrażenia algebraiczne (np. liczbę potrzebnych patyczków do ułożenia n trójkątów równobocznych w rząd jako 2n + 1). |
Znajdowanie n-tego wyrazu ciągu liczbowego |
MA.1.C.2.k potrafią liczbowo potwierdzać lub ilustrować stwierdzenia dotyczące ciągów liczbowych i wyrażeń (np. ½n(n+1) + ½(n+1)(n+2) jest liczbą kwadratową; n = 1 → 1 + 3 = 4, n = 2 → 3 + 6 = 9, ... n = 6 → 21 + 28 = 49). potrafią rozpoznawać wzrost liniowy, kwadratowy i wykładniczy w wyrażeniach, ciągach liczbowych i wykresach oraz opisywać różnice między nimi. |
Wyrażenia: podstawianie wartości i obliczanie |
| MA.2.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole. |
MA.2.A.1.h rozumieją i stosują pojęcia: współrzędne, widok, widok z boku, widok z góry, widok z przodu. |
Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych |
MA.2.A.1.i rozumieją i stosują pojęcia: środkowa boku, dwusieczna kąta, wysokość, prostopadła, podstawa, podstawa (figury przestrzennej), symetralna, ramię, siatka (rozwinięcie), okrąg opisany, okrąg wpisany, czworokąt, wielokąt, romb, równoległobok, deltoid, trapez, równoramienny, równoboczny, rozwartokątny, ostrokątny, symetria środkowa, obrót, punkt oryginalny, punkt obrazu, przystający, układ współrzędnych, dwuwymiarowy, trójwymiarowy. potrafią poprawnie oznaczać obiekty geometryczne: punkty, punkty obrazów, boki i kąty trójkątów i czworokątów. |
Klasyfikacja trójkątów według boków i kątów · Rozpoznawanie symetralnej odcinka i dwusiecznej kąta |
MA.2.A.1.j rozumieją i używają pojęć: współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, pole powierzchni bocznej, graniastosłup, walec. potrafią charakteryzować trójkąty i czworokąty ze względu na kąty, równoległość, przekątne, długości boków. |
Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych · Klasyfikacja trójkątów według boków i kątów |
MA.2.A.1.k rozumieją i stosują pojęcia: przystawanie (przekształcenie przystające), podstawa, stożek, graniastosłup, ostrosłup, π. |
Trójkąty przystające: znajdowanie równych kątów |
MA.2.A.1.l rozumieją i stosują pojęcia: czworościan, przekątna bryły, wysokość bryły, wysokość ściany bocznej, wycinek koła, wierzchołek, podobieństwo, przeciwprostokątna, przyprostokątna, styczna, cięciwa. potrafią opisywać bryły za pomocą ich własności (długości odcinków, równoległość odcinków, kąty między odcinkami a płaszczyznami, pole powierzchni, objętość, przekątne bryły, siatka, liczba i kształt ścian bocznych, wierzchołki i krawędzie). |
Podobne figury: obliczanie pól |
| MA.2.A.2 · Uczniowie potrafią odwzorowywać figury i bryły, rozkładać je na części i składać z części. |
MA.2.A.2.g potrafią za pomocą ekierki powiększać, pomniejszać, odbijać i przesuwać linie i figury oraz rozpoznają odpowiadające im przekształcenia. |
Symetria osiowa: odbijanie punktów i figur |
MA.2.A.2.h potrafią obracać figury na kratkowanej siatce o 90°, 180° (symetria środkowa) i 270° oraz rozpoznawać odpowiadające im przekształcenia. |
Przesuwanie, obracanie i rozciąganie figur w układzie współrzędnych |
MA.2.A.2.i potrafią za pomocą ekierki kreślarskiej odbijać figury względem osi lub punktu, przesuwać je oraz za pomocą cyrkla i ekierki obracać je o 90°, 180° i 270°. |
Symetria osiowa: odbijanie punktów i figur |
MA.2.A.2.j potrafią skalować figury i prostopadłościany przy danej skali i danym środku jednokładności. potrafią wykonywać odwzorowania w układzie współrzędnych zgodnie z poleceniami oraz je modyfikować (np. współrzędne x pozostają stałe, a współrzędne y są podwajane). |
Przesuwanie, obracanie i rozciąganie figur w układzie współrzędnych · Podobne figury: obliczanie pól |
| MA.2.A.3 · Uczniowie potrafią wyznaczać i obliczać długości, pola i objętości. |
MA.2.A.3.f potrafią obliczać objętość prostopadłościanów. potrafią w przybliżeniu wyznaczać pole figur nieprostokątnych na siatce kwadratowej (np. zliczając kwadraty jednostkowe w kole). |
Obliczanie objętości prostopadłościanu · Obliczanie pola powierzchni przez rozkładanie na figury |
MA.2.A.3.g Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów. |
Obliczanie pola powierzchni przez rozkładanie na figury · Obliczanie pola trójkąta · Obliczanie pola trapezu · Obliczanie pola powierzchni prostopadłościanu |
MA.2.A.3.h potrafią obliczać długości i pola powierzchni za pomocą twierdzenia Pitagorasa. potrafią w obliczeniach geometrycznych wykorzystywać wzory i arkusz kalkulacyjny. |
Twierdzenie Pitagorasa w trójkątach prostokątnych · Odległość dwóch punktów za pomocą twierdzenia Pitagorasa |
MA.2.A.3.i potrafią obliczać obwód i pole koła. potrafią obliczać długości krawędzi, pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz walców. potrafią szacować objętość dowolnych brył przez podział na części lub porównanie ze znanymi bryłami. |
Obliczanie obwodu i pola koła · Walce, stożki i kule: obliczanie objętości |
MA.2.A.3.j potrafią obliczać długości odcinków, pola i objętości w ostrosłupach, stożkach i kulach. potrafią wyznaczać kąty na podstawie sum kątów, twierdzenia Talesa, podobieństwa i przystawania. |
Obliczanie objętości i pola powierzchni ostrosłupów · Walce, stożki i kule: obliczanie objętości · Suma kątów w trójkącie i czworokącie · Obliczanie brakujących kątów w pełnym kącie · Twierdzenie o odcinkach proporcjonalnych (twierdzenie Talesa): obliczanie długości w figurach podobnych |
MA.2.A.3.k potrafią rozpoznawać podobieństwa oraz w przypadku figur i brył podobnych obliczać długości, pola powierzchni i objętości |
Podobne figury: obliczanie pól · Podobne bryły i ich objętość |
| MA.2.B.1 · Uczniowie potrafią badać zależności geometryczne, w szczególności między długościami, polami powierzchni i objętościami, formułować przypuszczenia oraz wymieniać się wnioskami. |
MA.2.B.1.h potrafią podczas badania zależności geometrycznych formułować przypuszczenia, sprawdzać je i w razie potrzeby formułować nowe przypuszczenia. angażują się w zadania badawcze dotyczące kształtu i przestrzeni (np. rysowanie prostokątów na liniach siatki i badanie liczby punktów siatki na przekątnych). |
|
MA.2.B.1.i potrafią wykorzystywać komputer do badania zależności geometrycznych (np. położenia środka okręgu opisanego na trójkątach ostrokątnych, prostokątnych i rozwartokątnych). |
|
MA.2.B.1.j potrafią zmieniać zależności geometryczne w wielokątach, zwłaszcza między kątami, długościami i polami, oraz wymieniać się przypuszczeniami (np. przesuwać wierzchołek trójkąta równolegle do podstawy; zależności między kątami w siatce trójkątnej). potrafią korzystać z dynamicznego oprogramowania geometrycznego do badania zależności geometrycznych (np. stosunku odcinków na środkowych; położenia środka okręgu opisanego dla różnych trójkątów). |
|
MA.2.B.1.k potrafią systematycznie zmieniać kąty, odcinki i pola na figurach oraz bryłach i formułować przypuszczenia (np. kąt oparty na cięciwie w okręgu, stosunek średnicy okręgu do jego obwodu). potrafią systematycznie zmieniać długości krawędzi, pole powierzchni lub objętość brył i formułować zależności (np. zmiana długości krawędzi, pól powierzchni i objętości prostopadłościanu przy zmniejszeniu o połowę / podwojeniu wszystkich krawędzi). potrafią konstrukcyjnie rozwiązywać problemy geometryczne za pomocą dynamicznego oprogramowania geometrycznego oraz systematycznie zmieniać figury i zależności (np. porównywać kwadraty zbudowane na dwóch krótszych bokach trójkąta z kwadratem zbudowanym na najdłuższym boku). |
Obliczanie objętości prostopadłościanu · Podobne bryły i ich objętość · Obliczanie pola powierzchni prostopadłościanu |
MA.2.B.1.l potrafią badać zadania z geometrii kombinatorycznej (np. liczba przekątnych przestrzennych w bryłach platońskich). |
|
| MA.2.B.2 · Uczniowie potrafią sprawdzać stwierdzenia i wzory dotyczące zależności geometrycznych, potwierdzać je przykładami i uzasadniać. |
MA.2.B.2.d potrafią sprawdzać i uzasadniać lub obalać stwierdzenia oraz wzory na obwód i pole kwadratu i prostokąta (np. w prostokątach i kwadratach przekątne przecinają się pod kątem prostym). |
|
MA.2.B.2.e potrafią stosować strategie heurystyczne: planować, szkicować, badać przykłady, pracować w przód, pracować wstecz, wychodząc od przyjętego rozwiązania. potrafią uzasadniać twierdzenia i wzory na pola trójkątów i czworokątów za pomocą szkiców i modeli (np. prostokąt przekątnymi zostaje podzielony na cztery trójkąty o równych polach; pole rombu jest równe połowie iloczynu długości przekątnych). |
Obliczanie pola trójkąta |
MA.2.B.2.f potrafią wyjaśniać wzory i własności geometryczne na przykładach (np. wzór na pole trójkąta, jednakowa długość czterech przekątnych prostopadłościanu; w trójkącie prostokątnym dwa kąty ostre razem wynoszą 90°). |
Suma kątów w trójkącie i czworokącie · Obliczanie pola trójkąta |
MA.2.B.2.g potrafią wyjaśnić wzory na objętość graniastosłupów i ostrosłupów (np. rozłożyć sześcian na ostrosłupy za pomocą przekrojów i wyznaczyć ich objętość). potrafią uzasadnić twierdzenia z geometrii płaszczyzny na przykładach i rozumieć ich uzasadnienia (np. twierdzenie Pitagorasa, twierdzenie o kącie wpisanym, twierdzenie Talesa). |
Twierdzenie Pitagorasa w trójkątach prostokątnych · Kąt środkowy i kąt wpisany w okrąg · Twierdzenie o odcinkach proporcjonalnych (twierdzenie Talesa): obliczanie długości w figurach podobnych · Obliczanie objętości i pola powierzchni ostrosłupów |
MA.2.B.2.h potrafić łączyć wiedzę geometryczną i algebraiczną oraz wyciągać wnioski (np. w trójkącie prostokątnym równoramiennym nie wszystkie długości boków mogą być liczbami całkowitymi). |
|
| MA.2.C.1 · Uczniowie potrafią przedstawiać bryły i zależności przestrzenne. |
MA.2.C.1.h potrafią szkicować i opisywać figury złożone (np. z pudełek, rolek i graniastosłupów). |
|
MA.2.C.1.i potrafią narysować rzut ukośny, widok z góry, widok z przodu i widok z boku brył prostopadłościennych na siatce (np. 3 prostopadłościany ustawione z przesunięciem). |
|
MA.2.C.1.j Rozszerzenie: potrafią szkicować i rysować odcinki oraz płaszczyzny w prostopadłościanach i sześcianach (np. płaszczyzny przekroju w prostopadłościanie). Rozszerzenie: potrafią na komputerze rysować lub przedstawiać bryły. |
|
MA.2.C.1.k potrafią szkicować graniastosłupy i ostrosłupy oraz przedstawiać je w rzucie ukośnym, w widoku z góry, z przodu i z boku, a także rysować ich siatki. |
Rozpoznawanie i sprawdzanie siatek sześcianów |
MA.2.C.1.l potrafią wykonywać szkice modeli w skali lub wykonywać modele (np. siatkę dachu dwuspadowego w skali 1: 50). |
Od planu do rzeczywistości za pomocą skali |
| MA.2.C.2 · Uczniowie potrafią składać figury, szkicować, rysować i konstruować oraz wymieniać się przedstawieniami dotyczącymi geometrii płaskiej i je sprawdzać. |
MA.2.C.2.g potrafią prześledzić składanie papieru, szkice i rysunki, opisywać je i sprawdzać. potrafią przenosić kąty i mierzyć kąty za pomocą geotrójkąta. potrafią za pomocą komputera rysować, zmieniać i rozmieszczać figury. potrafią w środowisku programistycznym wprowadzać polecenia rysowania figur, zmieniać je i opisywać ich skutki (np. naprzód, obróć w lewo, naprzód). |
|
MA.2.C.2.h potrafią rysować proste prostopadłe, dwusieczne kątów i symetralne odcinków za pomocą ekierki. potrafią konstruować dwusieczne kątów, symetralne odcinków i trójkąt równoboczny cyrklem i linijką. potrafią rysować figury na komputerze. |
Konstruowanie za pomocą cyrkla i linijki · Rozpoznawanie symetralnej odcinka i dwusiecznej kąta |
MA.2.C.2.i potrafią szkicować figury i zależności geometryczne oraz wykonywać rysunki za pomocą ekierki i cyrkla lub dynamicznego oprogramowania geometrycznego (np. narysować lub skonstruować równoległobok o bokach a, b i wysokości ha). |
Konstruowanie za pomocą cyrkla i linijki |
MA.2.C.2.j potrafią opisywać przy użyciu terminologii matematycznej rysunki geometryczne i konstrukcje. |
|
| MA.2.C.3 · Uczennice i uczniowie potrafią wyobrażać sobie figury i bryły w różnych położeniach, przedstawiać i opisywać zmiany (geometria w wyobraźni). |
MA.2.C.3.f potrafią w wyobraźni obracać i przesuwać figury oraz bryły (np. widoki bryły z 5 do 8 sześcianów). |
|
MA.2.C.3.g potrafić zmieniać bryły w wyobraźni i opisywać wyniki (np. w wyobraźni zeszlifować wszystkie wierzchołki sześcianu i opisać nową bryłę). potrafić wykonywać operacje w pamięci i przedstawiać wyniki (np. obrócić o 90° budowlę z 4 sześcianów i naszkicować ją). |
|
| MA.2.C.4 · Uczniowie potrafią w układzie współrzędnych wyznaczać współrzędne figur i brył lub przedstawiać figury i bryły na podstawie ich współrzędnych, a także odczytywać i rysować plany. |
MA.2.C.4.g Potrafią narysować plan mieszkania w skali lub odczytać odpowiednie plany. Potrafią szkicować drogi i wzajemne położenie obiektów (np. droga do szkoły) lub korzystać z odpowiednich planów. |
Od planu do rzeczywistości za pomocą skali |
MA.2.C.4.h potrafią w skali przedstawiać wzajemne położenie obiektów w układzie współrzędnych (np. plac szkolny). |
Od planu do rzeczywistości za pomocą skali · Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych |
MA.2.C.4.i potrafią przedstawiać figury w prostokątnym układzie współrzędnych (także o ujemnych i niecałkowitych współrzędnych). potrafią w układzie współrzędnych obliczać odległości i pola figur. |
Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych · Odległość dwóch punktów za pomocą twierdzenia Pitagorasa |
MA.2.C.4.j potrafią przedstawiać przekształcenia geometryczne w układzie współrzędnych (np. odbicie trójkąta względem prostej x = 2). |
Przesuwanie, obracanie i rozciąganie figur w układzie współrzędnych |
| MA.3.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole dotyczące wielkości, funkcji, danych i przypadku. |
MA.3.A.1.i potrafią orientować się w wielkościach referencyjnych: 1 m³, 1 dm³, 1 cm³. potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mega, giga, tera. |
Przeliczanie jednostek pola powierzchni i objętości |
MA.3.A.1.j rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $). |
Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych · Obliczanie średniej arytmetycznej: średnia z danych · Przeliczanie jednostek pola powierzchni i objętości · Obliczanie budżetu, reszty i najkorzystniejszej oferty |
MA.3.A.1.k rozumieją i stosują pojęcia: częstość bezwzględna i względna, współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, prawdopodobieństwo. potrafią używać jednostek miar i ich skrótów: prędkość (km/h, m/s, kB/s, dpi). |
Prawdopodobieństwo: eksperyment i przypuszczenie |
MA.3.A.1.l rozumieją i stosują pojęcia: wzrost w %, odsetki, stopa procentowa, kapitał, rabat, brutto, netto. |
Obliczanie wzrostu i spadku procentowego · Proste obliczanie procentu: odsetki na koncie oszczędnościowym |
MA.3.A.1.m Rozumieją i stosują pojęcia: (liniowa) funkcja, zdarzenia pewne, możliwe, niemożliwe, schemat blokowy, bit, bajt. Potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mikro, nano. Potrafią stosować jednostki miar i ich skróty: gęstość (kg/dm³, g/cm³). |
Obliczanie masy na podstawie gęstości i wymiarów |
MA.3.A.1.n rozumieją i stosują pojęcia wzrost wykładniczy, silnia. |
Obliczanie wartości funkcji wykładniczej · Liczenie: Ile jest możliwości? |
| MA.3.A.2 · Uczniowie potrafią szacować, mierzyć, przeliczać, zaokrąglać i wykonywać obliczenia z wielkościami. |
MA.3.A.2.i potrafią szacować pola powierzchni i objętości [m³] w odpowiedniej jednostce miary oraz zamieniać je na sąsiednie jednostki miary. potrafią porównywać wielkości w sposób bezwzględny i względny (np. 120 sztuk lub 60% albo ⅗ danej ilości). potrafią mierzyć odległości i czas trwania do obliczeń prędkości. |
Przeliczanie jednostek pola powierzchni i objętości · Ile procent stanowi jedna liczba z innej? |
MA.3.A.2.j potrafią korzystać z dziesiętnego układu jednostek miar (układu SI) i przyporządkowywać przedrostki mega, kilo, decy, centy i mili do potęg dziesięciu. |
Duże liczby w zapisie naukowym |
MA.3.A.2.k potrafią wykonywać obliczenia ze złożonymi liczbami miarowymi i przeliczać wielkości z jednej jednostki na inną. potrafią przeliczać prędkości (np. z 200 m/10 s na 72 km/h). |
Zamiana jednostek: prędkość, gęstość, ciśnienie |
| MA.3.A.3 · Uczennice i uczniowie potrafią opisywać zależności funkcyjne i wyznaczać wartości funkcji. |
MA.3.A.3.f potrafią wyznaczać i porównywać udziały (np. w X z 2 sklepami z zabawkami mieszka 12 000 osób; w Y z 8 sklepami z zabawkami mieszka 30 000 osób). |
Porównywanie liczb: różnica i iloraz · Skracanie proporcji: łatwiejsze porównywanie udziałów |
MA.3.A.3.g potrafią określać wartości funkcji na podstawie wykresów funkcji. potrafią wykonywać obliczenia z zastosowaniem zależności odwrotnie proporcjonalnych (np. liczba kart przypadających na jednego gracza przy 72 kartach i x graczach). rozumieją podane w procentach wartości jako przyporządkowania proporcjonalne i wykonują obliczenia procentowe (np. Ile procent stanowi 7 z 35 oraz ile to 7% z 35?). |
Odczytywanie własności funkcji z wykresu · Odwrotnie proporcjonalnie: więcej osób, mniej na osobę · Obliczanie procentu liczby · Ile procent stanowi jedna liczba z innej? · Wnioskowanie o całości na podstawie wartości procentowej |
MA.3.A.3.h potrafią wyznaczać pary wartości do równania funkcji i zaznaczać je w układzie współrzędnych. potrafią wyznaczać długości odcinków na podstawie danych o skali i odwrotnie (np. zaznaczać na mapie odpowiednie trasy dla wędrówki o długości 12 km). |
Od planu do rzeczywistości za pomocą skali |
MA.3.A.3.i potrafią określić wartość funkcji dla danej liczby na podstawie tabeli wartości, wykresu i równania funkcji oraz zaznaczać pary wartości w układzie współrzędnych (np. y = 2x + 1. Dla x = 7 → y = 15); potrafią używać kalkulatora lub odpowiedniego oprogramowania (np. arkusza kalkulacyjnego) do obliczania wartości funkcji i wartości miar; potrafią rozwiązywać zadania praktyczne z danymi procentowymi (np. dotyczące nachylenia i odsetek). |
Obliczanie wzrostu i spadku procentowego · Proste obliczanie procentu: odsetki na koncie oszczędnościowym |
MA.3.A.3.j potrafią wyznaczyć punkt przecięcia dwóch prostych algebraicznie i graficznie. |
Gdzie przecinają się dwie proste |
MA.3.A.3.k potrafią dla funkcji liniowych narysować wykres funkcji, wyznaczyć współczynnik kierunkowy, wyraz wolny (punkt przecięcia z osią y) oraz miejsce zerowe. |
Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny funkcji liniowych · Miejsca, w których wykres przecina oś x · Równanie prostej z punktów lub równoległej do danej |
| MA.3.B.1 · Uczennice i uczniowie potrafią formułować pytania dotyczące zależności między wielkościami oraz zależności funkcyjnych, badać je, a także sprawdzać wyniki i uzasadniać je. |
MA.3.B.1.f potrafią badać wielkości innych kultur (np. różne jednostki długości w średniowieczu w niemieckojęzycznej Szwajcarii). potrafią porównywać eksperymenty, pomiary i obliczenia (np. Jak dokładnie można zmierzyć długość pomieszczenia za pomocą długości stóp?). |
|
MA.3.B.1.g potrafią formułować i uzasadniać zależności funkcyjne, w szczególności dotyczące ceny i ilości oraz drogi i czasu (np. zakup napojów oferowanych w różnych wielkościach opakowań). |
Wartość za jedną sztukę: ile kosztuje jedna sztuka? |
MA.3.B.1.h Rozszerzenie: potrafią zmieniać parametry w równaniach i wzorach oraz badać ich skutki, zwłaszcza za pomocą narzędzi elektronicznych (np. zmiana miesięcznych kosztów telefonu komórkowego przy drogim abonamencie i tanich taryfach rozmów). |
|
MA.3.B.1.i potrafią sprawdzać wyniki i stwierdzenia dotyczące zależności funkcyjnych, w szczególności poprzez interpretację tabel, wykresów i diagramów (np. dojazd do pracy rowerem i pociągiem z X do Y trwa krócej i jest tańszy niż dojazd samochodem). |
Czytanie wykresów ruchu: droga, czas i prędkość · Odczytywanie wartości z tabel i wykresów |
MA.3.B.1.j potrafią badać zależności funkcyjne i statystyczne, przy tym stawiać pytania oraz porównywać wyniki (np. zależność między nachyleniem w stopniach a nachyleniem w procentach). potrafią badać surowe dane statystyczne dotyczące kwestii społecznych, gospodarczych i ekologicznych oraz wymieniać się na ten temat przypuszczeniami. |
|
| MA.3.B.2 · Uczniowie potrafią badać sytuacje praktyczne dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa, formułować przypuszczenia i je weryfikować. |
MA.3.B.2.d potrafią w przeliczalnych wariacjach i kombinacjach systematycznie zapisać wszystkie możliwości (np. liczby z cyframi 1, 2, 3 z powtórzeniami i bez powtórzeń: 123, 132, 213, 231, 312, 321, 112, 121, 211, ...). |
|
MA.3.B.2.e Potrafią doświadczalnie wyznaczać częstości i formułować przypuszczenia dotyczące ich prawdopodobieństw (np. rzut pinezką: główka do góry lub czubek na dole; rzut dwiema kostkami: uzyskanie dwóch parzystych liczb oczek lub sumy 7). są gotowi zmierzyć się z nieznanymi zagadnieniami z zakresu kombinatoryki i prawdopodobieństwa. |
Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń · Prawdopodobieństwo: eksperyment i przypuszczenie |
MA.3.B.2.f potrafią sprawdzać i uzasadniać prawdopodobieństwa oraz dane statystyczne (np. prawdopodobieństwo wyrzucenia dwukrotnie z rzędu orła przy rzucie monetą wynosi 0,25; w Przedalpach stosunkowo więcej młodych ludzi posiada skuter niż w Mittelland). |
Zrozumienie i ocena dwuetapowych doświadczeń losowych |
MA.3.B.2.g porównują problemy kombinatoryczne, rozpoznają i tworzą analogie (np. uściski dłoni wśród 5 osób są analogiczne do sytuacji, w której z 5 osób 2 otrzymują pięciofrankówkę). |
Liczenie: Ile jest możliwości? |
| MA.3.C.1 · Uczniowie potrafią zbierać, porządkować, przedstawiać, analizować i interpretować dane dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa. |
MA.3.C.1.g potrafią przedstawiać i interpretować w diagramach, z użyciem komputera, dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen. potrafią porównywać prawdopodobieństwo poszczególnych zdarzeń. |
Prawdopodobieństwo: eksperyment i przypuszczenie |
MA.3.C.1.h potrafią przeprowadzać wieloetapowe doświadczenia losowe z kostkami, monetami lub kartami i przedstawiać możliwe zdarzenia (np. narysować diagram drzewa dla trzykrotnego rzucania monetą). |
Zrozumienie i ocena dwuetapowych doświadczeń losowych |
MA.3.C.1.i Rozszerzenie: potrafią przeprowadzać doświadczenia losowe i wyznaczać prawdopodobieństwa (np. określać prawdopodobieństwo wylosowania z talii kart dwa razy z rzędu tego samego koloru); Rozszerzenie: potrafią wyciągać wnioski dotyczące prawdopodobieństwa z częstości względnej zdarzenia (np. w ciągu miesiąca 88 z 2'750 pociągów spóźnia się więcej niż 5 min, z nich 57 więcej niż 10 min). |
Zrozumienie i ocena dwuetapowych doświadczeń losowych |
MA.3.C.1.j potrafią na podstawie danych ustalać zależności między różnymi wielkościami (np. zależność między przebiegniętą odległością a zwycięstwem w piłce nożnej); potrafią rozwiązywać i porównywać problemy społeczne (np. profilaktyka wypadków), ekonomiczne (np. oprocentowanie, rabat, leasing) i ekologiczne (np. zużycie wody, utylizacja odpadów) oraz porównywać dane liczbowe wyrażone bezwzględnie i względnie. |
Obliczanie wzrostu i spadku procentowego · Odczytywanie wartości z tabel i wykresów |
| MA.3.C.2 · Uczniowie potrafią matematyzować sytuacje z życia, przedstawiać je, wykonywać obliczenia oraz interpretować i sprawdzać wyniki. |
MA.3.C.2.f Rozpoznawać zależności proporcjonalne i liniowe (rozszerzenie: odwrotnie proporcjonalne) w sytuacjach praktycznych (np. cena przejazdu taksówką przy opłacie podstawowej i stałej cenie za kilometr). Potrafić przedstawiać pary wartości oraz wykresy funkcji w układzie współrzędnych (np. czasy pośrednie w biegach na 10'000 m; ciężar względnie masa i cena produktów spożywczych). Potrafić przekładać sytuacje z życia codziennego (np. pole powierzchni pokoju; prędkość samochodu; zużycie benzyny) na język matematyczny, określać właściwe wielkości i dobierać odpowiednie jednostki miar. |
Rozpoznawanie zależności jako funkcji liniowej · Czytanie wykresów ruchu: droga, czas i prędkość |
MA.3.C.2.g potrafią przedstawić zależność dwóch wielkości za pomocą wykresu funkcji oraz interpretować przebiegi wykresów (np. wykres droga – czas dla biegu na 400 m). Rozszerzenie: potrafią dobrać odpowiednią skalę w układzie współrzędnych do tabel wartości. Rozszerzenie: potrafią opisać liniowe zależności funkcyjne za pomocą wyrażenia (np. kursy walut). |
Czytanie wykresów ruchu: droga, czas i prędkość |
MA.3.C.2.h potrafią przyporządkowywać do siebie i interpretować tabele wartości, diagramy, teksty użytkowe, wyrażenia i wykresy. potrafią analizować sytuacje praktyczne z punktu widzenia funkcyjnego, statystycznego i probabilistycznego, podejmować adekwatne decyzje oraz przedstawiać sposoby rozwiązań za pomocą tabel wartości, diagramów, tekstów, wyrażeń i wykresów. |
Odczytywanie własności funkcji z wykresu · Rozpoznawanie zależności jako funkcji liniowej |
MA.3.C.2.i potrafią korzystać z oprogramowania do graficznej prezentacji funkcji. |
|
| MA.3.C.3 · Uczennice i uczniowie potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory, równania i tabele w sytuacjach praktycznych. |
MA.3.C.3.g Rozszerzenie: potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory i równania funkcji liniowych w sytuacjach praktycznych (np. równanie funkcji y = 2x + 3 z cena = 2 · liczba + 3). |
Tłumaczenie zadań tekstowych na równania |