Polski
Program nauczania (Szwajcaria)

Matematyka — klasa 8

Klasa 8 (Szwajcaria) — Stosunki i proporcje, ułamki zwykłe

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Szwajcaria) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w 8. klasie (sek.): funkcje liniowe, układy równań, twierdzenie Pitagorasa, graniastosłupy i walce, oprocentowanie oraz prawdopodobieństwo. Do każdego tematu są zadania przykładowe na karty pracy do wydrukowania, z rozwiązaniami.

Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia arytmetyczne oraz symbole. Czytają i zapisują liczby

Obliczanie potęg liczb wymiernych

Twoje dziecko uczy się obliczać potęgi o wykładnikach całkowitych, ułamkach i liczbach ujemnych, na przykład 4³ lub (−3)².

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Zapis 4³ oznacza 4 · 4 · 4 = 64. W klasie 8 Wasze dziecko oblicza wartość potęg, których podstawą jest liczba wymierna (liczba całkowita, ułamek lub liczba ujemna), a wykładnik jest liczbą naturalną. Punkty podstawy programowej opisują ten cel na przestrzeni kilku lat szkolnych; przykładami są 4³ · 4³ = 4096 oraz obliczanie potęg i pierwiastków za pomocą kalkulatora. To, co konkretnie ćwiczy się w klasie 8, pokazują poniższe szablony zadań.

Typowy błąd polega na tym, że podstawę mnoży się tylko przez wykładnik, zamiast mnożyć ją wielokrotnie sama przez siebie. Z 2³ robi się wtedy 2 · 3 = 6 zamiast 8, a z (2/3)² robi się 2 · 2/3 = 4/3 zamiast 4/9. Równie ważny jest znak: w −3² podstawą jest tylko 3, a wynik to −9. W (−3)² nawias należy do podstawy, a wynik to 9. Pomyłka wynika stąd, że nawias i znak minus nie są postrzegane jako całość.

Szablony zadań w tym dziale to:

  • Obliczanie potęgi liczby całkowitej
  • Obliczanie potęgi ułamka
  • Potęgi liczb ujemnych w wyrażeniu
  • Wartość potęgi (wybór odpowiedzi)
  • Potęga z minusem (wybór odpowiedzi)

W zadaniach z wyborem odpowiedzi Wasze dziecko musi rozpoznać poprawną wartość spośród kilku możliwości. Warto przy każdej odpowiedzi pytać, skąd pochodzi znak i podstawa.

MA.1.A.1.i: rozumieją i stosują pojęcia: wyrażenie, zmienna, niewiadoma, do potęgi, potęga, potęga dziesięciu, znak liczby, liczby dodatnie, liczby ujemne, pierwiastek (kwadratowy). Rozszerzenie: rozumieją i stosują pojęcia: podstawa, wykładnik. potrafią używać symboli √, ≤, ≥ oraz odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią czytać i zapisywać liczby do 1 miliarda.
MA.1.A.1.j: potrafią odczytywać i zapisywać liczby w notacji wykładniczej z dodatnimi wykładnikami (np. 1.32 · 10⁸ = 132 000 000). potrafią odczytywać i zapisywać potęgi o podstawie wymiernej i wykładniku naturalnym.
MA.1.A.3.i: potrafią wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. potrafią obliczać pierwiastki i potęgi za pomocą kalkulatora (np. 4³ · 4³ = 4'096; 4³ + 4³ = 128; ³√8000). Rozszerzenie: potrafią wykonywać działania podstawowe na ułamkach zwykłych ze zmiennymi i podstawiać liczby za zmienne: a/b + c/d; a/b − c/d; a/b · c/d; a : c/b : d = a/c · b/d.

Typy zadań: Dwie potęgi: porównaj · Oblicz potęgę liczby całkowitej · Oblicz potęgę ułamka · Potęga z minusem: wartość wyrażenia: wybierz odpowiedź · Wartość potęgi — wybierz odpowiedź · Potęgi liczb ujemnych w wyrażeniu · Potęgi: dobierz wartości · Potęgi: dokończ zdanie · Potęgi: oceń dwa zdania

Zrozumienie pierwiastków kwadratowych i sześciennych

Dziecko uczy się obliczać pierwiastki kwadratowe i sześcienne, poprawnie używać znaku pierwiastka √ oraz świadomie korzystać z kalkulatora.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko rozumie pojęcie pierwiastka (kwadratowego) i potrafi użyć symbolu √. Pierwiastek jest odwrotnością podnoszenia do kwadratu: szukamy liczby, która pomnożona sama przez siebie daje podaną liczbę. Kalkulator powinien być wykorzystywany w sensowny sposób. Punkty programu nauczania nie podają osobnego zakresu liczbowego dla pierwiastków. Określenie „do 1 miliarda” odnosi się do czytania i zapisywania liczb. Jakie konkretnie liczby się pojawiają, pokazują karty pracy.

Typowym błędem jest traktowanie pierwiastka jak dzielenia na pół, czyli obliczanie √36 = 18. Innym jest rozdzielanie pierwiastka na sumę, na przykład √(9 + 16) = 3 + 4. Oba błędy powstają, gdy znaczenie pierwiastka nie jest jasne. Pomocne jest sprawdzenie: wynik podnosi się ponownie do kwadratu (6 · 6 = 36), dzięki czemu widać, czy pierwiastek jest poprawny.

Zadania do tego tematu obejmują między innymi:

  • Obliczanie pierwiastka kwadratowego: wyznaczanie wartości pierwiastka kwadratowego
  • Obliczanie pierwiastka sześciennego: wyznaczanie wartości pierwiastka sześciennego
  • Pierwiastek kwadratowy: wybór wartości: znajdowanie pasującej wartości do pierwiastka kwadratowego
  • Pierwiastek sześcienny: wybierz odpowiedź: wybieranie poprawnej odpowiedzi dla pierwiastka sześciennego

MA.1.A.1.i: rozumieją i stosują pojęcia: wyrażenie, zmienna, niewiadoma, do potęgi, potęga, potęga dziesięciu, znak liczby, liczby dodatnie, liczby ujemne, pierwiastek (kwadratowy). Rozszerzenie: rozumieją i stosują pojęcia: podstawa, wykładnik. potrafią używać symboli √, ≤, ≥ oraz odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią czytać i zapisywać liczby do 1 miliarda.

Typy zadań: Oblicz pierwiastek kwadratowy · Oblicz pierwiastek sześcienny · Pierwiastek kwadratowy: wybierz wartość · Pierwiastek sześcienny: wybierz odpowiedź · Bok kwadratu z pola: pytanie odwrotne · Pierwiastki i potęgi: uporządkuj · Pierwiastki: dobierz wartości · Pierwiastki: oceń dwa zdania

Szacowanie pierwiastków: między kwadratami liczb

Państwa dziecko uczy się szacować pierwiastek kwadratowy, znajdując sąsiednie liczby kwadratowe, oraz decydować, czy pasuje wartość dokładna, czy zaokrąglona.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plan nauczania wymaga, aby Państwa dziecko rozróżniało wyniki dokładne i zaokrąglone oraz w zależności od sytuacji decydowało, czy dalej liczyć z wartością dokładną, na przykład √2, czy z wartością zaokrągloną, na przykład 1.41. Plan nauczania nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczbowego. Zadania w tej klasie pokazują, o co chodzi: pierwiastek umieszcza się między dwiema kolejnymi liczbami kwadratowymi.

Typowym błędem jest przyjęcie części całkowitej jako gotowego wyniku. Dla √20 liczba 20 leży między 16 = 4² a 25 = 5², zatem pierwiastek leży między 4 a 5 (około 4.5). Kto zapisze tu tylko „4”, pomija cyfry po przecinku, mimo że sytuacja może je wymagać. Równie często liczbę pod pierwiastkiem dzieli się na pół, co dla √20 daje błędną wartość 10.

Typowe zadania według dostępnych szablonów to:

  • Oszacowanie pierwiastka: Pierwiastek umieszcza się między dwiema liczbami całkowitymi.
  • Oszacowanie pierwiastka: wybór części całkowitej: Z podanych możliwości wybiera się liczbę całkowitą, między którą leży pierwiastek.
  • Pierwiastek: liczba kwadratowa poniżej: Państwa dziecko wybiera spośród kilku odpowiedzi liczbę kwadratową, która leży poniżej liczby pod pierwiastkiem.

MA.1.A.1.l: rozumieją i stosują pojęcia liczb rzeczywistych, liczb niewymiernych.
MA.1.C.1.i: potrafią odróżniać wyniki dokładne od zaokrąglonych. w zależności od sytuacji decydują, czy operować wartościami zaokrąglonymi, czy dokładnymi (np. √2 lub 1.41).

Typy zadań: Oszacuj pierwiastek · Pierwiastek i liczba: porównaj · Pierwiastek: kwadrat poniżej liczby: wybierz odpowiedź · Szacowanie pierwiastka: wybierz część całkowitą · Szacowanie pierwiastków: dokończ zdanie · Pierwiastek w zadaniu tekstowym: bok kwadratu z pola

Zrozumienie potęg o ujemnym wykładniku

Dziecko uczy się rozumieć potęgi o ujemnym wykładniku jako odwrotność i zapisywać je w postaci ułamka.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Ujemny wykładnik oznacza odwrotność potęgi o dodatnim wykładniku. Zatem 2-3 to to samo co 1/23, czyli 1/8. Dziecko potrafi zapisać taką potęgę jako ułamek i odwrotnie: zapisać ułamek jako potęgę z ujemnym wykładnikiem, na przykład 1/52 jako 5-2. Podstawa programowa Lehrplan 21 realizuje ten cel przez kilka lat szkolnych, aż po czytanie i zapisywanie liczb w notacji naukowej. W 8. klasie chodzi przede wszystkim o ten krok: rozumienie potęg z ujemnym wykładnikiem i przechodzenie między zapisem potęgowym a ułamkowym.

Typowy błąd: znak minus w wykładniku odczytuje się jako znak minus wyniku. Wtedy wychodzi na przykład 2-3 = -8. Wykładnik pokazuje jednak, ile razy należy wziąć odwrotność liczby, i nie czyni liczby ujemną. Równie częsta jest pomyłka przy 10-2, które odczytuje się jako -100 zamiast 0,01. Pomocne jest pytanie: czy liczba staje się mniejsza niż 1, a czy ujemna?

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Potęga z ujemnym wykładnikiem: obliczyć potęgę lub zapisać ją jako ułamek.
  • Ujemny wykładnik: prawda czy fałsz: sprawdzić i uzasadnić stwierdzenia typu 3-2 = 1/9.
  • Potęga: ułamek jako potęga: wybrać spośród kilku odpowiedzi zapis potęgowy odpowiadający ułamkowi.

Karty pracy w tym dziale zawierają rozwiązania, dzięki czemu wyniki można łatwo sprawdzić w domu.

MA.1.A.1.k: rozumieją i stosują pojęcia: liczby naturalne, liczby całkowite, liczby wymierne, odwrotność, pierwiastek trzeciego stopnia. potrafią czytać i zapisywać liczby w zapisie wykładniczym, także z ujemnymi wykładnikami.

Typy zadań: Potęga o wykładniku ujemnym · Potęga: ułamek jako potęga: wybierz odpowiedź · Potęga o wykładniku ujemnym: prawda czy fałsz · Potęga o wykładniku ujemnym: znajdź błąd

Odczytywanie liczb ujemnych na osi liczbowej

Dziecko odczytuje na osi liczbowej liczby całkowite o dodatnim i ujemnym znaku oraz określa liczbę przeciwną i odległość od zera.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na osi liczbowej zero leży pośrodku, po prawej stronie znajdują się liczby dodatnie, a po lewej ujemne. Podstawa programowa wymaga, aby na osi liczbowej porządkować dodatnie i ujemne liczby wymierne. Ten punkt dotyczy całego I etapu kształcenia ogólnego w szkole średniej. W 8. klasie karty pracy pokazują przede wszystkim liczby całkowite i właśnie wtedy dziecko może ćwiczyć odczytywanie wartości i porównywanie ich.

Typowy błąd pojawia się przy porównywaniu liczb ujemnych. Ponieważ 7 jest większe od 2, często również -7 uznaje się za większe od -2. Na osi liczbowej jednak -2 leży bardziej w prawo. Podobnie odległość od zera bywa podawana ze znakiem, na przykład -4 zamiast 4. Liczbą przeciwną do -4 jest wtedy 4, a łatwo ją pomylić z mniejszą liczbą.

Zadania na ten temat w karcie pracy wyglądają mniej więcej tak:

  • Odczytywanie liczby całkowitej na osi liczbowej: Dziecko określa wartość zaznaczonego punktu.
  • Oś liczbowa z krokiem co dwa: Znaczniki przeskakują co dwie jednostki, a dziecko odczytuje wartość zaznaczonego miejsca.
  • Podanie liczby przeciwnej: Do danej liczby szuka się liczby o przeciwnym znaku.
  • Odległość od zera: Ocenić, czy stwierdzenie dotyczące odległości od zera jest prawdziwe, czy fałszywe.
  • Odbicie na osi liczbowej oraz Punkt symetryczny na osi liczbowej: Punkt zostaje odbity względem zera, a dziecko podaje nową liczbę.
  • Środek na osi liczbowej oraz Liczba dokładnie pośrodku: Szukana jest liczba leżąca dokładnie w środku między dwoma punktami.

MA.1.A.1.i: rozumieją i stosują pojęcia: wyrażenie, zmienna, niewiadoma, do potęgi, potęga, potęga dziesięciu, znak liczby, liczby dodatnie, liczby ujemne, pierwiastek (kwadratowy). Rozszerzenie: rozumieją i stosują pojęcia: podstawa, wykładnik. potrafią używać symboli √, ≤, ≥ oraz odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią czytać i zapisywać liczby do 1 miliarda.
MA.1.A.2.j: potrafią uporządkować dodatnie i ujemne liczby wymierne na osi liczbowej.

Typy zadań: Punkt symetryczny na osi: wybierz liczbę · Punkt symetryczny na osi · Odczytaj liczbę całkowitą z osi (kl. 6–7) · Odległość od zera na osi (kl. 6–7) · Odległość od zera: prawda czy fałsz (kl. 6–7) · Odległość od zera: znajdź błąd (kl. 6–7) · Podaj liczbę przeciwną (kl. 6–7) · Oś liczbowa z podziałką co 2: odczytaj liczbę (kl. 6–7) · Środek odcinka na osi: wybierz liczbę (kl. 6–7) · Liczba w połowie drogi na osi (kl. 6–7)

Uczennice i uczniowie potrafią elastycznie liczyć, porządkować liczby według wielkości i szacować wyniki

Porównywanie i porządkowanie liczb całkowitych

Pani/Pana dziecko uczy się porównywać liczby całkowite dodatnie i ujemne oraz ustawiać je w odpowiedniej kolejności, także z pomocą osi liczbowej.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko potrafi uporządkować liczby całkowite, takie jak -5, 0 lub 12, na osi liczbowej. Rozpoznaje, która liczba leży bardziej na lewo, a zatem jest mniejsza. Program nauczania wymaga porządkowania dodatnich i ujemnych liczb wymiernych na osi liczbowej. Zadania z tego zakresu w klasie 8 opierają się na liczbach całkowitych.

Typowy błąd: wiele dzieci traktuje liczby ujemne tak samo jak dodatnie. Uważają na przykład, że -7 jest większe niż -3, ponieważ 7 jest większe niż 3. Na osi liczbowej -7 leży jednak bardziej na lewo, więc jest mniejsze. Podobnie niektórzy mylą odległość od zera (wartość bezwzględną) z wielkością liczby.

Typowe zadania w tym zakresie to:

  • Liczby całkowite: porównywanie – łączenie par liczb znakami <, > lub =.
  • Liczby całkowite: porządkowanie – sortowanie liczb od najmniejszej do największej.
  • Liczby całkowite: porównywanie z liczbą przeciwną – porównywanie liczby z jej liczbą przeciwną.
  • Liczby całkowite: ile leży pomiędzy oraz Liczby całkowite między dwiema liczbami: wybierz liczbę – liczenie liczb całkowitych leżących między dwiema podanymi liczbami.
  • Wartość bezwzględna mniejsza od liczby: prawda czy fałsz oraz Wartość bezwzględna: ile liczb całkowitych spełnia nierówność – zadania dotyczące odległości od zera, które uzupełniają rozumienie porządku liczb.

MA.1.A.2.j: potrafią uporządkować dodatnie i ujemne liczby wymierne na osi liczbowej.

Typy zadań: Wartość bezwzględna mniejsza od liczby: prawda czy fałsz · Wartość bezwzględna mniejsza od liczby: znajdź błąd · Wartość bezwzględna: ile liczb spełnia nierówność · Liczby całkowite między dwiema liczbami: wybierz liczbę (kl. 6–7) · Liczby całkowite: porównaj (kl. 6–7) · Liczby całkowite: uporządkuj (kl. 6–7) · Liczby całkowite: ile leży pomiędzy (kl. 6–7) · Liczby całkowite: porównaj z liczbą przeciwną (kl. 6–7)

Uczennice i uczniowie potrafią dodawać, odejmować, mnożyć, dzielić i potęgować

Mnożenie i dzielenie liczb ze znakami

Dziecko uczy się obliczać iloczyny i ilorazy liczb całkowitych ze znakami oraz przewidywać znak wyniku.

typów zadań: 15Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plan nauczania Lehrplan 21 wymaga, aby dzieci potrafiły wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. Ten zakres liczb buduje się przez kilka lat szkolnych, dlatego ta klasa pokazuje przede wszystkim tę jego część, którą obejmują zadania tego obszaru: mnożenie i dzielenie liczb całkowitych, dodatnich i ujemnych.

Typowe jest mylenie z dodawaniem. Przy minus razy minus wiele dzieci oczekuje minusa, ponieważ przenoszą znak z dodawania i odejmowania. Także przy −12 : (−4) niektóre zostawiają minus, bo zapamiętały tylko znak pierwszej liczby. Przyczyną jest zwykle to, że regułę nauczono się na pamięć, bez zrozumienia, dlaczego obowiązuje.

Przykładowe zadanie w tym obszarze wygląda tak:

  • Mnożenie liczb całkowitych i Dzielenie liczb całkowitych: Same podstawowe działania.
  • Wzorzec: dlaczego minus razy minus daje plus: Dziecko na podstawie ciągu liczb widzi, dlaczego znak się zmienia.
  • Znak iloczynu bez liczenia i Prawda czy fałsz: znak iloczynu: Dziecko określa znak, nie obliczając wyniku.
  • Znalezienie brakującego czynnika ze znakiem i Łańcuch działań ze znakami: brakująca liczba: Dziecko liczy wstecz.
  • Iloczyny ze znakami: porównywanie i Iloczyn ze znakiem: wybór wyniku: Dziecko wybiera właściwy wynik spośród kilku.

MA.1.A.3.i: potrafią wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. potrafią obliczać pierwiastki i potęgi za pomocą kalkulatora (np. 4³ · 4³ = 4'096; 4³ + 4³ = 128; ³√8000). Rozszerzenie: potrafią wykonywać działania podstawowe na ułamkach zwykłych ze zmiennymi i podstawiać liczby za zmienne: a/b + c/d; a/b − c/d; a/b · c/d; a : c/b : d = a/c · b/d.

Typy zadań: Dzielenie liczb ujemnych · Iloczyny liczb ze znakiem: uporządkuj · Mnożenie liczb ujemnych · Mnożenie liczb ze znakiem: wybierz wynik · Prawda czy fałsz: znak iloczynu · Znak iloczynu: wstaw znak · Znak iloczynu: znajdź błąd · Brakujący czynnik ze znakiem · Iloczyny liczb ze znakiem: porównaj · Mnożenie i dzielenie liczb ujemnych: oblicz łańcuch działań · Mnożenie liczb ze znakiem: oceń dwa zdania · Wzorzec: dlaczego minus razy minus daje plus · Znak iloczynu bez liczenia · Łańcuch mnożeń i dzieleń ze znakami: wybierz wynik · Łańcuch mnożeń i dzieleń ze znakami: brakująca liczba

Obliczanie procentu liczby: 7 % z 35

Twoje dziecko uczy się obliczać wartość procentową liczby, na przykład ile wynosi 7% z 35, oraz rozumieć zapis procentowy jako stosunek.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się rozumieć wartości procentowe jako przyporządkowanie proporcjonalne i dzięki temu wykonywać obliczenia procentowe. Program nauczania podaje do tego dwa pytania z liczbami 7 i 35: Ile procent stanowi 7 z 35? Ile wynosi 7 % z 35? Dodatkowo dzieci mają umieć wykonywać obliczenia procentowe na kalkulatorze.

Często myli się obydwa pytania. Oba zawierają 7 i 35, ale wymagają czego innego: w jednym szukamy udziału w procentach, w drugim z podanego procentu obliczamy wartość. Także na kalkulatorze pojawiają się błędy, gdy 7 % wpisuje się jako 7 zamiast używać procentu jako części ze 100.

Typowe zadania w kartach pracy:

  • Obliczanie wartości procentowej: podstawowe zadanie, np. ile wynosi 7 % z 35
  • Procent wielkości: zadanie z życia codziennego: obliczenia procentowe w kontekście codziennym
  • Procent wielkości: procent jako ułamek: rozumienie procentów jako części całości
  • Procent liczby: porównanie dwóch wyników: zestawienie dwóch obliczeń
  • Procent liczby: prawda czy fałsz: sprawdzanie podanych stwierdzeń i uzasadnianie
  • Procent liczby: zamiana procentu i liczby: zamiana miejscami procentu i liczby podstawowej oraz porównanie wyniku

MA.1.A.3.h: potrafią wykonywać obliczenia procentowe za pomocą kalkulatora. Rozszerzenie: potrafią rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze.
MA.3.A.3.g: potrafią określać wartości funkcji na podstawie wykresów funkcji. potrafią wykonywać obliczenia z zastosowaniem zależności odwrotnie proporcjonalnych (np. liczba kart przypadających na jednego gracza przy 72 kartach i x graczach). rozumieją podane w procentach wartości jako przyporządkowania proporcjonalne i wykonują obliczenia procentowe (np. Ile procent stanowi 7 z 35 oraz ile to 7% z 35?).

Typy zadań: Procent liczby — wybierz odpowiedź · Procent liczby: dane zbędne · Procent mniejszy niż 1 · Procent większy niż 100 · Procenty dwóch liczb: porównaj · Procenty różnych liczb: uporządkuj · Procent liczby: dobierz wartości · Procent liczby: dokończ zdanie · Procent liczby: oceń dwa zdania · Procent liczby: zamiana procentu z liczbą · Procent z reszty: ile osób przychodzi pieszo · Oblicz procent liczby (kl. 6) · Procent liczby krok po kroku (kl. 6) · Procent liczby na modelu paskowym (kl. 6–7) · Procent liczby: prawda czy fałsz (kl. 6–7) · Procent liczby: znajdź błąd (kl. 6–7) · Procent z liczby: procent jako ułamek (kl. 6–7) · Procent liczby: porównaj dwa wyniki (kl. 6–7) · Procent liczby w zadaniu tekstowym (kl. 6–7)

Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ze znakiem

Twoje dziecko uczy się dodawać i odejmować liczby dziesiętne z dodatnim i ujemnym znakiem, na przykład -3,5 lub 2,75.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 8 dzieci wykonują działania na liczbach dziesiętnych z znakiem, czyli na liczbach takich jak -3,5 lub 2,75, i dodają lub odejmują je. Program nauczania opisuje podstawowe działania na liczbach wymiernych dla całego etapu. Dodawanie i odejmowanie ułamków jest tam wymienione jako rozszerzenie, jednak zadania w tym zakresie dotyczą liczb dziesiętnych z znakiem.

Typowy błąd pojawia się przy pisaniu jedna pod drugą: liczby są wyrównywane do prawego końca zamiast do przecinka. Tak na przykład 0,4 + 0,25 zostaje błędnie policzone jako 0,29, choć poprawny wynik to 0,65. Przy odejmowaniu często przeoczany jest znak. Przy -2 - (-0,5) wychodzi wtedy -2,5 zamiast poprawnego -1,5, ponieważ minus przed nawiasem nie działa na liczbę ujemną. Także przy mieszanych znakach czasem zapomina się o znaku wyniku, na przykład przy -3,2 + 1,5, gdzie wychodzi 1,7 zamiast -1,7.

Zadania w tym zakresie wyglądają następująco:

  • Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych z znakiem
  • Znajdowanie brakującego składnika, na przykład przy -2,4 + ? = 1,1
  • Porównywanie sum liczb dziesiętnych z znakiem i wybieranie sumy
  • Zadania prawda czy fałsz dotyczące działań ze znakami
  • Porządkowanie liczb dziesiętnych z znakiem według wielkości

Karty pracy do tych zadań można wydrukować, a zawierają rozwiązania, dzięki czemu można wspólnie sprawdzać obliczenia.

MA.1.A.3.i: potrafią wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. potrafią obliczać pierwiastki i potęgi za pomocą kalkulatora (np. 4³ · 4³ = 4'096; 4³ + 4³ = 128; ³√8000). Rozszerzenie: potrafią wykonywać działania podstawowe na ułamkach zwykłych ze zmiennymi i podstawiać liczby za zmienne: a/b + c/d; a/b − c/d; a/b · c/d; a : c/b : d = a/c · b/d.

Typy zadań: Dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem: znajdź błąd · Dziesiętne ze znakiem: wybierz wynik dodawania · Odejmowanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Prawda czy fałsz: dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Brakujący składnik — ułamki dziesiętne ze znakiem · Dziesiętne ze znakiem: uporządkuj od najmniejszej · Sumy ułamków dziesiętnych ze znakiem: porównaj · Ułamki dziesiętne ujemne: spadek temperatury · Ułamki dziesiętne ujemne: wzrost temperatury

Prawa potęg: działania na wykładnikach

Twoje dziecko uczy się mnożyć potęgi o tej samej podstawie, upraszczać potęgi potęg oraz znajdować brakujące wykładniki.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi przekształcać i obliczać wyrażenia z potęgami, stosując prawa działań na potęgach. Plan nauczania Lehrplan 21 wymienia te zasady w związku z pierwiastkami kwadratowymi i zapisem wykładniczym liczb. Szablony zadań dla tej klasy koncentrują się jednak przede wszystkim na pracy z samymi wykładnikami; pierwiastki i zapis w postaci wykładniczej nie są tutaj osobno ujęte jako szablon.

Typowym błędem jest mnożenie wykładników zamiast ich dodawania przy mnożeniu potęg, na przykład 2³ · 2⁴ = 2¹² zamiast 2⁷. Przy potędze potęgi często dzieje się odwrotnie: z (2³)² powstaje 2⁵ zamiast 2⁶, ponieważ wykładniki zostały dodane. Przyczyną jest zwykle pomylenie obu reguł. Pomocne jest wyobrażenie sobie potęgi jako wielokrotnego mnożenia: 2³ · 2⁴ to siedem czynników 2, a (2³)² to dwa razy po trzy czynniki 2.

Typowe zadania, jakie występują w szablonach, to:

  • Brakujący wykładnik: Znalezienie brakującego wykładnika w równaniu, na przykład 2³ · 2 = 2⁷.
  • Potęga potęgi: Wybranie właściwego wykładnika dla (a³)⁴.
  • Mnożenie potęg: Wybranie właściwego wykładnika dla a³ · a⁵.

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo wspólnie z dzieckiem sprawdzać wyniki.

MA.1.A.3.j: potrafią przekształcać i obliczać wyrażenia z potęgami i pierwiastkami kwadratowymi (np. √2 + √2 = 2√2 = √8; √(2³) · √3 = √24 = 2√6). potrafią dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić liczby zapisane w notacji wykładniczej.
MA.1.A.4.m: Potrafią przekształcać wyrażenia wymierne z dwumianami. Potrafią stosować prawa działań w wyrażeniach z potęgami i pierwiastkami oraz w liczbach zapisanych w notacji wykładniczej. Potrafią rozwiązywać równania wymierne z niewiadomą w mianowniku (np. 3/x + 2 = 4/x + 3) i równania z parametrem (np. ax + a = 7). Potrafią rozwiązywać układy równań liniowych z 2 niewiadomymi.

Typy zadań: Brakujący wykładnik — działania na potęgach · Mnożenie potęg: wybierz wykładnik · Potęga potęgi: wybierz wykładnik · Działania na potęgach: dokończ zdanie

Mnożenie ułamków: obliczenia z polem prostokąta

Dziecko uczy się mnożyć dwa ułamki, na przykład ⅓ z ¾, i przedstawiać wynik jako część pola prostokąta.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 8 zadania pokazują, że dziecko ma mnożyć ułamki i przedstawić obliczenie na modelu prostokąta. Program nauczania opisuje ten obszar na przestrzeni kilku lat szkolnych. Wymienia ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50 i 100, które mnoży się na modelu prostokąta. Dokładne liczby, które pojawiają się w klasie 8, można odczytać z kart pracy.

Typowe jest przekonanie, że iloczyn musi być większy niż oba czynniki, ponieważ mnożenie liczb całkowitych zwykle powiększa wynik. Przy ułamkach wynik jest jednak mniejszy: ⅓ z ¾ to tylko część ¾. Na modelu prostokąta ten związek można dobrze pokazać, ponieważ widać, że chodzi tylko o część powierzchni.

Zadania do tego tematu to:

  • Mnożenie ułamków: Działania rachunkowe z dwoma ułamkami.
  • Mnożenie ułamków: pole prostokąta: Prostokąt ma boki zapisane jako ułamki, a pole jest iloczynem.
  • Mnożenie ułamków: wybierz wynik: Spośród kilku propozycji wybiera się poprawny iloczyn.
  • Mnożenie ułamków: wybierz mianownik: Uzupełnia się brakujący mianownik w wyniku.

Do tego tematu dostępne są karty pracy do wydrukowania z rozwiązaniami.

MA.1.A.3.g: potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕).
MA.1.C.1.g: potrafią przedstawiać i opisywać za pomocą odpowiednich modeli sumy, różnice i iloczyny ułamków oraz liczb dziesiętnych (np. iloczyn: ⅓ z ¾ z użyciem modelu prostokątnego; suma: ½ + ¼ z użyciem modelu kołowego).

Typy zadań: Mnożenie ułamków: wybierz mianownik · Pomnóż ułamki · Mnożenie ułamków: pole prostokąta (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków: wybierz wynik (kl. 5–7)

Dzielenie ułamków przez ułamki, z użyciem odwrotności

Dziecko potrafi podzielić zwykły ułamek przez inny zwykły ułamek, mnożąc go przez odwrotność drugiego ułamka.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania Lehrplan 21 dzielenie ułamków występuje w rozszerzonej części tematu działań na liczbach wymiernych. Chodzi o zwykłe ułamki, z którymi liczy się na konkretnych liczbach, na przykład 3/4 : 2/5. Dziecko uczy się odwrócić drugi ułamek (wyznaczyć odwrotność: 2/5 staje się 5/2), a następnie pomnożyć: 3/4 · 5/2 = 15/8.

Typowym błędem jest nieodwrócenie drugiego ułamka i mimo to pomnożenie, czyli obliczenie 3/4 · 2/5. Innym częstym błędem jest odwrócenie pierwszego ułamka zamiast drugiego. Często za tym stoi przekonanie, że dzielenie to po prostu inna forma mnożenia, bez zrozumienia reguły z odwrotnością.

Zadania w klasie 8 obejmują ten temat w czterech szablonach:

  • Dzielenie ułamka przez ułamek: bezpośrednie rachunki, takie jak 3/4 : 2/5.
  • Dzielenie ułamków: odwrotność: wyznaczanie odwrotności ułamka jako przygotowanie do rachunku.
  • Dzielenie ułamków: wybierz wynik: wybór poprawnego rozwiązania spośród kilku.
  • Dzielenie ułamków: wybierz czynnik: ustalenie, przez jaki ułamek trzeba pomnożyć, aby otrzymać podany wynik.

MA.1.A.3.i: potrafią wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. potrafią obliczać pierwiastki i potęgi za pomocą kalkulatora (np. 4³ · 4³ = 4'096; 4³ + 4³ = 128; ³√8000). Rozszerzenie: potrafią wykonywać działania podstawowe na ułamkach zwykłych ze zmiennymi i podstawiać liczby za zmienne: a/b + c/d; a/b − c/d; a/b · c/d; a : c/b : d = a/c · b/d.

Typy zadań: Dzielenie ułamków: wybierz mnożnik · Podziel ułamek przez ułamek · Dzielenie ułamków: odwrotność ułamka (kl. 5–7) · Dzielenie ułamków: wybierz wynik (kl. 5–7)

Dzielenie ułamków prostych przez liczby całkowite

Dziecko uczy się określać, ile razy ułamek jednostkowy, taki jak ⅕, mieści się w liczbie całkowitej, na przykład ile razy ⅕ mieści się w 2 (2 : ⅕ = 10), oraz odwrotnie – dzielić ułamek jednostkowy przez liczbę całkowitą.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko może określić, ile razy ułamek jednostkowy mieści się w liczbie całkowitej, na przykład ile razy ⅕ mieści się w 2. Odpowiedni punkt programu nauczania dotyczy całego etapu i wymienia ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50 i 100. Dzielenie ułamka jednostkowego przez liczbę całkowitą (⅕ : 2) jest ćwiczone w zadaniach tego działu, ale w samym punkcie programu nie zostało wyraźnie wymienione.

Typowe jest to, że dzieci przy 2 : ⅕ liczą tylko z mianownikiem i zapisują 2 : 5 = 0,4. Stoi za tym reguła „dzielenie zmniejsza”, która przy ułamkach przestaje być prawdziwa: kto dzieli liczbę całkowitą przez mały ułamek, otrzymuje większy wynik. Przy ⅕ : 2 często dzieje się odwrotnie: dziecko mnoży zamiast dzielić na pół i otrzymuje 2/5 zamiast 1/10.

Zadania na ten temat pojawiają się w czterech formach:

  • Zadanie z kontekstem „ile razy się zmieści”: Ile piątych litra mieści się w 2 litrach?
  • Dzielenie ułamka jednostkowego przez liczbę: Rachunki typu ⅕ : 2.
  • Dzielenie przez ułamek jednostkowy – wybierz wynik: Dziecko wybiera poprawną odpowiedź spośród kilku możliwości.
  • Ułamek przez liczbę całkowitą – wybierz mianownik: Dziecko określa właściwy mianownik wyniku.

Pomoc, która nie znajduje się w programie nauczania, ale dobrze pasuje: narysować 2 całości, podzielić każdą na piątki i policzyć części. Wtedy widać, że 2 : ⅕ = 10.

MA.1.A.3.g: potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕).

Typy zadań: Dzielenie przez ułamek: z treścią, ile razy się mieści · Dzielenie przez ułamek jednostkowy: wybierz wynik (kl. 5–6) · Dzielenie ułamka jednostkowego przez liczbę (kl. 5–6) · Ułamek przez liczbę: wybierz mianownik (kl. 5–6)

Uczennice i uczniowie potrafią porównywać i przekształcać wyrażenia algebraiczne, rozwiązywać równania, stosować prawa i reguły

Rozwiązywanie równań dwuetapowych

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać równania, takie jak 5x + 3 = 7, wykonując to samo działanie po obu stronach znaku równości, aż x zostanie samo.

typów zadań: 12Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko uczy się rozwiązywać równania liniowe z jedną zmienną, na przykład 5x + 3 = 7. Przy tym wykonuje to samo działanie po obu stronach znaku równości, dzięki czemu równanie pozostaje w równowadze, aż x zostanie sam. Program nauczania podaje ten przykład, nie określając jednak konkretnego zakresu liczbowego.

Typowy błąd: liczbę 3 przenosi się na drugą stronę bez zmiany znaku albo przekształca się tylko jedną stronę. Przyczyna często tkwi w rozumieniu znaku równości. Kto widzi w nim strzałkę prowadzącą do wyniku, a nie wagę, łatwo zapomina zmienić także drugą stronę. Przy równaniach z nawiasami dochodzi jeszcze to, że czynnik przed nawiasem często mnoży tylko część wyrażenia w nawiasie.

Zadania na ten temat w praktyce wyglądają na przykład tak:

  • Rozwiąż równanie ax + b = c
  • Równanie z nawiasem a(x + b) = c
  • Równanie z zadania tekstowego: ax + b = c
  • Myślę pewną liczbę: ułóż i rozwiąż równanie
  • Przenieś wyraz wolny i wybierz pasujące rozwiązanie
  • Znajdź brakujący współczynnik
  • Dwa równania o tym samym rozwiązaniu

MA.1.A.4.j: Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków).

Typy zadań: Pomyślałem liczbę — ułóż i rozwiąż równanie · Rozwiązanie równania — wybierz odpowiedź · Równanie ax + b = c · Równanie z nawiasem krok po kroku · Równanie z x po obu stronach krok po kroku · Równanie: przeniesienie wyrazu wolnego: wybierz odpowiedź · Brakujący współczynnik równania · Równanie z jedną niewiadomą: dokończ zdanie · Równanie z nawiasem a(x + b) = c · Równanie z treści: ax + b = c · Dwa równania o tym samym rozwiązaniu · Równanie z treścią: dwie ilości i ich suma · Waga: worki i odważniki (kl. 6–7) · Równanie dwukrokowe krok po kroku (kl. 6)

Mnożenie dwóch nawiasów przez siebie

Twoje dziecko uczy się mnożyć dwa nawiasy, takie jak (x + 3)(x + 2), a następnie upraszczać otrzymane wyrażenie.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się mnożyć dwa nawiasy, na przykład (x + 3)(x + 2). Przy tym każdy wyraz pierwszego nawiasu mnoży się z każdym wyrazem drugiego nawiasu, a następnie łączy się wyrazy podobne. Powstaje wyrażenie z x², wyraz z x oraz liczba. W tej klasie na pierwszym planie są nawiasy postaci (x + a)(x + b).

Punkt programu nauczania wykracza poza tę klasę: obejmuje również rozwiązywanie równań kwadratowych metodą rozkładu na czynniki oraz stosowanie wzorów skróconego mnożenia. Podstawą dla tego jest mnożenie wyrażeń w nawiasach.

Typowym błędem jest mnożenie tylko pierwszego wyrazu jednego nawiasu przez pierwszy wyraz drugiego. Tak powstaje np. (x + 3)(x + 2) = x² + 6 zamiast x² + 5x + 6. Wyraz środkowy wtedy brakuje, bo nie zostały utworzone wszystkie kombinacje. Pojawiają się też błędy ze znakami, gdy w nawiasie występuje znak minus.

Zadania w tej klasie odpowiadają następującym wzorcom:

  • Mnożenie dwóch nawiasów
  • Mnożenie (x + a)(x + b)
  • Mnożenie dwumianów: wybierz wyraz środkowy
  • Mnożenie dwumianów: brakujący wyraz środkowy
  • Iloczyn dwumianów: wyraz wolny: wybierz odpowiedź

Do każdego wzorca istnieją karty pracy do wydruku z rozwiązaniami, dzięki którym Twoje dziecko może samodzielnie sprawdzać kolejne kroki.

MA.1.A.4.l: potrafią rozwiązywać równania kwadratowe metodą rozkładu na czynniki (np. x² - 4 = 0). potrafią przekształcać wyrażenia z dwumianami, stosując przy tym wzory skróconego mnożenia (np. 4a² + 12ab² + 9b⁴ = (2a + 3b²)²). potrafią stosować reguły działań na potęgach a^x · a^y = a^(x+y) oraz zasadę: potęgowanie przed mnożeniem i dzieleniem, mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem.

Typy zadań: Kafelki algebraiczne: współczynnik przy x · Mnożenie dwumianów: kafelki algebraiczne · Mnożenie dwumianów (x + a)(x + b) · Mnożenie dwumianów: wybierz wyraz środkowy · Iloczyn dwumianów: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Mnożenie dwumianów · Mnożenie dwumianów: brakujący wyraz środkowy

Mnożenie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias

Państwa dziecko uczy się rozwijać nawias, mnożąc każdy składnik w nawiasie przez czynnik przed nim, oraz odwrotnie, wyciągać wspólny czynnik przed nawias.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń uczy się rozwiązywać nawiasy, mnożąc każdy składnik w nawiasie przez czynnik przed nawiasem, oraz odwrotnie: wyciągać wspólny czynnik przed nawias z wyrażenia. Podstawą jest prawo rozdzielności, na przykład w postaci a · (b + c) = a · b + a · c. W planie nauczania Lehrplan 21 mnożenie nawiasów i wyciąganie wspólnego czynnika przed nawias są wskazane jako rozszerzenie. Plan nie podaje dla tego celu odrębnego zakresu liczbowego.

Typowym błędem jest mnożenie przez czynnik tylko pierwszego wyrazu w nawiasie, a pozostałych nie. Z 3(a + 2) otrzymuje się wtedy błędnie 3a + 2 zamiast 3a + 6. Szczególnie często zapomina się o wyrazie wolnym, czyli liczbie bez litery. Gdy przed nawiasem stoi znak minus, dochodzą błędy ze znakami, ponieważ minus działa na wszystkie wyrazy: −2(a − 3) daje −2a + 6, a nie −2a − 6.

Zadania na ten temat w 8. klasie wyglądają na przykład tak:

  • Mnożenie nawiasów: rozwiązywanie nawiasów.
  • Wyciąganie wspólnego czynnika: zapisanie wspólnego czynnika przed nawiasem.
  • Mnożenie nawiasu: wybierz współczynnik: wybranie odpowiedniej liczby przed nawiasem.
  • Mnożenie: brakujący współczynnik: uzupełnienie brakującej liczby w wyrażeniu po wymnożeniu.
  • Prawo rozdzielności: wyraz wolny: wybierz odpowiedź: ustalenie brakującego wyrazu wolnego spośród kilku odpowiedzi.

MA.1.A.4.i: potrafią zapisać iloczyn równych czynników w postaci potęgi i odwrotnie (np. 15 · 15 · 15 = 15³ ; a · a · a · a = a⁴). potrafią stosować prawo rozdzielności mnożenia względem dodawania przy przekształcaniu wyrażeń (np. a · (b + c) = a · b + a · c = ab + ac). potrafią sensownie zaokrąglać wyniki obliczeń. Rozszerzenie: rozumieją konwencje dotyczące zapisu wyrażeń algebraicznych (np. abc = a · b · c, ale 789 ≠ 7 · 8 · 9).
MA.1.A.4.j: Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków).
MA.1.C.2.i: potrafią opisywać zależności między wyrażeniami a figurami (np. interpretować n(n+1) jako prostokąt; przedstawiać sumę pierwszych n liczb nieparzystych jako kwadrat: 1 + 3 + 5 + 7 = 4 · 4). potrafią tworzyć wyrażenia opisujące długości odcinków, pola powierzchni i objętości oraz interpretować odpowiadające im wyrażenia. potrafią ilustrować wyrażenia arytmetyczne i algebraiczne, zwłaszcza za pomocą tekstu, symboli i szkiców (np. iloczyn dwóch dwumianów, sumę trzech kolejnych liczb). potrafią uogólniać prawidłowości arytmetyczne za pomocą wyrażeń literowych (np. 3(4 + 5) = 3 · 4 + 3 · 5 → a(b + c) = ab + ac). Rozszerzenie: potrafią formułować struktury arytmetyczne w postaci algebraicznej (np. iloczyny 2 · 3 · 4 / 3 · 4 · 5 / 5 · 6 · 7, ... są podzielne przez 6 → a(a + 1) · (a + 2) · ⅙ jest liczbą całkowitą).

Typy zadań: Mnożenie jednomianu przez sumę · Rozdzielność: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Mnożenie przez nawias: wybierz współczynnik · Mnożenie przez sumę: brakujący współczynnik · Wyłączanie czynnika przed nawias

Redukcja wyrazów podobnych

Dziecko potrafi dodawać i odejmować wyrażenia z zmiennymi, sumując wszystkie takie same zmienne, na przykład a + 2a + b + 3b = 3a + 4b.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko upraszcza wyrażenia z zmiennymi. Zbiera wszystkie wyrazy z tą samą literą w jeden wyraz, na przykład a + 2a = 3a, i tak samo wyrazy z b. Pojedyncze liczby pozostają jako osobna część. Do tego należą też ułamki, jak w przykładzie z podstawy programowej ¼ + ⅜ = ⅝.

Typowym błędem jest dodawanie wyrazów, które nie są jednorodne, na przykład 2a + 3b = 5ab. Przy odejmowaniu często dzieje się następujące: w wyrażeniu 4a − (a + 2b) minus przed nawiasem stosuje się tylko do pierwszego składnika i zapisuje się 4a − a + 2b = 3a + 2b. Jednak minus przed nawiasem dotyczy każdego składnika w nim, poprawny wynik to 3a − 2b.

W zadaniach do tego tematu upraszczanie wyrażeń pojawia się w tych formach:

  • upraszczanie jednorodnych wyrazów z jedną zmienną,
  • upraszczanie jednorodnych wyrazów z dwiema zmiennymi,
  • wybór odpowiedniego współczynnika, czyli liczby przed zmienną,
  • uzupełnianie brakującego współczynnika,
  • przy wyrazie wolnym, czyli pojedynczej liczbie, wybór właściwej odpowiedzi.

Punkty podstawy programowej wymieniają dodatkowo wielomiany z kwadratami oraz mnożenie przez sumę i wyłączanie przed nawias. Tych form zadań nie ma w szablonach do tego tematu.

MA.1.A.4.j: Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków).
MA.1.A.4.k: potrafią dodawać i odejmować wyrażenia zawierające zmienne (np. a + 2a + b + 3b + ¼ + ⅜ = 3a + 4b + ⅝).

Typy zadań: Redukcja wyrazów podobnych · Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi · Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Redukcja wyrazów podobnych: brakujący współczynnik · Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik

Układy dwóch równań z dwiema niewiadomymi

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać razem dwa równania liniowe z niewiadomymi x i y oraz sprawdzać, czy para liczb spełnia oba równania.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 8. klasie Twoje dziecko rozwiązuje układy równań liniowych z dwiema niewiadomymi. Szukana jest para liczb (x, y), która spełnia jednocześnie obie równania. Obejmuje to także wyznaczanie punktu przecięcia dwóch prostych zarówno rachunkowo, jak i w układzie współrzędnych. Zakresy liczbowe dla tego tematu nie są w podstawie programowej określone dokładniej.

Typowym błędem jest sprawdzenie pary liczb tylko w jednym z dwóch równań. Wygląda to wtedy poprawnie, ale druga równość nie jest spełniona. Często dochodzi też do zamiany współrzędnych: w zapisie (x, y) pierwsza liczba należy do x, a druga do y, a przy odczytywaniu punktu przecięcia w układzie współrzędnych kolejność bywa pomylona.

Zadania do tego tematu to arkusze do wydruku z rozwiązaniami. Najczęściej występują w trzech formach:

  • Układ równań liniowych: Twoje dziecko rozwiązuje oba równania razem.
  • Układ równań: czy para jest rozwiązaniem? Podaną parę liczb podstawia się do obu równań i sprawdza.
  • Układ równań: wybierz x: Twoje dziecko pracuje z wybraną wartością x.

MA.1.A.4.m: Potrafią przekształcać wyrażenia wymierne z dwumianami. Potrafią stosować prawa działań w wyrażeniach z potęgami i pierwiastkami oraz w liczbach zapisanych w notacji wykładniczej. Potrafią rozwiązywać równania wymierne z niewiadomą w mianowniku (np. 3/x + 2 = 4/x + 3) i równania z parametrem (np. ax + a = 7). Potrafią rozwiązywać układy równań liniowych z 2 niewiadomymi.
MA.3.A.3.j: potrafią wyznaczyć punkt przecięcia dwóch prostych algebraicznie i graficznie.

Typy zadań: Układ dwóch równań · Układ równań: czy para jest rozwiązaniem? · Układ równań: wstaw znak · Układ równań: wybierz wartość x · Układ równań: znajdź błąd

Tworzenie wyrażenia z treści zadania

Dziecko uczy się tłumaczyć opis słowny, na przykład „3 więcej niż podwojona liczba”, na wyrażenie z jedną zmienną.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 8 Państwa dziecko tłumaczy opis słowny na wyrażenie algebraiczne. Na przykład z „3 więcej niż dwukrotność liczby” powstaje 2x + 3. Zadania dotyczą jednej zmiennej oraz dwóch zmiennych. Dziecko może też użyć wyrażenia, aby przy danej liczbie obliczyć jego wartość. W planie nauczania Lehrplan 21 tłumaczenie sytuacji z życia na wyrażenia i równania jest częściowo oznaczone jako rozszerzenie.

Typowy błąd pojawia się, gdy dziecko czyta zdanie słowo po słowie. Przy „5 mniej niż x” często zapisuje się wtedy 5 − x, choć powinno być x − 5, ponieważ kolejność słów się odwraca. Przy „3 więcej niż dwukrotność liczby” czasem zapisuje się 2(x + 3), ponieważ dziecko nie zauważa, że dwukrotność odnosi się tylko do x. Pomocne jest najpierw wyjaśnienie, co oznacza zmienna, a następnie krok po kroku przetłumaczenie zdań na znaki działań.

Typowe zadania na ten temat to:

  • Ułóż wyrażenie: o … większe niż wielokrotność, na przykład „o 4 większe niż potrojona liczba”
  • Ułóż wyrażenie z dwiema zmiennymi, na przykład dla dwóch powiązanych wielkości
  • Wyrażenie ze słów: oblicz wartość, czyli ułóż wyrażenie i oblicz je dla danej liczby
  • Wyrażenie ze słów: wybierz wartość oraz Opis słowny: mniej niż iloczyn: wybierz odpowiedź, gdzie dziecko wybiera pasującą odpowiedź

Do każdego tematu są dostępne karty pracy do wydrukowania wraz z rozwiązaniami. Dzięki temu mogą Państwo pomóc dziecku w zadaniach i wspólnie sprawdzić wyniki.

MA.1.A.4.j: Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków).
MA.1.C.2.i: potrafią opisywać zależności między wyrażeniami a figurami (np. interpretować n(n+1) jako prostokąt; przedstawiać sumę pierwszych n liczb nieparzystych jako kwadrat: 1 + 3 + 5 + 7 = 4 · 4). potrafią tworzyć wyrażenia opisujące długości odcinków, pola powierzchni i objętości oraz interpretować odpowiadające im wyrażenia. potrafią ilustrować wyrażenia arytmetyczne i algebraiczne, zwłaszcza za pomocą tekstu, symboli i szkiców (np. iloczyn dwóch dwumianów, sumę trzech kolejnych liczb). potrafią uogólniać prawidłowości arytmetyczne za pomocą wyrażeń literowych (np. 3(4 + 5) = 3 · 4 + 3 · 5 → a(b + c) = ab + ac). Rozszerzenie: potrafią formułować struktury arytmetyczne w postaci algebraicznej (np. iloczyny 2 · 3 · 4 / 3 · 4 · 5 / 5 · 6 · 7, ... są podzielne przez 6 → a(a + 1) · (a + 2) · ⅙ jest liczbą całkowitą).
MA.1.C.2.j: potrafią geometrycznie interpretować wyrażenia algebraiczne (np. a² · b jako prostopadłościan o kwadratowej podstawie, a · b jako prostokąt o bokach a i b oraz a + b jako sumę dwóch odcinków). potrafią przekładać liniowe ciągi figur na wyrażenia algebraiczne (np. liczbę potrzebnych patyczków do ułożenia n trójkątów równobocznych w rząd jako 2n + 1).
MA.3.C.3.g: Rozszerzenie: potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory i równania funkcji liniowych w sytuacjach praktycznych (np. równanie funkcji y = 2x + 3 z cena = 2 · liczba + 3).

Typy zadań: Zapisz wyrażenie dwóch zmiennych · Zapisz wyrażenie: o ile większa od krotności · Wyrażenie słowne: o tyle mniej: wybierz odpowiedź (kl. 5–7) · Wyrażenie ze słów: oblicz wartość (kl. 5–7) · Wyrażenie ze słów: wybierz wartość (kl. 5–7)

Uczniowie potrafią badać zależności między liczbami i działaniami oraz prawidłowości arytmetyczne i wymieniać się spostrzeżeniami

Obliczanie wyrażeń: zastępowanie liter liczbami

Dziecko uczy się zastępować literę liczbą w wyrażeniu i dokładnie obliczać jego wartość, na przykład a³ + 5a dla a = 4.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi określić wartość wyrażenia algebraicznego, podstawiając liczbę za literę. Program nauczania podaje do tego przykłady z pojedynczymi liczbami całkowitymi, na przykład a = 4 lub n = 6. Podstawianie pozwala na przykład sprawdzić, czy a³ + 5a dla a = 4 daje wynik 84 i czy wynik ten dzieli się przez 6.

Typowy błąd: przy 5a dla a = 4 zapisuje się „54” zamiast obliczyć 5 · 4 = 20. Także a³ czasem odczytuje się jako 3a. Często wynika to z tego, że znak mnożenia między liczbą a literą zostaje pominięty przy podstawianiu. Pomocne jest, aby przed obliczeniem zawsze wpisać liczbę w nawiasy, czyli zapisać 5 · (4) zamiast 54.

W 8. klasie zadania na ten temat pojawiają się na kartach pracy w następujących typach:

  • Obliczanie wartości wyrażenia
  • Porównywanie wartości wyrażeń: obliczenie wartości dwóch wyrażeń dla tej samej liczby i zestawienie wyników
  • Wartość wyrażenia: wybór poprawnego wyniku spośród kilku odpowiedzi
  • Różnica dwóch wyrażeń przy x: wybór odpowiedzi spośród możliwości do wyboru

MA.1.B.1.l: Potrafią systematycznie zmieniać liczby, cyfry i działania, formułować obserwacje i odnosić je do wyrażeń literowych (np. Kiedy zachodzi: a · b · c < 100a + 10b + c? Znajdź przykłady i kontrprzykłady).
MA.1.B.2.j: potrafią sprawdzać zdania algebraiczne przez podstawianie liczb (np. a³ + 5a jest podzielne przez 6: 4³ + 5⋅4 = 84 → 84 : 6 = 14; a^(2b) = (a²)^b; 2⁶ = (2²)³ = 2²˙³ = 4³; 2⁸ = 4⁴; 3⁴ = 9²).
MA.1.C.2.i: potrafią opisywać zależności między wyrażeniami a figurami (np. interpretować n(n+1) jako prostokąt; przedstawiać sumę pierwszych n liczb nieparzystych jako kwadrat: 1 + 3 + 5 + 7 = 4 · 4). potrafią tworzyć wyrażenia opisujące długości odcinków, pola powierzchni i objętości oraz interpretować odpowiadające im wyrażenia. potrafią ilustrować wyrażenia arytmetyczne i algebraiczne, zwłaszcza za pomocą tekstu, symboli i szkiców (np. iloczyn dwóch dwumianów, sumę trzech kolejnych liczb). potrafią uogólniać prawidłowości arytmetyczne za pomocą wyrażeń literowych (np. 3(4 + 5) = 3 · 4 + 3 · 5 → a(b + c) = ab + ac). Rozszerzenie: potrafią formułować struktury arytmetyczne w postaci algebraicznej (np. iloczyny 2 · 3 · 4 / 3 · 4 · 5 / 5 · 6 · 7, ... są podzielne przez 6 → a(a + 1) · (a + 2) · ⅙ jest liczbą całkowitą).
MA.1.C.2.k: potrafią liczbowo potwierdzać lub ilustrować stwierdzenia dotyczące ciągów liczbowych i wyrażeń (np. ½n(n+1) + ½(n+1)(n+2) jest liczbą kwadratową; n = 1 → 1 + 3 = 4, n = 2 → 3 + 6 = 9, ... n = 6 → 21 + 28 = 49). potrafią rozpoznawać wzrost liniowy, kwadratowy i wykładniczy w wyrażeniach, ciągach liczbowych i wykresach oraz opisywać różnice między nimi.

Typy zadań: Wartości dwóch wyrażeń: porównaj · Wartości wyrażeń dla tego samego x: uporządkuj · Wartość wyrażenia algebraicznego · Różnica wyrażeń dla podanego x: wybierz odpowiedź · Wartość wyrażenia: dobierz wartości · Wartość wyrażenia: oceń dwa zdania · Wartość wyrażenia: porównaj dwa wyrażenia · Wartość wyrażenia: wybierz wynik

Obalanie stwierdzenia za pomocą kontrprzykładu

Dziecko uczy się obalać twierdzenie o liczbach, znajdując jedną jedyną liczbę, dla której twierdzenie nie jest prawdziwe.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko może sprawdzić, czy stwierdzenie dotyczące liczb zawsze jest prawdziwe. Jeśli nie jest, znajduje liczbę, która je obala. Przykład: „Każda liczba podzielna przez 4 i przez 6 jest także podzielna przez 24.” Liczba 12 dzieli się przez 4 i przez 6, ale nie dzieli się przez 24. Zatem stwierdzenie zostaje obalone. Program nauczania podaje w tym zakresie stwierdzenia dotyczące podzielności, parzystych i nieparzystych sum oraz iloczynów. Nie podaje stałych zakresów liczbowych dla klasy 8. Zadania tego poziomu, które są drukowane w tym obszarze, dotyczą przede wszystkim podzielności.

Typowe jest to, że dzieci sprawdzają tylko takie liczby, dla których stwierdzenie jest prawdziwe, na przykład 24 lub 48. Wtedy błędnie uznają stwierdzenie za poprawne. Wystarczy jednak jeden pasujący kontrprzykład, aby je obalić. Nie musi on być oczywisty; często jest to mniejsza liczba, którą można znaleźć jedynie dzięki celowemu próbowaniu.

Na karcie pracy przejawia się to w trzech typach zadań:

  • Podzielność: znajdź kontrprzykład. Dziecko samodzielnie podaje liczbę, dla której stwierdzenie dotyczące podzielności nie jest prawdziwe.
  • Kontrprzykład dotyczący podzielności: wybierz odpowiedź. Spośród podanych liczb wybiera się tę, która obala stwierdzenie.
  • Kontrprzykład dotyczący podzielności: prawda czy fałsz. Dziecko decyduje, czy stwierdzenie jest prawdziwe, a w przypadku odpowiedzi „fałsz” uzasadnia ją kontrprzykładem.

MA.1.B.1.l: Potrafią systematycznie zmieniać liczby, cyfry i działania, formułować obserwacje i odnosić je do wyrażeń literowych (np. Kiedy zachodzi: a · b · c < 100a + 10b + c? Znajdź przykłady i kontrprzykłady).
MA.1.B.2.h: potrafią badać, uzasadniać lub obalać stwierdzenia dotyczące prawidłowości arytmetycznych (np. suma nieparzysta powstaje przez dodanie liczby parzystej i nieparzystej; iloczyny czterech kolejnych liczb są podzielne przez 24). potrafią badać i uzasadniać liczbę cyfr po przecinku w iloczynach i ilorazach liczb dziesiętnych (np. z kalkulatorem).

Typy zadań: Podzielność: znajdź kontrprzykład · Kontrprzykład w podzielności: prawda czy fałsz · Kontrprzykład w podzielności: wstaw znak · Kontrprzykład w podzielności: wybierz odpowiedź · Kontrprzykład w podzielności: znajdź błąd

Uczniowie potrafią wyjaśniać, sprawdzać i uzasadniać stwierdzenia, przypuszczenia i wyniki dotyczące liczb i zmiennych

Sprawdzanie, czy liczba spełnia równanie

Twoje dziecko uczy się podstawiać podaną liczbę do równania i sprawdzać, czy obie strony są równe.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec klasy 8 Twoje dziecko potrafi sprawdzić dla danej liczby, czy jest ona rozwiązaniem równania. W tym celu podstawia liczbę za zmienną, oblicza obie strony i porównuje wynik. W Lehrplan 21 ten rachunek kontrolny pojawia się jako rozszerzenie: służy do sprawdzania przekształceń równoważnych. Jakie liczby mogą się przy tym pojawić, nie jest podane w tekście programu nauczania.

Typowy błąd pojawia się przy podstawianiu liczb ujemnych. Jeśli za x = −2 w 3x zapiszemy po prostu 3−2, brakuje znaku mnożenia i nawiasu, więc wynik jest błędny. Często liczy się też tylko jedną stronę równania, a dziecko uznaje wtedy, że równanie jest spełnione.

Odpowiednie zadania z tego zakresu to:

  • Równanie: czy liczba jest rozwiązaniem. Twoje dziecko podstawia liczbę i decyduje, czy spełnia ona równanie.
  • Równanie: znajdź rozwiązanie: wybierz odpowiedź. Twoje dziecko wybiera spośród kilku liczb poprawne rozwiązanie, podstawiając każdą z odpowiedzi.

W domu możesz zapytać: „Podstaw tę liczbę. Czy lewa strona jest równa prawej?”

MA.1.B.2.i: Rozszerzenie: potrafią sprawdzać przekształcenia równoważne za pomocą obliczeń kontrolnych.

Typy zadań: Równanie: czy liczba jest rozwiązaniem · Równanie: wskaż rozwiązanie: wybierz odpowiedź

Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole

Rozpoznawanie symetralnej odcinka i dwusiecznej kąta

Dziecko uczy się rozumieć pojęcia symetralna odcinka i dwusieczna kąta, poprawnie ich używać oraz prawidłowo oznaczać punkty, boki i kąty trójkątów i czworokątów.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga w tym obszarze przede wszystkim, aby dziecko rozumiało i używało pojęć symetralna odcinka oraz dwusieczna kąta. Obejmuje to poprawne oznaczanie punktów, boków i kątów trójkątów oraz czworokątów. Punkt programu nie podaje zakresu liczbowego, chodzi o pojęcia i oznaczenia.

Symetralna odcinka i dwusieczna kąta są często mylone, ponieważ oba pojęcia kojarzą się z "dzieleniem na połowy". Czasami z symetralną utożsamia się także środkową boku, czyli odcinek prowadzący od wierzchołka do środka przeciwległego boku. Symetralna odcinka jest prostopadła do odcinka i przechodzi przez jego środek. Dwusieczna kąta dzieli kąt na dwie równe części. Wszystkie trzy pojęcia pojawiają się w programie nauczania obok siebie, dlatego warto celowo je od siebie odróżniać.

Przykładowe zadania na kartach pracy do tego tematu to:

  • Dwusieczna kąta: prawda czy fałsz, w którym dziecko sprawdza stwierdzenia dotyczące dwusiecznej kąta,
  • Dwusieczna kąta,
  • Symetralna odcinka,
  • Obwód z symetralną: wybierz wynik, w którym spośród podanych wyników wybiera się właściwy.

Rozwiązania są dołączone do każdej karty. Jakie konkretne kroki robocze są wymagane, podano na danej karcie.

MA.2.A.1.i: rozumieją i stosują pojęcia: środkowa boku, dwusieczna kąta, wysokość, prostopadła, podstawa, podstawa (figury przestrzennej), symetralna, ramię, siatka (rozwinięcie), okrąg opisany, okrąg wpisany, czworokąt, wielokąt, romb, równoległobok, deltoid, trapez, równoramienny, równoboczny, rozwartokątny, ostrokątny, symetria środkowa, obrót, punkt oryginalny, punkt obrazu, przystający, układ współrzędnych, dwuwymiarowy, trójwymiarowy. potrafią poprawnie oznaczać obiekty geometryczne: punkty, punkty obrazów, boki i kąty trójkątów i czworokątów.
MA.2.C.2.h: potrafią rysować proste prostopadłe, dwusieczne kątów i symetralne odcinków za pomocą ekierki. potrafią konstruować dwusieczne kątów, symetralne odcinków i trójkąt równoboczny cyrklem i linijką. potrafią rysować figury na komputerze.

Typy zadań: Dwusieczna kąta · Dwusieczna kąta: prawda czy fałsz · Dwusieczna kąta: znajdź błąd · Symetralna odcinka · Obwód z symetralną: wybierz wynik

Trójkąty przystające: tej samej wielkości, tego samego kształtu

Trójkąty przystające: kształt i rozmiar są takie same

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko rozumie pojęcie przystawania: Dwie figury są przystające, jeśli mają ten sam kształt i rozmiar oraz można je dokładnie nałożyć jedna na drugą za pomocą przekształcenia przystawania (np. przesunięcia, obrotu lub odbicia lustrzanego). W trójkątach przystających odpowiadające sobie boki i kąty są równej wielkości. Dziecko wykorzystuje tę równość, aby wyznaczać kąty w trójkącie.

Typowy błąd pojawia się przy przyporządkowaniu: trójkąty są często przedstawione obrócone lub odbite lustrzanie, i dziecko przenosi kąt z niewłaściwego wierzchołka. Dziecko bywa też mylić przystawanie z podobieństwem. Dwa trójkąty wyglądają podobnie, ale nie są jednakowej wielkości, mimo to ich kąty zostają utożsamione.

Na karcie pracy są trzy typy zadań:

  • Kąty w trójkącie przystającym: wybierz wielkość: Z podanych wartości wybiera się właściwą miarę kąta.
  • Kąty w trójkącie przystającym: prawda czy fałsz: Dziecko decyduje, czy stwierdzenie o kątach jest prawdziwe.
  • Kąty w trójkącie przystającym: Dziecko wyznacza brakujące kąty na podstawie przystawania.

MA.2.A.1.k: rozumieją i stosują pojęcia: przystawanie (przekształcenie przystające), podstawa, stożek, graniastosłup, ostrosłup, π.

Typy zadań: Kąt w trójkącie przystającym · Kąt w trójkącie przystającym: prawda czy fałsz · Kąt w trójkącie przystającym: wybierz miarę · Kąt w trójkącie przystającym: znajdź błąd

Wierzchołki, krawędzie i ściany graniastosłupów i ostrosłupów

Twoje dziecko uczy się liczyć wierzchołki, krawędzie i ściany boczne graniastosłupów oraz ostrosłupów, a także na podstawie liczby krawędzi wnioskować o kształcie podstawy.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi przy graniastosłupach i ostrosłupach podać, ile wierzchołków, krawędzi i ścian ma bryła, oraz poprawnie używać pojęć wierzchołek, krawędź i ściana boczna. Obejmuje to opisanie bryły na podstawie liczby i kształtu ścian bocznych, wierzchołków oraz krawędzi. Plan nauczania nie podaje dla tego tematu konkretnego zakresu liczb.

Typowe jest to, że przy narysowanych bryłach liczy się tylko widoczne krawędzie. Tylne krawędzie graniastosłupa są często przerywane lub zasłonięte i zostają przeoczone. Przy ostrosłupie często zapomina się, że sama podstawa należy do ścian, albo nie liczy się wierzchołka na szczycie. Oba błędy biorą się stąd, że bryły nie są liczone krok po kroku w uporządkowany sposób, lecz tylko na podstawie pierwszego wrażenia.

Zadania na ten temat obejmują m.in.:

  • Graniastosłup: ile krawędzi? · ile wierzchołków? · wybierz liczbę wierzchołków · wybierz liczbę krawędzi · podstawa na podstawie liczby krawędzi
  • Ostrosłup: ile krawędzi? · ile ścian? · wybierz liczbę krawędzi · podstawa na podstawie liczby krawędzi
  • Na rysunku: określanie krawędzi, ścian i wierzchołków bryły na rysunku

Karty pracy mają rozwiązania, dzięki czemu Twoje dziecko może samodzielnie sprawdzić swoje liczenie.

MA.2.A.1.e: rozumieją i używają pojęć: punkt, wierzchołek, krawędź, ściana, sześcian, prostopadłościan.
MA.2.A.1.l: rozumieją i stosują pojęcia: czworościan, przekątna bryły, wysokość bryły, wysokość ściany bocznej, wycinek koła, wierzchołek, podobieństwo, przeciwprostokątna, przyprostokątna, styczna, cięciwa. potrafią opisywać bryły za pomocą ich własności (długości odcinków, równoległość odcinków, kąty między odcinkami a płaszczyznami, pole powierzchni, objętość, przekątne bryły, siatka, liczba i kształt ścian bocznych, wierzchołki i krawędzie).
MA.2.B.2.a: potrafią badać i opisywać własności figur i brył (np. przy dzieleniu kwadratu na pół powstają m.in. trójkąty lub prostokąty).
MA.2.C.1.g: potrafią z kwadratów i prostokątów wykonać sześciany i prostopadłościany, a także odwrotnie – narysować siatkę sześcianów i prostopadłościanów przez rozwijanie.

Typy zadań: Bryła z rysunku – ściany boczne: znajdź błąd · Bryła z rysunku: ściany boczne · Bryła z rysunku: ściany boczne: prawda czy fałsz · Bryła z rysunku: ściany boczne: wybierz wynik · Graniastosłup: ile ma wierzchołków? (kl. 5–6) · Graniastosłup: wybierz liczbę wierzchołków (kl. 4–6) · Ostrosłup: ile ma ścian? (kl. 5–6) · Graniastosłup: ile ma krawędzi? (kl. 5–6) · Graniastosłup: podstawa z liczby krawędzi (kl. 5–6) · Graniastosłup: wybierz liczbę krawędzi (kl. 4–6) · Krawędzie bryły z rysunku (kl. 4–6) · Ostrosłup: ile ma krawędzi? (kl. 5–6) · Ostrosłup: podstawa z liczby krawędzi (kl. 5–6) · Ostrosłup: wybierz liczbę krawędzi (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku: wybierz wynik (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku: znajdź błąd (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku: wybierz wynik (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku: znajdź błąd (kl. 4–6)

Uczniowie potrafią odwzorowywać figury i bryły, rozkładać je na części i składać z części

Przesuwanie, obracanie i rozciąganie punktów w układzie współrzędnych

Twoje dziecko uczy się przesuwać punkty w układzie współrzędnych i podawać ich nowe współrzędne. Dziecko uczy się przesuwać punkty poziomo i pionowo, obracać je wokół początku układu o 90° lub 180° oraz rozciągać od początku układu o dany współczynnik. Program nauczania opisuje ten temat dla całego etapu szkolnego; w 8. klasie zadania pokazują przede wszystkim następujące rodzaje.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Częste błędy dotyczą samych współrzędnych. Przy obrocie o 90° współrzędne zostają zamienione miejscami, a często zapomina się o znaku. Z (x|y) nie powstaje po prostu (y|x). Przy przesunięciu czasem liczy się w złym kierunku, na przykład gdy przy przesuwaniu w lewo dodaje się współrzędną x zamiast ją odejmować. Przy jednokładności względem początku układu często dodaje się współrzędne zamiast mnożyć je przez skalę, albo zmienia się tylko jedną współrzędną.

Arkusz zadań na ten temat zwykle zawiera zadania takie jak te:

  • Przy obrocie o 90° wybrać właściwą współrzędną punktu obrazu.
  • Przesunąć punkt w prawo i w górę albo w lewo i w dół.
  • Obrócić punkt o 90° lub 180° wokół początku układu.
  • Wykonać jednokładność punktu względem początku układu.
  • Przy jednokładności środkowej zdecydować, czy dane zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe.

MA.2.A.2.h: potrafią obracać figury na kratkowanej siatce o 90°, 180° (symetria środkowa) i 270° oraz rozpoznawać odpowiadające im przekształcenia.
MA.2.A.2.j: potrafią skalować figury i prostopadłościany przy danej skali i danym środku jednokładności. potrafią wykonywać odwzorowania w układzie współrzędnych zgodnie z poleceniami oraz je modyfikować (np. współrzędne x pozostają stałe, a współrzędne y są podwajane).
MA.2.C.4.d: potrafią rysować figury w układzie współrzędnych, przesuwać je poziomo i pionowo oraz podawać współrzędne wierzchołków.
MA.2.C.4.j: potrafią przedstawiać przekształcenia geometryczne w układzie współrzędnych (np. odbicie trójkąta względem prostej x = 2).

Typy zadań: Przesunięcie punktu w lewo i w dół · Przesunięcie punktu w prawo i w górę · Przesunięcie punktu: wybierz współrzędną · Jednokładność o środku w początku układu · Jednokładność punktu: prawda czy fałsz · Jednokładność punktu: wstaw znak · Jednokładność punktu: znajdź błąd · Obrót punktu o 180° wokół początku układu · Obrót punktu o 90° wokół początku układu · Obrót punktu o 90°: wybierz współrzędną

Symetria środkowa: odbicie względem punktu

Dziecko uczy się odbijać punkty i figury względem środka oraz rozpoznawać, czy figura ma symetrię środkową.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 8. klasie dziecko pracuje z symetrią środkową. Punkt lub figura zostaje odbity względem środka na drugą stronę tak, że środek i punkt obrazu leżą na jednej prostej i są w tej samej odległości od środka. Odpowiada to obrotowi o 180°. Punkty programowe opisują figury na siatkach (papier milimetrowy) i obowiązują przez dłuższy okres nauki szkolnej. Obroty o 90° i 270° również do nich należą, ale nie pojawiają się w szablonach zadań tego działu.

Typowym błędem jest przesunięcie punktu obrazu w bok, jak przy symetrii osiowej, zamiast umieszczenia go po drugiej stronie środka. Dziecko kieruje się wtedy w złą stronę. Drugi błąd polega na mierzeniu odległości od środka do brzegu figury zamiast do pojedynczego punktu. Przy symetrii środkowej środek musi leżeć dokładnie w połowie odcinka między punktem a jego obrazem.

Na karcie pracy pojawiają się cztery typy zadań:

  • Symetria środkowa: czy figura ma środek symetrii? Dziecko sprawdza, czy figura po obrocie o 180° wokół pewnego środka pokrywa się sama ze sobą.
  • Symetria środkowa: wybierz współrzędne Dziecko wyznacza współrzędne punktu obrazu.
  • Odbicie punktu względem punktu Dziecko odbija punkt za pomocą ekierki względem danego środka.
  • Symetria środkowa: środek pary punktów Dziecko znajduje środek, który łączy dwa dane punkty, czyli punkt środkowy odcinka między nimi.

MA.2.A.2.h: potrafią obracać figury na kratkowanej siatce o 90°, 180° (symetria środkowa) i 270° oraz rozpoznawać odpowiadające im przekształcenia.
MA.2.A.2.i: potrafią za pomocą ekierki kreślarskiej odbijać figury względem osi lub punktu, przesuwać je oraz za pomocą cyrkla i ekierki obracać je o 90°, 180° i 270°.

Typy zadań: Symetria środkowa: czy figura ma środek symetrii? · Odbicie względem punktu: wybierz współrzędną · Punkt symetryczny względem punktu · Symetria środkowa: środek symetrii pary punktów

Symetria osiowa: osie i punkty symetryczne

Dzieci uczą się odbijać punkty i figury względem osi, szkicować obrazy lustrzane oraz rozpoznawać osie symetrii.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawy programowe wymagają, aby figury odbijać względem osi i szkicować ich odbicia lustrzane, między innymi za pomocą ekierki z podziałką (geodreika). Obowiązują one dla całego etapu i nie podają żadnego zakresu liczbowego. To, co konkretnie ćwiczy się w klasie 8, pokazują formaty zadań: odbijanie punktów względem prostej, sprawdzanie symetrii, liczenie osi symetrii oraz wyznaczanie osi pary punktów.

Typowe jest to, że punkt odbity leży wprawdzie po właściwej stronie, ale nie w tej samej odległości od osi. Często jest też przesuwany równolegle do osi, zamiast prostopadle do niej. Przy wyznaczaniu osi pary punktów często zakłada się, że oś po prostu biegnie gdzieś między tymi dwoma punktami, bez sprawdzenia, czy linia łącząca je jest prostopadła do osi. Zwykle brakuje wtedy dokładnego mierzenia za pomocą ekierki z podziałką.

Na karcie zadań na ten temat znajdują się na przykład:

  • Odbicie punktu względem prostej
  • Symetria osiowa: prawda czy fałsz
  • Odbicie względem prostej pionowej, przy którym trzeba wybrać odpowiednią współrzędną
  • Symetria osiowa: ile osi symetrii
  • Symetria osiowa: oś pary punktów

Zadania są dostępne wraz z rozwiązaniami do wydruku, dzięki czemu mogą Państwo wspierać dziecko w sprawdzaniu pracy.

MA.2.A.1.g: rozumieją i używają pojęć: bok, przekątna, średnica, promień, pole powierzchni, środek, równoległa, linia, prosta, odcinek, siatka, punkt przecięcia, przecinać, prostopadła, symetria, symetria osiowa, obwód, kąt, prostokątny, przesunięcie, geotrójkąt. posługują się symbolami kątów prostych i linii równoległych.
MA.2.A.2.e: potrafią za pomocą figur podstawowych układać różne parkiety (np. z trójkątów lub pentomin). potrafią odbijać figury w osiach i szkicować ich odbicia lustrzane.
MA.2.A.2.g: potrafią za pomocą ekierki powiększać, pomniejszać, odbijać i przesuwać linie i figury oraz rozpoznają odpowiadające im przekształcenia.
MA.2.A.2.i: potrafią za pomocą ekierki kreślarskiej odbijać figury względem osi lub punktu, przesuwać je oraz za pomocą cyrkla i ekierki obracać je o 90°, 180° i 270°.

Typy zadań: Punkt symetryczny względem prostej · Odbicie w prostej pionowej: wybierz współrzędną (kl. 5–7) · Symetria osiowa: ile osi symetrii ma figura (kl. 4–6) · Symetria osiowa: odbicie względem pionowej prostej (kl. 5–7) · Symetria osiowa: prawda czy fałsz (kl. 5–7) · Symetria osiowa: znajdź błąd (kl. 5–7) · Oś symetrii w zadaniu tekstowym: gdzie stoi lustro (kl. 5–7) · Symetria osiowa w zadaniu tekstowym: gdzie jest odbicie (kl. 5–7) · Symetria osiowa: oś pary punktów (kl. 5–7)

Uczniowie potrafią wyznaczać i obliczać długości, pola i objętości

Twierdzenie Pitagorasa w trójkącie prostokątnym

Państwa dziecko uczy się, jak za pomocą twierdzenia Pitagorasa ($a^2 + b^2 = c^2$, gdzie $c$ jest przeciwprostokątną) obliczać brakujące długości boków w trójkątach prostokątnych oraz sprawdzać, czy dany trójkąt jest prostokątny.

typów zadań: 14Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko oblicza brakujący bok w trójkącie prostokątnym. Szukana jest albo przeciwprostokątna, czyli najdłuższy bok leżący naprzeciw kąta prostego, z dwóch przyprostokątnych, albo odwrotnie: przyprostokątna, gdy znane są przeciwprostokątna i druga przyprostokątna. Obejmuje to także sprawdzenie, czy dany trójkąt w ogóle jest prostokątny. Jakie zakresy liczb się pojawiają, nie określa podstawa programowa; miarodajne są typy zadań podane poniżej.

Typowym błędem jest mylenie przeciwprostokątnej z przyprostokątną. Kto nie rozpoznaje, który bok leży naprzeciw kąta prostego, wstawia liczby w niewłaściwe miejsce wzoru. Przy obliczaniu przyprostokątnej często dodaje się zamiast odejmować, choć wzór brzmi $a^2 = c^2 - b^2$. Kolejnym częstym błędem jest zastosowanie twierdzenia do trójkąta, który wcale nie jest prostokątny. Dzieje się tak, gdy wzór uczy się mechanicznie, bez jasności, kiedy obowiązuje.

W praktyce dziecko spotka cztery typy zadań:

  • Czy trójkąt jest prostokątny? Sprawdza się długości boków, czy kwadraty dwóch krótszych boków razem dają kwadrat najdłuższego.
  • Obliczanie przeciwprostokątnej: Dane są obie przyprostokątne, szukany jest najdłuższy bok.
  • Obliczanie przyprostokątnej: Dane są przeciwprostokątna i jedna przyprostokątna, szukana jest druga przyprostokątna.
  • Przeciwprostokątna, wybierz odpowiedź: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się poprawne rozwiązanie.

Podstawa programowa wymienia ponadto umiejętność uzasadnienia twierdzenia oraz stosowania wzorów lub arkuszy kalkulacyjnych przy obliczeniach geometrycznych. Karty pracy do tego tematu obejmują przede wszystkim rachunki z wymienionymi typami zadań.

MA.2.A.3.h: potrafią obliczać długości i pola powierzchni za pomocą twierdzenia Pitagorasa. potrafią w obliczeniach geometrycznych wykorzystywać wzory i arkusz kalkulacyjny.
MA.2.B.2.g: potrafią wyjaśnić wzory na objętość graniastosłupów i ostrosłupów (np. rozłożyć sześcian na ostrosłupy za pomocą przekrojów i wyznaczyć ich objętość). potrafią uzasadnić twierdzenia z geometrii płaszczyzny na przykładach i rozumieć ich uzasadnienia (np. twierdzenie Pitagorasa, twierdzenie o kącie wpisanym, twierdzenie Talesa).

Typy zadań: Długość przeciwprostokątnej: dane zbędne · Oblicz przeciwprostokątną · Oblicz przyprostokątną · Przeciwprostokątna i liczba: porównaj · Przeciwprostokątna — wybierz odpowiedź · Twierdzenie Pitagorasa krok po kroku · Twierdzenie Pitagorasa: czy trójkąt jest prostokątny · Twierdzenie Pitagorasa: dokończ zdanie · Twierdzenie Pitagorasa: oceń dwa zdania · Twierdzenie Pitagorasa: przyprostokątna — prawda czy fałsz · Twierdzenie Pitagorasa: znajdź błąd · Trapez równoramienny: pole z wysokością z Pitagorasa · Twierdzenie Pitagorasa: o ile krócej na skos · Pitagoras w praktyce: bok trójkąta prostokątnego · Przeciwprostokątna: dane zbędne (kl. 9)

Obliczanie pola powierzchni i objętości graniastosłupów

Uczeń oblicza pole powierzchni i objętość prostych graniastosłupów, na przykład trójkątnych graniastosłupów, rozkładając bryłę na znane figury.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkty programu nauczania wymagają, aby dzieci dzieliły wielokąty i proste graniastosłupy, by obliczać pole powierzchni i objętość, oraz aby wyznaczały długości krawędzi, ściany boczne i objętość prostych graniastosłupów. Punkty nie podają zakresu liczbowego. Szablony zadań dla tej klasy pokazują przede wszystkim graniastosłupy trójkątne: najpierw oblicza się pole trójkątnej podstawy, potem objętość jako pole podstawy razy długość graniastosłupa, a pole powierzchni z sumy wszystkich ścian.

Typowym błędem jest pomylenie wysokości trójkąta w podstawie z długością graniastosłupa. Przy polu powierzchni czasem zapomina się o dwóch trójkątnych ścianach czołowych albo nie dzieli się trójkąta na pół. Przy objętości niektórzy mnożą tylko boki podstawy i pomijają długość graniastosłupa.

Arkusze do druku w tym dziale zawierają następujące typy zadań:

  • Pole powierzchni graniastosłupa trójkątnego: Pole powierzchni oblicza się z wszystkich części składowych.
  • Pole powierzchni graniastosłupa: Spośród kilku wyników wybiera się poprawny.
  • Objętość graniastosłupa trójkątnego: Objętość oblicza się lub wybiera na podstawie podanych danych.
  • Objętość graniastosłupa trójkątnego w życiu codziennym: Przedmiot z codziennego życia oblicza się jako graniastosłup trójkątny.

Walec oraz szacowanie objętości dowolnych brył należą do punktów programu nauczania, jednak w istniejących szablonach zadań tego działu nie są pokazane.

MA.2.A.3.g: Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów.
MA.2.A.3.i: potrafią obliczać obwód i pole koła. potrafią obliczać długości krawędzi, pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz walców. potrafią szacować objętość dowolnych brył przez podział na części lub porównanie ze znanymi bryłami.

Typy zadań: Objętości prostopadłościanu i sześcianu: porównaj · Objętość graniastosłupa trójkątnego · Objętość graniastosłupa trójkątnego krok po kroku · Objętość graniastosłupa trójkątnego: dane zbędne · Objętość graniastosłupa trójkątnego: wybierz wynik · Pole powierzchni graniastosłupa trójkątnego · Pole powierzchni graniastosłupa: wybierz wynik · Objętość graniastosłupa trójkątnego w praktyce · Prostopadłościenny pojemnik: ile litrów wody · Pudełko bez pokrywki: ile materiału · Ściany sali w kształcie prostopadłościanu: pole do malowania

Objętość walca, stożka i kuli

Dziecko oblicza objętość walców, stożków i kul na podstawie podanych wymiarów i poprawnie podstawia promień, wysokość oraz liczbę π.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko oblicza objętość walca, mnożąc pole koła u podstawy przez wysokość. Potrzebuje do tego także samego pola koła, które również jest częścią materiału nauczania. Punkty podstawy programowej obowiązują dla całego cyklu; zadania w tej klasie pokazują, jakie bryły są konkretnie ćwiczone: walec, stożek i kula.

Typowe jest to, że zamiast promienia podstawia się średnicę. Na rysunkach i przy zbiornikach często podana jest średnica, a wzór wymaga jednak połowy tej wartości. Przy stożku często zapomina się ponadto o dzieleniu przez trzy, ponieważ przejmuje się wzór na walec. Oba błędy powstają, gdy wcześniej nie wyjaśni się podanych wielkości.

Zadania są dostępne jako arkusze do druku z rozwiązaniami. Należą do nich:

  • Objętość walca oraz Objętość walca: pojemność zbiornika, gdzie oblicza się, ile mieści pojemnik.
  • Objętość walca: wybierz liczbę przed π, gdzie dziecko wyznacza część rachunku bez π.
  • Objętość stożka oraz Objętość stożka: prawda czy fałsz, gdzie sprawdza się także regułę trzeciej części.
  • Objętość kuli.

Punkty podstawy programowej wymieniają dodatkowo ostrosłupy oraz szacowanie objętości nieregularnych brył przez rozkładanie na części. Do tego obszaru nie ma w tym momencie szablonów zadań.

MA.2.A.3.i: potrafią obliczać obwód i pole koła. potrafią obliczać długości krawędzi, pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz walców. potrafią szacować objętość dowolnych brył przez podział na części lub porównanie ze znanymi bryłami.
MA.2.A.3.j: potrafią obliczać długości odcinków, pola i objętości w ostrosłupach, stożkach i kulach. potrafią wyznaczać kąty na podstawie sum kątów, twierdzenia Talesa, podobieństwa i przystawania.

Typy zadań: Objętość kuli · Objętość stożka · Objętość stożka: prawda czy fałsz · Objętość stożka: znajdź błąd · Objętość walca · Objętość walca: wybierz liczbę przed π · Objętość walca: pojemność zbiornika (kl. 9–11)

Obliczanie odległości dwóch punktów za pomocą twierdzenia Pitagorasa

Dziecko oblicza odległość dwóch punktów w układzie współrzędnych, stosując twierdzenie Pitagorasa do trójkąta prostokątnego utworzonego przez te punkty.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się obliczać odległość między dwoma punktami w układzie współrzędnych. W tym celu tworzy trójkąt prostokątny, którego przeciwprostokątną jest odcinek łączący punkty, odczytuje z współrzędnych obie przyprostokątne i stosuje twierdzenie Pitagorasa. Program nauczania opisuje ten cel dla całego etapu i wymienia przy tym także współrzędne ujemne oraz niecałkowite. Jakie liczby konkretnie pojawiają się na kartach pracy w klasie 8, pokazują same zadania.

Typowe błędy powstają przy odczytywaniu i obliczeniach z przyprostokątnymi:

  • Przy ujemnych współrzędnych różnica jest obliczana błędnie, na przykład odległość od −3 do 2 zostaje wyznaczona jako 1 zamiast 5, ponieważ pomija się znak.
  • Kwadraty przyprostokątnych są wprawdzie dodawane, ale zapomina się o pierwiastku. Wynikiem jest wtedy kwadrat odległości zamiast samej odległości, ponieważ twierdzenie Pitagorasa najpierw daje sumę kwadratów.

Na kartach pracy temat pojawia się w czterech typach zadań:

  • Abstand zweier Punkte mit dem Satz des Pythagoras: Wymagany jest sposób rozwiązania z wykorzystaniem trójkąta.
  • Abstand zweier Punkte: Odległość zostaje obliczona bezpośrednio.
  • Abstand zweier Punkte: auswählen: Poprawne rozwiązanie wybiera się spośród podanych odpowiedzi.
  • Quadrat über Strecke AB: Fläche wählen: Wyznacza się pole kwadratu zbudowanego na odcinku AB. To pole jest kwadratem odległości i łączy zadanie z twierdzeniem Pitagorasa.

MA.2.A.3.h: potrafią obliczać długości i pola powierzchni za pomocą twierdzenia Pitagorasa. potrafią w obliczeniach geometrycznych wykorzystywać wzory i arkusz kalkulacyjny.
MA.2.C.4.i: potrafią przedstawiać figury w prostokątnym układzie współrzędnych (także o ujemnych i niecałkowitych współrzędnych). potrafią w układzie współrzędnych obliczać odległości i pola figur.

Typy zadań: Odległość punktów: dane zbędne · Kwadrat na odcinku AB: wybierz pole · Odległość punktów w układzie: wybierz · Odległość punktów z twierdzenia Pitagorasa · Odległość na mapie z Pitagorasa: zadanie tekstowe · Odległość punktów (kl. 9–11) · Długości dwóch odcinków: porównaj (kl. 9–11) · Odległość dwóch punktów krok po kroku (kl. 9–11) · Odległość punktów w układzie współrzędnych: zadanie tekstowe (kl. 9–11)

Obwód i pole powierzchni kół

Obliczanie obwodu i pola koła oraz rozpoznawanie, jaka liczba stoi przed π.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się obliczać obwód i pole powierzchni koła. Program nauczania formułuje to ogólnie i nie podaje konkretnego zakresu liczb. Zadania pokazują, o co chodzi w praktyce: mając podany promień lub średnicę, wyznacza się obwód lub pole, a wynik oblicza się z użyciem π.

Często pojawia się błąd przy rozróżnianiu promienia i średnicy. Średnica jest dwa razy dłuższa od promienia, a mimo to bywa wstawiana bezpośrednio do wzoru, chociaż wzór wymaga promienia. Drugim typowym błędem jest pomylenie obu wzorów: w obwodzie promień występuje tylko raz, w polu jest podnoszony do kwadratu. Kto miesza oba wzory, otrzymuje wynik o błędnym rzędzie wielkości.

Typowe zadania na kartach pracy to:

  • Obwód koła: Obwód oblicza się z danej długości.
  • Pole koła: Pole wyznacza się na podstawie promienia.
  • Pole koła: wybierz wynik: Spośród kilku propozycji wybiera się poprawny wynik, co pozwala sprawdzić własne obliczenia.
  • Obwód koła: wybierz liczbę przed π: Rozpoznaje się, jaki czynnik stoi przed π. Dzięki temu widać budowę wzoru.

MA.2.A.3.i: potrafią obliczać obwód i pole koła. potrafią obliczać długości krawędzi, pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz walców. potrafią szacować objętość dowolnych brył przez podział na części lub porównanie ze znanymi bryłami.

Typy zadań: Długość okręgu · Pole koła · Pole koła: wybierz wynik · Długość okręgu: wybierz liczbę przed π

Obliczanie objętości prostopadłościanów

Dziecko oblicza objętość prostopadłościanu na podstawie długości, szerokości i wysokości oraz rozumie, że objętość mierzy się w jednostkach sześciennych.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko może wyznaczyć objętość prostopadłościanu, mnożąc ze sobą długość, szerokość i wysokość. Podstawą jest wyobrażenie, że wypełniamy prostopadłościan sześcianami jednostkowymi i liczymy, ile ich się mieści. Wynik podaje się w centymetrach sześciennych (cm³) lub w innej jednostce objętości. Punkt programu nauczania nie podaje dla objętości prostopadłościanów żadnego zakresu liczbowego, a punkty programu obowiązują na dłuższym etapie nauki. Dlatego w klasie 8 liczy się to, czego rzeczywiście ćwiczą szablony zadań.

Typowym błędem jest mnożenie tylko dwóch krawędzi albo dodawanie wszystkich trzech. Często myli się też objętość z polem powierzchni: pole powierzchni mierzy zewnętrzną powłokę, a objętość zawartość. Przy jednostce pisze się czasem cm zamiast cm³. Wtedy liczba jest wprawdzie poprawna, ale podanie jest mimo to błędne.

W kartach pracy do tego działu dziecko spotyka między innymi następujące typy zadań, każdy z rozwiązaniami:

  • obliczanie objętości prostopadłościanu i sześcianu
  • wyznaczanie objętości z sześcianów jednostkowych
  • obliczanie brakującej krawędzi, gdy dana jest objętość
  • zadania tekstowe dotyczące pudełka oraz porównania dwóch pudełek
  • obliczanie brył złożonych z dwóch prostopadłościanów
  • krawędzie k razy dłuższe, np. gdy wszystkie krawędzie podwoimy: jak zmienia się objętość?
  • ocenianie stwierdzeń jako prawdziwych lub fałszywych albo wybór właściwego wyniku

MA.2.A.3.e: potrafią mierzyć i obliczać obwód wielokątów. potrafią obliczać pole powierzchni kwadratów i prostokątów. potrafią budować prostopadłościany z danej liczby sześcianów i rozkładać prostopadłościany na określoną liczbę prostopadłościanów.
MA.2.A.3.f: potrafią obliczać objętość prostopadłościanów. potrafią w przybliżeniu wyznaczać pole figur nieprostokątnych na siatce kwadratowej (np. zliczając kwadraty jednostkowe w kole).
MA.2.B.1.k: potrafią systematycznie zmieniać kąty, odcinki i pola na figurach oraz bryłach i formułować przypuszczenia (np. kąt oparty na cięciwie w okręgu, stosunek średnicy okręgu do jego obwodu). potrafią systematycznie zmieniać długości krawędzi, pole powierzchni lub objętość brył i formułować zależności (np. zmiana długości krawędzi, pól powierzchni i objętości prostopadłościanu przy zmniejszeniu o połowę / podwojeniu wszystkich krawędzi). potrafią konstrukcyjnie rozwiązywać problemy geometryczne za pomocą dynamicznego oprogramowania geometrycznego oraz systematycznie zmieniać figury i zależności (np. porównywać kwadraty zbudowane na dwóch krótszych bokach trójkąta z kwadratem zbudowanym na najdłuższym boku).

Typy zadań: Prostopadłościan: dobierz wartości · Prostopadłościan: dokończ zdanie · Prostopadłościan: oceń dwa zdania · Objętość z sześcianów jednostkowych (kl. 5) · Plan budowli: ile sześcianów (kl. 4–5) · Budowla z sześcianów: ile sześcianów (kl. 4–5) · Objętość prostopadłościanu (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu krok po kroku (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: dane zbędne (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: znajdź błąd (kl. 5–6) · Objętość sześcianu (kl. 5–6) · Wysokość prostopadłościanu z objętości: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Budowla z sześcianów: ile dołożyć do prostopadłościanu (kl. 5–6) · Objętość bryły z dwóch prostopadłościanów (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: brakująca krawędź (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: porównaj dwa pudełka (kl. 5–6) · Plan budowli: widok z boku (kl. 5–6) · Plan budowli: widok z przodu (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: z treścią (kl. 5–6) · Objętość: krawędzie k razy dłuższe (kl. 5–7)

Obliczanie pola trójkątów

Twoje dziecko oblicza pole trójkątów, na przykład na podstawie przyprostokątnych trójkąta prostokątnego, i wyjaśnia wzór za pomocą szkiców.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na koniec klasy 8 Twoje dziecko potrafi obliczać pole trójkątów i wyjaśniać wzór na pole na przykładach. Program nauczania wymaga ponadto, aby stwierdzenia dotyczące wzorów na pole były poparte rysunkami lub modelami. Przykład poglądowy: jedna przekątna dzieli prostokąt na dwa trójkąty o równych polach. Widać wtedy, że trójkąt ma pole równe połowie prostokąta o tej samej podstawie i tej samej wysokości. Program nauczania nie podaje dla tego etapu stałego zestawu liczb.

Typowym błędem jest pomylenie wysokości z bokiem. W trójkącie, który nie jest prostokątny, ukośny bok zwykle nie jest odpowiednią wysokością; wysokość musi być prostopadła do wybranej podstawy. Często zapomina się też o współczynniku ½, przez co wynik wychodzi dwa razy większy niż powinien. Kto wyobraża sobie trójkąt jako połowę prostokąta, łatwiej zauważa ten błąd, zwłaszcza gdy narysuje szkic.

W szablonach zadań z tego przedmiotu temat pojawia się w tych formach:

  • Trójkąty prostokątne: Pole oblicza się na podstawie dwóch przyprostokątnych.
  • Zadania wyboru: Dziecko wybiera poprawny wynik spośród kilku możliwości.
  • Prawda lub fałsz: Dziecko sprawdza stwierdzenia dotyczące pola trójkąta i uzasadnia swoją decyzję.
  • Zadania praktyczne: Na przykład pole trójkątnej działki.

MA.2.A.3.g: Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów.
MA.2.B.2.e: potrafią stosować strategie heurystyczne: planować, szkicować, badać przykłady, pracować w przód, pracować wstecz, wychodząc od przyjętego rozwiązania. potrafią uzasadniać twierdzenia i wzory na pola trójkątów i czworokątów za pomocą szkiców i modeli (np. prostokąt przekątnymi zostaje podzielony na cztery trójkąty o równych polach; pole rombu jest równe połowie iloczynu długości przekątnych).
MA.2.B.2.f: potrafią wyjaśniać wzory i własności geometryczne na przykładach (np. wzór na pole trójkąta, jednakowa długość czterech przekątnych prostopadłościanu; w trójkącie prostokątnym dwa kąty ostre razem wynoszą 90°).

Typy zadań: Pole trójkąta: dokończ zdanie · Pole trójkąta (kl. 5–7) · Pole trójkąta i równoległoboku: porównaj (kl. 5–6) · Pole trójkąta krok po kroku (kl. 5–6) · Pole trójkąta: dane zbędne (kl. 5–6) · Pole trójkąta: prawda czy fałsz (kl. 5–7) · Pole trójkąta: prostokątny z przyprostokątnych (kl. 5–6) · Pole trójkąta: wybierz wynik (kl. 5–7) · Pole trójkąta: znajdź błąd (kl. 5–7) · Pole trójkątnej figury (kl. 5–7)

Uczniowie potrafią w układzie współrzędnych wyznaczać współrzędne figur i brył lub przedstawiać figury i bryły na podstawie ich współrzędnych, a także odczytywać i rysować plany

Pole powierzchni i obwód w układzie współrzędnych

Dziecko oblicza obwód i pole trójkątów oraz trapezów, których wierzchołki leżą w punktach kratowych układu współrzędnych.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na koniec klasy 8 uczeń potrafi obliczać pola i obwody trójkątów oraz trapezów, których wierzchołki leżą w punktach kratki w układzie współrzędnych. Pole wyznacza, odczytując współrzędne i korzystając z siatki, a w przypadku trójkątów prostokątnych także obwód. Długość ukośnego boku wyznacza za pomocą twierdzenia Pitagorasa. Program nauczania opisuje ten cel dla całego etapu i wymienia również współrzędne ujemne oraz niecałkowite. W zadaniach tej klasy nie widać jednak nic z tego.

Typowym błędem przy ukośnych odcinkach jest liczenie długości jako sumy poziomych i pionowych kratek. Między (0/0) a (3/4) daje to 3 + 4 = 7, a rzeczywista odległość wynosi jednak 5. Przy polach na brzegu często źle liczy się połówki kratek lub myli wysokość z ukośnym bokiem. Liczenie kratek działa tylko dla odcinków poziomych i pionowych, długości ukośne trzeba obliczać.

Na lekcjach występują przede wszystkim następujące typy zadań, każdy jako arkusz do wydrukowania z rozwiązaniami:

  • Obwód trójkąta prostokątnego w siatce: odczytać boki, obliczyć ukośny bok za pomocą twierdzenia Pitagorasa i dodać wszystkie boki.
  • Pole trójkąta w układzie współrzędnych
  • Pole trapezu w układzie współrzędnych
  • Pole trójkąta w siatce: prawda czy fałsz: sprawdzić podane stwierdzenie.
  • Pole trapezu w siatce: wybierz wynik: wybrać poprawne rozwiązanie spośród kilku.

MA.2.C.4.i: potrafią przedstawiać figury w prostokątnym układzie współrzędnych (także o ujemnych i niecałkowitych współrzędnych). potrafią w układzie współrzędnych obliczać odległości i pola figur.

Typy zadań: Pole trójkąta na kratce: prawda czy fałsz · Pole trójkąta na kratce: znajdź błąd · Pole trójkąta w układzie współrzędnych · Obwód trójkąta prostokątnego na kratce · Pole trapezu na kratce: wybierz wynik · Pole trapezu w układzie współrzędnych

Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole dotyczące wielkości, funkcji, danych i przypadku

Procenty: wzrost i spadek o procent

Twoje dziecko uczy się zwiększać lub zmniejszać liczbę o dany procent, podawać zmiany w procentach oraz rozwiązywać zadania z treścią dotyczące na przykład oprocentowania lub rabatu.

typów zadań: 16Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi w zadaniach z treścią z użyciem procentów zwiększyć lub zmniejszyć wartość początkową o podany procent i obliczyć nową wartość. Ma też rozumieć i stosować pojęcia takie jak procent składany, oprocentowanie, rabat i nachylenie wyrażone w procentach. Podstawa programowa nie podaje dla zadań procentowych konkretnego zakresu liczb, dlatego najważniejsze są typy zadań, które faktycznie występują w materiale.

Typowym błędem jest wybór wartości odniesienia. Przy obniżce procent czasem liczy się od nowej wartości zamiast od wartości początkowej. Przy dwóch kolejnych zmianach wiele dzieci uważa, że +10 % i potem −10 % się znoszą. W rzeczywistości: 100 wzrasta do 110, a 10 % z 110 to 11, więc wynik to 99, a nie 100. Także przy obliczaniu wstecz często po prostu dodaje się procent. Jeśli wartość zmniejszyła się o 10 % i wynosi teraz 90, to wcześniej była równa 100, a nie 99, ponieważ 90 odpowiada 90 % wartości wyjściowej.

W materiale pojawiają się m.in. następujące typy zadań:

  • Zwiększyć o procent oraz Zmniejszyć o procent
  • Procentowy wzrost lub spadek jako zadanie z treścią z nową wartością
  • Wzrost lub spadek: o ile procent zmieniła się liczba?
  • Obniżka o procent: jaka liczba była wcześniej?
  • Zmiana procentowa: najpierw wzrost, potem spadek
  • Procent w górę i w dół: prawda czy fałsz
  • Procentowy wzrost z wyborem odpowiedzi

MA.3.A.1.l: rozumieją i stosują pojęcia: wzrost w %, odsetki, stopa procentowa, kapitał, rabat, brutto, netto.
MA.3.A.3.i: potrafią określić wartość funkcji dla danej liczby na podstawie tabeli wartości, wykresu i równania funkcji oraz zaznaczać pary wartości w układzie współrzędnych (np. y = 2x + 1. Dla x = 7 → y = 15); potrafią używać kalkulatora lub odpowiedniego oprogramowania (np. arkusza kalkulacyjnego) do obliczania wartości funkcji i wartości miar; potrafią rozwiązywać zadania praktyczne z danymi procentowymi (np. dotyczące nachylenia i odsetek).
MA.3.C.1.j: potrafią na podstawie danych ustalać zależności między różnymi wielkościami (np. zależność między przebiegniętą odległością a zwycięstwem w piłce nożnej); potrafią rozwiązywać i porównywać problemy społeczne (np. profilaktyka wypadków), ekonomiczne (np. oprocentowanie, rabat, leasing) i ekologiczne (np. zużycie wody, utylizacja odpadów) oraz porównywać dane liczbowe wyrażone bezwzględnie i względnie.

Typy zadań: Cena po podwyżce i po obniżce: porównaj · Cena przed obniżką: pytanie odwrotne · Obniżka procentowa krok po kroku · Podwyżka o procent — wybierz odpowiedź · Podwyżka procentowa krok po kroku · Zmniejsz o procent · Zwiększ o procent · Obniżka: o ile procent zmalała liczba? · Podwyżka: o ile procent wzrosła liczba? · Zmiana o procent: podwyżka i obniżka — prawda czy fałsz · Zmiana o procent: znajdź błąd · Obniżka o procent: jaka była liczba przed obniżką? · Zmiana o procent: najpierw podwyżka, potem obniżka · Obniżka procentowa: z treścią, ile po obniżce · Podwyżka, potem obniżka o procent: cena końcowa · Wzrost procentowy: z treścią, ile po wzroście

Prawdopodobieństwo w prostych doświadczeniach losowych

Dziecko liczy wyniki prostych doświadczeń losowych, porównuje prawdopodobieństwa różnych zdarzeń i formułuje na ich temat przypuszczenia.

typów zadań: 12Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi w prostych doświadczeniach losowych, na przykład przy rzucaniu pinezki lub przy rzucie kostką, liczyć wyniki i zapisywać częstości. Rozróżnia przy tym częstość bezwzględną (ile razy coś wystąpiło) od częstości względnej (udział w liczbie wszystkich doświadczeń). Na podstawie takich doświadczeń formułuje przypuszczenie o prawdopodobieństwie i porównuje, które zdarzenie jest bardziej prawdopodobne.

Typowym błędem jest założenie, że wszystkie wyniki są jednakowo prawdopodobne. Przy dwóch kostkach wszystkie sumy oczek od 2 do 12 wydają się równie możliwe, jednak suma 7 pojawia się częściej niż 2, ponieważ istnieje więcej kombinacji dających 7. Często myli się też podanie liczby z podaniem udziału: przy 2 szóstkach w 10 rzutach częstość względna wynosi 2 z 10, a nie po prostu 2.

Typowe zadania to:

  • Rzut kostką i Wylosowanie karty z liczbą: policzyć i porównać zdarzenia, np. „liczba parzysta”.
  • Wylosowanie kuli z pudełka i Losowanie bez patrzenia: wyznaczyć prawdopodobieństwo na podstawie udziału sprzyjających wyników.
  • Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego: rozważyć przeciwieństwo danego zdarzenia.
  • Prawdopodobieństwo: ile kul tego koloru i Prawdopodobieństwo: wybierz wynik: na podstawie danego prawdopodobieństwa wywnioskować liczbę kul lub odpowiedni wynik.
  • Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz: sprawdzić stwierdzenia dotyczące prawdopodobieństw.

MA.3.A.1.k: rozumieją i stosują pojęcia: częstość bezwzględna i względna, współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, prawdopodobieństwo. potrafią używać jednostek miar i ich skrótów: prędkość (km/h, m/s, kB/s, dpi).
MA.3.B.2.e: Potrafią doświadczalnie wyznaczać częstości i formułować przypuszczenia dotyczące ich prawdopodobieństw (np. rzut pinezką: główka do góry lub czubek na dole; rzut dwiema kostkami: uzyskanie dwóch parzystych liczb oczek lub sumy 7). są gotowi zmierzyć się z nieznanymi zagadnieniami z zakresu kombinatoryki i prawdopodobieństwa.
MA.3.C.1.g: potrafią przedstawiać i interpretować w diagramach, z użyciem komputera, dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen. potrafią porównywać prawdopodobieństwo poszczególnych zdarzeń.

Typy zadań: Koło losujące: liczba większa niż k · Koło losujące: pola zacieniowane · Losowanie kuli z pudełka · Rzut kostką · Losowanie kartki z liczbą · Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego · Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo: wybierz wynik · Prawdopodobieństwo: znajdź błąd · Szanse w dwóch urnach: porównaj · Prawdopodobieństwo: ile jest kul danego koloru · Losowanie bez patrzenia — jakie prawdopodobieństwo?

Obliczanie odsetek od oszczędności na koncie

Dziecko uczy się obliczać procent od kapitału i stopy procentowej w procentach oraz rozwiązywać zadania tekstowe z podanymi wartościami procentowymi.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 8 dzieci liczą z procentem prostym. Z kapitału (kwoty pieniędzy, którą zainwestowano) i stopy procentowej w procentach obliczają odsetki, czyli kwotę, o którą rosną pieniądze. Używają przy tym pojęć kapitał, stopa procentowa i odsetki oraz rozwiązują zadania z treścią z podaniem procentów. Dla tej klasy nie jest narzucony konkretny zakres liczbowy; ćwiczy się na kwotach pieniędzy z życia codziennego, takich jakie pojawiają się przy oszczędnościach. Do rachunków z większymi liczbami wolno używać kalkulatora lub arkusza kalkulacyjnego.

Typowym błędem jest traktowanie stopy procentowej jak kwoty pieniędzy. Przy 3 % od 800 franków dziecko napisze na przykład „3 franki” zamiast 24 franków albo będzie liczyć wartość procentową, nie odnosząc jej do kapitału. Powód jest taki, że procenty zawsze odnoszą się do wartości podstawowej. Tutaj tą wartością podstawową jest kapitał. Pomocne jest pytanie: „Od czego dokładnie to jest 3 %?”

Na kartach pracy z rozwiązaniami są do tego trzy typy zadań:

  • Odsetki od oszczędności: Odsetki oblicza się z danego kapitału i stopy procentowej.
  • Odsetki od wkładu: wybierz kwotę: Dziecko wybiera, która kwota jako kapitał pasuje do podanych odsetek.
  • Odsetki od wkładu: prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza stwierdzenia dotyczące odsetek i uzasadnia, czy są prawdziwe.

MA.3.A.1.l: rozumieją i stosują pojęcia: wzrost w %, odsetki, stopa procentowa, kapitał, rabat, brutto, netto.
MA.3.A.3.i: potrafią określić wartość funkcji dla danej liczby na podstawie tabeli wartości, wykresu i równania funkcji oraz zaznaczać pary wartości w układzie współrzędnych (np. y = 2x + 1. Dla x = 7 → y = 15); potrafią używać kalkulatora lub odpowiedniego oprogramowania (np. arkusza kalkulacyjnego) do obliczania wartości funkcji i wartości miar; potrafią rozwiązywać zadania praktyczne z danymi procentowymi (np. dotyczące nachylenia i odsetek).

Typy zadań: Kapitał z odsetek po roku: pytanie odwrotne · Odsetki od lokaty · Odsetki od lokaty: prawda czy fałsz · Odsetki od lokaty: wybierz kwotę · Odsetki od lokaty: znajdź błąd · Odsetki proste krok po kroku · Odsetki z dwóch lokat: porównaj · Lokata na dwa lata z kapitalizacją: kwota końcowa

Przewidywanie wyników za pomocą prawdopodobieństwa

Twoje dziecko uczy się szacować na podstawie prawdopodobieństwa, jak często można spodziewać się danego wyniku w doświadczeniach z kostką lub urną.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Your dziecko może przeprowadzać doświadczenia losowe, określać prawdopodobieństwo zdarzenia i na tej podstawie wyprowadzać, ile razy zdarzenie można spodziewać się przy określonej liczbie prób. Obejmuje to także posługiwanie się częstościami względnymi: kto obserwuje, ile razy coś wystąpiło przy wielu próbach, może wypowiadać się o prawdopodobieństwie. Program nauczania podaje na to przykłady, takie jak gry karciane czy opóźnienia pociągów. Zadania w tej klasie opierają się przede wszystkim na kostkach do gry i urnach z kolorowymi kulkami.

Typowym błędem jest odczytywanie oczekiwanej liczby tak, jakby musiała wystąpić dokładnie. Przy 60 rzutach rachunkowo oczekuje się 10 szóstek, w praktyce jednak często wypadają 8 lub 12. Prawdopodobieństwo opisuje średnią z wielu prób, a nie gwarancję dla kilku. Ponadto myli się częstość bezwzględną i względną: częstość bezwzględna to liczba, a częstość względna to udział w ogólnej liczbie prób.

W klasie 8 Twoje dziecko spotka przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Oczekiwana liczba: Ile rzutów daje przy danym prawdopodobieństwie określoną liczbę trafień?
  • Oczekiwana częstość, kostka: Jak często wypadnie określona liczba oczek, także sformułowane jako zadanie z życia?
  • Oczekiwana częstość, urna: Ile czerwonych kulek można spodziewać się przy określonej liczbie losowań, także jako zadanie z życia?
  • Szóstki przy kostce: Twoje dziecko wybiera liczbę rzutów, przy której można spodziewać się określonej liczby szóstek.
  • Ile razy można się spodziewać: Twoje dziecko wybiera z podanych odpowiedzi odpowiednią częstość.

MA.3.A.1.k: rozumieją i stosują pojęcia: częstość bezwzględna i względna, współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, prawdopodobieństwo. potrafią używać jednostek miar i ich skrótów: prędkość (km/h, m/s, kB/s, dpi).
MA.3.C.1.i: Rozszerzenie: potrafią przeprowadzać doświadczenia losowe i wyznaczać prawdopodobieństwa (np. określać prawdopodobieństwo wylosowania z talii kart dwa razy z rzędu tego samego koloru); Rozszerzenie: potrafią wyciągać wnioski dotyczące prawdopodobieństwa z częstości względnej zdarzenia (np. w ciągu miesiąca 88 z 2'750 pociągów spóźnia się więcej niż 5 min, z nich 57 więcej niż 10 min).

Typy zadań: Częstość oczekiwana, kostka: ile razy wypadnie · Częstość oczekiwana, urna: ile czerwonych · Szóstki na kostce: wybierz liczbę rzutów · Ile razy się spodziewać: wybierz · Oczekiwana liczba wyników: ile rzutów · Częstość oczekiwana, kostka: z treścią · Częstość oczekiwana, losowanie: z treścią

Obliczanie średniej: przeciętna w życiu codziennym

Dziecko uczy się wyznaczać średnią z zestawu liczb (zbioru danych), zwaną także średnią arytmetyczną. W tym celu dodaje wszystkie wartości i dzieli sumę przez liczbę wartości. Potrafi także znajdować maksimum i minimum zbioru danych oraz analizować zbiory danych według podanych kryteriów. Punkty programu nauczania nie określają konkretnego zakresu liczb.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typowym błędem jest dzielenie przez niewłaściwą liczbę: dziecko dzieli sumę przez liczbę różnych liczb zamiast przez liczbę wszystkich wartości, gdy jakieś wartości występują wielokrotnie. Przy diagramach często dochodzi jeszcze odczytywanie wartości. Pomocny krok kontrolny: średnia zawsze musi leżeć między najmniejszą a największą wartością zbioru danych. Jeśli wynik leży poza tym zakresem, popełniono błąd w obliczeniach lub przy odczycie wartości.

Typowe zadania dotyczące tego tematu to:

  • Obliczanie średniej: Z listy liczb wyznacza się średnią.
  • Średnia z wykresu słupkowego: Wartości odczytuje się z słupków i na ich podstawie oblicza średnią.
  • Średnia z diagramu: wybierz wartość: Spośród kilku propozycji wybiera się poprawną średnią.
  • Średnia: wybór wyniku: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się pasujący wynik.
  • Średnia w życiu codziennym: Średnia jest wykorzystywana w sytuacji z życia codziennego.

MA.3.A.1.h: rozumieją i stosują pojęcia: proporcjonalność, pole powierzchni, objętość, zawartość, średnia, wykres kołowy, wykres słupkowy, wykres liniowy, dane, częstość, przypadek, pamięć. potrafią orientować się w wielkościach odniesienia: 1 m², 1 dm², 1 cm², 1 mm², 1 bit, 1 bajt, 1 kB. potrafią nazywać jednostki miar i używać ich skrótów: jednostki pola powierzchni (km², m², dm², cm², mm²), czas (d, h, min, s).
MA.3.A.1.j: rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $).
MA.3.C.1.f: potrafią analizować zbiory danych według kryteriów i w zbiorach danych wyznaczać średnią arytmetyczną, maksimum i minimum.

Typy zadań: Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie · Średnia i mediana: oceń dwa zdania · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią · Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6)

Droga, prędkość i czas – obliczanie

Dziecko uczy się obliczać trzecią wielkość na podstawie dwóch z trzech: drogi, prędkości i czasu, dzięki czemu może porównywać przejazdy.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 8 dziecko może obliczyć brakującą wielkość z dwóch z trzech wielkości: droga, prędkość i czas. Punkty programu nauczania, na których opiera się ten temat, wykraczają poza klasę 8: przykłady takie jak 4,5 km/h przez 10, 20 lub 30 minut albo przeliczenie 200 m w 10 s na 72 km/h należą do ogólnego programu nauczania. Te przeliczenia oraz tworzenie tabel wartości nie są w tej klasie osobnym typem zadania.

Najczęstszy błąd pojawia się przy jednostkach. Prędkość podaje się zazwyczaj w km/h, a czas często w minutach. Jeśli dziecko wstawi minuty bezpośrednio do obliczeń, bez zamiany na godziny, wynik będzie błędny. Powód: przed obliczeniami droga, prędkość i czas muszą być wyrażone w tej samej jednostce.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Prędkość z drogi i czasu: Jak szybko jechał pojazd?
  • Droga z prędkości i czasu: Jaką drogę pokona?
  • Obliczanie czasu jazdy: Ile czasu to zajmie?
  • Wybierz drogę lub wybierz czas: znajdź pasującą wartość
  • Prawda czy fałsz: sprawdź stwierdzenia dotyczące przejazdów
  • Kto był szybszy?: porównaj dwa przejazdy

Do tych zadań dostępne są wydrukowane karty pracy z rozwiązaniami, dzięki którym dziecko może samodzielnie sprawdzić swoje wyniki.

MA.3.A.1.k: rozumieją i stosują pojęcia: częstość bezwzględna i względna, współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, prawdopodobieństwo. potrafią używać jednostek miar i ich skrótów: prędkość (km/h, m/s, kB/s, dpi).
MA.3.A.2.i: potrafią szacować pola powierzchni i objętości [m³] w odpowiedniej jednostce miary oraz zamieniać je na sąsiednie jednostki miary. potrafią porównywać wielkości w sposób bezwzględny i względny (np. 120 sztuk lub 60% albo ⅗ danej ilości). potrafią mierzyć odległości i czas trwania do obliczeń prędkości.
MA.3.A.2.k: potrafią wykonywać obliczenia ze złożonymi liczbami miarowymi i przeliczać wielkości z jednej jednostki na inną. potrafią przeliczać prędkości (np. z 200 m/10 s na 72 km/h).
MA.3.A.3.e: Potrafią zapisywać zależności funkcyjne w tabelach wartości (np. pokonane odległości przy prędkości 4.5 km/h po 10 min, 20 min, 30 min, ...). Potrafią wykonywać obliczenia z zależnościami proporcjonalnymi (np. 300 g sera przy cenie 20 fr./kg; zużycie paliwa na 700 km przy spalaniu 6 l/100 km).
MA.3.B.1.g: potrafią formułować i uzasadniać zależności funkcyjne, w szczególności dotyczące ceny i ilości oraz drogi i czasu (np. zakup napojów oferowanych w różnych wielkościach opakowań).

Typy zadań: Średnia prędkość na dwóch odcinkach trasy · Droga, prędkość i czas: prawda czy fałsz (kl. 6–7) · Droga, prędkość i czas: znajdź błąd (kl. 6–7) · Czasy dwóch przejazdów: porównaj (kl. 7) · Droga w ruchu jednostajnym: dane zbędne (kl. 6) · Droga z prędkości i czasu: jaką drogę pokona (kl. 6) · Droga, prędkość i czas: wybierz czas (kl. 6–7) · Droga, prędkość i czas: wybierz drogę (kl. 6–7) · Droga, prędkość, czas: oblicz czas jazdy (kl. 6–7) · Prędkość średnia krok po kroku (kl. 7) · Droga, prędkość, czas: kto jechał szybciej? (kl. 6–7) · Prędkość z drogi i czasu: z jaką prędkością jechał (kl. 6)

Uczennice i uczniowie potrafią opisywać zależności funkcyjne i wyznaczać wartości funkcji

Miejsce zerowe funkcji liniowej

Dziecko uczy się, jak w funkcji liniowej znaleźć takie miejsce na osi x, w którym wartość funkcji wynosi zero, czyli miejsce, w którym wykres przecina oś x.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Całe miejsce zerowe to wartość x, dla której funkcja liniowa przyjmuje wartość zero, czyli punkt, w którym wykres przecina oś x. Podstawa programowa wymaga, aby wyznaczać miejsce zerowe razem z współczynnikiem kierunkowym i wyrazem wolnym oraz szkicować wykres. Nie podaje ona osobnego zakresu liczb i opisuje cel dla całego etapu szkoły podstawowej i gimnazjum. W klasie 8 zadania pokazują przede wszystkim, czy dziecko potrafi obliczyć miejsce zerowe.

Typowym błędem jest pomylenie z wyrazem wolnym. Wyraz wolny to wartość, dla której wykres przecina oś y (x = 0). Miejsce zerowe natomiast to x, dla którego y = 0. Oba punkty leżą na osiach i często podaje się złą współrzędną albo zamiast argumentu x podaje wartość funkcji.

Typowe zadania na kartach pracy to:

  • Miejsce zerowe funkcji liniowej: Dziecko oblicza z równania funkcji wartość x, dla której wartość funkcji wynosi zero.
  • Funkcja liniowa: argument dla wartości funkcji: Dla podanej wartości y szukany jest odpowiadający jej x.
  • Miejsce zerowe: prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza, czy zdanie o miejscu zerowym jest prawdziwe.
  • Argument funkcji: wybierz liczbę: Dziecko wybiera z podanych liczb odpowiedni x.

MA.3.A.3.k: potrafią dla funkcji liniowych narysować wykres funkcji, wyznaczyć współczynnik kierunkowy, wyraz wolny (punkt przecięcia z osią y) oraz miejsce zerowe.

Typy zadań: Argument funkcji: wybierz liczbę · Miejsce zerowe funkcji liniowej · Miejsce zerowe funkcji liniowej: dane zbędne · Miejsce zerowe: prawda czy fałsz · Miejsce zerowe: wstaw znak · Miejsce zerowe: znajdź błąd · Funkcja liniowa: argument dla danej wartości

Zależności antyproporcjonalne: więcej osób, mniej kart

Dziecko uczy się rozwiązywać zadania, w których więcej uczestników oznacza, że każda osoba dostaje mniej kart, ponieważ iloczyn obu wielkości pozostaje taki sam.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi obliczać zależności odwrotnie proporcjonalne, czyli przyporządkowania, w których zachodzi: gdy jedna wielkość rośnie, druga maleje. Program nauczania nie podaje do tego konkretnego zakresu liczb, lecz przykład: 72 karty są rozdawane na x graczy. Im więcej osób gra, tym mniej kart otrzymuje każda z nich, przy czym zawsze liczba osób razy liczba kart na osobę daje 72.

Typowym błędem jest traktowanie tego przyporządkowania jak proporcjonalności prostej. Gdy grają dwa razy więcej osób, dziecko nie powinno wnioskować, że każda osoba dostanie dwa razy więcej kart, lecz że dostanie ich połowę. Przyczyną bywa często przyzwyczajenie: wiele dzieci zna przede wszystkim zadania, w których „więcej” oznacza także „więcej”, i przenosi ten schemat na wszystkie zadania. Pomocne jest zwracanie uwagi na stały iloczyn, a nie na stały iloraz.

Typowe zadania w klasie 8 to m.in.:

  • Przyporządkowanie odwrotnie proporcjonalne: podstawowe zadania, w których dla jednej wartości oblicza się brakującą wartość.
  • Więcej osób, mniej dni: przyporządkowanie odwrotnie proporcjonalne: zadania z życia codziennego, na przykład ile dni trwa praca, gdy pomaga więcej osób.
  • Przyporządkowanie odwrotnie proporcjonalne: wybierz wartość: zadania, w których spośród kilku propozycji wybiera się pasującą wartość.
  • Odwrotna proporcjonalność: iloczyn: wybierz odpowiedź: zadania, w których rozpoznaje się stały iloczyn i wybiera poprawną odpowiedź.

MA.3.A.3.g: potrafią określać wartości funkcji na podstawie wykresów funkcji. potrafią wykonywać obliczenia z zastosowaniem zależności odwrotnie proporcjonalnych (np. liczba kart przypadających na jednego gracza przy 72 kartach i x graczach). rozumieją podane w procentach wartości jako przyporządkowania proporcjonalne i wykonują obliczenia procentowe (np. Ile procent stanowi 7 z 35 oraz ile to 7% z 35?).

Typy zadań: Proporcjonalność odwrotna krok po kroku · Proporcjonalność odwrotna: dane zbędne · Odwrotna proporcjonalność: iloczyn: wybierz odpowiedź · Proporcjonalność odwrotna · Proporcjonalność odwrotna: wybierz wartość · Więcej wykonawców — mniej dni: proporcjonalność odwrotna

Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej

Twoje dziecko uczy się, jak wyznaczać współczynnik kierunkowy i wyraz wolny (punkt przecięcia z osią y) funkcji liniowej, odczytując je z wykresu lub na podstawie dwóch punktów.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń uczy się wyznaczać przy funkcji liniowej współczynnik kierunkowy (nachylenie) oraz wyraz wolny (punkt przecięcia z osią y), a więc z wykresu lub na podstawie dwóch punktów prostej. Podstawa programowa wymienia ponadto rysowanie wykresu oraz miejsce zerowe. Nie podaje przy tym konkretnego zakresu liczb. To, co w klasie 8 jest faktycznie ćwiczone, pokazują typy zadań z tego działu.

Typowe błędy pojawiają się w dwóch miejscach. Przy wyrazie wolnym często odczytuje się punkt przecięcia z osią x, mimo że szukamy miejsca, w którym prosta przecina oś y (tam x = 0). Przy współczynniku kierunkowym wyznaczanym z dwóch punktów tworzy się licznik i mianownik w różnej kolejności: jeśli przy y odejmuje się wartość pierwszego punktu, a przy x wartość drugiego, to dla prostych malejących otrzymuje się błędny znak. Zdarza się też zamiana zmiany wysokości ze zmianą szerokości. Chodzi więc mniej o rachunki, a bardziej o to, która współrzędna do czego należy.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Odczytywanie wyrazu wolnego z wykresu
  • Odczytywanie współczynnika kierunkowego z wykresu
  • Współczynnik kierunkowy prostej przechodzącej przez dwa punkty
  • Współczynnik kierunkowy: wybierz wynik oraz Funkcja liniowa: wyraz wolny: wybierz odpowiedź (zadania wyboru, w których trzeba rozpoznać poprawną odpowiedź)

Przykładowe zadania są dostępne jako arkusze do druku z rozwiązaniami. Miejsce zerowe, które podstawa programowa również wymienia, nie występuje w wymienionych tu typach zadań.

MA.3.A.3.k: potrafią dla funkcji liniowych narysować wykres funkcji, wyznaczyć współczynnik kierunkowy, wyraz wolny (punkt przecięcia z osią y) oraz miejsce zerowe.

Typy zadań: Funkcja liniowa: wyraz wolny z wykresu: wybierz odpowiedź · Wyraz wolny z wykresu · Współczynnik kierunkowy z wykresu · Współczynnik kierunkowy prostej przez dwa punkty · Współczynnik kierunkowy: wybierz wynik

Znajdowanie całości na podstawie wartości procentowej

Dziecko uczy się obliczać całą liczbę, do której należy znany procent, na przykład gdy 20% pewnej liczby daje 30.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi na podstawie znanej wartości procentowej wnioskować o całości. Przykład: 20 % pewnej liczby to 30. Szukamy liczby, z której 30 stanowi 20-procentowy udział. Plan nauczania wymaga, by rozumieć podawanie procentów jako przyporządkowanie proporcjonalne. Jego przykład operuje liczbami 7 i 35. Konkretnych zakresów liczbowych dla klasy 8 plan nauczania tutaj nie podaje. Dlatego opisujemy jedynie to, co pokazują zadania tego poziomu.

Typowy błąd: dziecko liczy w złym kierunku. Zamiast wyznaczyć szukaną liczbę, oblicza procent z danej liczby, czyli 20 % z 30 = 6. Tymczasem 30 jest tutaj wartością procentową, a nie całością. Dziecko często myli też dwa pytania: „Ile procent stanowi 7 z 35?” oraz „Ile to 7 % z 35?”.

W tym obszarze tematycznym występują następujące typy zadań:

  • Wartość całości na podstawie wartości procentowej: Z danej wartości procentowej oblicza się całość.
  • Znana wartość procentowa – jak duża jest całość? To samo pytanie sformułowane jako zadanie z życia codziennego.
  • Całość z procentów: wybierz wynik: Dziecko wybiera poprawne rozwiązanie spośród kilku odpowiedzi.
  • Procenty: wartość 1 %: wybierz odpowiedź: Dziecko najpierw wyznacza wartość 1 %, a następnie wybiera pasującą odpowiedź.

MA.3.A.3.g: potrafią określać wartości funkcji na podstawie wykresów funkcji. potrafią wykonywać obliczenia z zastosowaniem zależności odwrotnie proporcjonalnych (np. liczba kart przypadających na jednego gracza przy 72 kartach i x graczach). rozumieją podane w procentach wartości jako przyporządkowania proporcjonalne i wykonują obliczenia procentowe (np. Ile procent stanowi 7 z 35 oraz ile to 7% z 35?).

Typy zadań: Liczba z danego procentu · Procent: ile wynosi 1%: wybierz odpowiedź · Liczba z danego procentu: wybierz wynik · Znamy część w procentach — ile jest całości?

Uczniowie potrafią badać sytuacje praktyczne dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa, formułować przypuszczenia i je weryfikować

Liczenie w parach z regułą iloczynu

Dziecko uczy się określać liczbę możliwych par lub wyborów, mnożąc przez siebie liczby możliwości w poszczególnych krokach.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko na tym etapie potrafi określić, ile jest możliwości, gdy czynność składa się z kilku kroków. Liczy możliwości dla każdego kroku i je mnoży. Podstawa programowa jako przykład opisuje liczby utworzone z cyfr 1, 2, 3, które zapisuje się systematycznie (123, 132, 213 itd.). Karta pracy dla klasy 8 dotyczy przede wszystkim zadań z dwoma lub trzema wyborami.

Typowe jest to, że dzieci dodają możliwości zamiast je mnożyć albo że przy parach liczą to samo połączenie dwa razy. Przy uściskach dłoni „Anna podaje rękę Benowi” to to samo, co „Ben podaje rękę Annie”. Kto uwzględnia kolejność osób, otrzymuje dlatego dwa razy więcej par, niż faktycznie jest możliwych.

Typowe zadania to „Reguła mnożenia: ile par”, „Reguła mnożenia: trzy wybory”, „Reguła mnożenia: wybór liczby par”, „Dwie różne osoby do dwóch ról”, „Uściski dłoni: ile ich jest?”, „Każdy z każdym – ile razy?”, „Uściski dłoni: prawda czy fałsz” oraz „Ile jest kombinacji?”. Pomocne jest najpierw wypisanie możliwości lub narysowanie drzewa decyzyjnego. Dzięki temu widać, czy kolejność ma znaczenie, i można porównać obliczenie z rozwiązaniem.

MA.3.B.2.d: potrafią w przeliczalnych wariacjach i kombinacjach systematycznie zapisać wszystkie możliwości (np. liczby z cyframi 1, 2, 3 z powtórzeniami i bez powtórzeń: 123, 132, 213, 231, 312, 321, 112, 121, 211, ...).
MA.3.C.1.h: potrafią przeprowadzać wieloetapowe doświadczenia losowe z kostkami, monetami lub kartami i przedstawiać możliwe zdarzenia (np. narysować diagram drzewa dla trzykrotnego rzucania monetą).

Typy zadań: Na ile sposobów można to zestawić? · Reguła mnożenia: ile par · Reguła mnożenia: trzy wybory · Reguła mnożenia: wybierz liczbę par · Każdy z każdym — ile razy? · Uściski dłoni: ile ich jest? · Uściski dłoni: prawda czy fałsz · Uściski dłoni: znajdź błąd · Wybór dwóch różnych osób do ról

Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń

Dzieci uczą się formułować uzasadnione przypuszczenie o prawdopodobieństwie wyniku na podstawie częstości względnej w doświadczeniu losowym.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dzieci przeprowadzają doświadczenia losowe, na przykład z pinezkami lub dwiema kostkami, liczą, ile razy wystąpi dany wynik, i dzielą tę liczbę przez łączną liczbę prób. Wynikiem jest częstość względna, na podstawie której wyciągają przypuszczenie dotyczące prawdopodobieństwa. Program nauczania podaje jako przykłady 50 rzutów dwiema kostkami lub rzut pinezką (grot do góry lub w dół). Te sformułowania obowiązują przez kilka lat szkolnych. W klasie 8. karty pracy przedstawiają przede wszystkim następujące typy zadań.

Typowe jest to, że po kilku próbach częstość względną utożsamia się z prawdopodobieństwem. Kto przy 10 rzutach czterokrotnie otrzyma dwie parzyste liczby, uważa 4/10 za dokładną wartość, mimo że małe serie doświadczeń silnie się wahają. Często podaje się także liczbę bezwzględną zamiast udziału, a przy prawdopodobieństwie zdarzenia przeciwnego myli się zdarzenie przeciwne ze zdarzeniem właściwym.

W praktyce dzieci na kartach pracy spotykają trzy typy zadań:

  • Oszacowanie prawdopodobieństwa z doświadczenia: Wyniki doświadczenia są analizowane, a dzieci podają oszacowanie prawdopodobieństwa.
  • Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo: Do podanej częstości względnej wybiera się odpowiednie prawdopodobieństwo.
  • Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego: Dzieci określają prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego, na przykład "grot do góry" zamiast "grot do dołu".

MA.3.B.2.e: Potrafią doświadczalnie wyznaczać częstości i formułować przypuszczenia dotyczące ich prawdopodobieństw (np. rzut pinezką: główka do góry lub czubek na dole; rzut dwiema kostkami: uzyskanie dwóch parzystych liczb oczek lub sumy 7). są gotowi zmierzyć się z nieznanymi zagadnieniami z zakresu kombinatoryki i prawdopodobieństwa.
MA.3.C.1.d: potrafią przedstawiać w tabelach i diagramach oraz interpretować dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen (np. dotyczące zwierząt domowych). potrafią przeprowadzać doświadczenia losowe, rejestrować ich wyniki i je interpretować (np. 50 razy rzucać dwiema kostkami).

Typy zadań: Oszacuj prawdopodobieństwo z doświadczenia · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo przeciwne

Uczniowie potrafią zbierać, porządkować, przedstawiać, analizować i interpretować dane dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa

Odczytywanie i porównywanie diagramów słupkowych i tabel

Twoje dziecko odczytuje wartości z wykresów słupkowych i tabel, porównuje słupki ze sobą oraz wyznacza różnice i sumy.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko w 8. klasie potrafi odczytywać i porównywać wartości z wykresów słupkowych i tabel. Obejmuje to stwierdzenie, który słupek jest wyższy, jak duża jest różnica między dwoma słupkami oraz ile jednostek dają razem kilka słupków. Wytyczne nie podają dla tego obszaru stałego zakresu liczb; decydujące są typy zadań, które się w nim pojawiają.

Pytanie o różnicę często myli się z pytaniem o stosunek. „O ile więcej?“ wymaga różnicy (np. 12 − 8 = 4), natomiast „ile razy więcej?“ wymaga ilorazu. Typowym błędem jest także nieuwzględnianie skali osi: słupek kończący się na 10 nie musi mieć wartości 10, jeśli podziałka biegnie co dwie jednostki.

Odpowiednie zadania z tego obszaru to:

  • Wykres słupkowy: porównywanie słupków – Który słupek jest najwyższy, który najniższy, a jak ułożone są pozostałe?
  • Wykres słupkowy: o ile więcej – prawda czy fałsz – Zdania o różnicach między słupkami są sprawdzane i uzasadniane.
  • Odczytywanie diagramu: wybierz sumę słupków – Z diagramu wyznacza się łączną sumę kilku słupków.

MA.3.A.1.h: rozumieją i stosują pojęcia: proporcjonalność, pole powierzchni, objętość, zawartość, średnia, wykres kołowy, wykres słupkowy, wykres liniowy, dane, częstość, przypadek, pamięć. potrafią orientować się w wielkościach odniesienia: 1 m², 1 dm², 1 cm², 1 mm², 1 bit, 1 bajt, 1 kB. potrafią nazywać jednostki miar i używać ich skrótów: jednostki pola powierzchni (km², m², dm², cm², mm²), czas (d, h, min, s).
MA.3.C.1.e: potrafią statystycznie zbierać, porządkować, przedstawiać i interpretować dane (np. drogi do szkoły: odległość, środki transportu, czas trwania).
MA.3.C.1.g: potrafią przedstawiać i interpretować w diagramach, z użyciem komputera, dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen. potrafią porównywać prawdopodobieństwo poszczególnych zdarzeń.
MA.3.C.2.e: rozpoznawać w sytuacjach praktycznych zależności proporcjonalne (np. między liczbą kroków a odległością). potrafić przetwarzać informacje z tekstów użytkowych, tabel, diagramów i obrazów z mediów.

Typy zadań: Diagram obrazkowy ze skalą: o ile więcej · Udział słupka w całości w procentach · Średnia czterech słupków diagramu · Średnia czterech słupków diagramu: wybierz wynik · Średnia z wykresu kropkowego · Diagram słupkowy – o ile więcej: znajdź błąd (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: o ile więcej — prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: porównaj słupki (kl. 4–6) · Odczyt z diagramu: wybierz sumę słupków (kl. 4–6)

Pozostałe typy zadań

Pozostałe typy zadań

typów zadań: 80Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typy zadań: Kombinacje: ile różnych par można ułożyć? (kl. 2–4) · Ile różnych par: prawda czy fałsz (kl. 2–4) · Ile różnych par: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 2–4) · Wypisz wszystkie kombinacje (kl. 2–4) · Kombinacje: ile kombinacji z trzech rodzajów? (kl. 3–4) · Kombinacje: ile par zostaje po wycofaniu jednej rzeczy? (kl. 3–4) · Kombinacje: o ile więcej par po dołożeniu rzeczy? (kl. 3–4) · Znana liczba par: ile było w drugim zbiorze (kl. 3–4) · Diagram słupkowy: o ile więcej (kl. 2–4) · Tabela: która kategoria ma najwięcej? (kl. 2–4) · Tabela: o ile więcej według zestawienia? (kl. 2–4) · Różnica dwóch wierszy: prawda czy fałsz (kl. 2–4) · Różnica dwóch wierszy: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 2–4) · Tabela: ile grup przekracza podaną liczbę? (kl. 2–4) · Tabela: o ile różni się największa od najmniejszej? (kl. 2–4) · Pomnóż ułamek przez liczbę naturalną · Mnożenie ułamka przez liczbę: dodawanie powtarzane (kl. 4–5) · Mnożenie ułamka przez liczbę: brakujący licznik (kl. 5–6) · Mnożenie ułamka przez liczbę: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mnożenie ułamka przez liczbę: wybierz wynik (kl. 5–6) · Mnożenie ułamka przez liczbę: znajdź błąd (kl. 5–6) · Ułamek dziesiętny na zwykły: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ułamek dziesiętny na zwykły: wybierz ułamek (kl. 4–6) · Ułamek dziesiętny na zwykły: znajdź błąd (kl. 4–6) · Zamień ułamek dziesiętny na zwykły (kl. 4–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zaokrąglij do części dziesiątych (kl. 5–6) · Zaokrąglij do części setnych (kl. 5–6) · Cechy podzielności: przez 2, 5 i 10 (kl. 4–5) · Cechy podzielności: sprawdź podzielność (kl. 4–6) · Cechy podzielności: brakująca cyfra (kl. 5–6) · Cechy podzielności: przez 6, 12, 15, 18 (kl. 5–6) · Reszta z dzielenia przez 9: ile zostanie po pakowaniu (kl. 5–6) · Reszta z dzielenia przez 9 bez dzielenia (kl. 5–6) · Dzielniki liczby: wybierz, ile ich jest (kl. 5–6) · Wypisz wszystkie dzielniki liczby (kl. 4–6) · Dzielniki: ile ich jest? (kl. 5–6) · Dzielniki: na ile sposobów ustawić w równych rzędach (kl. 5–6) · Dzielniki: najmniejsza liczba o k dzielnikach (kl. 6–7) · Najmniejsza liczba z k dzielnikami: prawda czy fałsz (kl. 6–7) · Najmniejsza liczba z k dzielnikami: znajdź błąd (kl. 6–7) · Skracanie stosunku: prawda czy fałsz (kl. 6–7) · Skracanie stosunku: wybierz dzielnik (kl. 6) · Skracanie stosunku: znajdź błąd (kl. 6–7) · Skróć stosunek (kl. 6) · Skracanie stosunku: różne jednostki (kl. 6–7) · Wartość dla jednej jednostki: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Wartość dla jednej jednostki: znajdź błąd (kl. 5–6) · Cena jednostkowa: z treścią, ile na jedną sztukę (kl. 5–6) · Cena za sztukę krok po kroku (kl. 5–6) · Cena za sztukę: dane zbędne (kl. 5–6) · Wartość dla jednej jednostki: wybierz wynik (kl. 5–6) · Cena za sztukę: gdzie taniej? (kl. 5–7) · Długość w jednej jednostce: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Długość w jednej jednostce: wstaw znak (kl. 4–5) · Długość w jednej jednostce: znajdź błąd (kl. 4–5) · Jednostki długości: porównaj (kl. 4–5) · Jednostki długości: wybierz wynik zamiany (kl. 4–5) · Zamień na mniejszą jednostkę długości (kl. 4–6) · Zamień na większą jednostkę długości (kl. 4–6) · Zapisz długość w jednej jednostce (kl. 4–6) · Dodawanie długości w dwóch jednostkach (kl. 4–5) · Skala planu: rzeczywiste pole obszaru · Rzeczywista długość ze skali krok po kroku (kl. 5–6) · Skala liczbowa i mianowana: prawda czy fałsz (kl. 6–7) · Skala liczbowa i mianowana: znajdź błąd (kl. 6–7) · Skala mapy: wybierz odległość w kilometrach (kl. 6–7) · Skala planu: dane zbędne (kl. 5–6) · Odległość na mapie i w terenie (kl. 5–6) · Skala mapy: odległość na mapie w centymetrach (kl. 6–7) · Skala mapy: odległość w kilometrach (kl. 6–7) · Skala mapy: wyznacz skalę (kl. 6–7) · Skala: z liczbowej na mianowaną (kl. 6–7) · Pole i obwód prostokąta: oceń dwa zdania · Pole prostokąta i kwadratu: dokończ zdanie · Pole prostokąta (kl. 4–6) · Bok prostokąta z pola: pytanie odwrotne (kl. 4–6) · Brakujący bok prostokąta z pola (kl. 4–6) · Brakujący bok prostokąta: wybierz bok (kl. 4–6) · Pole kwadratu: bok z pola (kl. 4–6) · Pole prostokąta w życiu codziennym (kl. 4–6) · Pole prostokąta: dane zbędne (kl. 4–6) · Pole prostokąta: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Pole prostokąta: wstaw znak (kl. 4–5) · Pole prostokąta: znajdź błąd (kl. 4–5) · Pole prostokąta: figura z wyciętym rogiem (kl. 5–6) · Pole prostokąta: porównaj dwa pola (kl. 4–6) · Pole prostokąta: boki k razy dłuższe (kl. 5–7) · Kąty w trójkącie: oceń dwa zdania · Czwarty kąt czworokąta (kl. 5–7) · Kąty trójkąta prostokątnego: drugi kąt ostry (kl. 5–6) · Kąty trójkąta: czy taki trójkąt istnieje? (kl. 5–7) · Suma kątów wielokąta krok po kroku (kl. 5–6) · Suma kątów wielokąta: porównaj (kl. 5–6) · Trzeci kąt trójkąta (kl. 5–7) · Trzeci kąt trójkąta: wybierz wynik (kl. 5–7) · Kąty trójkąta równoramiennego: kąt między ramionami (kl. 5–7) · Kąty trójkąta w danym stosunku (kl. 6–7) · Trzeci kąt trójkąta w praktyce (kl. 5–7) · Jakim procentem jest liczba? · Procent: reszta całości: wybierz odpowiedź · Jakim procentem: porównaj dwa udziały · Jaki to procent całości? · Jakim procentem: zamień ułamek na procent (kl. 6–7) · Jaki to procent: wybierz wynik (kl. 6–7) · Liczby z potęgami dziesięciu: porównaj · Notacja wykładnicza · Notacja wykładnicza: mantysa: wybierz odpowiedź · Notacja wykładnicza: wybierz wykładnik · Notacja wykładnicza w zadaniu: która potęga dziesięciu · Notacja wykładnicza: dobierz wartości · Wyłącz czynnik przed pierwiastek · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: znajdź błąd · Wyłączanie czynnika spod pierwiastka: brakujący czynnik · Objętość ostrosłupa · Objętość ostrosłupa krok po kroku · Objętość ostrosłupa: dane zbędne · Objętość ostrosłupa: wybierz wynik · Pole powierzchni ostrosłupa · Ostrosłup: brakująca wysokość · Pole powierzchni ostrosłupa: wybierz wynik · Suma oczek na dwóch kostkach · Dwa losowania ze zwracaniem · Dwa losowania: prawda czy fałsz · Dwa losowania: znajdź błąd · Dwie kostki: która suma jest bardziej prawdopodobna · Suma oczek na dwóch kostkach: wybierz wynik · Rozwiązanie równania i liczba: porównaj · Równanie z niewiadomą po obu stronach · Waga: worki x po obu stronach · Równanie z x po obu stronach: prawda czy fałsz · Równanie z x po obu stronach: wstaw znak · Równanie z x po obu stronach: wybierz odpowiedź · Równanie z x po obu stronach: znajdź błąd · Odczytaj współrzędne punktu (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wstaw znak (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wybierz drugą (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wybierz pierwszą (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: znajdź błąd (kl. 5–6) · Układ współrzędnych na mapie: odczytaj położenie (kl. 5–6) · Wartość funkcji liniowej · Wartości dwóch funkcji liniowych: porównaj · Wartość funkcji liniowej krok po kroku · Wartość funkcji liniowej — wybierz odpowiedź · Wartość funkcji liniowej: dane zbędne · Wartość funkcji: prawda czy fałsz · Wartość funkcji: znajdź błąd · Funkcja liniowa w cenniku: ile trzeba zapłacić · Wykres podróży: jak długo trwał postój? · Wykres drogi: prawda czy fałsz · Wykres drogi: znajdź błąd · Wykres podróży: ile przejechano łącznie? · Wykres podróży: prędkość w pierwszym etapie · Podróż na wykresie: cała przebyta droga · Podróż na wykresie: jak długi postój · Prędkość z wykresu ruchu: wybierz wynik · Podróż na wykresie: prędkość na pierwszym odcinku · Odczytaj kąt z kątomierza (kl. 4–5) · Kątomierz w zadaniu tekstowym: zmierz kąt (kl. 4–5) · Kątomierz – ile brakuje do 180°: wstaw znak (kl. 5–6) · Kątomierz – ile brakuje do 180°: znajdź błąd (kl. 5–6) · Kątomierz: ile brakuje do 180° (kl. 5–6) · Kątomierz: ile brakuje do 180°: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Kątomierz: ile brakuje do 180°: wybierz wynik (kl. 5–6) · Kątomierz: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Kątomierz: różnica od kąta prostego (kl. 5–6) · Kątomierz: wstaw znak (kl. 4–5) · Kątomierz: wybierz miarę kąta (kl. 4–5) · Kątomierz: znajdź błąd (kl. 4–5) · Wysokość trójkąta: czy to wysokość (kl. 5–6) · Wysokość trójkąta: wybierz wynik (kl. 5–6) · Wysokość trójkąta: z pola i podstawy (kl. 5–6) · Pole figury w kształcie litery L · Pole figury złożonej: prawda czy fałsz · Pole figury złożonej: wybierz wynik · Pole figury złożonej: znajdź błąd · Pole figury w kształcie litery L: koszt pokrycia · Konstrukcja dwusiecznej kąta · Konstrukcja symetralnej odcinka · Trójkąt z trzech boków: sprawdź i skonstruuj · Podział kąta na połowy konstrukcją (kl. 5–6) · Trójkąt z trzech odcinków (kl. 5–6) · Środek odcinka konstrukcją (kl. 5–6) · Współczynnik kierunkowy jako tempo zmian (kl. 9–10) · Zmiana wartości funkcji liniowej: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Zmiana wartości funkcji liniowej: znajdź błąd (kl. 9–10) · Zmiana wartości funkcji liniowej: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Miejsca zerowe z wykresu (kl. 9–10) · Wartość funkcji odczytana z wykresu (kl. 9–10) · Wartość funkcji z wykresu: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Wartość funkcji z wykresu: wstaw znak (kl. 9–10) · Wartość funkcji z wykresu: znajdź błąd (kl. 9–10) · Dziedzina funkcji z wykresu (kl. 9–10) · Funkcja określona kilkoma wzorami (kl. 9–10) · Gdzie funkcja jest dodatnia — z wykresu (kl. 9–10) · Miejsca zerowe z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Przedział, w którym funkcja maleje (z wykresu) (kl. 9–10) · Przedział, w którym funkcja rośnie (z wykresu) (kl. 9–10) · Wartość funkcji z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Zbiór wartości funkcji z wykresu (kl. 9–10) · Wzór n-tego wyrazu: brakujący wyraz wolny · Wzór n-tego wyrazu: prawda czy fałsz · Wzór n-tego wyrazu: wstaw znak · Wzór n-tego wyrazu: znajdź błąd · Wzór ogólny ciągu arytmetycznego · n-ty wyraz ciągu arytmetycznego krok po kroku · n-ty wyraz ciągu arytmetycznego: dane zbędne · Ciąg kwadratowy: wybierz współczynnik przy n² (kl. 10–11) · Wzór ogólny ciągu kwadratowego (kl. 10–11) · Kolejność działań na liczbach całkowitych · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: prawda czy fałsz · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: wstaw znak · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: znajdź błąd · Kolejność działań: ułamki dziesiętne ze znakiem · Kolejność działań z liczbami ujemnymi: wstaw nawiasy · Kolejność działań z liczbami ujemnymi: znajdź błąd · Kolejność działań: ułamki zwykłe ze znakiem

Tak wygląda zadanie

Oblicz wartość potęgi.

6² = □

Odpowiedź: 36

Ile jest liczb całkowitych x spełniających nierówność?

|x| < 8

Odpowiedź: 15

Oblicz.

16 : (-2) = □

Odpowiedź: −8

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Rozpoznawanie liczb pierwszych i liczb złożonych

Dziecko rozpoznaje, czy liczba jest liczbą pierwszą, czy liczbą złożoną, i w przypadku liczb złożonych znajduje najmniejszy dzielnik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby uczniowie rozumieli i stosowali pojęcia liczba pierwsza oraz równanie. Liczba pierwsza to liczba, która dzieli się wyłącznie przez 1 i przez samą siebie. Wszystkie pozostałe liczby większe od 1 są złożone. Podstawa programowa nie podaje, o jaki zakres liczb chodzi. Ciąg liczb z mianownikami od 2 do 1000 należy do innej części tego samego punktu, a mianowicie do zamiany ułamków, liczb dziesiętnych i procentów, i nie ma nic wspólnego z liczbami pierwszymi.

Typowy błąd: liczba 1 bywa zaliczana do liczb pierwszych albo nieparzysta liczba, na przykład 9 lub 15, jest błędnie uznawana za liczbę pierwszą. Przyczyną jest zwykle to, że nie sprawdza się, czy liczba poza 1 i samą sobą ma jeszcze jeden dzielnik. Przy liczbach złożonych często podaje się również samą liczbę lub 1 jako dzielnik, mimo że pytanie dotyczy najmniejszego dzielnika większego od 1.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Liczba pierwsza czy liczba złożona? Dziecko decyduje, do której grupy należy każda liczba z podanej listy.
  • Liczba złożona: najmniejszy dzielnik. Dziecko wyznacza dla liczby złożonej najmniejszy dzielnik większy od 1.
  • Liczby pierwsze: wybierz liczbę pierwszą. Dziecko wybiera liczbę pierwszą spośród kilku liczb.
  • Liczba złożona: prawda czy fałsz. Dziecko sprawdza twierdzenia o liczbach złożonych i uzasadnia, czy są prawdziwe.

Karty pracy do tego tematu można wydrukować, a zawierają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo samodzielnie sprawdzić odpowiedzi dziecka.

MA.1.A.1.h: rozumieją i używają pojęć: równanie, nawias, liczba pierwsza. potrafią używać symboli +, -, /, *, =, x², (), ≠ i odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią przekształcać ułamki (mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000), liczby dziesiętne i procenty każdy z nich na dwie pozostałe postacie zapisu.

Typy zadań: Liczba pierwsza czy złożona? (kl. 4–6) · Liczba złożona: najmniejszy dzielnik (kl. 5–6) · Liczba złożona: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Liczby pierwsze: wybierz liczbę pierwszą (kl. 5–6)

Zapisywanie ułamków w postaci liczb dziesiętnych

Twoje dziecko uczy się zapisywać ułamek, na przykład 3/4, jako liczbę dziesiętną, na przykład 0,75.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się zamieniać ułamki o prostych mianownikach na liczby dziesiętne. Program nauczania wymienia do tego mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 i 1000. Opisuje jednak ten zakres na przestrzeni kilku lat szkolnych. Szablony zadań w tym zakresie wymagają zamiany, ale nie określają jednego konkretnego mianownika.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy licznik lub mianownik są po prostu przepisywane jako cyfry. Z 3/4 powstaje wtedy 0,34, ponieważ liczby zostają przepisane. Z 1/4 powstaje 0,4, bo mianownik traktuje się jako miejsce po przecinku. Przy mianownikach takich jak 20 pojawiają się błędy wartości miejsca: 1/20 zapisuje się jako 0,20, choć poprawnie jest to 0,05. Przyczyna leży w tym, że ułamek i liczba dziesiętna to dwa zapisy tej samej liczby, a dzieci często patrzą na cyfry oddzielnie.

W tym zakresie występują trzy rodzaje zadań:

  • Zapisz ułamek jako liczbę dziesiętną: Ułamek jest podany, wpisujesz liczbę dziesiętną.
  • Ułamek na liczbę dziesiętną: wybierz liczbę dziesiętną: Spośród kilku liczb dziesiętnych wybiera się tę, która odpowiada ułamkowi.
  • Ułamek na liczbę dziesiętną: prawda czy fałsz: Podana zamiana jest sprawdzana pod kątem poprawności, co szczególnie dobrze uwidacznia błędy wartości miejsca.

Jako pomoc dziecko może rozszerzyć ułamek do mianownika 10, 100 lub 1000, na przykład 3/4 = 75/100 = 0,75. Do sprawdzenia nadaje się kalkulator, który dzieli licznik przez mianownik. To są propozycje do ćwiczeń, a nie dodatkowe wymagania.

MA.1.A.1.h: rozumieją i używają pojęć: równanie, nawias, liczba pierwsza. potrafią używać symboli +, -, /, *, =, x², (), ≠ i odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią przekształcać ułamki (mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000), liczby dziesiętne i procenty każdy z nich na dwie pozostałe postacie zapisu.
MA.1.A.3.g: potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕).

Typy zadań: Ułamek zwykły na dziesiętny: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Ułamek zwykły na dziesiętny: wybierz zapis (kl. 5–6) · Ułamek zwykły na dziesiętny: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zamień ułamek zwykły na dziesiętny (kl. 4–6)

Sprawdzanie wyników za pomocą szacowania

Dziecko zaokrągla liczby w sposób sensowny, wykonuje z zaokrąglonymi wartościami szacowanie wyniku i sprawdza dzięki temu, czy dokładny wynik jest prawdopodobny.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Szacowanie wyniku (przybliżenie) to szybka ocena, dzięki której sprawdzamy, czy dokładny wynik może być prawidłowy. W tym celu liczby najpierw upraszcza się, na przykład zaokrągla do setek. Program nauczania podaje jako przykład sumę 13'567 + 28'902, którą szacuje się na około 40'000. Punkty programu odnoszą się do dłuższego etapu nauki. Dla klasy 8. arkusze z tego działu pokazują przede wszystkim sumy wielocyfrowych liczb naturalnych, które zaokrągla się do setek.

Częstym błędem jest obcinanie liczb zamiast ich zaokrąglania. Z liczby 4'785 otrzymuje się wtedy 4'700 zamiast 4'800, i szacowany wynik wypada systematycznie za mały. Drugim błędem jest zapisywanie szacowania jako wyniku dokładnego. Pomocne jest sprawdzenie cyfry dziesiątek przy każdej liczbie: jeśli jest to 5 lub więcej, zaokrąglamy w górę.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Szacowanie sumy: Liczby najpierw zaokrągla się, a dopiero potem wykonuje obliczenia. Przykład: 4'785 + 23'268 ≈ 4'800 + 23'300 = 28'100 (dokładne obliczenie daje 28'053).
  • Szacowanie sumy: wybór oszacowania: Dziecko porównuje podane wartości szacunkowe i wybiera właściwą.
  • Szacowanie: wybierz zaokrąglenie do setek: Dziecko decyduje, jak zaokrąglić liczby do setek, zanim zacznie liczyć.

Program nauczania wymienia także szacowanie iloczynów, ilorazów i obliczeń procentowych. Dla tych zadań w tym dziale nie ma przygotowanych szablonów.

MA.1.A.2.g: potrafią liczyć w przód i w tył od dowolnych liczb dziesiętnych, w odpowiednich krokach (np. od 0.725 w krokach po 0.005). potrafią porządkować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100. potrafią porządkować liczby dziesiętne (np. 1.043; 1.43; 1.05; 1.5; 1.403). potrafią szacować wyniki działań podstawowych na liczbach naturalnych (np. 13'567 + 28'902 ≈ 40'000; 592'000 : 195 ≈ 600'000 : 200).
MA.1.A.2.h: potrafią szacować sumy i różnice z liczbami dziesiętnymi (np. 0.723 - 0.04 ≈ 0.7; 23'268 + 4'785 ≈ 28'000). potrafią w obliczeniach procentowych szacować wyniki (np. 263 z 830 to około 30%; 45% z 13'000 to więcej niż 5'000).
MA.1.A.2.i: Rozszerzenie: umieć szacować iloczyny i ilorazy liczb dziesiętnych (np. 0.382 : 42.8 → 0.4 : 40 = 0.4 : 4 : 10 = 0.01; 32.7 : 0.085 → 30 : 0.1 = 300 : 1 = 300).
MA.1.B.2.f: potrafią sprawdzać wyniki za pomocą obliczeń szacunkowych. potrafią badać i uzasadniać liczbę cyfr iloczynów i ilorazów.

Typy zadań: Oszacuj sumę (kl. 4–6) · Szacowanie sumy w zadaniu tekstowym: zaokrąglij do setek (kl. 4–6) · Szacowanie sumy: wybierz przybliżenie (kl. 4–6) · Szacowanie: wybierz zaokrąglenie do setek (kl. 4–6)

Mnożenie liczb dziesiętnych i sprawdzanie wyników

Twoje dziecko uczy się mnożyć liczby dziesiętne, poprawnie stawiać przecinek i sprawdzać wynik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi mnożyć liczby dziesiętne i następnie sprawdzić wynik, na przykład w pamięci lub zapisując własny tok rachunku. Program nauczania podaje do tego liczby o długości do pięciu cyfr znaczących, na przykład 308 · 52 lub 12 · 0,3. Ta informacja opisuje cel dla całego etapu, realizowany przez kilka lat szkolnych. Dla klasy 8 szablony zadań w tym obszarze pokazują, czego konkretnie się wymaga.

Typowy błąd: wiele dzieci przenosi z liczb całkowitych regułę „mnożenie daje większy wynik”. Przy 0,5 · 8 prowadzi to do tego, że uznają wynik za większy niż 8, choć wynosi on 4. Często przecinek stawia się na wyczucie, zamiast policzyć cyfry po przecinku. Wtedy 12 · 0,3 = 3,6 łatwo zamienia się w 36 lub 0,36. Ile miejsc po przecinku ma iloczyn, dziecko może zbadać na przykładach i uzasadnić, także przy użyciu kalkulatora.

W tej klasie w tym temacie są zadania takie jak „Mnożenie liczb dziesiętnych” z działaniami rachunkowymi, „Pomnożyć długość przez liczbę” z zadaniami tekstowymi, „Mnożenie liczb dziesiętnych: czy iloczyn jest większy?” do porównań bez liczenia, „Mnożenie liczb dziesiętnych: wybierz wynik” oraz „Mnożenie liczb dziesiętnych: prawda czy fałsz”. Trzy ostatnie typy zadań szczególnie pomagają sprawdzać wyniki pod kątem wiarygodności. Karty pracy są dostępne każda z rozwiązaniami.

MA.1.A.3.g: potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕).
MA.1.B.2.h: potrafią badać, uzasadniać lub obalać stwierdzenia dotyczące prawidłowości arytmetycznych (np. suma nieparzysta powstaje przez dodanie liczby parzystej i nieparzystej; iloczyny czterech kolejnych liczb są podzielne przez 24). potrafią badać i uzasadniać liczbę cyfr po przecinku w iloczynach i ilorazach liczb dziesiętnych (np. z kalkulatorem).

Typy zadań: Mnożenie ułamków dziesiętnych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków dziesiętnych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków dziesiętnych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków dziesiętnych: czy iloczyn jest większy? (kl. 5–6) · Pomnóż długość przez liczbę sztuk (kl. 5–6) · Pomnóż ułamki dziesiętne (kl. 5–6)

Czynniki pierwsze: rozkład liczb na liczby pierwsze

Dziecko uczy się zapisywać liczbę naturalną jako iloczyn liczb pierwszych, na przykład 12 = 2 · 2 · 3.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania Lehrplan 21 rozkład liczb naturalnych na czynniki pierwsze pojawia się jako rozszerzenie. Główną częścią tego punktu programu jest obliczanie procentów na kalkulatorze. Punkt programu nie podaje zakresu liczbowego, dlatego nie zakłada się tutaj określonego zakresu. Zadania w tej klasie wymagają rozłożenia liczby tak, aby pozostały tylko liczby pierwsze.

Typowym błędem jest zatrzymanie się zbyt wcześnie. Wtedy w wyniku pozostają czynniki, które można jeszcze rozłożyć, na przykład 12 = 2 · 6 zamiast 2 · 2 · 3. Dzieje się tak, ponieważ poszczególnych czynników nie sprawdza się pod kątem tego, czy są liczbami pierwszymi.

Zadania z tego działu są dostępne jako szablony:

  • Rozkład na czynniki pierwsze: rozłożyć liczbę w całości na czynniki pierwsze.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: wybierz liczbę: znaleźć liczbę, do której pasuje dany rozkład.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: brakujący czynnik: w niepełnym rozkładzie uzupełnić brakujący czynnik.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: jaka to liczba: na podstawie rozkładu wywnioskować pierwotną liczbę.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: ile czynników: wybrać liczbę czynników pierwszych spośród kilku możliwych odpowiedzi.

MA.1.A.3.h: potrafią wykonywać obliczenia procentowe za pomocą kalkulatora. Rozszerzenie: potrafią rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze.

Typy zadań: Rozkład na czynniki pierwsze: brakujący czynnik (kl. 5–6) · Rozkład na czynniki pierwsze: wybierz liczbę (kl. 6–7) · Rozkład na czynniki: jaka to liczba (kl. 6–7) · Rozkład na czynniki: ile czynników: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Rozłóż liczbę na czynniki pierwsze (kl. 5–6)

Dzielenie liczb dziesiętnych krok po kroku

Państwa dziecko uczy się dzielić liczby dziesiętne przez liczby naturalne oraz przez inne liczby dziesiętne, poprawnie przesuwając przecinek i sprawdzając wynik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawy programowe ogólnie wymagają, aby wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. Konkretnych zakresów liczbowych dla dzielenia liczb dziesiętnych nie podają. Zadania w tym dziale pokazują, co jest ćwiczone: dzielenie liczb dziesiętnych przez liczby naturalne oraz dzielenie, w którym przecinek trzeba przesunąć w obu liczbach.

Typowym błędem jest przesunięcie przecinka tylko w jednej z dwóch liczb albo błędne umieszczenie przecinka w wyniku. Liczby dziesiętne wyglądają jak liczby naturalne z przecinkiem, dlatego reguła, by przesunąć przecinek w obu liczbach o tyle samo miejsc, często wydaje się przypadkowa. Do tego dochodzi oczekiwanie, że dzielenie zawsze zmniejsza liczbę. Gdy dzielnik jest mniejszy od 1, wynik jest jednak większy od liczby wyjściowej.

Na karcie pracy Państwa dziecko spotka między innymi:

  • dzielenie liczb dziesiętnych jako ogólne zadania z dzieleniem
  • dzielenie przez liczbę naturalną
  • przesunięcie przecinka w obu liczbach
  • czy iloraz jest większy?, czyli porównanie, czy wynik jest większy od liczby wyjściowej
  • wybierz wynik oraz prawda czy fałsz, czyli sprawdzanie wyników

Wszystkie zadania są dostępne z rozwiązaniami do wydruku. Dzięki temu mogą Państwo wspólnie prześledzić kroki obliczeń.

MA.1.A.3.i: potrafią wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. potrafią obliczać pierwiastki i potęgi za pomocą kalkulatora (np. 4³ · 4³ = 4'096; 4³ + 4³ = 128; ³√8000). Rozszerzenie: potrafią wykonywać działania podstawowe na ułamkach zwykłych ze zmiennymi i podstawiać liczby za zmienne: a/b + c/d; a/b − c/d; a/b · c/d; a : c/b : d = a/c · b/d.

Typy zadań: Dzielenie dziesiętnych: przecinek w obu liczbach (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: przez liczbę naturalną (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: czy iloraz jest większy? (kl. 5–6) · Podziel ułamki dziesiętne (kl. 5–6)

Proste równania rozwiązywane za pomocą operacji odwrotnej

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać równania z jedną zmienną, stosując odpowiednią operację odwrotną lub podstawiając liczby i sprawdzając wynik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi rozwiązywać równania z jedną niewiadomą, stosując odpowiednie działanie odwrotne (na przykład odejmowanie zamiast dodawania) albo podstawiając liczbę i sprawdzając, czy pasuje. Podstawa programowa nie podaje dla tych równań żadnego zakresu liczb. Dlatego poziom widać przede wszystkim po postaciach równań, które pojawiają się w zadaniach: x + a = b, x − a = b, a · x = b oraz x : a = b.

Typowym błędem jest to, że przy x − a = b odejmuje się liczbę a zamiast ją dodać, ponieważ nie uwzględnia się działania odwrotnego. Zdarza się też, że zmienia się tylko jedną stronę równania. Pomocne jest wyobrażenie sobie wagi: to, co robimy po jednej stronie, musimy zrobić także po drugiej.

W kartach pracy z tego działu Twoje dziecko spotka między innymi następujące typy zadań:

  • Równanie x + a = b i Równanie x − a = b, także w postaci zmiana po obu stronach
  • Równanie a · x = b oraz Równanie x : a = b
  • Równanie a · x = b: czy ta liczba jest rozwiązaniem?, gdzie rozwiązanie sprawdza się przez podstawienie
  • Równanie x − a = b: wybierz rozwiązanie, gdzie z podanych liczb wybiera się poprawną

MA.1.A.4.h: potrafią rozwiązywać równania z niewiadomymi przez podstawianie lub działania odwrotne. potrafią stosować reguły kolejności działań (mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem) oraz reguły dotyczące nawiasów (np. 4 + 8 - 2 · 3 = 6; (4 + 8 - 2) · 3 = 30; 4 + (8 - 2) · 3 = 22). Rozszerzenie: potrafią stosować cechy podzielności przez 3, 4, 6, 8, 9, 25, 50 oraz wyznaczać dzielniki liczb naturalnych.

Typy zadań: Równanie a · x = b (kl. 4–6) · Równanie a · x = b: czy liczba jest rozwiązaniem? (kl. 4–6) · Równanie a · x = b: znajdź błąd (kl. 4–6) · Równanie x + a = b (kl. 4–6) · Równanie x : a = b (kl. 4–6) · Równanie x − a = b (kl. 4–6) · Równanie x − a = b: wybierz rozwiązanie (kl. 4–6) · Równanie x + a = b: zmiana po obu stronach (kl. 4–6)

Kolejność wykonywania działań z nawiasami: mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem

Twoje dziecko uczy się obliczać działania z nawiasami w odpowiedniej kolejności: najpierw nawias, potem mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się obliczać działania z nawiasami we właściwej kolejności: najpierw to, co jest w nawiasie, potem mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem, a w pozostałych przypadkach od lewej do prawej. Program nauczania podaje na to trzy przykłady: 4 + 8 − 2 · 3 = 6, (4 + 8 − 2) · 3 = 30 oraz 4 + (8 − 2) · 3 = 22. Liczby są małe i naturalne. Jaki dokładnie zakres liczbowy obowiązuje w 8. klasie, nie jest określone w fragmencie programu nauczania.

Często dziecko po prostu liczy od lewej do prawej i pomija zasadę mnożenia przed dodawaniem: z 4 + 8 − 2 · 3 wychodzi wtedy 10 · 3 = 30 zamiast 6. Drugi typowy błąd dotyczy nawiasów: nawias zostaje obliczony, ale dodawanie przed nim wykonuje się zbyt wcześnie. Z 4 + (8 − 2) · 3 wychodzi wtedy 4 + 6 = 10, a potem 10 · 3 = 30 zamiast 22.

Polecenie do tego tematu zwykle wygląda tak:

  • Oblicz wyrażenie z nawiasem: Wyrażenie należy obliczyć w całości.
  • Kolejność działań z nawiasami: wybierz wynik: Spośród kilku rozwiązań trzeba wybrać poprawne.
  • Kolejność działań z nawiasami: prawda czy fałsz: Podane obliczenie należy sprawdzić i znaleźć błąd w kolejności działań.

Do tych zadań dostępne są karty pracy do wydrukowania z rozwiązaniami, dzięki którym mogą Państwo sprawdzić wyniki w domu.

MA.1.A.4.h: potrafią rozwiązywać równania z niewiadomymi przez podstawianie lub działania odwrotne. potrafią stosować reguły kolejności działań (mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem) oraz reguły dotyczące nawiasów (np. 4 + 8 - 2 · 3 = 6; (4 + 8 - 2) · 3 = 30; 4 + (8 - 2) · 3 = 22). Rozszerzenie: potrafią stosować cechy podzielności przez 3, 4, 6, 8, 9, 25, 50 oraz wyznaczać dzielniki liczb naturalnych.

Typy zadań: Dwa wyrażenia z nawiasem: porównaj (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem krok po kroku (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: wybierz wynik (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: znajdź błąd (kl. 4–6) · Oblicz wartość wyrażenia z nawiasem (kl. 4–6) · Te same liczby, inna kolejność działań: uporządkuj (kl. 4–6)

Obliczanie kwadratów i sześcianów liczb

Dzieci zapisują powtarzające się czynniki jako potęgę, na przykład 15 · 15 · 15 = 15³, oraz obliczają kwadraty i sześciany liczb, a także kwadraty ułamków.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczniowie potrafią zapisać iloczyn równych czynników jako potęgę i odwrotnie, na przykład 15 · 15 · 15 = 15³ albo a · a · a · a = a⁴. Program nauczania nie określa dla tego zakresu liczb. Podaje jedynie przykłady, takie jak 15³ i a⁴. Kwadrat to zatem potęga o wykładniku 2, a sześcian to potęga o wykładniku 3.

Typowym błędem jest odczytywanie potęgi jako mnożenia przez wykładnik: 2³ zostaje wtedy zamienione na 2 · 3 = 6 zamiast 2 · 2 · 2 = 8. Podobnie zamienia się podstawę z wykładnikiem, mimo że 2³ = 8 i 3² = 9 dają różne wyniki. Przy ułamkach zdarza się, że podnosi się do kwadratu tylko licznik albo tylko mianownik. Rozszerzenie programu nauczania podkreśla dodatkowo, że 789 jest liczbą, a nie iloczynem 7, 8 i 9. Ciąg cyfr nie jest więc automatycznie mnożeniem.

Karty pracy do tego działu zawierają następujące typy zadań z rozwiązaniami:

  • Liczby kwadratowe i sześcienne, na przykład obliczanie 4² i 5³
  • Kwadrat ułamka, na przykład wyznaczanie (2/3)²
  • Potęga liczby naturalnej: wybór pasującego wyniku
  • Potęga ułamka: wybór pasującego mianownika
  • Potęga: brakująca podstawa, na przykład ?² = 49
  • Potęgi: porównanie ab i ba, na przykład 2³ i 3²

Szablony zadań obejmują liczby całkowite i ułamki. Liczby dziesiętne nie są w szablonach tego działu wymieniane osobno.

MA.1.A.4.i: potrafią zapisać iloczyn równych czynników w postaci potęgi i odwrotnie (np. 15 · 15 · 15 = 15³ ; a · a · a · a = a⁴). potrafią stosować prawo rozdzielności mnożenia względem dodawania przy przekształcaniu wyrażeń (np. a · (b + c) = a · b + a · c = ab + ac). potrafią sensownie zaokrąglać wyniki obliczeń. Rozszerzenie: rozumieją konwencje dotyczące zapisu wyrażeń algebraicznych (np. abc = a · b · c, ale 789 ≠ 7 · 8 · 9).

Typy zadań: Kwadrat i sześcian liczby (kl. 4–6) · Kwadrat ułamka (kl. 5–6) · Potęga liczby naturalnej: wybierz wynik (kl. 5–6) · Potęga ułamka: wybierz mianownik (kl. 5–6) · Potęgi małych liczb: uporządkuj (kl. 4–6) · Potęga: brakująca podstawa (kl. 5–6) · Potęgi: porównaj a^b i b^a (kl. 5–6)

Wzory skróconego mnożenia: iloczyny i kwadraty

Dzieci uczą się wymnażać iloczyny sumy i różnicy oraz kwadraty sum i różnic, a także rozpoznawać takie wyrażenia w zadaniach.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 8 dzieci liczą ze wzorami na iloczyn sumy i różnicy oraz na kwadraty sumy i różnicy. Mnożą wyrażenia takie jak (a + b)(a − b) lub (a − b)² i odwrotnie rozpoznają, kiedy wyrażenie ma postać wzoru na kwadrat dwumianu. Program nauczania pokazuje tę ideę na liczbach i polach, na przykład 18 · 22 = (20 − 2)(20 + 2) = 20² − 2², albo na prostokącie (a − b)(a + b).

Typowy błąd dotyczy kwadratu sumy: wiele dzieci pisze (a + b)² = a² + b² i pomija wyraz środkowy 2ab. Podnoszą do kwadratu każdy składnik osobno, jakby kwadrat był nawiasem, który rozdziela się na każdą część. Przy różnicach dochodzi błąd ze znakiem: wyraz środkowy wynosi wtedy −2ab, i to właśnie minus łatwo zginie.

W karcie pracy dzieci spotykają się z tymi typami zadań: Iloczyn sumy i różnicy, Kwadrat sumy lub różnicy, Kwadrat dwumianu: wybór współczynników przy x, Kwadrat dwumianu: brakujący wyraz środkowy oraz Suma razy różnica: wybór wyrazu wolnego. Dołączone rozwiązania pomogą Państwu znaleźć błędy, szczególnie przy znaku i przy wyrazie środkowym.

MA.1.A.4.l: potrafią rozwiązywać równania kwadratowe metodą rozkładu na czynniki (np. x² - 4 = 0). potrafią przekształcać wyrażenia z dwumianami, stosując przy tym wzory skróconego mnożenia (np. 4a² + 12ab² + 9b⁴ = (2a + 3b²)²). potrafią stosować reguły działań na potęgach a^x · a^y = a^(x+y) oraz zasadę: potęgowanie przed mnożeniem i dzieleniem, mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem.
MA.1.B.2.k: potrafią uzasadniać wyniki przez uogólnianie (np. kwadrat liczby jest o 1 większy od iloczynu dwóch sąsiednich liczb: 4 · 4 -1 = 3 · 5 → a² - 1 = (a - 1)(a + 1)). potrafią sprawdzać przekształcenia wyrażeń i przekształcenia równoważne.
MA.1.C.1.h: potrafią przedstawiać i opisywać działania na liczbach i zmiennych (np. 18 · 22 = (20 - 2)(20 + 2) → (a - b)(a + b) jako pole) oraz uogólniać.

Typy zadań: Iloczyn sumy i różnicy (kl. 9–10) · Kwadrat dwumianu: wybierz współczynnik przy x (kl. 9–10) · Kwadrat sumy i różnicy (kl. 9–10) · Suma razy różnica: wybierz wyraz wolny (kl. 9–10) · Kwadrat dwumianu: brakujący wyraz środkowy (kl. 9–10)

Rozwiązywanie układów dwóch równań z dwiema niewiadomymi

Uczysz się, jak łączyć ze sobą dwa równania z niewiadomymi x i y w taki sposób, aby jedna niewiadoma znikła i dzięki temu można było wyznaczyć drugą.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać układy równań liniowych z dwiema niewiadomymi. Stosuje przy tym metodę przeciwnych współczynników: dodaje lub odejmuje obie równania tak, aby jedna niewiadoma zniknęła. Program nauczania nie podaje dla tego sposobu konkretnego zakresu liczb, dlatego także tutaj żaden nie zostaje ustalony.

Często zdarza się następujące: równania są dodawane bez wcześniejszego dopasowania współczynników przy niewiadomych. Wtedy żadna niewiadoma nie znika, a rachunek staje się nieczytelny. Kolejnym typowym błędem jest pomyłka ze znakiem przy odejmowaniu, na przykład gdy przy rozwijaniu nawiasu przeoczy się minus przed nawiasem. Ponadto często obliczana jest tylko pierwsza wartość, a o drugiej zapomina się.

Na lekcjach dziecko spotyka pasujące do tego zadania z poniższych szablonów, każde z rozwiązaniami:

  • Układ równań, metoda przeciwnych współczynników: Układ jest rozwiązywany w całości.
  • Liczba rozwiązań układu: Określa się, czy układ ma dokładnie jedno, żadnego lub nieskończenie wiele rozwiązań.
  • Układ równań, wartość x: wybierz: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się poprawną wartość x.
  • Układ równań, wartość x: prawda/fałsz: Sprawdza się, czy podana wartość x jest poprawna.

MA.1.A.4.m: Potrafią przekształcać wyrażenia wymierne z dwumianami. Potrafią stosować prawa działań w wyrażeniach z potęgami i pierwiastkami oraz w liczbach zapisanych w notacji wykładniczej. Potrafią rozwiązywać równania wymierne z niewiadomą w mianowniku (np. 3/x + 2 = 4/x + 3) i równania z parametrem (np. ax + a = 7). Potrafią rozwiązywać układy równań liniowych z 2 niewiadomymi.

Typy zadań: Liczba rozwiązań układu (kl. 9–10) · Układ równań metodą przeciwnych współczynników krok po kroku (kl. 9–10) · Układ równań — metoda przeciwnych współczynników (kl. 9–10) · Układ równań, wartość x: prawda/fałsz (kl. 9–10) · Układ równań, wartość x: wstaw znak (kl. 9–10) · Układ równań, wartość x: wybierz (kl. 9–10) · Układ równań, wartość x: znajdź błąd (kl. 9–10)

Dodawanie i odejmowanie ułamków o różnych mianownikach

Państwa dziecko uczy się dodawać i odejmować ułamki o różnych mianownikach, najpierw doprowadzając je do wspólnego mianownika.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi dodawać i odejmować ułamki o różnych mianownikach. W tym celu najpierw sprowadza ułamki do wspólnego mianownika, rozszerzając je, a następnie wykonuje działanie na licznikach. Punkty planu nauczania podają mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50 i 100 oraz przedstawienie na modelu prostokąta lub koła, na przykład ½ + ¼. Te informacje dotyczą całego działu programu nauczania, a nie tylko klasy 8.

Typowym błędem jest dodawanie licznika do licznika i mianownika do mianownika, czyli ½ + ⅓ = 2/5. Dziecko traktuje wtedy ułamki jak dwie liczby całkowite. Drugim częstym błędem jest to, że przy rozszerzaniu mnoży się przez liczbę tylko mianownik, a nie licznik. Z ½ wychodzi wtedy 1/6 zamiast 3/6, i wynik jest błędny. Model prostokąta lub koła pomaga, ponieważ widać na nim, że razem można dodawać tylko części o jednakowej wielkości.

W klasie 8 są do tego dostępne karty pracy do wydrukowania z rozwiązaniami. Szablony zadań w tym obszarze to między innymi:

  • Dodawanie oraz odejmowanie ułamków o różnych mianownikach
  • Dodawanie ułamków o różnych mianownikach: zadanie tekstowe, w którym działanie wynika z sytuacji z życia codziennego
  • Ułamki o różnych mianownikach: licznik po sprowadzeniu do wspólnego mianownika, w którym licznik oblicza się po rozszerzeniu
  • Ułamki o różnych mianownikach: wybierz sumę, prawda czy fałsz oraz odpowiednie zadania wyboru dotyczące odejmowania

MA.1.A.3.f: potrafią dodawać i odejmować liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących (w pamięci lub z zapisywaniem własnych sposobów obliczeń, np. 30.8 + 5.6). potrafią skracać, rozszerzać, dodawać i odejmować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokątnym. potrafią wykonywać działania podstawowe za pomocą kalkulatora.
MA.1.C.1.g: potrafią przedstawiać i opisywać za pomocą odpowiednich modeli sumy, różnice i iloczyny ułamków oraz liczb dziesiętnych (np. iloczyn: ⅓ z ¾ z użyciem modelu prostokątnego; suma: ½ + ¼ z użyciem modelu kołowego).

Typy zadań: Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: prawda/fałsz (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: znajdź błąd (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: znajdź błąd (kl. 5–6) · Dodaj ułamki o różnych mianownikach (kl. 5–6) · Dodawanie ułamków o różnych mianownikach: z treścią (kl. 5–6) · Odejmij ułamki o różnych mianownikach (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: licznik (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: wybierz (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: licznik po sprowadzeniu (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: wybierz sumę (kl. 5–6)

Ułożenie równania na podstawie tekstu i jego rozwiązanie

Dziecko tłumaczy zadanie zapisane słownie na równanie z jedną niewiadomą, rozwiązuje je i sprawdza wynik na podstawie treści zadania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się przekładać zadanie z treści na równanie z jedną niewiadomą i rozwiązywać je. Punkt programu nauczania podaje jako przykład zagadkę liczbową: Liczbę potroić i powiększyć o 3 daje 33. Opisuje on cel obejmujący kilka lat szkolnych i nie podaje granic liczbowych. Przykład operuje małymi liczbami całkowitymi.

Typowy błąd dotyczy kolejności słów. W zdaniu „liczbę potroić i powiększyć o 3” liczba 3 nie należy do liczby, którą się potraja. Poprawnie jest 3x + 3 = 33. Często zapisuje się zamiast tego 3(x + 3) = 33 albo wykonuje „powiększenie” przed „potrojeniem”. Również często równanie zostaje rozwiązane poprawnie, ale nie sprawdza się, czy znaleziona liczba rzeczywiście spełnia treść zadania.

W 8. klasie dziecko spotyka w tym zakresie przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Równanie z treści: Jaką liczbę pomyślano? Dziecko układa równanie i je rozwiązuje.
  • Równanie na wartość początkową: Zadanie z kontekstu, w którym szukana jest wartość startowa.
  • Równanie z niewiadomą: Wybierz odpowiedź, czyli równanie pasujące do treści.
  • Równanie z niewiadomą: Prawda czy fałsz? Dziecko ocenia, czy podane równanie pasuje do treści.

MA.1.C.2.h: potrafią matematyzować i wymyślać zagadki liczbowe (np. jeśli liczbę potroimy i powiększymy o 3, otrzymamy 33). potrafią numerycznie opisywać ciągi figur (np. liczbę widocznych ścian w wieżach z 1, 2, 3, 4, ... kostek).
MA.3.C.3.g: Rozszerzenie: potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory i równania funkcji liniowych w sytuacjach praktycznych (np. równanie funkcji y = 2x + 3 z cena = 2 · liczba + 3).

Typy zadań: Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: znajdź błąd (kl. 5–6) · Równanie z treści: jaką liczbę pomyślano (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą na początku: z treścią (kl. 5–6)

Kontynuowanie ciągów liczbowych według reguły

Twoje dziecko uczy się kontynuować ciągi liczbowe według reguły oraz celowo wyznaczać poszczególne wyrazy.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 8. klasie Twoje dziecko kontynuuje ciągi liczbowe według reguły. Należą do nich ciągi o stałym kroku, na przykład 3, 7, 11, 15, ..., w których zawsze dodaje się tę samą liczbę, oraz ciągi, w których zawsze mnoży się przez tę samą liczbę, na przykład 2, 6, 18, 54, ... Ponadto opisuje ono ciągi figur, na przykład ile kwadratów występuje w figurze n. Program nauczania wymaga dla tej umiejętności w ciągu kilku lat szkolnych także ciągów nieliniowych, takich jak 1, 4, 9, 16, ...; takie zadania nie są przewidziane w kartach pracy dla tej klasy.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy dzieci mylą krok z numerem wyrazu. Przy 3, 7, 11, ... należy na przykład wyznaczyć 10. wyraz. Dziecko wykonuje wtedy dziesięć kroków zamiast dziewięciu, ponieważ nie uwzględnia, że pierwszy wyraz jest już wartością startową. Drugi częsty błąd: przy 2, 6, 18, ... dodaje się zamiast mnożyć, ponieważ dziecko patrzy tylko na różnicę dwóch sąsiednich wyrazów i nie sprawdza, czy pozostaje ona zawsze taka sama.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Rozpoznać regułę i kontynuować ciąg
  • Ciąg: zawsze dodawać tyle samo
  • Ciąg: zawsze mnożyć przez tę samą liczbę
  • Ciąg o stałym kroku: pierwszy wyraz, który wyraz jest na danym miejscu, wybrać wyraz lub rozstrzygnąć prawda/fałsz
  • Wzory figur: ile kwadratów występuje w figurze n

MA.1.B.3.d: potrafią postępować według instrukcji dotyczących sekwencji działań (np. w schematach blokowych) oraz wykorzystywać je przy badaniu struktur arytmetycznych (np. 1. Zacznij od liczby dwucyfrowej / 2. Jeżeli liczba jest parzysta: podziel przez 2, w przeciwnym razie: pomnóż przez 3 i dodaj 1 / 3. Powtórz 2.).
MA.1.C.2.f: potrafią przedstawiać na rysunku ciągi liczbowe i iloczyny (np. 14 · 14 za pomocą krzyża mnożenia; ciąg liczb 1, 3, 6, 10, ... za pomocą kropek).
MA.1.C.2.g: potrafią na przykładach konkretyzować prawidłowości w zbiorze liczb naturalnych (np. liczby kwadratowe mają nieparzystą liczbę dzielników → 16: 1, 2, 4, 8, 16). potrafią przedstawiać i porównywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10 oraz interpretować ich przedstawienia (np. model kołowy, model prostokątny, oś liczbowa). potrafią opisywać ciągi liczb wymiernych dodatnich (np. ½, ¼, ⅛, ...; 0.7, 0.77, 0.777, ...).
MA.1.C.2.h: potrafią matematyzować i wymyślać zagadki liczbowe (np. jeśli liczbę potroimy i powiększymy o 3, otrzymamy 33). potrafią numerycznie opisywać ciągi figur (np. liczbę widocznych ścian w wieżach z 1, 2, 3, 4, ... kostek).
MA.3.A.3.c: potrafią kontynuować liniowe i nieliniowe ciągi liczbowe (np. 90, 81, 70, 57, ...; 1, 4, 9, 16, ...; 1, 3, 6, 10, 15, ...).

Typy zadań: Ciąg o stałym kroku: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ciąg o stałym kroku: wybierz wyraz (kl. 4–6) · Ciąg o stałym kroku: znajdź błąd (kl. 4–6) · Ciąg: dodawaj ten sam krok (kl. 4–6) · Ciąg: mnóż przez tę samą liczbę (kl. 4–6) · Ciąg o stałym kroku: który to wyraz (kl. 5–6) · Ciąg o stałym kroku: pierwszy wyraz (kl. 5–6) · Odczytaj regułę ciągu i licz dalej (kl. 4–6) · Wzór z figur: ile kwadracików w figurze n (kl. 4–6)

Klasyfikacja trójkątów według boków i kątów

Dziecko uczy się nazywać trójkąty według ich boków i kątów, na przykład jako równoramienne, równoboczne, ostrokątne lub rozwartokątne.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 8 dziecko klasyfikuje trójkąty według dwóch cech. Ze względu na boki rozróżnia równoramienne (dwa równe ramiona) i równoboczne (trzy równe boki). Ze względu na kąty rozróżnia ostrokątne i rozwartokątne. Wiąże się z tym umiejętność poprawnego oznaczania wierzchołków, boków i kątów trójkąta. Punkty programu nauczania nie podają zakresu liczbowego, ponieważ chodzi o własności figur, a nie o rachunki na liczbach.

Typowy błąd: obie cechy nie są sprawdzane osobno. Trójkąt zalicza się tylko do jednego rodzaju, mimo że należy do obu podziałów, na przykład jest równoramienny i zarazem ostrokątny. Ponadto decyzję często podejmuje się „na oko”. Szkice rzadko są wykonane w skali, a kąt bliski 90° łatwo wydaje się ostry lub rozwarty. Pomocniejsze jest celowe szukanie równych boków lub dużego kąta oraz uzasadnianie decyzji.

Odpowiednie zadania z tego zakresu to:

  • Rodzaj trójkąta ze względu na boki: klasyfikowanie trójkąta na podstawie podanych długości boków lub szkicu.
  • Rodzaj trójkąta ze względu na kąty: określanie na podstawie kątów, czy trójkąt jest ostrokątny, czy rozwartokątny.
  • Rodzaje trójkątów: pojęcia nadrzędne i podrzędne: pokazanie, jak te pojęcia się łączą, na przykład że każdy trójkąt równoboczny jest także równoramienny.
  • Rodzaje trójkątów: prawda czy fałsz: sprawdzanie i uzasadnianie zdań o trójkątach.

MA.2.A.1.i: rozumieją i stosują pojęcia: środkowa boku, dwusieczna kąta, wysokość, prostopadła, podstawa, podstawa (figury przestrzennej), symetralna, ramię, siatka (rozwinięcie), okrąg opisany, okrąg wpisany, czworokąt, wielokąt, romb, równoległobok, deltoid, trapez, równoramienny, równoboczny, rozwartokątny, ostrokątny, symetria środkowa, obrót, punkt oryginalny, punkt obrazu, przystający, układ współrzędnych, dwuwymiarowy, trójwymiarowy. potrafią poprawnie oznaczać obiekty geometryczne: punkty, punkty obrazów, boki i kąty trójkątów i czworokątów.
MA.2.A.1.j: rozumieją i używają pojęć: współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, pole powierzchni bocznej, graniastosłup, walec. potrafią charakteryzować trójkąty i czworokąty ze względu na kąty, równoległość, przekątne, długości boków.

Typy zadań: Rodzaj trójkąta ze względu na boki (kl. 4–6) · Rodzaj trójkąta ze względu na kąty (kl. 4–6) · Rodzaje trójkątów: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Rodzaje trójkątów: zawieranie nazw (kl. 4–6)

Nazywanie czworokątów według ich właściwości

Twoje dziecko rozpoznaje czworokąty po ich właściwościach, przede wszystkim po równoległych bokach, i poprawnie je nazywa.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko uczy się rozpoznawać i nazywać czworokąt na podstawie jego cech. W centrum uwagi jest to, ile par boków jest równoległych. Do tego dochodzą kąty, długości boków i przekątne. Podstawa programowa dotycząca tego tematu obejmuje kilka lat nauki. Zadania w tej klasie pokazują część, w której Państwa dziecko nazywa czworokąty i sprawdza pary równoległych boków.

Typowym błędem jest traktowanie nazw jako oddzielnych szufladek. Dzieci mówią wtedy na przykład, że kwadrat nie jest prostokątem, bo nazywa się inaczej. Powodem jest to, że uczą się pojęć pojedynczo, zamiast zauważyć, że kwadrat ma wszystkie cechy prostokąta i dodatkowo boki tej samej długości. Podobnie często myśli się, że boki równoległe muszą być tej samej długości. Równoległość oznacza jednak tylko tyle, że boki nigdy się nie przecinają, niezależnie od ich długości.

Zadania na ten temat wyglądają tak:

  • Czworokąty: czy kwadrat jest też prostokątem – Państwa dziecko zastanawia się, jakie cechy te figury mają wspólnie.
  • Jak nazywa się ten czworokąt? – Państwa dziecko nazywa pokazaną figurę.
  • Pary boków równoległych: prawda czy fałsz – Państwa dziecko sprawdza zdania o bokach równoległych.
  • Czworokąty: ile par boków równoległych? – Państwa dziecko liczy pary boków równoległych danej figury.

MA.2.A.1.i: rozumieją i stosują pojęcia: środkowa boku, dwusieczna kąta, wysokość, prostopadła, podstawa, podstawa (figury przestrzennej), symetralna, ramię, siatka (rozwinięcie), okrąg opisany, okrąg wpisany, czworokąt, wielokąt, romb, równoległobok, deltoid, trapez, równoramienny, równoboczny, rozwartokątny, ostrokątny, symetria środkowa, obrót, punkt oryginalny, punkt obrazu, przystający, układ współrzędnych, dwuwymiarowy, trójwymiarowy. potrafią poprawnie oznaczać obiekty geometryczne: punkty, punkty obrazów, boki i kąty trójkątów i czworokątów.
MA.2.A.1.j: rozumieją i używają pojęć: współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, pole powierzchni bocznej, graniastosłup, walec. potrafią charakteryzować trójkąty i czworokąty ze względu na kąty, równoległość, przekątne, długości boków.

Typy zadań: Czworokąty: ile par boków równoległych? (kl. 4–6) · Jak nazywa się ten czworokąt? (kl. 5–6) · Pary boków równoległych: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Pary boków równoległych: wstaw znak (kl. 4–6) · Czworokąty: czy kwadrat to też prostokąt (kl. 5–6)

Obliczanie pól figur podobnych

Dziecko rozpoznaje podobne figury i na ich podstawie oblicza długości oraz pola powierzchni, na przykład przy skali kopii lub przy figurze podobnej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko rozpoznaje, kiedy dwie figury są podobne: mają ten sam kształt i różnią się tylko wielkością. Wychodząc od danej długości, może wtedy wyznaczyć odpowiednią długość drugiej figury i na tej podstawie obliczyć pole powierzchni.

Typowy błąd: gdy figura zostaje powiększona w stosunku 1:2, pole nie podwaja się, lecz czterokrotnie wzrasta. Wielu uczniów mnoży pole jedynie przez współczynnik skali. Pole zależy jednak od dwóch długości, na przykład długości razy szerokości, i obie zostają rozciągnięte. Dlatego pole mnoży się przez kwadrat współczynnika.

Zadania na ten temat w kartach pracy mają następujące formy:

  • Pole kopii w skali: Figura zostaje skopiowana w podanej skali i należy obliczyć pole kopii.
  • Pole figury podobnej: Pole figury podobnej wyznacza się na podstawie danego pola i stosunku długości.
  • Wybierz pole: Spośród kilku podanych wartości należy wybrać prawidłowe pole powierzchni.
  • Prawda czy fałsz: Ocenia się stwierdzenia dotyczące figur podobnych; błąd opisany powyżej często się tu ujawnia.

MA.2.A.1.l: rozumieją i stosują pojęcia: czworościan, przekątna bryły, wysokość bryły, wysokość ściany bocznej, wycinek koła, wierzchołek, podobieństwo, przeciwprostokątna, przyprostokątna, styczna, cięciwa. potrafią opisywać bryły za pomocą ich własności (długości odcinków, równoległość odcinków, kąty między odcinkami a płaszczyznami, pole powierzchni, objętość, przekątne bryły, siatka, liczba i kształt ścian bocznych, wierzchołki i krawędzie).
MA.2.A.2.j: potrafią skalować figury i prostopadłościany przy danej skali i danym środku jednokładności. potrafią wykonywać odwzorowania w układzie współrzędnych zgodnie z poleceniami oraz je modyfikować (np. współrzędne x pozostają stałe, a współrzędne y są podwajane).
MA.2.A.3.k: potrafią rozpoznawać podobieństwa oraz w przypadku figur i brył podobnych obliczać długości, pola powierzchni i objętości

Typy zadań: Figury podobne: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Figury podobne: wybierz pole (kl. 9–10) · Figury podobne: znajdź błąd (kl. 9–10) · Pole figury podobnej (kl. 9–10) · Trójkąty podobne: brakujący bok (kl. 9–11) · Figury podobne: pole kopii w skali (kl. 9–11)

Obliczanie pola równoległoboku

Dziecko oblicza pole równoległoboku na podstawie długości podstawy i wysokości poprowadzonej prostopadle do niej oraz rozpoznaje, które dane są do tego potrzebne.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń oblicza pole równoległoboków, czyli czworokątów mających dwie pary równoległych boków. Punkt programu nauczania ogólnie wymaga, aby wielokąty dzielić na części w celu obliczania pola oraz obliczać pole trójkątów i czworokątów. Dotyczy on całego etapu i nie podaje zakresów liczbowych. To, co konkretnie ćwiczy się w klasie 8, pokazują szablony zadań z tego działu: długość podstawy mnoży się przez odpowiadającą jej wysokość.

Typowym błędem jest użycie boku ukośnego zamiast pionowej wysokości. Bok ukośny jest dłuższy niż wysokość, dlatego obliczone pole wychodzi za duże. Drugim częstym błędem jest sytuacja, gdy podstawa i wysokość podane są w różnych jednostkach, np. podstawa w dm, a wysokość w cm, i mnoży się je bez przeliczenia.

Typowe zadania w tej serii to:

  • Pole równoległoboku: obliczyć pole na podstawie podstawy i wysokości
  • Pole równoległoboku: wybierz wynik: wybrać poprawny wynik spośród kilku możliwości
  • Pole równoległoboku: która dana jest zbędna?: rozpoznać, która długość boku nie jest potrzebna do obliczenia pola
  • Równoległobok w dm i cm: wybierz wynik oraz Podstawa w dm, wysokość w cm: ujednolicić jednostki przed obliczeniami
  • Pole równoległoboku: wysokość z pola: na podstawie danego pola wyznaczyć brakującą wysokość

MA.2.A.3.g: Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów.

Typy zadań: Pole równoległoboku (kl. 5–7) · Pole równoległoboku w dm i cm: wybierz wynik (kl. 6) · Pole równoległoboku: wybierz wynik (kl. 5–7) · Pole równoległoboku: która dana jest zbędna? (kl. 5–7) · Pole równoległoboku: podstawa w dm, wysokość w cm (kl. 6–7) · Pole równoległoboku: wysokość z pola (kl. 5–7)

Obliczanie pola trapezu

Dziecko uczy się obliczać pole trapezu na podstawie jego dwóch równoległych boków oraz wysokości i potrafi zastosować tę umiejętność w zadaniach tekstowych.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby dzieci potrafiły obliczać pole trójkątów i czworokątów oraz rozkładały wielokąty na prostsze figury cząstkowe, aby obliczyć ich pole. Trapez to czworokąt z dwoma równoległymi bokami. Podstawa programowa nie podaje dla tego tematu konkretnego zakresu liczbowego. Dostępne zadania pokazują, jak to wygląda w praktyce: pole oblicza się na podstawie dwóch równoległych boków i wysokości.

Typowym błędem jest podstawienie za wysokość boku ukośnego zamiast wysokości. Wysokość jest prostopadła do równoległych boków. Kolejne częste błędy to:

  • Używa się tylko jednego z dwóch równoległych boków.
  • Sumę równoległych boków mnoży się przez wysokość, ale wyniku nie dzieli się przez dwa.

Dostępne zadania na ten temat to:

  • Pole trapezu: bezpośrednie obliczenie na podstawie podanych boków i wysokości.
  • Pole działki w kształcie trapezu: zastosowanie w sytuacji z życia codziennego.
  • Pole trapezu: wybierz wynik oraz prawda czy fałsz: sprawdzanie, czy obliczenia i wynik są poprawne.
  • Pole trapezu: wysokość z pola: wzór wykorzystuje się w odwrotnym kierunku, aby wyznaczyć wysokość.

Do wszystkich zadań dostępne są karty pracy do wydrukowania wraz z rozwiązaniami, dzięki którym mogą Państwo wspólnie z dzieckiem sprawdzić obliczenia.

MA.2.A.3.g: Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów.

Typy zadań: Pole trapezu (kl. 5–7) · Pole trapezu krok po kroku (kl. 5–6) · Pole trapezu: dane zbędne (kl. 5–6) · Pole trapezu: prawda czy fałsz (kl. 5–7) · Pole trapezu: wybierz wynik (kl. 5–7) · Pole trapezu: znajdź błąd (kl. 5–7) · Pole trapezu: oblicz wysokość z pola (kl. 6–7) · Pole figury w kształcie trapezu (kl. 5–7)

Obliczanie pola powierzchni prostopadłościanu

Twoje dziecko oblicza pole powierzchni prostopadłościanu, wyznaczając pole każdej ściany i dodając wszystkie sześć wartości.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi obliczyć pola ścian prostopadłościanu na podstawie podanych długości krawędzi. Każda ściana jest prostokątem, którego pole wynika z dwóch długości krawędzi. Pole powierzchni to suma pól wszystkich sześciu ścian. Ściany leżące naprzeciwko siebie są równe, dlatego trzy różne prostokąty występują po dwa razy. Podstawa programowa nie podaje dla tej umiejętności odrębnego zakresu liczbowego. Opisuje natomiast sposób postępowania: obliczanie długości krawędzi i pól ścian oraz rozkładanie wielokątów i graniastosłupów na prostsze figury.

Typowe jest to, że dzieci liczą tylko trzy lub cztery ściany albo liczą jedną ścianę dwukrotnie, ponieważ nie zauważają ściany leżącej naprzeciwko. Kolejnym częstym błędem jest mnożenie ze sobą trzech krawędzi. Daje to objętość, a nie pole powierzchni. Pole powierzchni podaje się w cm², a objętość w cm³.

W tej klasie drukowane są do tego tematu następujące typy zadań:

  • Pole powierzchni prostopadłościanu: zadanie z życia (pudełko): Pole powierzchni zastosowane jest w sytuacji z życia codziennego.
  • Pole powierzchni prostopadłościanu: Pole powierzchni obliczane jest na podstawie podanych długości krawędzi.
  • Pole powierzchni prostopadłościanu: wybierz wynik: Poprawny wynik wybierany jest spośród kilku odpowiedzi.
  • Pole powierzchni sześcianu i Pole powierzchni sześcianu: wybierz wynik: Sześcian to prostopadłościan, którego wszystkie krawędzie są jednakowej długości.

Karty pracy nadają się do wydruku i zawierają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo sprawdzić obliczenia wspólnie z dzieckiem.

MA.2.A.3.g: Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów.
MA.2.B.1.k: potrafią systematycznie zmieniać kąty, odcinki i pola na figurach oraz bryłach i formułować przypuszczenia (np. kąt oparty na cięciwie w okręgu, stosunek średnicy okręgu do jego obwodu). potrafią systematycznie zmieniać długości krawędzi, pole powierzchni lub objętość brył i formułować zależności (np. zmiana długości krawędzi, pól powierzchni i objętości prostopadłościanu przy zmniejszeniu o połowę / podwojeniu wszystkich krawędzi). potrafią konstrukcyjnie rozwiązywać problemy geometryczne za pomocą dynamicznego oprogramowania geometrycznego oraz systematycznie zmieniać figury i zależności (np. porównywać kwadraty zbudowane na dwóch krótszych bokach trójkąta z kwadratem zbudowanym na najdłuższym boku).

Typy zadań: Pola powierzchni dwóch prostopadłościanów: porównaj (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu krok po kroku (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu: dane zbędne (kl. 5–6) · Pole powierzchni sześcianu (kl. 5–6) · Pole powierzchni sześcianu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Siatka prostopadłościanu: pole powierzchni (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu: z treścią (kl. 5–6)

Pole powierzchni walca, stożka i kuli

Twoje dziecko uczy się obliczać pole powierzchni walców, stożków i kul oraz wyznaczać przy stożku kąt środkowy jego rozwinięcia.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się obliczać pole powierzchni walców, stożków i kul. Przy stożku obejmuje to również zrozumienie rozwinięcia powierzchni bocznej jako wycinka koła oraz wyznaczenie jego kąta środkowego. Punkt programu dotyczy także długości i objętości oraz ostrosłupów; ta strona ogranicza się do pola powierzchni. Podstawa programowa nie podaje dla tego punktu zakresu liczbowego, dlatego także tutaj żaden nie jest podany.

Typowe błędy pojawiają się wtedy, gdy myli się pojęcia i części bryły. Przy stożku często do wzoru na pole powierzchni bocznej wstawia się wysokość stożka zamiast tworzącej, czyli ukośnej krawędzi bocznej. Przy walcu czasem zapomina się, że do zakrzywionej powierzchni bocznej należą dwa koła. Ponadto promień bywa czasem mylony ze średnicą.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Pole powierzchni walca: obliczyć lub wybrać z podanych wartości właściwy wynik (szablon „Wybierz wynik”).
  • Pole powierzchni stożka: obliczyć lub wybrać odpowiednią wartość (szablon „wybierz wartość”).
  • Pole powierzchni kuli: obliczyć.
  • Kąt środkowy rozwinięcia stożka: wyznaczyć kąt wycinka koła, w który można rozwinąć powierzchnię boczną.

Karty pracy do tych zadań można wydrukować; zawierają one rozwiązania, dzięki czemu może Pan/Pani dobrze wspierać dziecko podczas ćwiczeń.

MA.2.A.3.j: potrafią obliczać długości odcinków, pola i objętości w ostrosłupach, stożkach i kulach. potrafią wyznaczać kąty na podstawie sum kątów, twierdzenia Talesa, podobieństwa i przystawania.

Typy zadań: Pole powierzchni kuli (kl. 10–12) · Pole powierzchni walca (kl. 10–12) · Pole powierzchni walca: wybierz wynik (kl. 10–12) · Kąt rozwinięcia powierzchni bocznej stożka (kl. 10–12) · Pole powierzchni stożka (kl. 10–12) · Pole powierzchni stożka: wybierz wartość (kl. 10–12)

Obliczanie brakujących części kątów

Uczeń oblicza brakującą część kąta na podstawie podanych miar kątów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby kąty wyznaczać na podstawie sum kątów, twierdzenia Talesa oraz podobieństwa i przystawania. Punkt programu nie podaje stałego zakresu liczb. W 8. klasie szablon zadania pokazuje, o co chodzi konkretnie: obliczyć brakującą część kąta, gdy znana jest reszta.

Oczywistą pułapką jest pomylenie szukanej części z całością albo nieodjęcie wszystkich znanych części. Jest to jednak domysł wynikający z charakteru zadania. Dostępne informacje nie wymieniają typowych błędów.

Zadanie na tym poziomie podaje kąt z jedną lub kilkoma znanymi częściami. Dziecko wyznacza nieznaną część i uzasadnia tok rachunku. Karty pracy do tego tematu zawierają przykładowe zadania z rozwiązaniami, które można wykorzystać do ćwiczeń.

MA.2.A.3.j: potrafią obliczać długości odcinków, pola i objętości w ostrosłupach, stożkach i kulach. potrafią wyznaczać kąty na podstawie sum kątów, twierdzenia Talesa, podobieństwa i przystawania.

Typy zadań: Brakująca część kąta (kl. 4–6) · Brakująca część kąta: trzy kąty w kącie pełnym (kl. 4–6) · Brakująca część kąta: wybierz miarę (kl. 4–6) · Proste równoległe i sieczna: brakujący kąt (kl. 6–7) · Trzeci kąt trójkąta krok po kroku (kl. 4–6) · Trzeci kąt trójkąta: dane zbędne (kl. 4–6) · Trzeci kąt w kącie pełnym: wybierz miarę (kl. 4–6)

Twierdzenie o odcinkach proporcjonalnych (twierdzenie Talesa): obliczanie długości odcinków

Dziecko oblicza brakujące długości odcinków w figurach z dwiema prostymi, które przecinają się w jednym punkcie i są przecinane przez proste równoległe, porównując stosunki odcinków.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się, jak w figurze z równoległymi prostymi wyznaczyć nieznaną długość odcinka. W tym celu zestawia dwie proporcje jako równe: odcinki na jednej prostej mają względem siebie taki sam stosunek, jak odpowiadające im odcinki na drugiej. Plan nauczania nie podaje dla tego tematu konkretnego zakresu liczb. Wyraźnie wymienia podobieństwo, same twierdzenia o promieniach nie są jednak wymienione. Związek ten opiera się na podobnych trójkątach.

Typowym błędem jest niewłaściwe przyporządkowanie odcinków. Dziecko wtedy przyrównuje odcinek do innego odcinka, który mu nie odpowiada, albo zapisuje ułamek odwrotnie. Przyczyna: najpierw trzeba dokładnie rozpoznać, które odcinki wychodzące ze wspólnego punktu do siebie należą. Dopiero wtedy można poprawnie ułożyć równanie.

W kartach pracy do tego tematu występują trzy typy zadań:

  • Twierdzenie o promieniach: wybierz długość odcinka: Dziecko wybiera z podanych długości tę, która pasuje do figury.
  • Twierdzenie o promieniach: prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza, czy podana równość proporcji pasuje do figury.
  • Twierdzenie o promieniach: Dziecko oblicza brakującą długość odcinka. Rozwiązania są każdorazowo podane.

MA.2.A.3.j: potrafią obliczać długości odcinków, pola i objętości w ostrosłupach, stożkach i kulach. potrafią wyznaczać kąty na podstawie sum kątów, twierdzenia Talesa, podobieństwa i przystawania.
MA.2.B.2.g: potrafią wyjaśnić wzory na objętość graniastosłupów i ostrosłupów (np. rozłożyć sześcian na ostrosłupy za pomocą przekrojów i wyznaczyć ich objętość). potrafią uzasadnić twierdzenia z geometrii płaszczyzny na przykładach i rozumieć ich uzasadnienia (np. twierdzenie Pitagorasa, twierdzenie o kącie wpisanym, twierdzenie Talesa).

Typy zadań: Twierdzenie Talesa (kl. 9–10) · Twierdzenie Talesa: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Twierdzenie Talesa: wybierz długość odcinka (kl. 9–10) · Twierdzenie Talesa: znajdź błąd (kl. 9–10)

Sprawdzanie siatek sześcianów

Twoje dziecko uczy się sprawdzać, czy figura złożona z kwadratów jest siatką sześcianu, wyobrażając sobie składanie lub rzeczywiście składając siatkę.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko może sprawdzić siatki sześcianu, wyobrażając sobie, jak figura zostaje złożona, albo fizycznie składając ją z kartki papieru. Podstawy programowe nie określają tu zakresu liczbowego, chodzi o wyobraźnię przestrzenną, a nie o rachunki.

Typowe jest to, że dzieci zwracają uwagę tylko na liczbę kwadratów. Sześć kwadratów wygląda na siatkę, ale niektóre ułożenia nie składają się w sześcian. Prostokąt z 2 na 3 kwadraty na przykład nie jest siatką sześcianu: podczas składania dwie ściany lądują jedna na drugiej, a jedna strona pozostaje otwarta. Decydujące jest, aby każda z sześciu ścian pojawiła się dokładnie raz.

Zadanie w tym dziale nosi nazwę Siatka sześcianu: prawda czy fałsz. Twoje dziecko widzi siatkę i decyduje, czy można ją złożyć w sześcian. Karty pracy zawierają rozwiązania do sprawdzenia. Siatki prostopadłościanów oraz graniastosłupów i ostrosłupów są w podstawie programowej, ale w tym obszarze nie są oferowane jako osobne zadania. Jako własna propozycja do sprawdzenia pomaga złożenie wyciętej siatki.

MA.2.B.2.b: potrafią stosować strategie heurystyczne: zmieniać linie i kąty, szkicować przykłady, porównywać figury i bryły. potrafią sprawdzać siatki sześcianów i prostopadłościanów poprzez składanie.
MA.2.C.1.g: potrafią z kwadratów i prostokątów wykonać sześciany i prostopadłościany, a także odwrotnie – narysować siatkę sześcianów i prostopadłościanów przez rozwijanie.
MA.2.C.1.k: potrafią szkicować graniastosłupy i ostrosłupy oraz przedstawiać je w rzucie ukośnym, w widoku z góry, z przodu i z boku, a także rysować ich siatki.
MA.2.C.3.d: potrafią w wyobraźni zmieniać położenie figury lub prostopadłościanu oraz opisywać takie zmiany (np. w myślach obrócić pulpit o 180°). potrafią w wyobraźni sprawdzać siatki sześcianów i prostopadłościanów.

Typy zadań: Siatka sześcianu – ściana naprzeciw: znajdź błąd (kl. 5–7) · Siatka sześcianu: czy to siatka? (kl. 5–6) · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw (kl. 5–7) · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw: prawda czy fałsz (kl. 5–7) · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw: wybierz wynik (kl. 5–7) · Siatka sześcianu w zadaniu tekstowym: kostka do gry (kl. 5–7)

Odległość dwóch punktów o tej samej współrzędnej

Dziecko uczy się określać odległość między dwoma punktami leżącymi na tej samej poziomej lub pionowej linii siatki.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko może wyznaczyć odległość między dwoma punktami o tej samej współrzędnej x lub tej samej współrzędnej y. Odczytuje długość odcinka na wspólnej linii siatki albo oblicza różnicę drugiej współrzędnej. Punkt planu MA.2.C.4.i mówi o figurach w układzie współrzędnych, także o współrzędnych ujemnych i niecałkowitych. Jakie liczby pojawiają się konkretnie w klasie 8, pokazują zadania na tej stronie.

Typowym błędem jest liczenie punktów siatki zamiast odległości. Kto liczy także punkty, otrzymuje długość większą o jeden. Przy współrzędnych ujemnych często pojawia się drugi błąd: liczby takie jak -2 i 3 są po prostu odejmowane jako 2 i 3, mimo że odległość przez punkt zerowy wynosi 5.

Typowe zadania na tej stronie to:

  • Odległość punktów o tej samej współrzędnej: Dziecko wyznacza odległość dwóch punktów leżących na wspólnej linii siatki.
  • Odległość na linii siatki: prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza, czy podana długość odpowiada odległości na siatce.
  • Wspólna współrzędna: wybierz liczbę: Dziecko rozpoznaje, która liczba jest wspólną współrzędną danych punktów.

MA.2.C.4.d: potrafią rysować figury w układzie współrzędnych, przesuwać je poziomo i pionowo oraz podawać współrzędne wierzchołków.
MA.2.C.4.i: potrafią przedstawiać figury w prostokątnym układzie współrzędnych (także o ujemnych i niecałkowitych współrzędnych). potrafią w układzie współrzędnych obliczać odległości i pola figur.

Typy zadań: Odległość punktów na prostej kratki: prawda czy fałsz (kl. 6) · Odległość punktów na prostej kratki: znajdź błąd (kl. 6) · Odległość punktów o wspólnej współrzędnej (kl. 6) · Wspólna współrzędna punktów: wybierz liczbę (kl. 6)

Zamiana jednostek pola i objętości

Dziecko uczy się zamieniać wielkości pól i objętości, takie jak m², dm², cm², hektar i ar, na sąsiednią jednostkę.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko przelicza wartości powierzchni i objętości z jednej jednostki miary na sąsiednią, na przykład z decymetrów kwadratowych na centymetry kwadratowe albo z hektarów na ary. Punkty programu nauczania opisują cały etap, a nie tylko klasę 8. Zadania w tej klasie pokazują, co konkretnie się ćwiczy: zamianę na większą i na mniejszą jednostkę powierzchni, hektary na ary, ary na metry kwadratowe oraz zamianę na mniejszą jednostkę objętości. Zakresy liczbowe nie są w programie podane, chodzi o wymienione jednostki.

Typowy błąd powstaje dlatego, że przy długościach obowiązuje: 1 m = 10 dm. Wielu uczniów przenosi ten współczynnik 10 na powierzchnie. Przy powierzchniach jednak obowiązuje 1 m² = 100 dm², ponieważ jednostka jest podniesiona do kwadratu w obu kierunkach. Przy objętości współczynnik wynosi 1000 (1 dm³ = 1000 cm³). Podobnie 1 ha = 100 a oraz 1 a = 100 m².

Typowe zadania to przeliczenia w rodzaju „3 m² na dm²” (rozwiązanie: 300 dm²) lub hektary na ary. Do tego dochodzą zadania porównawcze, w których wielkości o różnych jednostkach trzeba uporządkować, zadania, w których trzeba wybrać odpowiednie przeliczenie, oraz zadania typu prawda-fałsz. Szacowanie powierzchni i objętości program również wymienia, jednak w materiałach nie pojawia się ono jako osobne zadanie.

MA.3.A.1.h: rozumieją i stosują pojęcia: proporcjonalność, pole powierzchni, objętość, zawartość, średnia, wykres kołowy, wykres słupkowy, wykres liniowy, dane, częstość, przypadek, pamięć. potrafią orientować się w wielkościach odniesienia: 1 m², 1 dm², 1 cm², 1 mm², 1 bit, 1 bajt, 1 kB. potrafią nazywać jednostki miar i używać ich skrótów: jednostki pola powierzchni (km², m², dm², cm², mm²), czas (d, h, min, s).
MA.3.A.1.i: potrafią orientować się w wielkościach referencyjnych: 1 m³, 1 dm³, 1 cm³. potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mega, giga, tera.
MA.3.A.1.j: rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $).
MA.3.A.2.i: potrafią szacować pola powierzchni i objętości [m³] w odpowiedniej jednostce miary oraz zamieniać je na sąsiednie jednostki miary. potrafią porównywać wielkości w sposób bezwzględny i względny (np. 120 sztuk lub 60% albo ⅗ danej ilości). potrafią mierzyć odległości i czas trwania do obliczeń prędkości.

Typy zadań: Jednostki pola: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Jednostki pola: wybierz zamianę (kl. 5–6) · Jednostki pola: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zamień ary na metry kwadratowe (kl. 5–6) · Zamień hektary na ary (kl. 5–6) · Zamień na mniejszą jednostkę objętości (kl. 5–6) · Zamień na mniejszą jednostkę pola (kl. 5–6) · Zamień na większą jednostkę pola (kl. 5–6) · Jednostki pola: porównaj wielkości (kl. 5–6)

Liczenie pieniędzy: budżet, reszta i lepsza oferta

Uczennica lub uczeń liczy we frankach i rappenach, planuje budżet, ustala resztę i porównuje oferty na podstawie ceny jednostkowej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania Lehrplan 21 nauka o pieniądzach polega na tworzeniu, dodawaniu i odejmowaniu kwot w frankach i rappenach, na przykład 25 Fr. 60 Rp. + 14 Fr. 30 Rp. Te przykłady dotyczą całego etapu nauki, a nie tylko 8. klasy. Ponadto wyrażenie rachunkowe nabiera znaczenia, na przykład 125 Fr. + 4 Fr. + 4 Fr. + 4 Fr. − 34 Fr. jako oszczędności, kieszonkowego i zakupu piłki. To, czego konkretnie oczekuje się w klasie 8, pokazują wzorcowe zadania z tego obszaru.

Typowym błędem jest pomylenie franków z rappenami. Z 2.5 Fr. robi się wtedy 2 Fr. 5 Rp. zamiast 2 Fr. 50 Rp., i sumy przestają się zgadzać. Porównując oferty, często porównuje się ceny całkowite, mimo że ilości są różne. Kto najpierw obliczy cenę jednostkową, od razu widzi, która oferta jest korzystniejsza. W zadaniach budżetowych czasem zapomina się o jednej pozycji, przez co pozostała kwota wychodzi za wysoka.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Porównywanie ofert: zadanie z kontekstu, która oferta jest tańsza
  • Zadanie z pieniędzmi: ile zostaje po zakupach
  • Korzystniejsza oferta: wybór ceny jednostkowej albo decyzja prawda lub fałsz
  • Budżet: wybór, ile zostaje, albo decyzja prawda lub fałsz

Dokładne zakresy liczb znajdują się na samych kartach pracy, które drukuje się wraz z rozwiązaniami.

MA.3.A.1.j: rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $).
MA.3.A.2.d: potrafią tworzyć, dodawać i odejmować kwoty pieniężne w fr. i rp. (np. utworzyć 20 fr. z 2 · 5 fr. + 5 · 2 fr.; 25 fr. 60 rp. + 14 fr. 30 rp.). potrafią określać godziny na zegarach analogowych i cyfrowych.
MA.3.A.2.h: potrafią szacować, wyznaczać, porównywać, zaokrąglać wielkości (pieniądze, długości, ciężar lub masę, czas, pojemność [l]), wykonywać z nimi obliczenia, zamieniać na sąsiednie jednostki miar i zapisywać w dwóch jednostkach.
MA.3.C.3.e: potrafią nadawać znaczenie wyrażeniom arytmetycznym i tabelom (np. 125 fr. + 4 fr. + 4 fr. + 4 fr. - 34 fr. → 125 fr. oszczędności. 3 tygodnie po 4 fr. kieszonkowego. Zakup piłki za 34 fr.).

Typy zadań: Budżet: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Budżet: znajdź błąd (kl. 4–6) · Budżet: wybierz, ile zostanie (kl. 4–6) · Korzystniejsza oferta: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Korzystniejsza oferta: znajdź błąd (kl. 4–6) · Pieniądze w zadaniu: ile zostanie po zakupach (kl. 4–6) · Korzystniejsza oferta: wybierz cenę sztuki (kl. 4–6) · Porównanie ofert: zadanie z treścią, która tańsza (kl. 4–6) · Zakupy z groszami: szacowanie i reszta (kl. 4–5)

Zamiana jednostek: prędkość, gęstość, ciśnienie

Uczysz się przeliczać prędkości, gęstości i ciśnienia z jednej jednostki na inną, na przykład km/h na m/s.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 8 dzieci liczą z wielkościami złożonymi z dwóch jednostek, na przykład prędkością (km/h, m/s), gęstością (g/cm³, kg/m³) lub ciśnieniem (N/cm², N/m²). Zamieniają dane wartości na inną jednostkę, na przykład 72 km/h na 20 m/s. Program nauczania opisuje tę umiejętność na dłuższym etapie. W klasie 8 zadania pokazują przede wszystkim przeliczenia, które wymieniono w poniższych przykładach.

Typowy błąd wynika z tego, że w obu jednostkach kryją się różne wielkości. Przy zamianie km/h na m/s trzeba przeliczyć zarówno długość, jak i czas. Kto podstawi tylko 1 km = 1000 m i zapomni o godzinie, otrzyma błędne wyniki. Również przy jednostkach powierzchni i objętości współczynnik jest większy niż przy długościach:

  • Ciśnienie: 1 m² ma 10 000 cm², dlatego 1 N/cm² odpowiada dokładnie 10 000 N/m². Kto liczy z 100, pozostaje na poziomie długości.
  • Gęstość: 1 g/cm³ odpowiada 1000 kg/m³, a nie 100.

Typowe zadania na kartach pracy to: Prędkość: zamiana km/h na m/s, Zamiana prędkości: km/h i m/s oraz Zamiana gęstości i ciśnienia. Dodatkowo są zadania z wyborem odpowiedzi lub decyzją prawda-fałsz, na przykład zamiana g/cm³ na kg/m³ (wybierz odpowiedź), zamiana N/cm² na N/m² (prawda lub fałsz) oraz zamiana km/h na m/s (wybierz odpowiedź). Do wszystkich zadań są rozwiązania, dzięki którym rodzice mogą prześledzić tok rozumowania.

MA.3.A.2.k: potrafią wykonywać obliczenia ze złożonymi liczbami miarowymi i przeliczać wielkości z jednej jednostki na inną. potrafią przeliczać prędkości (np. z 200 m/10 s na 72 km/h).

Typy zadań: Zamiana jednostek gęstości i ciśnienia (kl. 10–11) · Zamiana jednostek prędkości: km/h i m/s (kl. 10–11) · Zamiana prędkości km/h na m/s: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Prędkość: zamiana km/h na m/s (kl. 10–11) · Zamiana N/cm² na N/m²: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Zamiana N/cm² na N/m²: znajdź błąd (kl. 10–11) · Zamiana g/cm³ na kg/m³: wybierz odpowiedź (kl. 10–11)

Porównywanie liczb: różnica czy iloraz

Dziecko uczy się porównywać dwie liczby na dwa sposoby: o ile jedna jest większa (różnica) i ile razy jest większa (iloraz).

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec klasy 8 dziecko potrafi porównać dwie liczby lub wielkości. Oblicza, o ile jedna jest większa, wykonując odejmowanie, oraz ile razy jedna zawiera drugą, wykonując dzielenie. Leżący u podstaw punkt podstawy programowej jako przykład wymienia udziały w liczbach tysięcznych: w miejscowości X mieszka 12 000 osób i są 2 sklepy z zabawkami, a w miejscowości Y mieszka 30 000 osób i jest 8 sklepów. Ten punkt opisuje dłuższy fragment podstawy programowej. Dla klasy 8 liczy się ta część, którą obejmują szablony zadań z tego działu.

Typowy błąd wynika stąd, że oba pytania można sformułować za pomocą słowa „większy”. Kto przy pytaniu „ile razy większy” odejmuje zamiast dzielić, otrzyma wprawdzie liczbę, ale odpowie na inne pytanie. Z kolei często dzieli się wtedy, gdy pytanie dotyczy różnicy. Pomocne jest pytanie: szukam odległości czy czynnika?

W karcie pracy do tego tematu występują następujące typy zadań:

  • Porównanie przez różnicę: „o ile większy” to liczba.
  • Porównanie przez iloraz: „ile razy większy” to liczba, także jako zadanie z treścią „ile razy więcej”.
  • Liczba k razy większa: Z danego czynnika oblicza się odpowiadającą mu liczbę.
  • Zadania wyboru: Przy „Ile razy większy: wybierz odpowiedź” i „O ile większa jest liczba: wybierz odpowiedź” podane są możliwe rozwiązania, a dziecko wybiera właściwe.

Wszystkie zadania są dostępne jako arkusze do wydruku z rozwiązaniami, dzięki czemu mogą Państwo prześledzić obliczenia.

MA.3.A.3.f: potrafią wyznaczać i porównywać udziały (np. w X z 2 sklepami z zabawkami mieszka 12 000 osób; w Y z 8 sklepami z zabawkami mieszka 30 000 osób).

Typy zadań: Ile razy większa: wybierz odpowiedź (kl. 4–5) · Liczba k razy większa (kl. 4–5) · O ile jedna liczba jest większa: wybierz odpowiedź (kl. 4–6) · Porównanie ilorazem: ile razy więcej (zadanie) (kl. 4–6) · Porównanie ilorazem: ile razy większa liczba (kl. 4–6) · Porównanie różnicą: o ile większa liczba (kl. 4–6)

Wyznaczanie prostych z punktów lub równoległych

Państwa dziecko uczy się wyznaczać równanie funkcji liniowej na podstawie dwóch punktów lub na podstawie prostej równoległej przechodzącej przez dany punkt.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi obliczyć współczynnik kierunkowy prostej na podstawie dwóch danych punktów i na tej podstawie wyznaczyć równanie funkcji liniowej przechodzącej przez oba punkty. Ponadto potrafi znaleźć prostą równoległą do danej prostej przechodzącą przez inny punkt, przejmując jej współczynnik kierunkowy. Plan nauczania nie podaje zakresu liczbowego, dlatego nie wynika z niego, czy występują tylko liczby całkowite, czy także ułamki. Rysowanie wykresu oraz miejsce zerowe również należą do tego punktu planu nauczania, ale nie występują w szablonach zadań tego działu.

Współczynnik kierunkowy często jest obliczany błędnie, ponieważ punkty podstawia się do licznika i mianownika w różnej kolejności. Wtedy znak jest niewłaściwy. Przy prostej równoległej często przejmuje się tylko współczynnik kierunkowy, ale nie wyznacza się na nowo wyrazu wolnego. Prosta przechodzi wtedy przez punkt przecięcia z osią prostej wyjściowej, a nie przez wymagany punkt. Sprawdzenie, polegające na podstawieniu danego punktu do równania, od razu pokazuje ten błąd.

Zadania w tym dziale mają stałe formy:

  • Funkcja liniowa przez dwa punkty: wyznaczyć równanie.
  • Prosta równoległa przez punkt: znaleźć równanie prostej równoległej, także jako zadanie wyboru z odpowiedziami do wyboru.
  • Współczynnik kierunkowy prostej przez dwa punkty: wybierz odpowiedź oraz Wyraz wolny prostej: wybierz odpowiedź: wybrać pasującą wartość.
  • Współczynnik kierunkowy prostej przez dwa punkty: prawda czy fałsz: ocenić stwierdzenie dotyczące współczynnika kierunkowego.

MA.3.A.3.k: potrafią dla funkcji liniowych narysować wykres funkcji, wyznaczyć współczynnik kierunkowy, wyraz wolny (punkt przecięcia z osią y) oraz miejsce zerowe.

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy prostej: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Współczynnik kierunkowy prostej: wstaw znak (kl. 9–10) · Współczynnik kierunkowy prostej: znajdź błąd (kl. 9–10) · Argument funkcji liniowej: pytanie odwrotne (kl. 9–10) · Funkcja liniowa: brakujący współczynnik kierunkowy (kl. 9–10) · Prosta równoległa przez punkt (kl. 9–10) · Współczynnik kierunkowy prostej: dane zbędne (kl. 9–10) · Współczynnik kierunkowy prostej: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Wzór funkcji liniowej z dwóch punktów (kl. 9–10) · Prosta równoległa przez punkt: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Wyraz wolny prostej przez dwa punkty: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Funkcja liniowa w cenniku: dla jakiego argumentu (kl. 9–10)

Zależności liniowe: koszty w tabeli i na wykresie

Państwa dziecko uczy się rozpoznawać w sytuacjach z życia codziennego, kiedy dwie wielkości są ze sobą związane zależnością liniową, oraz przedstawiać tę zależność w postaci tabeli wartości, wyrażenia i wykresu.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko rozpoznaje w sytuacjach z życia codziennego, kiedy dwie wielkości są ze sobą powiązane liniowo, na przykład gdy cena przejazdu taksówką składa się z opłaty podstawowej i stałej ceny za każdy km. Potrafi wpisać odpowiadające sobie wartości do tabeli, narysować je jako wykres w układzie współrzędnych i przełożyć daną sytuację na język matematyki. Przy tym nazywa właściwe wielkości i wybiera odpowiednie jednostki miar. Punkty planu nauczania nie określają dla 8. klasy stałego zakresu liczbowego; decydujące są sytuacje z życia codziennego.

Częstym błędem jest traktowanie opłaty podstawowej jak ceny za jednostkę i po prostu obliczanie „liczba km razy cena”. Wtedy wykres przechodzi przez początek układu, mimo że prosta zaczyna się od opłaty podstawowej. Często myli się również to, która wartość jest współczynnikiem kierunkowym (cena za km), a która wartością początkową (opłata podstawowa).

Zadania do tego tematu występują w trzech formatach:

  • Koszty jako funkcja liniowa i jej wykres: Koszty są opisane za pomocą funkcji i narysowane jako prosta.
  • Zależność liniowa: koszty (wybierz): Spośród podanych odpowiedzi wybiera się właściwą.
  • Zależność liniowa: koszty (prawda/fałsz): Należy zdecydować, czy stwierdzenia dotyczące zależności kosztów są prawdziwe.

Do każdego tematu dostępne są drukowane karty pracy z rozwiązaniami, dzięki którym mogą Państwo sprawdzić wyniki dziecka.

MA.3.C.2.f: Rozpoznawać zależności proporcjonalne i liniowe (rozszerzenie: odwrotnie proporcjonalne) w sytuacjach praktycznych (np. cena przejazdu taksówką przy opłacie podstawowej i stałej cenie za kilometr). Potrafić przedstawiać pary wartości oraz wykresy funkcji w układzie współrzędnych (np. czasy pośrednie w biegach na 10'000 m; ciężar względnie masa i cena produktów spożywczych). Potrafić przekładać sytuacje z życia codziennego (np. pole powierzchni pokoju; prędkość samochodu; zużycie benzyny) na język matematyczny, określać właściwe wielkości i dobierać odpowiednie jednostki miar.
MA.3.C.2.h: potrafią przyporządkowywać do siebie i interpretować tabele wartości, diagramy, teksty użytkowe, wyrażenia i wykresy. potrafią analizować sytuacje praktyczne z punktu widzenia funkcyjnego, statystycznego i probabilistycznego, podejmować adekwatne decyzje oraz przedstawiać sposoby rozwiązań za pomocą tabel wartości, diagramów, tekstów, wyrażeń i wykresów.

Typy zadań: Koszt jako funkcja liniowa i jej wykres (kl. 9–11) · Zależność liniowa: koszt: prawda/fałsz (kl. 9–11) · Zależność liniowa: koszt: wybierz (kl. 9–11) · Zależność liniowa: koszt: znajdź błąd (kl. 9–11)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się na matematyce w 8. klasie?

W 8. klasie w centrum uwagi znajdują się funkcje liniowe: pary wartości, wykres, współczynnik kierunkowy, wyraz wolny, miejsce zerowe oraz punkt przecięcia dwóch prostych. Dochodzą układy równań liniowych z dwiema niewiadomymi oraz przekształcenia wyrażeń z użyciem wzorów skróconego mnożenia. W geometrii: twierdzenie Pitagorasa, obwód i pole koła, pole powierzchni i objętość graniastosłupów oraz walców. Ponadto rachunek procentowy i procentowy rachunek odsetek oraz wieloetapowe doświadczenia losowe z użyciem drzewa stochastycznego.

O planie nauczania: Podstawą jest Lehrplan 21, przedmiot matematyka (projekt konferencji dyrektorów edukacji kantonów niemieckojęzycznej Szwajcarii, poprawiona wersja z 29.02.2016). Opisuje on kompetencje nie rok po roku, lecz w cyklach; 8. klasa należy do 3. cyklu (od 7. do 9. klasy). Przypisanie zadań do 8. klasy pochodzi od nas i odpowiada typowemu układowi materiału. Poziomy kompetencji tego cyklu znajdują się dosłownie w bloku poniżej; kantonalne plany nauczania mogą nieznacznie się różnić.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
MA.1.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia arytmetyczne oraz symbole. Czytają i zapisują liczby.
MA.1.A.1.h rozumieją i używają pojęć: równanie, nawias, liczba pierwsza. potrafią używać symboli +, -, /, *, =, x², (), ≠ i odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią przekształcać ułamki (mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000), liczby dziesiętne i procenty każdy z nich na dwie pozostałe postacie zapisu. Rozpoznawanie liczb pierwszych i liczb złożonych · Zapisywanie ułamków w postaci liczb dziesiętnych
MA.1.A.1.i rozumieją i stosują pojęcia: wyrażenie, zmienna, niewiadoma, do potęgi, potęga, potęga dziesięciu, znak liczby, liczby dodatnie, liczby ujemne, pierwiastek (kwadratowy). Rozszerzenie: rozumieją i stosują pojęcia: podstawa, wykładnik. potrafią używać symboli √, ≤, ≥ oraz odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią czytać i zapisywać liczby do 1 miliarda. Obliczanie potęg liczb wymiernych · Zrozumienie pierwiastków kwadratowych i sześciennych · Odczytywanie liczb ujemnych na osi liczbowej
MA.1.A.1.j potrafią odczytywać i zapisywać liczby w notacji wykładniczej z dodatnimi wykładnikami (np. 1.32 · 10⁸ = 132 000 000). potrafią odczytywać i zapisywać potęgi o podstawie wymiernej i wykładniku naturalnym. Obliczanie potęg liczb wymiernych
MA.1.A.1.k rozumieją i stosują pojęcia: liczby naturalne, liczby całkowite, liczby wymierne, odwrotność, pierwiastek trzeciego stopnia. potrafią czytać i zapisywać liczby w zapisie wykładniczym, także z ujemnymi wykładnikami. Zrozumienie potęg o ujemnym wykładniku
MA.1.A.1.l rozumieją i stosują pojęcia liczb rzeczywistych, liczb niewymiernych. Szacowanie pierwiastków: między kwadratami liczb
MA.1.A.2 · Uczennice i uczniowie potrafią elastycznie liczyć, porządkować liczby według wielkości i szacować wyniki.
MA.1.A.2.h potrafią szacować sumy i różnice z liczbami dziesiętnymi (np. 0.723 - 0.04 ≈ 0.7; 23'268 + 4'785 ≈ 28'000). potrafią w obliczeniach procentowych szacować wyniki (np. 263 z 830 to około 30%; 45% z 13'000 to więcej niż 5'000). Sprawdzanie wyników za pomocą szacowania
MA.1.A.2.i Rozszerzenie: umieć szacować iloczyny i ilorazy liczb dziesiętnych (np. 0.382 : 42.8 → 0.4 : 40 = 0.4 : 4 : 10 = 0.01; 32.7 : 0.085 → 30 : 0.1 = 300 : 1 = 300). Sprawdzanie wyników za pomocą szacowania
MA.1.A.2.j potrafią uporządkować dodatnie i ujemne liczby wymierne na osi liczbowej. Porównywanie i porządkowanie liczb całkowitych · Odczytywanie liczb ujemnych na osi liczbowej
MA.1.A.3 · Uczennice i uczniowie potrafią dodawać, odejmować, mnożyć, dzielić i potęgować.
MA.1.A.3.g potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕). Mnożenie liczb dziesiętnych i sprawdzanie wyników · Mnożenie ułamków: obliczenia z polem prostokąta · Zapisywanie ułamków w postaci liczb dziesiętnych · Dzielenie ułamków prostych przez liczby całkowite
MA.1.A.3.h potrafią wykonywać obliczenia procentowe za pomocą kalkulatora. Rozszerzenie: potrafią rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze. Obliczanie procentu liczby: 7 % z 35 · Czynniki pierwsze: rozkład liczb na liczby pierwsze
MA.1.A.3.i potrafią wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. potrafią obliczać pierwiastki i potęgi za pomocą kalkulatora (np. 4³ · 4³ = 4'096; 4³ + 4³ = 128; ³√8000). Rozszerzenie: potrafią wykonywać działania podstawowe na ułamkach zwykłych ze zmiennymi i podstawiać liczby za zmienne: a/b + c/d; a/b − c/d; a/b · c/d; a : c/b : d = a/c · b/d. Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ze znakiem · Mnożenie i dzielenie liczb ze znakami · Dzielenie ułamków przez ułamki, z użyciem odwrotności · Dzielenie liczb dziesiętnych krok po kroku · Obliczanie potęg liczb wymiernych
MA.1.A.3.j potrafią przekształcać i obliczać wyrażenia z potęgami i pierwiastkami kwadratowymi (np. √2 + √2 = 2√2 = √8; √(2³) · √3 = √24 = 2√6). potrafią dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić liczby zapisane w notacji wykładniczej. Prawa potęg: działania na wykładnikach
MA.1.A.4 · Uczennice i uczniowie potrafią porównywać i przekształcać wyrażenia algebraiczne, rozwiązywać równania, stosować prawa i reguły.
MA.1.A.4.h potrafią rozwiązywać równania z niewiadomymi przez podstawianie lub działania odwrotne. potrafią stosować reguły kolejności działań (mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem) oraz reguły dotyczące nawiasów (np. 4 + 8 - 2 · 3 = 6; (4 + 8 - 2) · 3 = 30; 4 + (8 - 2) · 3 = 22). Rozszerzenie: potrafią stosować cechy podzielności przez 3, 4, 6, 8, 9, 25, 50 oraz wyznaczać dzielniki liczb naturalnych. Proste równania rozwiązywane za pomocą operacji odwrotnej · Kolejność wykonywania działań z nawiasami: mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem
MA.1.A.4.i potrafią zapisać iloczyn równych czynników w postaci potęgi i odwrotnie (np. 15 · 15 · 15 = 15³ ; a · a · a · a = a⁴). potrafią stosować prawo rozdzielności mnożenia względem dodawania przy przekształcaniu wyrażeń (np. a · (b + c) = a · b + a · c = ab + ac). potrafią sensownie zaokrąglać wyniki obliczeń. Rozszerzenie: rozumieją konwencje dotyczące zapisu wyrażeń algebraicznych (np. abc = a · b · c, ale 789 ≠ 7 · 8 · 9). Obliczanie kwadratów i sześcianów liczb · Mnożenie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias
MA.1.A.4.j Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków). Rozwiązywanie równań dwuetapowych · Redukcja wyrazów podobnych · Mnożenie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias · Tworzenie wyrażenia z treści zadania
MA.1.A.4.k potrafią dodawać i odejmować wyrażenia zawierające zmienne (np. a + 2a + b + 3b + ¼ + ⅜ = 3a + 4b + ⅝). Redukcja wyrazów podobnych
MA.1.A.4.l potrafią rozwiązywać równania kwadratowe metodą rozkładu na czynniki (np. x² - 4 = 0). potrafią przekształcać wyrażenia z dwumianami, stosując przy tym wzory skróconego mnożenia (np. 4a² + 12ab² + 9b⁴ = (2a + 3b²)²). potrafią stosować reguły działań na potęgach a^x · a^y = a^(x+y) oraz zasadę: potęgowanie przed mnożeniem i dzieleniem, mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem. Wzory skróconego mnożenia: iloczyny i kwadraty · Mnożenie dwóch nawiasów przez siebie
MA.1.A.4.m Potrafią przekształcać wyrażenia wymierne z dwumianami. Potrafią stosować prawa działań w wyrażeniach z potęgami i pierwiastkami oraz w liczbach zapisanych w notacji wykładniczej. Potrafią rozwiązywać równania wymierne z niewiadomą w mianowniku (np. 3/x + 2 = 4/x + 3) i równania z parametrem (np. ax + a = 7). Potrafią rozwiązywać układy równań liniowych z 2 niewiadomymi. Prawa potęg: działania na wykładnikach · Układy dwóch równań z dwiema niewiadomymi · Rozwiązywanie układów dwóch równań z dwiema niewiadomymi
MA.1.B.1 · Uczniowie potrafią badać zależności między liczbami i działaniami oraz prawidłowości arytmetyczne i wymieniać się spostrzeżeniami.
MA.1.B.1.i Potrafią stosować strategie heurystyczne: wyjaśniać treść zadania, zadając pytania, systematycznie zmieniać dane, porównywać z zadaniami znanymi, formułować założenia, wymieniać się propozycjami rozwiązań. Potrafią badać i opisywać zależności między liczbami wymiernymi (np. odległości między ułamkami jednostkowymi ½, ⅓, ¼, ... na osi liczbowej; rozszerzenie: wzrost ilorazów przy coraz mniejszych dzielnikach, 4 : 2, 4 : 1, 4 : 0.5 ...). Potrafią badać zależności arytmetyczne poprzez systematyczne zmienianie liczb, wartości miejsc i działań oraz notować obserwacje (np. 10 : 9 = 1 R1, 100 : 9 = 11 R1, 1'000 : 9 = ...).
MA.1.B.1.j potrafią stosować strategie heurystyczne: sprawdzać przypuszczenia, pracować w przód, pracować wstecz, dokonywać wstecznego przeglądu rozwiązania. Rozszerzenie: potrafią tworzyć wzory arytmetyczne, kontynuować je, zmieniać i opisywać algebraicznie (np. 1 · 4 - 2 · 3 / 2 · 5 - 3 · 4 / 3 · 6 - 4 · 5 / ... → a · (a + 3) - (a + 1)(a + 2)).
MA.1.B.1.k potrafią badać zależności arytmetyczne i algebraiczne, przenosić struktury na inne przykłady liczbowe i zapisywać obserwacje (np. 10² + 10 + 11 = 11²; 11² + 11 + 12 = 12²).
MA.1.B.1.l Potrafią systematycznie zmieniać liczby, cyfry i działania, formułować obserwacje i odnosić je do wyrażeń literowych (np. Kiedy zachodzi: a · b · c < 100a + 10b + c? Znajdź przykłady i kontrprzykłady). Obalanie stwierdzenia za pomocą kontrprzykładu · Obliczanie wyrażeń: zastępowanie liter liczbami
MA.1.B.2 · Uczniowie potrafią wyjaśniać, sprawdzać i uzasadniać stwierdzenia, przypuszczenia i wyniki dotyczące liczb i zmiennych.
MA.1.B.2.h potrafią badać, uzasadniać lub obalać stwierdzenia dotyczące prawidłowości arytmetycznych (np. suma nieparzysta powstaje przez dodanie liczby parzystej i nieparzystej; iloczyny czterech kolejnych liczb są podzielne przez 24). potrafią badać i uzasadniać liczbę cyfr po przecinku w iloczynach i ilorazach liczb dziesiętnych (np. z kalkulatorem). Obalanie stwierdzenia za pomocą kontrprzykładu · Mnożenie liczb dziesiętnych i sprawdzanie wyników
MA.1.B.2.i Rozszerzenie: potrafią sprawdzać przekształcenia równoważne za pomocą obliczeń kontrolnych. Sprawdzanie, czy liczba spełnia równanie
MA.1.B.2.j potrafią sprawdzać zdania algebraiczne przez podstawianie liczb (np. a³ + 5a jest podzielne przez 6: 4³ + 5⋅4 = 84 → 84 : 6 = 14; a^(2b) = (a²)^b; 2⁶ = (2²)³ = 2²˙³ = 4³; 2⁸ = 4⁴; 3⁴ = 9²). Obliczanie wyrażeń: zastępowanie liter liczbami
MA.1.B.2.k potrafią uzasadniać wyniki przez uogólnianie (np. kwadrat liczby jest o 1 większy od iloczynu dwóch sąsiednich liczb: 4 · 4 -1 = 3 · 5 → a² - 1 = (a - 1)(a + 1)). potrafią sprawdzać przekształcenia wyrażeń i przekształcenia równoważne. Wzory skróconego mnożenia: iloczyny i kwadraty
MA.1.B.3 · Uczniowie potrafią podczas badania wzorów arytmetycznych korzystać z pomocy.
MA.1.B.3.e potrafią wykorzystywać media elektroniczne do badania struktur arytmetycznych (np. zamieniać ułamki 1/11, 2/11, 3/11, ... na okresowe ułamki dziesiętne i badać ciąg cyfr).
MA.1.B.3.f potrafią za pomocą mediów elektronicznych gromadzić dane, sortować je i przedstawiać (arkusz kalkulacyjny).
MA.1.B.3.g potrafią korzystać ze zbiorów wzorów, publikacji referencyjnych i Internetu do rozwiązywania zadań numerycznych oraz do badania struktur. potrafią stosować szablony w arkuszu kalkulacyjnym.
MA.1.B.3.h potrafią za pomocą programu arkusza kalkulacyjnego metodą systematycznego zmieniania wartości rozwiązywać równania, a także wprowadzać lub stosować wzory (np. A = ½(s·h)
MA.1.C.1 · Uczniowie potrafią przedstawiać, opisywać, wymieniać się i prześledzić sposoby obliczeń.
MA.1.C.1.g potrafią przedstawiać i opisywać za pomocą odpowiednich modeli sumy, różnice i iloczyny ułamków oraz liczb dziesiętnych (np. iloczyn: ⅓ z ¾ z użyciem modelu prostokątnego; suma: ½ + ¼ z użyciem modelu kołowego). Mnożenie ułamków: obliczenia z polem prostokąta · Dodawanie i odejmowanie ułamków o różnych mianownikach
MA.1.C.1.h potrafią przedstawiać i opisywać działania na liczbach i zmiennych (np. 18 · 22 = (20 - 2)(20 + 2) → (a - b)(a + b) jako pole) oraz uogólniać. Wzory skróconego mnożenia: iloczyny i kwadraty
MA.1.C.1.i potrafią odróżniać wyniki dokładne od zaokrąglonych. w zależności od sytuacji decydują, czy operować wartościami zaokrąglonymi, czy dokładnymi (np. √2 lub 1.41). Szacowanie pierwiastków: między kwadratami liczb
MA.1.C.2 · Uczniowie potrafią ilustrować, opisywać i uogólniać liczby, ciągi liczbowe oraz wyrażenia.
MA.1.C.2.h potrafią matematyzować i wymyślać zagadki liczbowe (np. jeśli liczbę potroimy i powiększymy o 3, otrzymamy 33). potrafią numerycznie opisywać ciągi figur (np. liczbę widocznych ścian w wieżach z 1, 2, 3, 4, ... kostek). Ułożenie równania na podstawie tekstu i jego rozwiązanie · Kontynuowanie ciągów liczbowych według reguły
MA.1.C.2.i potrafią opisywać zależności między wyrażeniami a figurami (np. interpretować n(n+1) jako prostokąt; przedstawiać sumę pierwszych n liczb nieparzystych jako kwadrat: 1 + 3 + 5 + 7 = 4 · 4). potrafią tworzyć wyrażenia opisujące długości odcinków, pola powierzchni i objętości oraz interpretować odpowiadające im wyrażenia. potrafią ilustrować wyrażenia arytmetyczne i algebraiczne, zwłaszcza za pomocą tekstu, symboli i szkiców (np. iloczyn dwóch dwumianów, sumę trzech kolejnych liczb). potrafią uogólniać prawidłowości arytmetyczne za pomocą wyrażeń literowych (np. 3(4 + 5) = 3 · 4 + 3 · 5 → a(b + c) = ab + ac). Rozszerzenie: potrafią formułować struktury arytmetyczne w postaci algebraicznej (np. iloczyny 2 · 3 · 4 / 3 · 4 · 5 / 5 · 6 · 7, ... są podzielne przez 6 → a(a + 1) · (a + 2) · ⅙ jest liczbą całkowitą). Tworzenie wyrażenia z treści zadania · Mnożenie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias · Obliczanie wyrażeń: zastępowanie liter liczbami
MA.1.C.2.j potrafią geometrycznie interpretować wyrażenia algebraiczne (np. a² · b jako prostopadłościan o kwadratowej podstawie, a · b jako prostokąt o bokach a i b oraz a + b jako sumę dwóch odcinków). potrafią przekładać liniowe ciągi figur na wyrażenia algebraiczne (np. liczbę potrzebnych patyczków do ułożenia n trójkątów równobocznych w rząd jako 2n + 1). Tworzenie wyrażenia z treści zadania
MA.1.C.2.k potrafią liczbowo potwierdzać lub ilustrować stwierdzenia dotyczące ciągów liczbowych i wyrażeń (np. ½n(n+1) + ½(n+1)(n+2) jest liczbą kwadratową; n = 1 → 1 + 3 = 4, n = 2 → 3 + 6 = 9, ... n = 6 → 21 + 28 = 49). potrafią rozpoznawać wzrost liniowy, kwadratowy i wykładniczy w wyrażeniach, ciągach liczbowych i wykresach oraz opisywać różnice między nimi. Obliczanie wyrażeń: zastępowanie liter liczbami
MA.2.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole.
MA.2.A.1.h rozumieją i stosują pojęcia: współrzędne, widok, widok z boku, widok z góry, widok z przodu.
MA.2.A.1.i rozumieją i stosują pojęcia: środkowa boku, dwusieczna kąta, wysokość, prostopadła, podstawa, podstawa (figury przestrzennej), symetralna, ramię, siatka (rozwinięcie), okrąg opisany, okrąg wpisany, czworokąt, wielokąt, romb, równoległobok, deltoid, trapez, równoramienny, równoboczny, rozwartokątny, ostrokątny, symetria środkowa, obrót, punkt oryginalny, punkt obrazu, przystający, układ współrzędnych, dwuwymiarowy, trójwymiarowy. potrafią poprawnie oznaczać obiekty geometryczne: punkty, punkty obrazów, boki i kąty trójkątów i czworokątów. Klasyfikacja trójkątów według boków i kątów · Nazywanie czworokątów według ich właściwości · Rozpoznawanie symetralnej odcinka i dwusiecznej kąta
MA.2.A.1.j rozumieją i używają pojęć: współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, pole powierzchni bocznej, graniastosłup, walec. potrafią charakteryzować trójkąty i czworokąty ze względu na kąty, równoległość, przekątne, długości boków. Klasyfikacja trójkątów według boków i kątów · Nazywanie czworokątów według ich właściwości
MA.2.A.1.k rozumieją i stosują pojęcia: przystawanie (przekształcenie przystające), podstawa, stożek, graniastosłup, ostrosłup, π. Trójkąty przystające: tej samej wielkości, tego samego kształtu
MA.2.A.1.l rozumieją i stosują pojęcia: czworościan, przekątna bryły, wysokość bryły, wysokość ściany bocznej, wycinek koła, wierzchołek, podobieństwo, przeciwprostokątna, przyprostokątna, styczna, cięciwa. potrafią opisywać bryły za pomocą ich własności (długości odcinków, równoległość odcinków, kąty między odcinkami a płaszczyznami, pole powierzchni, objętość, przekątne bryły, siatka, liczba i kształt ścian bocznych, wierzchołki i krawędzie). Wierzchołki, krawędzie i ściany graniastosłupów i ostrosłupów · Obliczanie pól figur podobnych
MA.2.A.2 · Uczniowie potrafią odwzorowywać figury i bryły, rozkładać je na części i składać z części.
MA.2.A.2.g potrafią za pomocą ekierki powiększać, pomniejszać, odbijać i przesuwać linie i figury oraz rozpoznają odpowiadające im przekształcenia. Symetria osiowa: osie i punkty symetryczne
MA.2.A.2.h potrafią obracać figury na kratkowanej siatce o 90°, 180° (symetria środkowa) i 270° oraz rozpoznawać odpowiadające im przekształcenia. Symetria środkowa: odbicie względem punktu · Przesuwanie, obracanie i rozciąganie punktów w układzie współrzędnych
MA.2.A.2.i potrafią za pomocą ekierki kreślarskiej odbijać figury względem osi lub punktu, przesuwać je oraz za pomocą cyrkla i ekierki obracać je o 90°, 180° i 270°. Symetria środkowa: odbicie względem punktu · Symetria osiowa: osie i punkty symetryczne
MA.2.A.2.j potrafią skalować figury i prostopadłościany przy danej skali i danym środku jednokładności. potrafią wykonywać odwzorowania w układzie współrzędnych zgodnie z poleceniami oraz je modyfikować (np. współrzędne x pozostają stałe, a współrzędne y są podwajane). Przesuwanie, obracanie i rozciąganie punktów w układzie współrzędnych · Obliczanie pól figur podobnych
MA.2.A.3 · Uczniowie potrafią wyznaczać i obliczać długości, pola i objętości.
MA.2.A.3.f potrafią obliczać objętość prostopadłościanów. potrafią w przybliżeniu wyznaczać pole figur nieprostokątnych na siatce kwadratowej (np. zliczając kwadraty jednostkowe w kole). Obliczanie objętości prostopadłościanów
MA.2.A.3.g Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów. Obliczanie pola trójkątów · Obliczanie pola równoległoboku · Obliczanie pola trapezu · Obliczanie pola powierzchni prostopadłościanu · Obliczanie pola powierzchni i objętości graniastosłupów
MA.2.A.3.h potrafią obliczać długości i pola powierzchni za pomocą twierdzenia Pitagorasa. potrafią w obliczeniach geometrycznych wykorzystywać wzory i arkusz kalkulacyjny. Twierdzenie Pitagorasa w trójkącie prostokątnym · Obliczanie odległości dwóch punktów za pomocą twierdzenia Pitagorasa
MA.2.A.3.i potrafią obliczać obwód i pole koła. potrafią obliczać długości krawędzi, pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz walców. potrafią szacować objętość dowolnych brył przez podział na części lub porównanie ze znanymi bryłami. Obwód i pole powierzchni kół · Obliczanie pola powierzchni i objętości graniastosłupów · Objętość walca, stożka i kuli
MA.2.A.3.j potrafią obliczać długości odcinków, pola i objętości w ostrosłupach, stożkach i kulach. potrafią wyznaczać kąty na podstawie sum kątów, twierdzenia Talesa, podobieństwa i przystawania. Objętość walca, stożka i kuli · Pole powierzchni walca, stożka i kuli · Obliczanie brakujących części kątów · Twierdzenie o odcinkach proporcjonalnych (twierdzenie Talesa): obliczanie długości odcinków
MA.2.A.3.k potrafią rozpoznawać podobieństwa oraz w przypadku figur i brył podobnych obliczać długości, pola powierzchni i objętości Obliczanie pól figur podobnych
MA.2.B.1 · Uczniowie potrafią badać zależności geometryczne, w szczególności między długościami, polami powierzchni i objętościami, formułować przypuszczenia oraz wymieniać się wnioskami.
MA.2.B.1.h potrafią podczas badania zależności geometrycznych formułować przypuszczenia, sprawdzać je i w razie potrzeby formułować nowe przypuszczenia. angażują się w zadania badawcze dotyczące kształtu i przestrzeni (np. rysowanie prostokątów na liniach siatki i badanie liczby punktów siatki na przekątnych).
MA.2.B.1.i potrafią wykorzystywać komputer do badania zależności geometrycznych (np. położenia środka okręgu opisanego na trójkątach ostrokątnych, prostokątnych i rozwartokątnych).
MA.2.B.1.j potrafią zmieniać zależności geometryczne w wielokątach, zwłaszcza między kątami, długościami i polami, oraz wymieniać się przypuszczeniami (np. przesuwać wierzchołek trójkąta równolegle do podstawy; zależności między kątami w siatce trójkątnej). potrafią korzystać z dynamicznego oprogramowania geometrycznego do badania zależności geometrycznych (np. stosunku odcinków na środkowych; położenia środka okręgu opisanego dla różnych trójkątów).
MA.2.B.1.k potrafią systematycznie zmieniać kąty, odcinki i pola na figurach oraz bryłach i formułować przypuszczenia (np. kąt oparty na cięciwie w okręgu, stosunek średnicy okręgu do jego obwodu). potrafią systematycznie zmieniać długości krawędzi, pole powierzchni lub objętość brył i formułować zależności (np. zmiana długości krawędzi, pól powierzchni i objętości prostopadłościanu przy zmniejszeniu o połowę / podwojeniu wszystkich krawędzi). potrafią konstrukcyjnie rozwiązywać problemy geometryczne za pomocą dynamicznego oprogramowania geometrycznego oraz systematycznie zmieniać figury i zależności (np. porównywać kwadraty zbudowane na dwóch krótszych bokach trójkąta z kwadratem zbudowanym na najdłuższym boku). Obliczanie objętości prostopadłościanów · Obliczanie pola powierzchni prostopadłościanu
MA.2.B.1.l potrafią badać zadania z geometrii kombinatorycznej (np. liczba przekątnych przestrzennych w bryłach platońskich).
MA.2.B.2 · Uczniowie potrafią sprawdzać stwierdzenia i wzory dotyczące zależności geometrycznych, potwierdzać je przykładami i uzasadniać.
MA.2.B.2.d potrafią sprawdzać i uzasadniać lub obalać stwierdzenia oraz wzory na obwód i pole kwadratu i prostokąta (np. w prostokątach i kwadratach przekątne przecinają się pod kątem prostym).
MA.2.B.2.e potrafią stosować strategie heurystyczne: planować, szkicować, badać przykłady, pracować w przód, pracować wstecz, wychodząc od przyjętego rozwiązania. potrafią uzasadniać twierdzenia i wzory na pola trójkątów i czworokątów za pomocą szkiców i modeli (np. prostokąt przekątnymi zostaje podzielony na cztery trójkąty o równych polach; pole rombu jest równe połowie iloczynu długości przekątnych). Obliczanie pola trójkątów
MA.2.B.2.f potrafią wyjaśniać wzory i własności geometryczne na przykładach (np. wzór na pole trójkąta, jednakowa długość czterech przekątnych prostopadłościanu; w trójkącie prostokątnym dwa kąty ostre razem wynoszą 90°). Obliczanie pola trójkątów
MA.2.B.2.g potrafią wyjaśnić wzory na objętość graniastosłupów i ostrosłupów (np. rozłożyć sześcian na ostrosłupy za pomocą przekrojów i wyznaczyć ich objętość). potrafią uzasadnić twierdzenia z geometrii płaszczyzny na przykładach i rozumieć ich uzasadnienia (np. twierdzenie Pitagorasa, twierdzenie o kącie wpisanym, twierdzenie Talesa). Twierdzenie Pitagorasa w trójkącie prostokątnym · Twierdzenie o odcinkach proporcjonalnych (twierdzenie Talesa): obliczanie długości odcinków
MA.2.B.2.h potrafić łączyć wiedzę geometryczną i algebraiczną oraz wyciągać wnioski (np. w trójkącie prostokątnym równoramiennym nie wszystkie długości boków mogą być liczbami całkowitymi).
MA.2.C.1 · Uczniowie potrafią przedstawiać bryły i zależności przestrzenne.
MA.2.C.1.h potrafią szkicować i opisywać figury złożone (np. z pudełek, rolek i graniastosłupów).
MA.2.C.1.i potrafią narysować rzut ukośny, widok z góry, widok z przodu i widok z boku brył prostopadłościennych na siatce (np. 3 prostopadłościany ustawione z przesunięciem).
MA.2.C.1.j Rozszerzenie: potrafią szkicować i rysować odcinki oraz płaszczyzny w prostopadłościanach i sześcianach (np. płaszczyzny przekroju w prostopadłościanie). Rozszerzenie: potrafią na komputerze rysować lub przedstawiać bryły.
MA.2.C.1.k potrafią szkicować graniastosłupy i ostrosłupy oraz przedstawiać je w rzucie ukośnym, w widoku z góry, z przodu i z boku, a także rysować ich siatki. Sprawdzanie siatek sześcianów
MA.2.C.1.l potrafią wykonywać szkice modeli w skali lub wykonywać modele (np. siatkę dachu dwuspadowego w skali 1: 50).
MA.2.C.2 · Uczniowie potrafią składać figury, szkicować, rysować i konstruować oraz wymieniać się przedstawieniami dotyczącymi geometrii płaskiej i je sprawdzać.
MA.2.C.2.g potrafią prześledzić składanie papieru, szkice i rysunki, opisywać je i sprawdzać. potrafią przenosić kąty i mierzyć kąty za pomocą geotrójkąta. potrafią za pomocą komputera rysować, zmieniać i rozmieszczać figury. potrafią w środowisku programistycznym wprowadzać polecenia rysowania figur, zmieniać je i opisywać ich skutki (np. naprzód, obróć w lewo, naprzód).
MA.2.C.2.h potrafią rysować proste prostopadłe, dwusieczne kątów i symetralne odcinków za pomocą ekierki. potrafią konstruować dwusieczne kątów, symetralne odcinków i trójkąt równoboczny cyrklem i linijką. potrafią rysować figury na komputerze. Rozpoznawanie symetralnej odcinka i dwusiecznej kąta
MA.2.C.2.i potrafią szkicować figury i zależności geometryczne oraz wykonywać rysunki za pomocą ekierki i cyrkla lub dynamicznego oprogramowania geometrycznego (np. narysować lub skonstruować równoległobok o bokach a, b i wysokości ha).
MA.2.C.2.j potrafią opisywać przy użyciu terminologii matematycznej rysunki geometryczne i konstrukcje.
MA.2.C.3 · Uczennice i uczniowie potrafią wyobrażać sobie figury i bryły w różnych położeniach, przedstawiać i opisywać zmiany (geometria w wyobraźni).
MA.2.C.3.f potrafią w wyobraźni obracać i przesuwać figury oraz bryły (np. widoki bryły z 5 do 8 sześcianów).
MA.2.C.3.g potrafić zmieniać bryły w wyobraźni i opisywać wyniki (np. w wyobraźni zeszlifować wszystkie wierzchołki sześcianu i opisać nową bryłę). potrafić wykonywać operacje w pamięci i przedstawiać wyniki (np. obrócić o 90° budowlę z 4 sześcianów i naszkicować ją).
MA.2.C.4 · Uczniowie potrafią w układzie współrzędnych wyznaczać współrzędne figur i brył lub przedstawiać figury i bryły na podstawie ich współrzędnych, a także odczytywać i rysować plany.
MA.2.C.4.g Potrafią narysować plan mieszkania w skali lub odczytać odpowiednie plany. Potrafią szkicować drogi i wzajemne położenie obiektów (np. droga do szkoły) lub korzystać z odpowiednich planów.
MA.2.C.4.h potrafią w skali przedstawiać wzajemne położenie obiektów w układzie współrzędnych (np. plac szkolny).
MA.2.C.4.i potrafią przedstawiać figury w prostokątnym układzie współrzędnych (także o ujemnych i niecałkowitych współrzędnych). potrafią w układzie współrzędnych obliczać odległości i pola figur. Odległość dwóch punktów o tej samej współrzędnej · Obliczanie odległości dwóch punktów za pomocą twierdzenia Pitagorasa · Pole powierzchni i obwód w układzie współrzędnych
MA.2.C.4.j potrafią przedstawiać przekształcenia geometryczne w układzie współrzędnych (np. odbicie trójkąta względem prostej x = 2). Przesuwanie, obracanie i rozciąganie punktów w układzie współrzędnych
MA.3.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole dotyczące wielkości, funkcji, danych i przypadku.
MA.3.A.1.i potrafią orientować się w wielkościach referencyjnych: 1 m³, 1 dm³, 1 cm³. potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mega, giga, tera. Zamiana jednostek pola i objętości
MA.3.A.1.j rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $). Obliczanie średniej: przeciętna w życiu codziennym · Zamiana jednostek pola i objętości · Liczenie pieniędzy: budżet, reszta i lepsza oferta
MA.3.A.1.k rozumieją i stosują pojęcia: częstość bezwzględna i względna, współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, prawdopodobieństwo. potrafią używać jednostek miar i ich skrótów: prędkość (km/h, m/s, kB/s, dpi). Przewidywanie wyników za pomocą prawdopodobieństwa · Droga, prędkość i czas – obliczanie · Prawdopodobieństwo w prostych doświadczeniach losowych
MA.3.A.1.l rozumieją i stosują pojęcia: wzrost w %, odsetki, stopa procentowa, kapitał, rabat, brutto, netto. Procenty: wzrost i spadek o procent · Obliczanie odsetek od oszczędności na koncie
MA.3.A.1.m Rozumieją i stosują pojęcia: (liniowa) funkcja, zdarzenia pewne, możliwe, niemożliwe, schemat blokowy, bit, bajt. Potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mikro, nano. Potrafią stosować jednostki miar i ich skróty: gęstość (kg/dm³, g/cm³).
MA.3.A.1.n rozumieją i stosują pojęcia wzrost wykładniczy, silnia.
MA.3.A.2 · Uczniowie potrafią szacować, mierzyć, przeliczać, zaokrąglać i wykonywać obliczenia z wielkościami.
MA.3.A.2.i potrafią szacować pola powierzchni i objętości [m³] w odpowiedniej jednostce miary oraz zamieniać je na sąsiednie jednostki miary. potrafią porównywać wielkości w sposób bezwzględny i względny (np. 120 sztuk lub 60% albo ⅗ danej ilości). potrafią mierzyć odległości i czas trwania do obliczeń prędkości. Zamiana jednostek pola i objętości · Droga, prędkość i czas – obliczanie
MA.3.A.2.j potrafią korzystać z dziesiętnego układu jednostek miar (układu SI) i przyporządkowywać przedrostki mega, kilo, decy, centy i mili do potęg dziesięciu.
MA.3.A.2.k potrafią wykonywać obliczenia ze złożonymi liczbami miarowymi i przeliczać wielkości z jednej jednostki na inną. potrafią przeliczać prędkości (np. z 200 m/10 s na 72 km/h). Zamiana jednostek: prędkość, gęstość, ciśnienie · Droga, prędkość i czas – obliczanie
MA.3.A.3 · Uczennice i uczniowie potrafią opisywać zależności funkcyjne i wyznaczać wartości funkcji.
MA.3.A.3.f potrafią wyznaczać i porównywać udziały (np. w X z 2 sklepami z zabawkami mieszka 12 000 osób; w Y z 8 sklepami z zabawkami mieszka 30 000 osób). Porównywanie liczb: różnica czy iloraz
MA.3.A.3.g potrafią określać wartości funkcji na podstawie wykresów funkcji. potrafią wykonywać obliczenia z zastosowaniem zależności odwrotnie proporcjonalnych (np. liczba kart przypadających na jednego gracza przy 72 kartach i x graczach). rozumieją podane w procentach wartości jako przyporządkowania proporcjonalne i wykonują obliczenia procentowe (np. Ile procent stanowi 7 z 35 oraz ile to 7% z 35?). Zależności antyproporcjonalne: więcej osób, mniej kart · Obliczanie procentu liczby: 7 % z 35 · Znajdowanie całości na podstawie wartości procentowej
MA.3.A.3.h potrafią wyznaczać pary wartości do równania funkcji i zaznaczać je w układzie współrzędnych. potrafią wyznaczać długości odcinków na podstawie danych o skali i odwrotnie (np. zaznaczać na mapie odpowiednie trasy dla wędrówki o długości 12 km).
MA.3.A.3.i potrafią określić wartość funkcji dla danej liczby na podstawie tabeli wartości, wykresu i równania funkcji oraz zaznaczać pary wartości w układzie współrzędnych (np. y = 2x + 1. Dla x = 7 → y = 15); potrafią używać kalkulatora lub odpowiedniego oprogramowania (np. arkusza kalkulacyjnego) do obliczania wartości funkcji i wartości miar; potrafią rozwiązywać zadania praktyczne z danymi procentowymi (np. dotyczące nachylenia i odsetek). Procenty: wzrost i spadek o procent · Obliczanie odsetek od oszczędności na koncie
MA.3.A.3.j potrafią wyznaczyć punkt przecięcia dwóch prostych algebraicznie i graficznie. Układy dwóch równań z dwiema niewiadomymi
MA.3.A.3.k potrafią dla funkcji liniowych narysować wykres funkcji, wyznaczyć współczynnik kierunkowy, wyraz wolny (punkt przecięcia z osią y) oraz miejsce zerowe. Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej · Miejsce zerowe funkcji liniowej · Wyznaczanie prostych z punktów lub równoległych
MA.3.B.1 · Uczennice i uczniowie potrafią formułować pytania dotyczące zależności między wielkościami oraz zależności funkcyjnych, badać je, a także sprawdzać wyniki i uzasadniać je.
MA.3.B.1.f potrafią badać wielkości innych kultur (np. różne jednostki długości w średniowieczu w niemieckojęzycznej Szwajcarii). potrafią porównywać eksperymenty, pomiary i obliczenia (np. Jak dokładnie można zmierzyć długość pomieszczenia za pomocą długości stóp?).
MA.3.B.1.g potrafią formułować i uzasadniać zależności funkcyjne, w szczególności dotyczące ceny i ilości oraz drogi i czasu (np. zakup napojów oferowanych w różnych wielkościach opakowań). Droga, prędkość i czas – obliczanie
MA.3.B.1.h Rozszerzenie: potrafią zmieniać parametry w równaniach i wzorach oraz badać ich skutki, zwłaszcza za pomocą narzędzi elektronicznych (np. zmiana miesięcznych kosztów telefonu komórkowego przy drogim abonamencie i tanich taryfach rozmów).
MA.3.B.1.i potrafią sprawdzać wyniki i stwierdzenia dotyczące zależności funkcyjnych, w szczególności poprzez interpretację tabel, wykresów i diagramów (np. dojazd do pracy rowerem i pociągiem z X do Y trwa krócej i jest tańszy niż dojazd samochodem).
MA.3.B.1.j potrafią badać zależności funkcyjne i statystyczne, przy tym stawiać pytania oraz porównywać wyniki (np. zależność między nachyleniem w stopniach a nachyleniem w procentach). potrafią badać surowe dane statystyczne dotyczące kwestii społecznych, gospodarczych i ekologicznych oraz wymieniać się na ten temat przypuszczeniami.
MA.3.B.2 · Uczniowie potrafią badać sytuacje praktyczne dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa, formułować przypuszczenia i je weryfikować.
MA.3.B.2.d potrafią w przeliczalnych wariacjach i kombinacjach systematycznie zapisać wszystkie możliwości (np. liczby z cyframi 1, 2, 3 z powtórzeniami i bez powtórzeń: 123, 132, 213, 231, 312, 321, 112, 121, 211, ...). Liczenie w parach z regułą iloczynu
MA.3.B.2.e Potrafią doświadczalnie wyznaczać częstości i formułować przypuszczenia dotyczące ich prawdopodobieństw (np. rzut pinezką: główka do góry lub czubek na dole; rzut dwiema kostkami: uzyskanie dwóch parzystych liczb oczek lub sumy 7). są gotowi zmierzyć się z nieznanymi zagadnieniami z zakresu kombinatoryki i prawdopodobieństwa. Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń · Prawdopodobieństwo w prostych doświadczeniach losowych
MA.3.B.2.f potrafią sprawdzać i uzasadniać prawdopodobieństwa oraz dane statystyczne (np. prawdopodobieństwo wyrzucenia dwukrotnie z rzędu orła przy rzucie monetą wynosi 0,25; w Przedalpach stosunkowo więcej młodych ludzi posiada skuter niż w Mittelland).
MA.3.B.2.g porównują problemy kombinatoryczne, rozpoznają i tworzą analogie (np. uściski dłoni wśród 5 osób są analogiczne do sytuacji, w której z 5 osób 2 otrzymują pięciofrankówkę).
MA.3.C.1 · Uczniowie potrafią zbierać, porządkować, przedstawiać, analizować i interpretować dane dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa.
MA.3.C.1.g potrafią przedstawiać i interpretować w diagramach, z użyciem komputera, dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen. potrafią porównywać prawdopodobieństwo poszczególnych zdarzeń. Odczytywanie i porównywanie diagramów słupkowych i tabel · Prawdopodobieństwo w prostych doświadczeniach losowych
MA.3.C.1.h potrafią przeprowadzać wieloetapowe doświadczenia losowe z kostkami, monetami lub kartami i przedstawiać możliwe zdarzenia (np. narysować diagram drzewa dla trzykrotnego rzucania monetą). Liczenie w parach z regułą iloczynu
MA.3.C.1.i Rozszerzenie: potrafią przeprowadzać doświadczenia losowe i wyznaczać prawdopodobieństwa (np. określać prawdopodobieństwo wylosowania z talii kart dwa razy z rzędu tego samego koloru); Rozszerzenie: potrafią wyciągać wnioski dotyczące prawdopodobieństwa z częstości względnej zdarzenia (np. w ciągu miesiąca 88 z 2'750 pociągów spóźnia się więcej niż 5 min, z nich 57 więcej niż 10 min). Przewidywanie wyników za pomocą prawdopodobieństwa
MA.3.C.1.j potrafią na podstawie danych ustalać zależności między różnymi wielkościami (np. zależność między przebiegniętą odległością a zwycięstwem w piłce nożnej); potrafią rozwiązywać i porównywać problemy społeczne (np. profilaktyka wypadków), ekonomiczne (np. oprocentowanie, rabat, leasing) i ekologiczne (np. zużycie wody, utylizacja odpadów) oraz porównywać dane liczbowe wyrażone bezwzględnie i względnie. Procenty: wzrost i spadek o procent
MA.3.C.2 · Uczniowie potrafią matematyzować sytuacje z życia, przedstawiać je, wykonywać obliczenia oraz interpretować i sprawdzać wyniki.
MA.3.C.2.f Rozpoznawać zależności proporcjonalne i liniowe (rozszerzenie: odwrotnie proporcjonalne) w sytuacjach praktycznych (np. cena przejazdu taksówką przy opłacie podstawowej i stałej cenie za kilometr). Potrafić przedstawiać pary wartości oraz wykresy funkcji w układzie współrzędnych (np. czasy pośrednie w biegach na 10'000 m; ciężar względnie masa i cena produktów spożywczych). Potrafić przekładać sytuacje z życia codziennego (np. pole powierzchni pokoju; prędkość samochodu; zużycie benzyny) na język matematyczny, określać właściwe wielkości i dobierać odpowiednie jednostki miar. Zależności liniowe: koszty w tabeli i na wykresie
MA.3.C.2.g potrafią przedstawić zależność dwóch wielkości za pomocą wykresu funkcji oraz interpretować przebiegi wykresów (np. wykres droga – czas dla biegu na 400 m). Rozszerzenie: potrafią dobrać odpowiednią skalę w układzie współrzędnych do tabel wartości. Rozszerzenie: potrafią opisać liniowe zależności funkcyjne za pomocą wyrażenia (np. kursy walut).
MA.3.C.2.h potrafią przyporządkowywać do siebie i interpretować tabele wartości, diagramy, teksty użytkowe, wyrażenia i wykresy. potrafią analizować sytuacje praktyczne z punktu widzenia funkcyjnego, statystycznego i probabilistycznego, podejmować adekwatne decyzje oraz przedstawiać sposoby rozwiązań za pomocą tabel wartości, diagramów, tekstów, wyrażeń i wykresów. Zależności liniowe: koszty w tabeli i na wykresie
MA.3.C.2.i potrafią korzystać z oprogramowania do graficznej prezentacji funkcji.
MA.3.C.3 · Uczennice i uczniowie potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory, równania i tabele w sytuacjach praktycznych.
MA.3.C.3.g Rozszerzenie: potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory i równania funkcji liniowych w sytuacjach praktycznych (np. równanie funkcji y = 2x + 3 z cena = 2 · liczba + 3). Tworzenie wyrażenia z treści zadania · Ułożenie równania na podstawie tekstu i jego rozwiązanie

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.