Polski
Program nauczania (Austria)

Matematyka — klasa 8

Klasa 8 (Austria) — Stosunki i proporcje, praca z danymi

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Austria) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w 4. klasie Mittelschule i AHS: pierwiastki i liczby rzeczywiste, funkcje liniowe f(x) = k · x + d, układy równań, twierdzenie Pitagorasa, koło, walec i stożek. Do każdego tematu są zadania przykładowe na arkusze do wydrukowania z rozwiązaniami.

Obszar kompetencji 1: Liczby i miary

Pierwiastki kwadratowe i sześcienne: wyciąganie pierwiastków

Dziecko uczy się obliczać pierwiastki kwadratowe i sześcienne oraz pracować z nimi, także wtedy, gdy wynik nie jest liczbą całkowitą.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej zapisano, że uczniowie mają rozumieć i opisywać różnicę między liczbami wymiernymi a niewymiernymi, wykonywać działania na liczbach rzeczywistych oraz posługiwać się pierwiastkami i wartościami przybliżonymi. Na tym poziomie karty pracy koncentrują się przede wszystkim na obliczaniu pierwiastków kwadratowych i sześciennych oraz na działaniach z nimi. Zakres liczbowy nie jest w podstawie programowej dla tego etapu określony dokładniej.

Częstym błędem jest traktowanie pierwiastków tak, jakby dały się rozdzielić na sumy lub iloczyny, na przykład √(a + b) = √a + √b. Dzieci często mylą też pierwiastek kwadratowy z sześciennym, ponieważ oba znaki wyglądają podobnie, a oba działania nazywa się „wyciąganiem pierwiastka”. Pomocne jest uświadomienie sobie działania odwrotnego: pierwiastek kwadratowy pyta, jaka liczba pomnożona przez samą siebie daje podaną liczbę, a pierwiastek sześcienny – jaka liczba pomnożona przez samą siebie trzy razy daje podaną liczbę.

Typowe zadania na kartach pracy:

  • Obliczanie pierwiastka kwadratowego i obliczanie pierwiastka sześciennego, każde z zapisem obliczeń
  • Pierwiastek kwadratowy: wybierz wartość oraz Pierwiastek sześcienny: wybierz odpowiedź, w których z kilku podanych wartości wybiera się właściwą
  • Pierwiastki i potęgi: uporządkuj, czyli ustawianie pierwiastków i potęg według wielkości
  • Bok kwadratu z pola powierzchni, zadanie odwrotne, w którym na podstawie pola wyznacza się długość boku kwadratu

Powiązanie z podstawą programową: rozumieć i opisywać różnicę między liczbami wymiernymi a niewymiernymi; wykonywać działania na liczbach rzeczywistych; posługiwać się pierwiastkami i wartościami przybliżonymi.

Typy zadań: Oblicz pierwiastek kwadratowy · Oblicz pierwiastek sześcienny · Pierwiastek kwadratowy: wybierz wartość · Pierwiastek sześcienny: wybierz odpowiedź · Bok kwadratu z pola: pytanie odwrotne · Pierwiastki i potęgi: uporządkuj · Pierwiastki: dobierz wartości · Pierwiastki: oceń dwa zdania

Szacowanie pierwiastków

Twoje dziecko uczy się określać przybliżoną wartość pierwiastka kwadratowego, znajdując sąsiednie kwadraty liczb i umieszczając pierwiastek pomiędzy nimi.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko może bez kalkulatora podać, między jakimi dwiema liczbami całkowitymi leży pierwiastek kwadratowy. W tym celu szuka kwadratów liczb leżących poniżej i powyżej liczby pod znakiem pierwiastka. To ćwiczenie na zrozumienie, że nie każdy pierwiastek wyciąga się dokładnie i że mimo to pierwiastki można traktować jak liczby z sensowną wartością przybliżoną. Podstawa programowa wymaga przy tym zrozumienia różnicy między liczbami wymiernymi a niewymiernymi oraz pracy z wartościami przybliżonymi.

Typowym błędem jest wybór niewłaściwej sąsiedniej liczby lub zgadywanie części całkowitej, na przykład podanie dla √50 wartości 5, bo 5 wydaje się mniejsza i znajoma. Często liczy się też tak, jakby pierwiastek był połową liczby. Pomocne jest wypisanie samych kwadratów liczb (1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, …) i sprawdzenie, między którymi dwoma z nich leży dana liczba.

W zadaniach najczęściej pojawiają się następujące typy: „Oszacuj pierwiastek”, „Oszacuj pierwiastek: wybierz część całkowitą”, „Pierwiastek: kwadrat liczby poniżej: wybierz odpowiedź”, „Jeden pierwiastek i jedna liczba: porównaj” oraz „Oszacuj pierwiastek w kontekście: bok z pola powierzchni”. W tym ostatnim typie chodzi o oszacowanie długości boku kwadratu na podstawie jego pola powierzchni, co pokazuje w sposób poglądowy znaczenie pierwiastka.

Powiązanie z podstawą programową: rozumieć i opisywać różnicę między liczbami wymiernymi a niewymiernymi; wykonywać działania na liczbach rzeczywistych; posługiwać się pierwiastkami i wartościami przybliżonymi.

Typy zadań: Oszacuj pierwiastek · Pierwiastek i liczba: porównaj · Pierwiastek: kwadrat poniżej liczby: wybierz odpowiedź · Szacowanie pierwiastka: wybierz część całkowitą · Szacowanie pierwiastków: dokończ zdanie · Pierwiastek w zadaniu tekstowym: bok kwadratu z pola

Upraszczanie pierwiastków: wyciąganie czynników przed pierwiastek

Dziecko uczy się przekształcać pierwiastki, takie jak √18 lub √50, tak aby wyciągnąć czynnik będący kwadratem, na przykład √18 = 3√2 albo √50 = 5√2.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec tej lekcji dziecko potrafi rozłożyć pierwiastek z liczby naturalnej tak, aby czynnik będący liczbą kwadratową został wyciągnięty przed pierwiastek. Rozumie, że przy tym wartość pierwiastka się nie zmienia, zmienia się tylko zapis. Zadania odnoszą się do reguł działań na pierwiastkach, które są wymienione w podstawie programowej.

Często przy rozkładaniu pojawia się błąd. Dziecko wyciąga czynnik przed pierwiastek, ale zapomina o samym pierwiastku, albo wlicza czynnik z powrotem pod pierwiastek, czyli np. √18 = 9√2 zamiast 3√2. Innym typowym błędem jest dodawanie pierwiastków osobno, tak jakby √(a + b) było równe √a + √b. Takie błędy powstają często dlatego, że reguły dotyczące iloczynów pod pierwiastkiem nie są jeszcze dobrze opanowane.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Wyciąganie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz, w którym rozstrzyga się, czy przekształcenie jest poprawne.
  • Wyciąganie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź, w którym spośród kilku rozwiązań wybiera się właściwe.
  • Wyciąganie czynnika przed pierwiastek: znajdź błąd, w którym poprawia się błędny rachunek.
  • Częściowe pierwiastkowanie oraz Częściowe pierwiastkowanie: brakujący czynnik, w których uzupełnia się całe przekształcenia.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić definiować potęgi (o wykładnikach naturalnych, całkowitych, wymiernych bądź rzeczywistych), pierwiastki i logarytmy; znać odpowiednie reguły działań na nich i potrafić je stosować
Powiązanie z podstawą programową: rozumieć i opisywać różnicę między liczbami wymiernymi a niewymiernymi; wykonywać działania na liczbach rzeczywistych; posługiwać się pierwiastkami i wartościami przybliżonymi.

Typy zadań: Wyłącz czynnik przed pierwiastek · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: znajdź błąd · Wyłączanie czynnika spod pierwiastka: brakujący czynnik

Obszar kompetencji 2: Zmienne i funkcje

Odczytywanie i interpretowanie wykresów droga-czas

Dziecko uczy się odczytywać z wykresu drogi i czasu, jak daleko i w jakim czasie coś się przemieściło, oraz wyrażać treść wykresu słowami.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie dziecko czyta wykresy, które pokazują, jak zmienia się droga w czasie, na przykład podczas wycieczki rowerowej lub drogi do szkoły. Podstawa programowa nie podaje tu konkretnego zakresu liczbowego. Najważniejsza jest zmiana form przedstawienia: dziecko powinno potrafić przechodzić między wykresem, tabelą i zdaniami.

Typowy błąd: dziecko odczytuje stromość wykresu jako drogę zamiast jako prędkość albo interpretuje poziomy odcinek jako ruch do tyłu. Pozioma linia oznacza, że droga się nie zmienia, czyli postój. Bardziej stroma linia oznacza, że w tym samym czasie przebyto większą drogę, czyli że jechało się szybciej.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Wykres podróży: prędkość na pierwszym odcinku, całkowita droga, czas trwania postoju
  • Wykres droga-czas prawda czy fałsz: sprawdzanie stwierdzeń dotyczących wykresu
  • Wykres droga-czas znajdź błąd: rozpoznawanie błędnej interpretacji wykresu
  • Wybór prędkości z wykresu droga-czas: wybieranie odpowiedniej prędkości
  • Wykres droga-czas w kontekście: cała droga, tempo na pierwszym odcinku, czas trwania postoju

Powiązanie z podstawą programową: wykorzystywać różne sposoby przedstawiania zależności funkcyjnych i zmieniać sposoby przedstawiania,

Typy zadań: Wykres podróży: jak długo trwał postój? · Wykres drogi: prawda czy fałsz · Wykres drogi: znajdź błąd · Wykres podróży: ile przejechano łącznie? · Wykres podróży: prędkość w pierwszym etapie · Podróż na wykresie: cała przebyta droga · Podróż na wykresie: jak długi postój · Prędkość z wykresu ruchu: wybierz wynik · Podróż na wykresie: prędkość na pierwszym odcinku

Obliczanie wartości wyrażeń: wyznaczanie wartości, gdy dane jest x

Dziecko uczy się obliczać wartość wyrażenia dla danej liczby x oraz porównywać ze sobą wartości dwóch wyrażeń.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec klasy 4. dziecko powinno umieć pracować z prostymi wyrażeniami, równaniami i wzorami w różnych sytuacjach, również z ułamkami oraz w związku z proporcjonalnością i procentami. Dla tej klasy zadania pokazują konkretnie, co się ćwiczy: dziecko podstawia za x podaną liczbę i oblicza wartość wyrażenia.

Typowy błąd pojawia się przy podstawianiu. Na przykład przy 2x dla x = 3 łączy się tylko 2 z 3 albo zamienia się znak przy liczbach ujemnych. Pomocne jest zapisywanie wyrażenia krok po kroku, czyli najpierw wstawienie liczby w nawias lub w miejsce x, a potem obliczenie.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Obliczanie wartości wyrażenia: Dla danego x oblicza się wartość wyrażenia.
  • Porównywanie wartości wyrażeń: Dwa wyrażenia są obliczane dla tego samego x i porównywane.
  • Wartość wyrażenia, wybór wyniku: Spośród kilku odpowiedzi wybiera się poprawną wartość wyrażenia.
  • Różnica dwóch wyrażeń dla x: Wartości dwóch wyrażeń są obliczane i od siebie odejmowane.
  • Uporządkowanie wartości wyrażeń dla tego samego x: Kilka wyrażeń sortuje się według ich wartości.

Powiązanie z podstawą programową: układać i interpretować proste wyrażenia algebraiczne, równania i wzory,
Powiązanie z podstawą programową: Układać i interpretować wyrażenia algebraiczne, równania i wzory, także z ułamkami oraz w związku z proporcjonalnością i procentami,
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach,

Typy zadań: Wartości dwóch wyrażeń: porównaj · Wartości wyrażeń dla tego samego x: uporządkuj · Wartość wyrażenia algebraicznego · Różnica wyrażeń dla podanego x: wybierz odpowiedź · Wartość wyrażenia: dobierz wartości · Wartość wyrażenia: oceń dwa zdania · Wartość wyrażenia: porównaj dwa wyrażenia · Wartość wyrażenia: wybierz wynik

Rozwiązywanie równań z x po obu stronach

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać równania, w których niewiadoma x występuje po obu stronach znaku równości, wykonując odpowiednie przekształcenia po obu stronach.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na koniec tego roku szkolnego Twoje dziecko powinno umieć rozwiązywać równania z jedną zmienną, w których x występuje po obu stronach. W tym celu równania przekształca się za pomocą przekształceń równoważnych: to, co zrobimy z jedną stroną, musimy zrobić również z drugą stroną, aby równanie pozostało prawdziwe. Zakres liczbowy i zakres zadań nie są w punktach programu nauczania podane konkretnie, dlatego ten tekst opisuje jedynie typy zadań, które występują na kartach pracy.

Typowy błąd powstaje wtedy, gdy zmieniona zostaje tylko jedna strona, na przykład gdy x zostaje przeniesione z lewej na prawą stronę bez zmiany znaku. Równie często dzieli się lub odejmuje się tylko część strony. Wynik wtedy nie zgadza się już z pierwotnym równaniem.

Na kartach pracy występują różne formy zadań:

  • Równanie z x po obu stronach: Równanie należy rozwiązać w całości.
  • Uzupełnij znak: Dziecko wpisuje odpowiedni znak działania, aby przekształcenie było poprawne.
  • Wybierz odpowiedź oraz prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza kroki rozwiązania lub wyniki.
  • Znajdź błąd: Należy odnaleźć błędny tok rozumowania i go poprawić.
  • Porównaj rozwiązanie równania z liczbą: Dziecko sprawdza, czy podana liczba spełnia równanie.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać równania liniowe i kwadratowe z jedną zmienną; umieć badać przypadki rozwiązań
Powiązanie z podstawą programową: Przekształcać równania i wzory; rozwiązywać równania za pomocą przekształceń równoważnych,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach,

Typy zadań: Rozwiązanie równania i liczba: porównaj · Równanie z niewiadomą po obu stronach · Waga: worki x po obu stronach · Równanie z x po obu stronach: prawda czy fałsz · Równanie z x po obu stronach: wstaw znak · Równanie z x po obu stronach: wybierz odpowiedź · Równanie z x po obu stronach: znajdź błąd

Znajdowanie miejsca zerowego funkcji liniowej

Dziecko uczy się wyznaczać dla funkcji liniowej takie miejsce x, w którym wartość funkcji jest równa zeru.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się znajdować, dla linowej funkcji f(x) = k · x + d, miejsce zerowe, czyli takie x, dla którego wartość funkcji wynosi zero. W tym celu podstawia f(x) = 0 i rozwiązuje powstałe równanie względem x. Pracuje przy tym z wyrażeniem funkcyjnym oraz z znaczeniem miejsca zerowego jako punktu przecięcia prostej z osią x. Zakres liczbowy nie jest w obowiązujących punktach programu nauczania określony bliżej.

Typowym błędem jest pomylenie miejsca zerowego z punktem przecięcia z osią y, czyli z d. Jest to zrozumiałe, ponieważ d jest w wyrażeniu funkcyjnym dobrze widoczne. Miejsce zerowe to jednak wartość x, dla której y jest równe zero, a nie wartość f w punkcie x = 0.

W karcie pracy dziecko spotyka przede wszystkim następujące typy zadań: Miejsce zerowe funkcji liniowej (obliczyć miejsce zerowe), Miejsce zerowe: prawda czy fałsz (sprawdzić podane miejsce zerowe), Funkcja liniowa: argument dla wartości funkcji (dla danej wartości y wyznaczyć odpowiednie x) oraz Argument funkcji: wybierz liczbę (wybrać właściwe miejsce spośród podanych możliwości).

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać funkcje liniowe
Powiązanie z podstawą programową: pracować z funkcjami liniowymi,

Typy zadań: Argument funkcji: wybierz liczbę · Miejsce zerowe funkcji liniowej · Miejsce zerowe funkcji liniowej: dane zbędne · Miejsce zerowe: prawda czy fałsz · Miejsce zerowe: wstaw znak · Miejsce zerowe: znajdź błąd · Funkcja liniowa: argument dla danej wartości

Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny funkcji liniowych

Dziecko uczy się, jak wyznaczać współczynnik kierunkowy k i wyraz wolny d funkcji liniowej f(x) = k · x + d na podstawie wykresu lub dwóch punktów.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 4 uczeń pracuje z funkcjami liniowymi postaci f(x) = k · x + d. Potrafi odczytać wyraz wolny d, czyli punkt, w którym prosta przecina oś y, oraz wyznaczyć współczynnik kierunkowy k z wykresu. Ponadto oblicza współczynnik kierunkowy prostej przechodzącej przez dwa dane punkty. Podstawa programowa dla tego etapu nie podaje określonego zakresu liczbowego; szablony zadań pokazują, jakie konkretnie czynności są ćwiczone.

Typowym błędem jest pomylenie współczynnika kierunkowego z wyrazem wolnym: dziecko odczytuje punkt przecięcia z osią y jako współczynnik kierunkowy lub odwrotnie. Przy wyznaczaniu współczynnika kierunkowego przez dwa punkty często zdarza się również zamienić różnice, przez co licznik i mianownik ułamka mają złą kolejność i wynik jest błędny.

Typowe zadania w tym zakresie to:

  • odczytywanie wyrazu wolnego z wykresu
  • odczytywanie współczynnika kierunkowego z wykresu
  • wyznaczanie współczynnika kierunkowego prostej przechodzącej przez dwa punkty
  • wybieranie właściwego współczynnika kierunkowego lub wyrazu wolnego spośród podanych odpowiedzi

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać funkcje liniowe
Powiązanie z podstawą programową: pracować z funkcjami liniowymi,

Typy zadań: Funkcja liniowa: wyraz wolny z wykresu: wybierz odpowiedź · Wyraz wolny z wykresu · Współczynnik kierunkowy z wykresu · Współczynnik kierunkowy prostej przez dwa punkty · Współczynnik kierunkowy: wybierz wynik

Układy równań z dwiema zmiennymi

Dziecko uczy się rozwiązywać razem dwa równania z zmiennymi x i y oraz sprawdzać, czy para liczb spełnia oba równania.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania zapisano, że uczniowie mają układać i rozwiązywać układy równań liniowych z dwiema zmiennymi, a także badać przypadki rozwiązań i interpretować je geometrycznie. Plan nauczania nie podaje dla tego celu konkretnego zakresu liczbowego. Zadania z tego działu pokazują jednak, czego konkretnie oczekuje się w klasie 4: rozwiązania układu dwóch równań oraz sprawdzenia, czy para (x, y) spełnia obie równania.

Typowym błędem jest pomyłka przy podstawianiu lub odejmowaniu. Gdy jedna zmienna znika po dodaniu lub odjęciu równań, znak drugiego równania często nie zostaje poprawnie przeniesiony. Zdarza się także, że wartość x zostanie podstawiona do niewłaściwego równania albo że sprawdzenie zostanie pominięte.

Karty pracy zawierają następujące typy zadań:

  • Układ równań liniowych: Układ należy rozwiązać w całości.
  • Układ równań: czy ta para jest rozwiązaniem? Dziecko podstawia podaną parę liczb do obu równań i sprawdza.
  • Układ równań: wybierz x Wartość x jest podana, a dziecko wyznacza odpowiadające jej y.
  • Układ równań: znajdź błąd Przedstawiono błędne rozwiązanie, a dziecko szuka miejsca, w którym popełniono pomyłkę.
  • Układ równań: uzupełnij znak Brakujące znaki w równaniach trzeba uzupełnić tak, aby układ był poprawny.

Geometryczna interpretacja przypadków rozwiązań, czyli to, czy dwie proste przecinają się w jednym punkcie, są równoległe czy pokrywają się, należy według planu nauczania do tego tematu. Podane tu typy zadań nie pokazują jednak tej interpretacji wprost.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić rozwiązywać liniowe układy równań z dwiema niewiadomymi oraz badać ich przypadki rozwiązań i interpretować je geometrycznie
Powiązanie z podstawą programową: układać i rozwiązywać liniowe układy równań z dwiema niewiadomymi.

Typy zadań: Układ dwóch równań · Układ równań: czy para jest rozwiązaniem? · Układ równań: wstaw znak · Układ równań: wybierz wartość x · Układ równań: znajdź błąd

Przekształcanie wzorów: wyznaczanie jednej wielkości

Uczysz się, jak w formule wyodrębnić szukaną literę po jednej stronie, odwracając działania matematyczne i wykonując te same zmiany po obu stronach.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec tego kroku twoje dziecko potrafi przekształcić prostą formułę tak, aby szukana litera, na przykład x, stała sama. W tym celu działania odwraca się: dodawanie zamienia się w odejmowanie, mnożenie w dzielenie. Każdy krok wykonuje się po obu stronach równania w taki sam sposób, aby zdanie pozostało prawdziwe.

Często pojawia się typowy błąd: działanie stosuje się tylko do jednej części strony, na przykład dzieli się przez liczbę tylko jeden składnik zamiast całej strony. Często zapomina się też o znakach przy przenoszeniu. Pomocne jest głośne uzasadnianie każdego kroku, na przykład „odejmuję 3 po obu stronach”.

Na lekcjach i w kartach pracy pojawiają się zazwyczaj zadania typu „przekształć formułę względem x”, „przekształć formułę: wybierz wartość x”, „Formuła: wartość po przekształceniu” lub „Formuła: wyrażenie z x: wybierz odpowiedź”. W dwóch ostatnich chodzi o rozpoznanie przekształconego wyrażenia lub obliczonej wartości, czyli o sprawdzenie przekształcenia.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.
Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać równania liniowe przez stosowanie działań odwrotnych do działań arytmetycznych i przekształcać wzory.
Powiązanie z podstawą programową: Przekształcać równania i wzory; rozwiązywać równania za pomocą przekształceń równoważnych,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach,

Typy zadań: Przekształcanie wzoru: wybierz wartość x · Wzór: składnik z x: wybierz odpowiedź · Wzór: wartość po przekształceniu · Przekształć wzór i wyznacz x

Czy punkt leży na prostej?

Twoje dziecko uczy się sprawdzać, czy dany punkt leży na wykresie funkcji liniowej f(x) = k · x + d, podstawiając jego współrzędne do równania.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania zapisano, że uczniowie pracują z funkcjami liniowymi (U4.2.3). Dla tej klasy szablony zadań konkretnie pokazują, co to obejmuje: dziecko podstawia współrzędną x punktu do f(x) = k · x + d i porównuje wynik ze współrzędną y. Jeśli obie wartości są takie same, punkt leży na wykresie.

Typowym błędem jest pominięcie d przy podstawianiu i obliczenie tylko k · x. Wtedy czasem pasuje pozornie punkt, który wcale nie leży na prostej. Często pojawia się też błąd ze znakiem, na przykład przy k · (−2), gdy x jest ujemne.

Na kartach pracy występują trzy rodzaje zadań:

  • Funkcja liniowa: czy punkt leży na wykresie – Tak lub nie, z obliczeniem jako uzasadnieniem.
  • Punkt na wykresie: brakująca współrzędna – Jedna współrzędna jest podana, druga zostaje obliczona.
  • Punkt na wykresie: wybierz współrzędną – Z podanych wartości wybiera się odpowiednią współrzędną.

Powiązanie z podstawą programową: pracować z funkcjami liniowymi,

Typy zadań: Funkcja liniowa: czy punkt leży na wykresie · Punkt na wykresie: brakująca współrzędna · Punkt na wykresie: wybierz drugą współrzędną

Obszar kompetencji 3: Figury i bryły

Twierdzenie Pitagorasa

Twoje dziecko uczy się, jak za pomocą twierdzenia Pitagorasa obliczać boki trójkątów prostokątnych oraz sprawdzać, czy dany trójkąt jest prostokątny.

typów zadań: 14Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania jest napisane, że Twoje dziecko ma pracować z twierdzeniem Pitagorasa. Zakres liczbowy nie jest tam podany. Zadania w tej klasie pokazują jednak, czego konkretnie się wymaga: Twoje dziecko oblicza przeciwprostokątną lub przyprostokątną trójkąta prostokątnego i sprawdza, czy dany trójkąt jest prostokątny.

Typowym błędem jest mylenie boków. Przeciwprostokątna jest zawsze najdłuższym bokiem i leży naprzeciwko kąta prostego. Jeśli zostanie błędnie wskazana, liczy się z niewłaściwymi liczbami, nawet gdy podnoszenie do kwadratu i dodawanie wykonane są poprawnie. Często zapomina się też na końcu wyciągnąć pierwiastek, przez co wynikiem jest kwadrat liczby zamiast szukanej długości.

W praktyce Twoje dziecko spotka się z zadaniami typu „Oblicz przeciwprostokątną”, „Oblicz przyprostokątną” i „Twierdzenie Pitagorasa: czy trójkąt jest prostokątny”. Dochodzą do tego zadania z nadmiarowymi danymi, w których dziecko musi rozpoznać, które liczby są naprawdę potrzebne, zadania typu „Pitagoras: znajdź błąd” oraz przykłady z życia codziennego, takie jak drabina, przekątna czy linka.

Powiązanie z podstawą programową: posługiwać się twierdzeniem Pitagorasa,

Typy zadań: Długość przeciwprostokątnej: dane zbędne · Oblicz przeciwprostokątną · Oblicz przyprostokątną · Przeciwprostokątna i liczba: porównaj · Przeciwprostokątna — wybierz odpowiedź · Twierdzenie Pitagorasa krok po kroku · Twierdzenie Pitagorasa: czy trójkąt jest prostokątny · Twierdzenie Pitagorasa: dokończ zdanie · Twierdzenie Pitagorasa: oceń dwa zdania · Twierdzenie Pitagorasa: przyprostokątna — prawda czy fałsz · Twierdzenie Pitagorasa: znajdź błąd · Trapez równoramienny: pole z wysokością z Pitagorasa · Twierdzenie Pitagorasa: o ile krócej na skos · Pitagoras w praktyce: bok trójkąta prostokątnego · Przeciwprostokątna: dane zbędne (kl. 9)

Trójkąty specjalne: 30-60-90 i przekątna w kwadracie

Twoje dziecko uczy się obliczać z użyciem twierdzenia Pitagorasa w szczególnych trójkątach prostokątnych, na przykład w trójkącie 30°-60°-90° lub przy przekątnej kwadratu.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Lehrplan wymaga w tym obszarze pracy z twierdzeniem Pitagorasa. Szablony zadań pokazują, gdzie to konkretnie występuje: w trójkątach o kątach 30° i 60°, przy wysokości w trójkącie równobocznym oraz przy przekątnej kwadratu. Zakres liczbowy nie jest w szablonach określony dokładniej.

Często zdarza się błąd polegający na zamianie lub błędnym przyporządkowaniu boków. Kto na przykład użyje przeciwprostokątnej jako przyprostokątnej, otrzyma błędny wynik, mimo że tok obliczeń wygląda poprawnie. Również porównywanie boków w proporcjach trójkąta specjalnego może sprawiać trudności, ponieważ trzeba zapamiętać te proporcje. Jest to powszechna pułapka, a nie błąd wyraźnie wymieniony w lehrplanie.

Typowe zadania to:

  • Znajdź błąd: Sprawdzane i poprawiane jest błędne rozwiązanie dotyczące trójkąta 30°-60°-90°.
  • Wybierz odpowiedź oraz prawda lub fałsz: Uczennica lub uczeń wybiera między wynikami albo sprawdza stwierdzenia.
  • Trójkąt o kątach 30° i 60° oraz wysokość w trójkącie równobocznym: Obliczane są boki i wysokości.
  • Przekątna kwadratu: Długość przekątnej wyznacza się na podstawie długości boku.

Powiązanie z podstawą programową: posługiwać się twierdzeniem Pitagorasa,

Typy zadań: Przekątna kwadratu · Trójkąt o kątach 30° i 60° · Wysokość trójkąta równobocznego · Przekątna kwadratu: wybierz odpowiedź · Trójkąt 30°-60°-90°: prawda czy fałsz · Trójkąt 30°-60°-90°: wybierz odpowiedź · Trójkąt 30°-60°-90°: znajdź błąd · Wysokość trójkąta równobocznego: wybierz odpowiedź

Obliczanie odległości dwóch punktów za pomocą twierdzenia Pitagorasa

Obliczanie odległości między dwoma punktami za pomocą twierdzenia Pitagorasa

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na koniec tej lekcji dziecko potrafi wyznaczyć odległość między dwoma punktami, widząc je jako wierzchołki trójkąta prostokątnego i stosując twierdzenie Pitagorasa. Program nauczania wymaga pracy z twierdzeniem Pitagorasa i wskazuje jako cel wyznaczanie odległości. Zakresy liczbowe, na których się ćwiczy, można odczytać z szablonów zadań w tym dziale.

Często dzieje się tak: dziecko dalej liczy tylko z różnicami współrzędnych, na przykład Δx + Δy, zamiast dodać kwadraty i wyciągnąć z sumy pierwiastek. Innym typowym błędem jest wyciąganie pierwiastka tylko z jednej części wyrażenia. Oba błędy wynikają z tego, że idea trójkąta prostokątnego nie jest jeszcze dobrze utrwalona.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Odległość dwóch punktów z użyciem twierdzenia Pitagorasa: samo obliczenie z zastosowaniem twierdzenia
  • Odległość dwóch punktów w układzie współrzędnych: zadanie tekstowe: odległość odczytuje się z sytuacji opisanej za pomocą współrzędnych
  • Odległość dwóch punktów krok po kroku: obliczenie zostaje rozłożone na pojedyncze kroki, co przejrzyście pokazuje przebieg rozwiązania

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić wyznaczać odległości (punkt-punkt, punkt-prosta)
Powiązanie z podstawą programową: posługiwać się twierdzeniem Pitagorasa,

Typy zadań: Odległość punktów: dane zbędne · Kwadrat na odcinku AB: wybierz pole · Odległość punktów w układzie: wybierz · Odległość punktów z twierdzenia Pitagorasa · Odległość na mapie z Pitagorasa: zadanie tekstowe · Odległość punktów (kl. 9–11) · Długości dwóch odcinków: porównaj (kl. 9–11) · Odległość dwóch punktów krok po kroku (kl. 9–11) · Odległość punktów w układzie współrzędnych: zadanie tekstowe (kl. 9–11)

Obliczanie obwodu i pola koła

Dziecko uczy się obliczać obwód i pole powierzchni koła oraz przy tym rozpoznaje liczbę π w wyniku.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby obliczać obwód i pole powierzchni kół oraz ich części. Podstawa nie podaje dla tego zakresu konkretnego przedziału liczbowego. Zadania w tym dziale pokazują pełne koła, a dziecko oblicza ich obwód i pole.

Typowym błędem jest pomylenie obu wzorów: do pola podnosi się promień do kwadratu, do obwodu nie. Często ponadto zamiast promienia podstawia się średnicę. Błąd wynika z tego, że wzory są podobne i różnią się jedynie kwadratem lub czynnikiem 2.

Szablony zadań w tym dziale to:

  • Obwód koła: obliczyć obwód danego koła.
  • Pole koła: obliczyć pole danego koła.
  • Pole koła: wybierz wynik: na podstawie kilku danych rozpoznać poprawny wynik.
  • Obwód koła: wybierz liczbę przed π: określić współczynnik stojący przed π w obliczeniu obwodu.

Powiązanie z podstawą programową: obliczać obwód i pole kół oraz ich części,

Typy zadań: Długość okręgu · Pole koła · Pole koła: wybierz wynik · Długość okręgu: wybierz liczbę przed π

Obszar kompetencji 4: Dane i przypadek

Liczenie par z regułą iloczynu

Dziecko uczy się określać liczbę możliwych par lub wyborów, mnożąc liczbę możliwości w każdym kroku.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania zapisano, że prawdopodobieństwa w jedno- i dwustopniowych doświadczeniach losowych mają być wyznaczane i interpretowane. Często trzeba w tym celu najpierw wiedzieć, ile wyników w ogóle jest możliwych. Pomaga w tym reguła iloczynu: jeśli przy pierwszym wyborze jest a możliwości, a przy drugim b, to łącznie jest a · b par. Zakresy liczb lub wielkości nie są w zadaniach przykładowych ustalane osobno, lecz wynikają z konkretnych zadań.

Typowym błędem jest dodawanie liczby możliwości zamiast ich mnożenia. Dziecko liczy na przykład przy trzech osobach i dwóch rolach „3 + 2” zamiast „3 · 2”. Inny częsty błąd dotyczy kolejności: w niektórych zadaniach ma znaczenie, czy (osoba A w roli 1 to coś innego niż osoba B w roli 1), a w innych nie. Przy podawaniu rąk każda para liczy się tylko raz, więc nie wolno liczyć jej podwójnie.

W praktyce takie zadania pojawiają się w szablonach Reguła iloczynu: ile par, Reguła iloczynu: wybór liczby par oraz Reguła iloczynu: trzy wybory. Do tego dochodzą zadania takie jak Dwie różne osoby na dwie role, Uściski dłoni: ile ich jest? i Każdy z każdym – ile razy?. Przy Podawanie rąk: prawda czy fałsz oraz Podawanie rąk: znajdź błąd dziecko sprawdza podany rachunek i wyjaśnia, gdzie jest błąd.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać i interpretować prawdopodobieństwa w jedno- i dwuetapowych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Na ile sposobów można to zestawić? · Reguła mnożenia: ile par · Reguła mnożenia: trzy wybory · Reguła mnożenia: wybierz liczbę par · Każdy z każdym — ile razy? · Uściski dłoni: ile ich jest? · Uściski dłoni: prawda czy fałsz · Uściski dłoni: znajdź błąd · Wybór dwóch różnych osób do ról

Czytanie i uzupełnianie tabel czteropolowych

Dziecko uczy się czytać tabele dwudzielcze, uzupełniać brakujące pola oraz odczytywać z tabeli udziały w wierszach i kolumnach.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby dzieci tworzyły i interpretowały tabele krzyżowe. Nie podaje przy tym zakresu liczbowego. Chodzi o to, by dziecko poprawnie odczytywało tabelę z dwiema cechami (np. grupa i odpowiedź) i wykorzystywało ją do wyciągania wniosków o danych.

Typowym błędem jest mylenie sum wierszy i sum kolumn. Dziecko odczytuje na przykład liczbę z tabeli i traktuje ją jako udział w całej grupie, mimo że dotyczy ona tylko wiersza lub tylko kolumny. Za tym zwykle stoi pytanie, do jakiej całości odnosi się dana liczba. Pomocne jest, aby przed każdym obliczeniem na głos powiedzieć, o który wiersz i którą kolumnę chodzi.

Zadania w tym obszarze są przedstawiane jako tabele czteropolowe i tabele krzyżowe:

  • Tabela czteropolowa: brakujące pole – uzupełnić liczbę wynikającą z sum
  • Tabela czteropolowa: jaki jest udział w grupie? – określić udział w obrębie grupy
  • Tabela czteropolowa: porównanie udziałów – porównać dwie grupy na podstawie ich udziałów
  • Tabela czteropolowa: prawda czy fałsz – sprawdzić stwierdzenia dotyczące tabeli
  • Tabela czteropolowa: znajdź błąd – poprawić źle wypełnioną tabelę
  • Tabela krzyżowa: wybierz brakującą liczbę – wskazać właściwą liczbę spośród podanych możliwości

Powiązanie z podstawą programową: Tworzyć i interpretować tabele krzyżowe,

Typy zadań: Tabela dwudzielcza: brakujące pole · Tabela dwudzielcza: wybierz brakującą liczbę · Tabela dwudzielcza: jaka część grupy? · Tabela dwudzielcza: porównaj części · Tabela dwudzielcza: prawda czy fałsz · Tabela dwudzielcza: znajdź błąd

Prawdopodobieństwa w dwóch doświadczeniach losowych

Twoje dziecko uczy się wyznaczać prawdopodobieństwa w doświadczeniach losowych z jednym lub dwoma etapami oraz interpretować wynik. Obejmuje to diagramy drzewkowe, a także regułę dodawania i regułę mnożenia.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się wyznaczać prawdopodobieństwa w doświadczeniach losowych z jednym lub dwoma etapami oraz interpretować wynik. Obejmuje to diagramy drzewa oraz regułę dodawania i regułę mnożenia. Główny nacisk kładziony jest na sytuacje, w których wynik składa się z dwóch kolejnych kroków, na przykład z sumy oczek dwóch kostek lub z dwóch losowań.

Typowym błędem jest uznawanie sum oczek za jednakowo prawdopodobne tylko dlatego, że istnieje jedenaście możliwych sum. Przy dwóch kostkach niektóre sumy można uzyskać na więcej sposobów niż inne, dlatego nie są one jednakowo prawdopodobne. Przy losowaniu ze zwracaniem często pomija się też fakt, że prawdopodobieństwa wzdłuż ścieżki się mnoży, a nie po prostu dodaje.

Na lekcjach dziecko spotka się z zadaniami typu „Suma oczek dwóch kostek”, „Dwukrotne losowanie ze zwracaniem” oraz „Dwie kostki: która suma jest bardziej prawdopodobna”. Są też zadania polegające na sprawdzaniu obliczeń, na przykład „Dwa losowania: prawda czy fałsz” i „Dwa losowania: znajdź błąd” oraz „Suma oczek dwóch kostek: wybierz prawdopodobieństwo”. Rozwiązania pokazują, gdzie tok rozumowania jest poprawny, a gdzie nie.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć wykonywać obliczenia z użyciem prawdopodobieństw (diagramy drzewkowe; reguła dodawania i reguła mnożenia)
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać i interpretować prawdopodobieństwa w jedno- i dwuetapowych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Suma oczek na dwóch kostkach · Dwa losowania ze zwracaniem · Dwa losowania: prawda czy fałsz · Dwa losowania: znajdź błąd · Dwie kostki: która suma jest bardziej prawdopodobna · Suma oczek na dwóch kostkach: wybierz wynik

Pozostałe typy zadań

Pozostałe typy zadań

typów zadań: 74Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typy zadań: Zaokrąglanie do części dziesiątych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zaokrąglij do części dziesiątych (kl. 5–6) · Zaokrąglij do części setnych (kl. 5–6) · Cyfra w rozwinięciu okresowym: prawda czy fałsz (kl. 6–7) · Cyfra w rozwinięciu okresowym: wstaw znak (kl. 6–7) · Cyfra w rozwinięciu okresowym: znajdź błąd (kl. 6–7) · Długość okresu rozwinięcia dziesiętnego: wybierz odpowiedź (kl. 6–7) · Zapisz rozwinięcie dziesiętne nieskończone (kl. 6–7) · NWW: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · NWW: wybierz najmniejszą wspólną wielokrotność (kl. 5–6) · NWW: znajdź błąd (kl. 5–6) · NWW w zadaniu: kiedy znów razem (kl. 5–6) · Oblicz NWW dwóch liczb (kl. 5–6) · NWD i NWW: znajdź drugą liczbę (kl. 6–7) · Oszacuj sumę (kl. 4–6) · Szacowanie sumy w zadaniu tekstowym: zaokrąglij do setek (kl. 4–6) · Szacowanie sumy: wybierz przybliżenie (kl. 4–6) · Szacowanie: wybierz zaokrąglenie do setek (kl. 4–6) · Proporcja: brakująca wartość (kl. 5–6) · Proporcja: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Proporcja: wybierz brakujący wyraz (kl. 5–6) · Proporcja: znajdź błąd (kl. 5–6) · Proporcja w zadaniu: przeliczenie na inną liczbę sztuk (kl. 5–6) · Proporcja: brakujący trzeci wyraz (kl. 5–6) · Proporcjonalność prosta: uzupełnij tabelę (kl. 6–7) · Mediana: dobierz wartości · Mediana: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mediana: wstaw znak (kl. 5–6) · Mediana: wybierz wartość (kl. 5–6) · Mediana: znajdź błąd (kl. 5–6) · Podaj medianę (kl. 5–6) · Dwie potęgi: porównaj · Oblicz potęgę liczby całkowitej · Oblicz potęgę ułamka · Potęga z minusem: wartość wyrażenia: wybierz odpowiedź · Wartość potęgi — wybierz odpowiedź · Potęgi liczb ujemnych w wyrażeniu · Potęgi: dobierz wartości · Potęgi: dokończ zdanie · Potęgi: oceń dwa zdania · Objętość kuli · Objętość stożka · Objętość stożka: prawda czy fałsz · Objętość stożka: znajdź błąd · Objętość walca · Objętość walca: wybierz liczbę przed π · Objętość walca: pojemność zbiornika (kl. 9–11) · Równanie: czy liczba jest rozwiązaniem · Równanie: wskaż rozwiązanie: wybierz odpowiedź · Redukcja wyrazów podobnych · Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi · Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Redukcja wyrazów podobnych: brakujący współczynnik · Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik · Kafelki algebraiczne: współczynnik przy x · Mnożenie dwumianów: kafelki algebraiczne · Mnożenie dwumianów (x + a)(x + b) · Mnożenie dwumianów: wybierz wyraz środkowy · Iloczyn dwumianów: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Mnożenie dwumianów · Mnożenie dwumianów: brakujący wyraz środkowy · Pomyślałem liczbę — ułóż i rozwiąż równanie · Rozwiązanie równania — wybierz odpowiedź · Równanie ax + b = c · Równanie z nawiasem krok po kroku · Równanie z x po obu stronach krok po kroku · Równanie: przeniesienie wyrazu wolnego: wybierz odpowiedź · Brakujący współczynnik równania · Równanie z jedną niewiadomą: dokończ zdanie · Równanie z nawiasem a(x + b) = c · Równanie z treści: ax + b = c · Dwa równania o tym samym rozwiązaniu · Równanie z treścią: dwie ilości i ich suma · Waga: worki i odważniki (kl. 6–7) · Równanie dwukrokowe krok po kroku (kl. 6) · Wartość funkcji liniowej · Wartości dwóch funkcji liniowych: porównaj · Wartość funkcji liniowej krok po kroku · Wartość funkcji liniowej — wybierz odpowiedź · Wartość funkcji liniowej: dane zbędne · Wartość funkcji: prawda czy fałsz · Wartość funkcji: znajdź błąd · Funkcja liniowa w cenniku: ile trzeba zapłacić · Zapisz wyrażenie dwóch zmiennych · Zapisz wyrażenie: o ile większa od krotności · Wyrażenie słowne: o tyle mniej: wybierz odpowiedź (kl. 5–7) · Wyrażenie ze słów: oblicz wartość (kl. 5–7) · Wyrażenie ze słów: wybierz wartość (kl. 5–7) · Ułamek reszty: drugi krok: wybierz odpowiedź · Ułamek reszty: wybierz wynik · Ułamek tego, co zostało · Część, a potem część reszty — ile zostało? · Ułamek okresowy na zwykły: wybierz ułamek · Ułamek okresowy: wybierz mnożnik · Zamień ułamek okresowy na zwykły · Wysokość ściany bocznej ostrosłupa · Wysokość ściany bocznej: prawda czy fałsz · Wysokość ściany bocznej: wybierz wynik · Wysokość ściany bocznej: znajdź błąd · Dach w kształcie ostrosłupa: ile materiału na pokrycie · Pole pierścienia kołowego · Pole pierścienia kołowego: wybierz wynik · Pole pierścienia ze średnic · Pole pierścienia ze średnic: prawda czy fałsz · Pole pierścienia ze średnic: znajdź błąd · Losowanie bez zwracania: liczba wyników · Dwa losowania bez zwracania · Dwa losowania bez zwracania: prawda czy fałsz · Dwa losowania bez zwracania: wybierz wynik · Dwa losowania bez zwracania: znajdź błąd

Procenty w górę i w dół: obliczanie zmian

Dziecko uczy się zwiększać lub zmniejszać wartość o podany procent oraz określać procentową zmianę między dwiema wartościami.

typów zadań: 16Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie dziecko oblicza zmiany procentowe w kontekstach z życia codziennego. Potrafi obliczyć nową wartość po podwyżce lub obniżce, na przykład cenę po doliczeniu narzutu, a także odwrotnie – ustalić, o ile procent zmieniła się dana liczba. Karty pracy pokazują również, jak z obniżonej wartości wrócić do wartości początkowej.

Częstym błędem jest przekonanie dzieci, że podwyżka o 20 % a następnie obniżka o 20 % dają z powrotem wartość wyjściową. Tak nie jest, ponieważ drugi procent odnosi się do już zmienionej wartości. Także przy obliczaniu wstecz często odejmuje się podany procent od nowej wartości, zamiast traktować nową wartość jako całość.

Typowe zadania na kartach pracy to:

  • Zwiększ o procent i Zmniejsz o procent, za każdym razem z wynikiem jako nową wartością
  • Procentowa podwyżka krok po kroku i Zmiana procentowa: najpierw podwyżka, potem obniżka
  • Wzrost i Spadek: o ile procent zmieniła się liczba?
  • Obniżka o procent: jaka liczba była wcześniej?
  • Procenty w górę i w dół: znajdź błąd i prawda czy fałsz

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać zmiany wielkości za pomocą miar zmian (zmiana bezwzględna i względna, średnie tempo zmiany, czynnik zmiany)
Powiązanie z podstawą programową: Modelowanie procesów wzrostu i spadku oraz praca z odpowiadającymi im modelami.

Typy zadań: Cena po podwyżce i po obniżce: porównaj · Cena przed obniżką: pytanie odwrotne · Obniżka procentowa krok po kroku · Podwyżka o procent — wybierz odpowiedź · Podwyżka procentowa krok po kroku · Zmniejsz o procent · Zwiększ o procent · Obniżka: o ile procent zmalała liczba? · Podwyżka: o ile procent wzrosła liczba? · Zmiana o procent: podwyżka i obniżka — prawda czy fałsz · Zmiana o procent: znajdź błąd · Obniżka o procent: jaka była liczba przed obniżką? · Zmiana o procent: najpierw podwyżka, potem obniżka · Obniżka procentowa: z treścią, ile po obniżce · Podwyżka, potem obniżka o procent: cena końcowa · Wzrost procentowy: z treścią, ile po wzroście

Prawdopodobieństwo w prostych doświadczeniach losowych

Dziecko uczy się wyznaczać prawdopodobieństwo zajścia zdarzenia w prostym doświadczeniu losowym, porównywać szanse i interpretować wynik.

typów zadań: 12Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi w prostym doświadczeniu losowym określić, jak prawdopodobne jest dane zdarzenie. Punktem wyjścia jest wyobrażenie o tym, jak bardzo coś jest prawdopodobne, które dziecko już ma z życia codziennego. Na tej podstawie wyznacza prawdopodobieństwa, porównuje je i wyjaśnia, co oznaczają. Podstawa programowa wymienia m.in. udział korzystnych przypadków we wszystkich możliwych przypadkach oraz częstość względną, która wynika z serii doświadczeń.

Typowy błąd: oczekuje się, że krótka seria doświadczeń pokaże dokładnie wynik teoretyczny. Kto rzuca kostką dziesięć razy i nie otrzymuje szóstki, często uznaje, że prawdopodobieństwo wynosi zero. Podstawa programowa podkreśla jednak, że wyniki z serii doświadczeń są tylko przybliżone i niepewne. Dlatego ważne jest, aby odróżniać stwierdzenie „mniej więcej” od stwierdzenia „dokładnie”.

Na lekcji te treści pojawiają się w zadaniach takich jak:

  • Rzucanie kostką oraz Losowanie jednej karty z liczbą: określanie udziału korzystnych wyników.
  • Losowanie bez patrzenia oraz Wylosowanie jednej kuli z pudełka: obliczanie prawdopodobieństwa wylosowania danego koloru.
  • Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego: rozważanie przeciwieństwa danego zdarzenia.
  • Szanse w dwóch woreczkach: porównaj: zestawianie prawdopodobieństw i uzasadnianie, która szansa jest większa.
  • Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz oraz Prawdopodobieństwo: znajdź błąd: sprawdzanie stwierdzeń i rozpoznawanie typowych błędów myślowych.

Powiązanie z podstawą programową: Znać pojęcia doświadczenia losowego, zdarzenia i prawdopodobieństwa; znać metody wyznaczania prawdopodobieństw: wyznaczanie względnego udziału, wyznaczanie częstości względnej w serii doświadczeń, podawanie subiektywnego przekonania; wiedzieć, że te metody dają jedynie wyniki przybliżone, bądź odpowiednio niepewne.
Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Koło losujące: liczba większa niż k · Koło losujące: pola zacieniowane · Losowanie kuli z pudełka · Rzut kostką · Losowanie kartki z liczbą · Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego · Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo: wybierz wynik · Prawdopodobieństwo: znajdź błąd · Szanse w dwóch urnach: porównaj · Prawdopodobieństwo: ile jest kul danego koloru · Losowanie bez patrzenia — jakie prawdopodobieństwo?

Przewidywania z prawdopodobieństwem: kostki i urny

Uczysz się przewidywać na podstawie prawdopodobieństwa, jak często można się spodziewać danego wyniku przy wielu rzutach lub losowaniach.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się, jak przy doświadczeniach losowych, takich jak rzut kostką czy losowanie z urny, szacować, jak często można spodziewać się danego wyniku. W tym celu intuicyjne pojęcie prawdopodobieństwa zostaje doprecyzowane: prawdopodobieństwa są wyznaczane, porównywane i interpretowane, a także rozważa się związek między częstościami względnymi a prawdopodobieństwami. Podstawa programowa nie podaje dla tego obszaru własnego zakresu liczbowego; zadania w tej klasie operują kostkami i urnami.

Typowe jest mylenie pojęć "oczekiwane" i "dokładnie tyle samo razy". Kto przy 60 rzutach kostką oczekuje, że wypadnie dokładnie 10 szóstek, nie zauważa, że oczekiwana wartość jest wartością orientacyjną i rzeczywista liczba może się od niej różnić. Podobnie często po kilku próbach oczekuje się, że wszystkie wyniki wystąpią jednakowo często.

Na karcie pracy zadania te występują w kilku formach:

  • Oczekiwana częstość przy kostce: jak często można spodziewać się danego wyniku, na przykład "Szóstki przy kostce: wybierz liczbę rzutów" lub zadanie tekstowe.
  • Oczekiwana częstość przy urnie: ile czerwonych kul można się spodziewać, lub zadanie tekstowe na ten temat.
  • Oczekiwana liczba: ile rzutów jest potrzebnych, aby dało się spodziewać określonego wyniku.
  • Ile razy można się spodziewać: wyznaczenie odpowiedniej liczby spośród podanych możliwości.

Rozwiązania na kartach pracy pomagają sprawdzić, czy przewidywanie zostało poprawnie obliczone. Do rozmowy w domu dobrze nadaje się pytanie o uzasadnienie: dlaczego można spodziewać się pewnej liczby, i dlaczego mimo to wynik nie musi wypaść dokładnie tak?

Powiązanie z podstawą programową: Znać związek między częstościami względnymi a prawdopodobieństwami
Powiązanie z podstawą programową: Znać związek między częstościami względnymi a prawdopodobieństwami
Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Częstość oczekiwana, kostka: ile razy wypadnie · Częstość oczekiwana, urna: ile czerwonych · Szóstki na kostce: wybierz liczbę rzutów · Ile razy się spodziewać: wybierz · Oczekiwana liczba wyników: ile rzutów · Częstość oczekiwana, kostka: z treścią · Częstość oczekiwana, losowanie: z treścią

Odwrotna proporcjonalność: więcej oznacza mniej

Dziecko rozpoznaje zależności, w których jedna wielkość rośnie, a druga maleje w tym samym stosunku, i rozwiązuje je za pomocą stałej równości iloczynów.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Przy zależności antyproporcjonalnej obowiązuje: jeśli jedna wielkość zostaje pomnożona przez pewien czynnik, to druga zostaje podzielona przez ten sam czynnik. Dziecko uczy się rozpoznawać takie zależności, opisywać je za pomocą wyrażeń i równań oraz obliczać wartości. Podstawa programowa wymaga przy tym ustalania i interpretowania wzorów oraz proporcji, pracy z proporcjonalnościami oraz opisywania zależności antyproporcjonalnych za pomocą funkcji. Dokładny zakres liczbowy na danym etapie podano w punktach podstawy programowej dla całego etapu i nie jest tu bliżej określony.

Typowym błędem jest traktowanie zadania jak proporcjonalności prostej. Gdy liczba osób się podwaja, dziecko często oczekuje również dwukrotnie większej liczby dni. Prawidłowo jest tak, że liczba dni się zmniejsza o połowę, ponieważ ta sama praca zostaje rozłożona na więcej osób. Powód tkwi w tym, że przy zależnościach antyproporcjonalnych stały pozostaje iloczyn obu wielkości, a nie ich stosunek.

Typowe zadania na tym poziomie to:

  • Zależność antyproporcjonalna: Do tabeli wartości oblicza się brakującą parę wartości.
  • Więcej osób, mniej dni: Pracę wykonuje więcej lub mniej osób, a należy określić potrzebny czas.
  • Zależność antyproporcjonalna: wybierz wartość: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się pasującą wartość.
  • Antyproporcjonalnie: iloczyn: Dziecko sprawdza, czy iloczyn odpowiadających sobie wartości pozostaje taki sam, i w ten sposób znajduje odpowiedź.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić badać wzory pod względem aspektów funkcyjnych; potrafić opisywać proporcjonalności bezpośrednie i odwrotne za pomocą funkcji
Powiązanie z podstawą programową: pracować z proporcjonalnością i procentami.
Powiązanie z podstawą programową: Tworzyć i interpretować wyrażenia, równania i wzory, także w związku ze stosunkami lub proporcjami,

Typy zadań: Proporcjonalność odwrotna krok po kroku · Proporcjonalność odwrotna: dane zbędne · Odwrotna proporcjonalność: iloczyn: wybierz odpowiedź · Proporcjonalność odwrotna · Proporcjonalność odwrotna: wybierz wartość · Więcej wykonawców — mniej dni: proporcjonalność odwrotna

Mnożenie nawiasów i wyciąganie czynnika przed nawias

Twoje dziecko uczy się rozwijać nawiasy za pomocą prawa rozdzielności mnożenia względem dodawania oraz wyciągać wspólne czynniki przed nawias, a każdy krok potrafi uzasadnić, powołując się na prawo działań.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W ramach programu nauczania Pani/Pana dziecko powinno umieć przekształcać wyrażenia algebraiczne i uzasadniać każdy krok za pomocą praw rachunku. Program nauczania nie podaje dla tego tematu własnego zakresu liczbowego. Karty pracy z klasy 4 pokazują jednak, o co chodzi konkretnie: liczba lub wyrażenie przed nawiasem mnożone jest przez każdy składnik w nawiasie, a wspólne czynniki z sumy można z kolei wyłączyć przed nawias.

Typowe błędy pojawiają się wtedy, gdy mnożony jest tylko pierwszy składnik w nawiasie. Przy znaku minus przed nawiasem powstają błędy ze znakami, ponieważ minus działa na wszystkie składniki. Przy wyłączaniu przed nawias często dzieli się przez wspólny czynnik tylko część składników.

Typowe zadania na kartach pracy to:

  • Mnożenie nawiasów: Nawias zostaje w całości wymnożony, a znaki są uwzględniane.
  • Wyłączanie przed nawias: Wspólny czynnik zostaje zapisany przed nawiasem.
  • Mnożenie nawiasu, wybór współczynnika: Dziecko wybiera z podanych odpowiedzi właściwy wynik.
  • Mnożenie, brakujący współczynnik: Brakujący czynnik w wymnożonym wyrażeniu trzeba uzupełnić.
  • Prawo rozdzielności, wyraz wolny: Ustala się wyraz stały, który powstaje podczas mnożenia.

Rozwiązania tych zadań pomogą Pani/Panu prześledzić wraz z dzieckiem każdy krok przekształcenia.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,

Typy zadań: Mnożenie jednomianu przez sumę · Rozdzielność: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Mnożenie przez nawias: wybierz współczynnik · Mnożenie przez sumę: brakujący współczynnik · Wyłączanie czynnika przed nawias

Prawa potęg: działania na wykładnikach

Dziecko uczy się mnożyć potęgi o tej samej podstawie, potęgować potęgi oraz wyznaczać brakujące wykładniki.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plany nauczania opisują potęgi i ich reguły rachunkowe na przestrzeni kilku lat szkolnych. Dla tej klasy zadania pokazują, o co konkretnie chodzi: przekształcanie potęg o dodatnich całkowitych wykładnikach. Dziecko ma więc rozumieć na przykład 23 jako iloczyn trzech czynników 2 i stosować do tego reguły rachunkowe.

Typowym błędem jest dodawanie wykładników przy mnożeniu, a mnożenie ich przy potęgowaniu, albo mylenie obu działań. Na przykład a2 · a3 zapisuje się jako a6, mimo że wykładniki trzeba dodać (a5). Podobnie przy (a2)3 często zapisuje się a5 zamiast a6. Pomocne jest wcześniejsze rozpisanie potęgi jako iloczynu.

Zadania w tej klasie to:

  • Mnożenie potęg: Dziecko wybiera właściwy wykładnik wyniku.
  • Potęga potęgi: Dziecko określa wykładnik wyniku.
  • Brakujący wykładnik: W równaniu z potęgami uzupełnia się brakujący wykładnik.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć stosować potęgi dziesiątki do zapisywania bardzo małych i bardzo dużych liczb w dziedzinach o zastosowaniach praktycznych; znać reguły działań na potęgach dziesiątki
Powiązanie z podstawą programową: Potrafić definiować potęgi (o wykładnikach naturalnych, całkowitych, wymiernych bądź rzeczywistych), pierwiastki i logarytmy; znać odpowiednie reguły działań na nich i potrafić je stosować
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,

Typy zadań: Brakujący wykładnik — działania na potęgach · Mnożenie potęg: wybierz wykładnik · Potęga potęgi: wybierz wykładnik · Działania na potęgach: dokończ zdanie

Średnia arytmetyczna: obliczanie i interpretowanie średniej

Dziecko uczy się obliczać średnią z zestawu liczb, odczytywać ją z wykresu słupkowego oraz interpretować wynik.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Średnia arytmetyczna to prosta miara statystyczna. Dziecko uczy się obliczać ją z zestawu liczb i wyjaśniać, co ona oznacza. Wytyczne programowe nie podają dla tego zagadnienia osobnego zakresu liczbowego, dlatego ten tekst opisuje wyłącznie to, co pokazują szablony zadań z tego obszaru.

Typowym błędem jest poprawne dodanie liczb, a następnie podzielenie sumy przez niewłaściwą liczbę. Często uwzględnia się też dodatkową informację, która nie należy do zadania. Przy odczytywaniu z wykresu łatwo również źle odczytać wartość słupka, co zniekształca wynik.

W praktyce dziecko spotyka między innymi następujące typy zadań:

  • Obliczanie średniej i wykonywanie kolejnych kroków.
  • Wyznaczanie średniej z wykresu słupkowego oraz wybieranie wartości z wykresu.
  • Średnia z czterech liczb z dodatkowymi informacjami, w których dziecko musi rozpoznać właściwe liczby.
  • Porównywanie średnich dwóch zbiorów liczb i interpretowanie wyniku.
  • Zadania odwrotne, w których na podstawie podanej średniej wyznacza się brakującą liczbę.
  • Średnia w życiu codziennym, na przykład średnie wartości z sytuacji praktycznej.

Powiązanie z podstawą programową: Znać sposoby przedstawiania danych i miary statystyki opisowej oraz umieć z nimi pracować
Powiązanie z podstawą programową: wyznaczać i interpretować proste miary statystyczne.

Typy zadań: Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie · Średnia i mediana: oceń dwa zdania · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią · Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6)

Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń

Dziecko uczy się wyznaczać częstość względną wyniku z serii doświadczeń i na tej podstawie oszacowywać prawdopodobieństwo.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi na podstawie wyników serii doświadczeń, na przykład wielokrotnego rzucania kostką lub losowania, określić, ile razy wystąpiło dane zdarzenie. Częstość względna to liczba trafień podzielona przez liczbę wszystkich prób. Ta liczba służy jako szacunkowa wartość prawdopodobieństwa. Podstawa programowa wyraźnie wymaga przy tym wiedzy, że ta wartość jest jedynie przybliżona i daje wyniki niepewne.

Typowym błędem jest podawanie liczby trafień zamiast ich udziału, na przykład „7 razy orzeł” zamiast „7 z 20 rzutów”. Drugim częstym błędem jest uznawanie wyniku małej serii doświadczeń za dokładny. Jeśli monetę rzucono dziesięć razy i sześć razy wypadł orzeł, oszacowanie 0,6 jest tylko przybliżeniem. Gdy doświadczenie powtórzymy, może wyjść inna wartość.

Typowe zadania pochodzą z szablonów „Szacowanie prawdopodobieństwa z doświadczenia”, „Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo” oraz „Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego”. W pierwszym szablonie z jednego doświadczenia wyprowadza się oszacowanie. W drugim dobiera się prawdopodobieństwo odpowiadające danej częstości względnej. W trzecim chodzi o zdarzenie przeciwne, obliczane za pomocą prawdopodobieństwa przeciwnego.

Powiązanie z podstawą programową: Znać pojęcia doświadczenia losowego, zdarzenia i prawdopodobieństwa; znać metody wyznaczania prawdopodobieństw: wyznaczanie względnego udziału, wyznaczanie częstości względnej w serii doświadczeń, podawanie subiektywnego przekonania; wiedzieć, że te metody dają jedynie wyniki przybliżone, bądź odpowiednio niepewne.
Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Oszacuj prawdopodobieństwo z doświadczenia · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo przeciwne

Tak wygląda zadanie

Oblicz wartość pierwiastka.

∛343 = □

Odpowiedź: 7

Wykres pokazuje, jak zmieniała się odległość rowerzysty od domu (t — czas w godzinach, s — odległość w kilometrach). Jak długo trwał postój?

□

Odpowiedź: 2 h

Trójkąt jest prostokątny: c to przeciwprostokątna, a — przyprostokątna. Oblicz drugą przyprostokątną b.

c = 52 cm, a = 20 cm, b = □

Odpowiedź: 48 cm

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Tłumaczenie zadań tekstowych na równania

Dziecko uczy się przekładać zadanie tekstowe na równanie z jedną zmienną, rozwiązywać je i odnosić otrzymany wynik z powrotem do treści zadania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się układać równanie z jedną niewiadomą na podstawie zadania tekstowego. Szukaną wielkość oznacza się literą, dane z tekstu zamienia się na wyrażenie lub równanie, a następnie równanie rozwiązuje. Podstawa programowa wymaga tego w różnorodnych sytuacjach, także z ułamkami oraz w związku z proporcjonalnością i procentami. Karty pracy w tym dziale przedstawiają dla tego celu wymienione niżej typy zadań.

Typowym błędem jest dodawanie, odejmowanie lub mnożenie liczb z tekstu od razu, bez wcześniejszego ustalenia, co jest niewiadomą i jak dane są ze sobą powiązane. Trudność sprawiają też sformułowania w rodzaju „trzy razy tyle” czy „5 więcej niż”, które łatwo błędnie przenieść do równania. Pomocne jest najpierw własnymi słowami powiedzieć, co jest szukane, a dopiero potem ustalić literę i równanie.

Karty pracy zawierają przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Równanie z tekstu: Zagadka liczbowa zostaje przetłumaczona na równanie i rozwiązana (jaką liczbę pomyślano).
  • Równanie dla wartości początkowej: Do zadania z życia codziennego układa się równanie, za pomocą którego wyznacza się wartość początkową.
  • Równanie z niewiadomą: Do sytuacji z życia wybiera się odpowiednie równanie spośród kilku odpowiedzi, ocenia się, czy jest prawidłowe, albo szuka się błędu w rozwiązaniu.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić stosować wyżej wymienione równania i układy równań do problemów wewnątrzmatematycznych i pozamatematycznych
Powiązanie z podstawą programową: układać i interpretować proste wyrażenia algebraiczne, równania i wzory,
Powiązanie z podstawą programową: Układać i interpretować wyrażenia algebraiczne, równania i wzory, także z ułamkami oraz w związku z proporcjonalnością i procentami,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach,

Typy zadań: Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: znajdź błąd (kl. 5–6) · Równanie z treści: jaką liczbę pomyślano (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą na początku: z treścią (kl. 5–6)

Wyznaczanie prostych z punktów i równoległych

Uczysz się, jak wyznaczyć równanie funkcji liniowej f(x) = k · x + d na podstawie dwóch punktów albo na podstawie jednego punktu i prostej równoległej do niej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczniowie pracują z funkcjami liniowymi postaci f(x) = k · x + d. Obliczają współczynnik kierunkowy k na podstawie dwóch danych punktów i na tej podstawie wyznaczają równanie funkcji. Ponadto znajdują prostą równoległą do danej prostej, przechodzącą przez zadany punkt, oraz odczytują wyraz wolny d. Plan nauczania nie podaje dla tego miejsca określonego zakresu liczb; liczby wynikają z przykładowych zadań.

Typowym błędem jest pomyłka znaku przy współczynniku kierunkowym. Kto oblicza różnice wartości y i x, łatwo zamienia kolejność punktów albo przeoczy minus, gdy współrzędne są ujemne. Równie częste jest użycie tylko jednej różnicy zamiast ilorazu. Dokładnie takie błędy wykorzystują zadania „znajdź błąd” i „prawda czy fałsz”.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Funkcja liniowa przez dwa punkty
  • Współczynnik kierunkowy prostej przechodzącej przez dwa punkty (także jako „prawda czy fałsz”, „wstaw znak” lub „znajdź błąd”)
  • Prosta równoległa przechodząca przez punkt
  • Wyraz wolny prostej: wybierz odpowiedź
  • Funkcja liniowa: brakujący współczynnik kierunkowy

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać funkcje liniowe
Powiązanie z podstawą programową: pracować z funkcjami liniowymi,

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy prostej: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Współczynnik kierunkowy prostej: wstaw znak (kl. 9–10) · Współczynnik kierunkowy prostej: znajdź błąd (kl. 9–10) · Argument funkcji liniowej: pytanie odwrotne (kl. 9–10) · Funkcja liniowa: brakujący współczynnik kierunkowy (kl. 9–10) · Prosta równoległa przez punkt (kl. 9–10) · Współczynnik kierunkowy prostej: dane zbędne (kl. 9–10) · Współczynnik kierunkowy prostej: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Wzór funkcji liniowej z dwóch punktów (kl. 9–10) · Prosta równoległa przez punkt: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Wyraz wolny prostej przez dwa punkty: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Funkcja liniowa w cenniku: dla jakiego argumentu (kl. 9–10)

Co oznaczają liczby w funkcji liniowej

Dziecko uczy się wyjaśniać w liniowej funkcji f(x) = k · x + d, co oznacza k jako tempo zmian, czyli nachylenie, oraz co oznacza d jako wartość początkowa.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plany nauczania wymagają, aby opisywać i badać funkcje liniowe oraz umieć pracować z nimi jako z modelami matematycznymi. Obejmuje to rozumienie, że w postaci f(x) = k · x + d dziecko wie, co oznaczają obie liczby: k pokazuje, o ile zmienia się wartość funkcji, gdy x wzrasta o 1, a d to wartość, od której zaczynamy, czyli wartość funkcji dla x = 0. Plany nauczania nie podają dla tego osobnego zakresu liczbowego; zadania w tej klasie pracują z postacią f(x) = k · x + d.

Typowym błędem jest mylenie k i d. Wiele dzieci odczytuje d jako zmianę na każdym kroku lub uważa, że k to wartość początkowa. Często przeocza się też, że zmiana x o 1 nie zawsze oznacza, iż wartość funkcji wzrasta o 1. Takie błędy myślowe często ujawniają się dopiero wtedy, gdy trzeba sprawdzić stwierdzenie dotyczące funkcji.

Na lekcjach dziecko spotyka tę umiejętność przede wszystkim w następujących formach zadań:

  • Nachylenie jako szybkość zmiany: Dziecko określa, o ile zmienia się wartość funkcji na każdym kroku.
  • Zmiana funkcji liniowej: wybierz odpowiedź oraz prawda lub fałsz: Dziecko decyduje, które stwierdzenie o zmianie lub wartości początkowej jest prawdziwe.
  • Zmiana funkcji liniowej: znajdź błąd: Dziecko rozpoznaje, w którym miejscu w podanym uzasadnieniu błędnie zinterpretowano k i d.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać funkcje liniowe
Powiązanie z podstawą programową: Umieć pracować z funkcjami w dziedzinach zorientowanych na zastosowania; umieć rozumieć funkcje jako modele matematyczne
Powiązanie z podstawą programową: pracować z funkcjami liniowymi,

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy jako tempo zmian (kl. 9–10) · Zmiana wartości funkcji liniowej: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Zmiana wartości funkcji liniowej: znajdź błąd (kl. 9–10) · Zmiana wartości funkcji liniowej: wybierz odpowiedź (kl. 9–10)

Zależności liniowe: koszt jako funkcja

Dziecko uczy się opisywać zależność między dwiema wielkościami, na przykład kosztem i liczbą sztuk, jako funkcję liniową f(x) = k · x + d oraz przedstawiać ją na wykresie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec tego etapu Twoje dziecko potrafi traktować sytuację codzienną z kosztami jako funkcję liniową f(x) = k · x + d. Rozumie, że k oznacza kwotę, o którą rosną koszty na jednostkę (na przykład cenę za sztukę), a d to kwota, która pojawia się niezależnie od ilości (na przykład opłata stała). Potrafi też narysować odpowiadający mu wykres i odczytać z niego wartości. Podstawa programowa nie podaje dla tego punktu osobnego zakresu liczb; liczby wynikają z samych zadań.

Typowym błędem jest mylenie k i d: opłata stała jest traktowana jak cena za sztukę albo wykres rysuje się tak, że przy zerowej liczbie sztuk zaczyna się od zera, mimo że już istnieje opłata stała. Dzieje się tak często dlatego, że obie liczby występują w tym samym równaniu, a rola każdej z nich nie została wyraźnie nazwana.

Typowe zadania, które Twoje dziecko rozwiązuje w tym zakresie, to:

  • Koszty jako funkcja liniowa i jej wykres: Na podstawie sytuacji kosztowej ustala się funkcję i rysuje wykres.
  • Zależność liniowa: koszty: znajdź błąd: Wyszukuje się błędne rozwiązanie i je poprawia.
  • Zależność liniowa: koszty: wybierz: Spośród kilku funkcji lub przedstawień wybiera się odpowiednią.
  • Zależność liniowa: koszty: prawda/fałsz: Sprawdza się i uzasadnia stwierdzenia dotyczące funkcji kosztów.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć pracować z funkcjami w dziedzinach zorientowanych na zastosowania; umieć rozumieć funkcje jako modele matematyczne
Powiązanie z podstawą programową: pracować z funkcjami liniowymi,

Typy zadań: Koszt jako funkcja liniowa i jej wykres (kl. 9–11) · Zależność liniowa: koszt: prawda/fałsz (kl. 9–11) · Zależność liniowa: koszt: wybierz (kl. 9–11) · Zależność liniowa: koszt: znajdź błąd (kl. 9–11)

Układy równań liniowych z dwiema zmiennymi

Dziecko uczy się układać dwa równania z niewiadomymi x i y, rozwiązywać je metodą przeciwnych współczynników oraz określać liczbę rozwiązań.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na koniec tej klasy dziecko potrafi układać i rozwiązywać układy równań liniowych z dwiema zmiennymi. Program nauczania wymienia także, że należy badać przypadki rozwiązań i interpretować je geometrycznie. W istniejących szablonach zadań ta część pojawia się przede wszystkim w pytaniu, ile rozwiązań ma dany układ. Interpretacja geometryczna nie jest tam ćwiczona osobno.

Typowy błąd przy metodzie przeciwnych współczynników: dodaje się obie równania, mimo że jedna zmienna nie jest jeszcze przygotowana tak, aby mogła się wyeliminować. Przy odejmowaniu często zapomina się też o zmianie znaku drugiej strony równania. Dokładnie takie miejsca trenują szablony „ustaw znak” i „znajdź błąd”.

W praktyce dziecko spotyka między innymi następujące typy zadań:

  • Układ równań, metoda przeciwnych współczynników: w pełni rozwiązać układ
  • Układ równań: metoda przeciwnych współczynników krok po kroku: tok rozwiązania jest podany w poszczególnych krokach
  • Liczba rozwiązań układu: rozstrzygnąć, czy nie ma rozwiązań, czy jest dokładnie jedno, czy nieskończenie wiele
  • Wartość x: szablony do wyboru, sprawdzania prawda/fałsz, szukania błędów i wstawiania znaku

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić rozwiązywać liniowe układy równań z dwiema niewiadomymi oraz badać ich przypadki rozwiązań i interpretować je geometrycznie
Powiązanie z podstawą programową: układać i rozwiązywać liniowe układy równań z dwiema niewiadomymi.

Typy zadań: Liczba rozwiązań układu (kl. 9–10) · Układ równań metodą przeciwnych współczynników krok po kroku (kl. 9–10) · Układ równań — metoda przeciwnych współczynników (kl. 9–10) · Układ równań, wartość x: prawda/fałsz (kl. 9–10) · Układ równań, wartość x: wstaw znak (kl. 9–10) · Układ równań, wartość x: wybierz (kl. 9–10) · Układ równań, wartość x: znajdź błąd (kl. 9–10)

Rozwiązywanie zadań tekstowych z dwoma równaniami

Dziecko tłumaczy zadanie tekstowe z dwiema szukanymi wielkościami na układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi i rozwiązuje ten układ.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 8 uczniowie uczą się układać i rozwiązywać układy równań liniowych z dwiema zmiennymi oraz stosować je do problemów z życia codziennego i z matematyki. Konkretnie oznacza to: zadanie, w którym szukane są dwie wielkości, na przykład liczba sztuk dwóch rodzajów, zostaje przełożone na dwa równania. Jakie zakresy liczb się przy tym pojawiają, punkty programu nauczania nie określają dokładniej. Konkretne liczby pokazują karty pracy.

Błąd często pojawia się już na etapie układania równań. Dziecko zapisuje dwa równania, ale jedno z nich nie oddaje poprawnie treści zadania, na przykład dlatego, że pomylono liczbę sztuk z ceną całkowitą. Zdarza się też, że obliczono rozwiązanie, ale nie sprawdzono, czy pasuje ono do treści. Dlatego warto najpierw opisać zadanie słowami, zanim podstawi się liczby.

Typowe zadania na kartach pracy w tym dziale to:

  • Dwa rodzaje: ile sztuk każdego? Dziecko układa system i wyznacza liczbę sztuk każdego rodzaju.
  • Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: znajdź błąd. Podane jest gotowe obliczenie, a dziecko szuka miejsca z błędem.
  • Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: wybierz. Dziecko wybiera spośród kilku układów równań ten, który odpowiada treści zadania.
  • Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: prawda/fałsz. Dziecko ocenia zdania dotyczące podanego układu.
  • Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: uzupełnij znak. Dziecko uzupełnia odpowiednią relację między treścią zadania a równaniem.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić stosować wyżej wymienione równania i układy równań do problemów wewnątrzmatematycznych i pozamatematycznych
Powiązanie z podstawą programową: układać i rozwiązywać liniowe układy równań z dwiema niewiadomymi.

Typy zadań: Dwa rodzaje: ile sztuk każdego? (kl. 9–10) · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: prawda/fałsz (kl. 9–10) · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: wstaw znak (kl. 9–10) · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: wybierz (kl. 9–10) · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: znajdź błąd (kl. 9–10)

Części koła: obliczanie pola i długości łuku

Dziecko uczy się obliczać pole powierzchni i długość łuku okręgu dla wycinka koła (sektora).

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko oblicza przy wycinkach koła pole powierzchni oraz długość łuku koła. Podstawy programowe nie podają do tego zakresu liczbowego, dlatego tutaj również nie jest on podawany. Zadania pokazują, że pracuje się z promieniem i kątem, a wynik często podaje się jako wielokrotność π.

Typowe jest pomylenie wycinka koła z całym kołem: używa się wzoru na pole całego koła, mimo że pytanie dotyczy tylko części. Równie często myli się długość łuku z polem, ponieważ oba zależą od promienia i π. Trzecim częstym błędem jest podstawienie średnicy zamiast promienia.

Na lekcjach dziecko spotyka te typy zadań:

  • Wycinek koła: pole obszaru podlewanego, na przykład powierzchnia zraszacza w kształcie wycinka.
  • Długość łuku: płot wzdłuż łuku koła, w którym szukana jest długość łuku.
  • Pole wycinka koła: wybierz współczynnik przy π oraz Długość łuku: wybierz współczynnik przy π, w których wynik podaje się w postaci liczba · π.
  • Pole wycinka koła: prawda czy fałsz oraz znajdź błąd, w których sprawdza się gotowe obliczenia.
  • Promień z pola powierzchni: zadanie odwrotne, w którym na podstawie danego pola należy wyznaczyć promień.

Powiązanie z podstawą programową: obliczać obwód i pole kół oraz ich części,

Typy zadań: Długość łuku (kl. 10–11) · Długość łuku: wybierz współczynnik przy π (kl. 10–11) · Pole wycinka koła (kl. 10–11) · Pole wycinka koła: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Pole wycinka koła: wybierz współczynnik przy π (kl. 10–11) · Pole wycinka koła: znajdź błąd (kl. 10–11) · Promień koła z pola: pytanie odwrotne (kl. 10–11) · Długość łuku: krawędź wzdłuż okręgu (kl. 10–11) · Wycinek koła: pole obszaru (kl. 10–11)

Pole powierzchni walca, stożka i kuli

Dziecko uczy się obliczać pole powierzchni walców, stożków i kul oraz stosować do tego odpowiedni wzór dla danej bryły.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej jest zapisane, że należy opisywać walce obrotowe i stożki obrotowe oraz wyznaczać ich pola powierzchni i objętości. Szablony zadań w tym dziale na tym etapie drukują przede wszystkim pole powierzchni. Dotyczy to walca, stożka i kuli.

Dziecko powinno przy tym rozpoznać, z jakich powierzchni cząstkowych składa się bryła. Walec ma górną i dolną podstawę oraz powierzchnię boczną, którą po rozwinięciu można zobaczyć jako prostokąt. W przypadku stożka do powierzchni należy koło oraz powierzchnia boczna, której rozwinięciem jest wycinek koła. Tutaj pasuje też zadanie dotyczące kąta środkowego rozwinięcia stożka.

Typowym błędem jest obliczenie tylko powierzchni bocznej i zapomnienie o podstawie lub przykryciu. Równie często do wzoru wstawia się średnicę zamiast promienia. Przy stożku zdarza się, że zamiast tworzącej używa się wysokości. Takie pomyłki dobrze wyjaśnia szkicowanie brył i nazywanie ich powierzchni cząstkowych jedna po drugiej.

Typowym zadaniem jest na przykład „Pole powierzchni walca” albo „Pole powierzchni kuli”. Są też warianty, w których spośród kilku podanych wyników trzeba wybrać poprawny, lub w których szuka się odpowiedniej wartości dla stożka. Wszystkie zadania są dostępne jako arkusze do wydruku z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: Opisywać walce obrotowe i stożki obrotowe; wyznaczać pola powierzchni i objętości.

Typy zadań: Pole powierzchni kuli (kl. 10–12) · Pole powierzchni walca (kl. 10–12) · Pole powierzchni walca: wybierz wynik (kl. 10–12) · Kąt rozwinięcia powierzchni bocznej stożka (kl. 10–12) · Pole powierzchni stożka (kl. 10–12) · Pole powierzchni stożka: wybierz wartość (kl. 10–12)

Zrozumienie największego wspólnego dzielnika (NWD)

Dziecko uczy się znajdować największy wspólny dzielnik dwóch liczb i wykorzystywać go przy dzieleniu na równe części lub wyłączaniu wspólnego czynnika przed nawias.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Największy wspólny dzielnik (NWD) to największa liczba, która dzieli obie podane liczby bez reszty. Podstawa programowa wymaga pracy z wielokrotnościami i dzielnikami liczb naturalnych oraz badania zagadnień podzielności. Nie podaje ona osobnego zakresu liczb dla tego punktu. Zadania pokazują, z czym konkretnie się pracuje: zwykle są to dwie liczby naturalne, dla których wyznacza się wspólne dzielniki.

Typowym błędem jest podanie dowolnego wspólnego dzielnika zamiast największego. Dla 12 i 18 zarówno 2, jak i 3 oraz 6 dzielą obie liczby. Kto zatrzyma się na 2, znalazł wprawdzie wspólny dzielnik, ale nie największy. NWD często myli się także z najmniejszą wspólną wielokrotnością, ponieważ oba pojęcia zawierają słowo „wspólny”.

Zadania na ten temat wyglądają na przykład tak:

  • Zadanie z NWD: dzielenie na jednakowe paczki, np.: 12 jabłek i 18 gruszek ma zostać rozdzielonych na jak największe jednakowe paczki tak, aby nic nie zostało.
  • Wyznaczanie NWD dwóch liczb jako bezpośrednie zadanie rachunkowe.
  • NWD: wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias, w którym NWD wyciąga się przed nawias.
  • NWD: wybór największego wspólnego dzielnika, w którym spośród kilku wspólnych dzielników trzeba wybrać największy.
  • NWD: prawda czy fałsz, w którym sprawdza się stwierdzenia dotyczące podzielności.
  • NWD: znajdź błąd, w którym błędne rozwiązanie należy poprawić.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć pracować z liczbami pierwszymi i dzielnikami; umieć badać zagadnienia dotyczące podzielności
Powiązanie z podstawą programową: posługiwać się wielokrotnościami i dzielnikami liczb naturalnych oraz zdaniami dotyczącymi podzielności,

Typy zadań: NWD: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · NWD: wybierz największy wspólny dzielnik (kl. 5–6) · NWD: znajdź błąd (kl. 5–6) · NWD w zadaniu: podział na jednakowe paczki (kl. 5–6) · NWD: wyłącz wspólny czynnik przed nawias (kl. 6–7) · Oblicz NWD dwóch liczb (kl. 5–6)

Wzory skróconego mnożenia: kwadraty i iloczyny

Dziecko uczy się przekształcać iloczyny oraz kwadraty sum i różnic za pomocą wzorów skróconego mnożenia i uzasadniać każdy krok.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie dziecko przekształca wyrażenia zawierające nawiasy z dwoma składnikami, na przykład (a + b)², (a − b)² lub (a + b) · (a − b). Przy tym stosuje wzory skróconego mnożenia jako reguły rachunkowe i uzasadnia każdy krok przekształcenia za pomocą prawa rachunkowego. Plan nauczania nie podaje dla tego punktu osobnego zakresu liczbowego; dziecko pracuje z wyrażeniami, w których litery oznaczają liczby.

Typowym błędem jest po prostu podniesienie do kwadratu sumy składnik po składniku: (a + b)² = a² + b². Środkowy wyraz 2ab zostaje pominięty, ponieważ kwadrat rozumie się jako „każdy składnik osobno”. Pomocne jest wyraźne zapisanie nawiasu jako iloczynu (a + b) · (a + b) i pomnożenie każdego składnika przez każdy.

Na kartach pracy pojawiają się zadania takie jak:

  • Iloczyn sumy i różnicy: wymnażanie (a + b)(a − b).
  • Kwadrat sumy lub różnicy: wymnażanie (a ± b)².
  • Kwadrat dwumianu: brakujący wyraz środkowy: uzupełnianie wyrazu ±2ab w podanym wyrażeniu.
  • Kwadrat dwumianu: wybór współczynników przy x: wyznaczanie odpowiednich liczb przy zmiennych.
  • Suma razy różnica: wybór wyrazu wolnego: rozpoznawanie, który stały wyraz powstaje podczas wymnażania.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,

Typy zadań: Iloczyn sumy i różnicy (kl. 9–10) · Kwadrat dwumianu: wybierz współczynnik przy x (kl. 9–10) · Kwadrat sumy i różnicy (kl. 9–10) · Suma razy różnica: wybierz wyraz wolny (kl. 9–10) · Kwadrat dwumianu: brakujący wyraz środkowy (kl. 9–10)

Rozkład na czynniki pierwsze: rozkładanie liczb na liczby pierwsze

Twoje dziecko uczy się zapisywać liczbę naturalną jako iloczyn liczb pierwszych i przy tym bada, które liczby są dzielnikami oraz kiedy jedna liczba dzieli się przez inną.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga pracy z wielokrotnościami i dzielnikami liczb naturalnych, sprawdzania stwierdzeń dotyczących podzielności oraz umiejętnego posługiwania się liczbami pierwszymi i dzielnikami. Punkty programu nie podają konkretnego zakresu liczb. W centrum znajduje się pytanie: z jakich liczb pierwszych złożona jest dana liczba i jakie ma dzielniki?

Typowym błędem jest podawanie czynników, które nie są jeszcze liczbami pierwszymi. Na przykład 12 zapisuje się jako 2 · 6, przy czym nie zauważa się, że 6 można jeszcze rozłożyć. Często też jedynkę liczy się jako liczbę pierwszą albo pomija się jakiś czynnik, ponieważ szuka się tylko największych dzielników.

W kartach pracy zwykle pojawiają się następujące typy zadań:

  • Rozkład na czynniki pierwsze: całkowity rozkład liczby na czynniki pierwsze.
  • Wybierz liczbę: rozpoznanie, która liczba pasuje do podanego rozkładu.
  • Brakujący czynnik: uzupełnienie brakującego czynnika pierwszego w niepełnym rozkładzie.
  • Jaka to liczba: na podstawie wskazówek dotyczących dzielników lub czynników pierwszych wyznaczenie szukanej liczby.
  • Ile czynników: na podstawie odpowiedzi wielokrotnego wyboru określenie liczby czynników pierwszych danej liczby.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć pracować z liczbami pierwszymi i dzielnikami; umieć badać zagadnienia dotyczące podzielności
Powiązanie z podstawą programową: posługiwać się wielokrotnościami i dzielnikami liczb naturalnych oraz zdaniami dotyczącymi podzielności,

Typy zadań: Rozkład na czynniki pierwsze: brakujący czynnik (kl. 5–6) · Rozkład na czynniki pierwsze: wybierz liczbę (kl. 6–7) · Rozkład na czynniki: jaka to liczba (kl. 6–7) · Rozkład na czynniki: ile czynników: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Rozłóż liczbę na czynniki pierwsze (kl. 5–6)

Procent składany: pieniądze rosną rok po roku

Procent składany: jak pieniądze na koncie rosną przez wiele lat i jak obliczyć kapitał początkowy na podstawie kwoty końcowej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na końcu tego tematu dziecko potrafi obliczyć, ile pieniędzy będzie na koncie po kilku latach, jeśli odsetki są co roku dopisywane do kapitału. Zadania w tym obszarze programu dotyczą procesów wzrostu, a dziecko pracuje przy tym z modelem opisującym ten proces. Podstawy programowe nie podają dla tego tematu odrębnego zakresu liczbowego; przykłady pokazują jednak, że chodzi o odsetki w ciągu dwóch lat.

Typowym błędem jest obliczanie odsetek co roku wyłącznie od pierwotnej kwoty. Jeśli na przykład 1000 euro jest oprocentowane w wysokości 2%, w drugim roku często ponownie liczy się 20 euro odsetek, mimo że odsetki z pierwszego roku również przynoszą odsetki, a obliczenia trzeba kontynuować od już powiększonej kwoty 1020 euro. Błąd powstaje, ponieważ obliczenie za jeden rok jest poprawne, a następnie to samo postępowanie przenosi się bez zmian na drugi rok.

Typowe zadania to: Procent składany w ciągu dwóch lat krok po kroku, w których każdy rok jest liczony osobno; Procent składany: wybierz kwotę po 2 latach, w których wybiera się poprawny wynik spośród kilku odpowiedzi; Odsetki przy procencie składanym: wybierz odpowiedź oraz Procent składany — lokata i Procent składany: ile będzie na koncie. W zadaniu odwrotnym do kapitału początkowego dana jest kwota końcowa, a dziecko musi obliczyć kwotę początkową.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić stosować wymienione powyżej typy funkcji rzeczywistych, w szczególności funkcje wykładnicze, w sytuacjach pozamatematycznych; potrafić postrzegać funkcje jako modele, porównywać modele i refleksyjnie rozważać granice tworzenia modeli
Powiązanie z podstawą programową: Modelowanie procesów wzrostu i spadku oraz praca z odpowiadającymi im modelami.

Typy zadań: Kapitał początkowy: pytanie odwrotne (kl. 9–11) · Procent składany przez dwa lata krok po kroku (kl. 9–11) · Procent składany — lokata (kl. 9–11) · Procent składany: wybierz kwotę po 2 latach (kl. 9–11) · Odsetki z kapitalizacją: wybierz odpowiedź (kl. 9–11) · Procent składany: ile będzie na lokacie (kl. 9–11)

Równania bez rozwiązań lub z nieskończenie wieloma rozwiązaniami

Dziecko uczy się rozpoznawać, czy równanie nie ma rozwiązania, czy ma nieskończenie wiele rozwiązań, przekształcając równanie i sprawdzając powstałe zdanie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi rozwiązywać równania liniowe z jedną zmienną za pomocą przekształceń równoważnych i przy tym ustalać, jaki przypadek rozwiązania występuje. Podane tutaj punkty podstawy programowej nie wskazują osobnego zbioru liczb. Zadania w tym obszarze pokazują równania liniowe z jedną zmienną.

Typowy błąd: po przekształceniu pozostaje zdanie, które jest fałszywe lub zawsze prawdziwe, na przykład 2 = 5 albo 0 = 0. Wiele dzieci uważa to za błąd rachunkowy i liczy dalej albo przy 0 = 0 po prostu zapisuje x = 0. Tymczasem obowiązuje zasada:

  • Zdanie fałszywe (na przykład 2 = 5): równanie nie ma rozwiązania.
  • Zdanie prawdziwe bez zmiennej (na przykład 0 = 0): każda liczba jest rozwiązaniem, czyli rozwiązań jest nieskończenie wiele.

W zadaniach o tytule „Równanie bez rozwiązań lub z nieskończenie wieloma rozwiązaniami” równanie przekształca się krok po kroku, aż zmienna zniknie. Dziecko następnie na podstawie zdania decyduje, który przypadek zachodzi, i uzasadnia swoją odpowiedź.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać równania liniowe i kwadratowe z jedną zmienną; umieć badać przypadki rozwiązań
Powiązanie z podstawą programową: Przekształcać równania i wzory; rozwiązywać równania za pomocą przekształceń równoważnych,

Typy zadań: Równanie sprzeczne lub tożsamościowe (kl. 9–10) · Równanie tożsamościowe: prawda/fałsz (kl. 9–10) · Równanie tożsamościowe: wstaw znak (kl. 9–10) · Równanie tożsamościowe: wybierz (kl. 9–10) · Równanie tożsamościowe: znajdź błąd (kl. 9–10)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się na matematyce w 4. klasie Mittelschule i AHS?

W 4. klasie zbiór liczb zostaje rozszerzony do liczb rzeczywistych: pierwiastki kwadratowe, wartości przybliżone oraz reguły działań na pierwiastkach. Funkcje liniowe f(x) = k · x + d są przedstawiane w tabeli, na wykresie i w postaci równania, a parametry k i d są interpretowane; układy równań liniowych z dwiema zmiennymi są tworzone i rozwiązywane. W geometrii: twierdzenie Pitagorasa, obwód i pole koła oraz jego części, pole powierzchni i objętość walca obrotowego oraz stożka obrotowego. Ponadto tabele krzyżowe (tablice czteropolowe) i dwustopniowe doświadczenia losowe.

Podstawa programowa: Podstawą jest program nauczania dla AHS-Unterstufe (załącznik A do rozporządzenia BGBl. Nr. 88/1985 w brzmieniu BGBl. II Nr. 1/2023); Mittelschule ma te same opisy kompetencji z matematyki i rozróżnia jedynie poziomy osiągnięć „Standard” i „Standard AHS”. Dla 4. klasy program obowiązuje od roku szkolnego 2026/27. Opisy kompetencji są podane dosłownie w bloku poniżej.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
Obszar kompetencji 1: Liczby i miary
rozumieć i opisywać różnicę między liczbami wymiernymi a niewymiernymi; wykonywać działania na liczbach rzeczywistych; posługiwać się pierwiastkami i wartościami przybliżonymi. Pierwiastki kwadratowe i sześcienne: wyciąganie pierwiastków · Szacowanie pierwiastków · Upraszczanie pierwiastków: wyciąganie czynników przed pierwiastek
Obszar kompetencji 2: Zmienne i funkcje
pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach, Rozwiązywanie równań z x po obu stronach · Tłumaczenie zadań tekstowych na równania · Przekształcanie wzorów: wyznaczanie jednej wielkości · Obliczanie wartości wyrażeń: wyznaczanie wartości, gdy dane jest x
wykorzystywać różne sposoby przedstawiania zależności funkcyjnych i zmieniać sposoby przedstawiania, Odczytywanie i interpretowanie wykresów droga-czas
pracować z funkcjami liniowymi, Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny funkcji liniowych · Znajdowanie miejsca zerowego funkcji liniowej · Czy punkt leży na prostej? · Wyznaczanie prostych z punktów i równoległych · Co oznaczają liczby w funkcji liniowej · Zależności liniowe: koszt jako funkcja
układać i rozwiązywać liniowe układy równań z dwiema niewiadomymi. Układy równań z dwiema zmiennymi · Układy równań liniowych z dwiema zmiennymi · Rozwiązywanie zadań tekstowych z dwoma równaniami
Obszar kompetencji 3: Figury i bryły
posługiwać się twierdzeniem Pitagorasa, Twierdzenie Pitagorasa · Obliczanie odległości dwóch punktów za pomocą twierdzenia Pitagorasa · Trójkąty specjalne: 30-60-90 i przekątna w kwadracie
obliczać obwód i pole kół oraz ich części, Obliczanie obwodu i pola koła · Części koła: obliczanie pola i długości łuku
Opisywać walce obrotowe i stożki obrotowe; wyznaczać pola powierzchni i objętości. Pole powierzchni walca, stożka i kuli
Obszar kompetencji 4: Dane i przypadek
Tworzyć i interpretować tabele krzyżowe, Czytanie i uzupełnianie tabel czteropolowych
Wyznaczać i interpretować prawdopodobieństwa w jedno- i dwuetapowych doświadczeniach losowych. Prawdopodobieństwa w dwóch doświadczeniach losowych · Liczenie par z regułą iloczynu

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.