| Liczby i obliczenia |
| Używać liczb do porównywania, obliczania i rozwiązywania zadań. |
|
| Liczby dziesiętne (dodatnie i ujemne), pojęcie liczby przeciwnej. |
Czytanie i zaznaczanie liczb całkowitych na osi liczbowej · Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ujemnych i dodatnich |
| Ułamki, liczby wymierne (dodatnie i ujemne), pojęcie odwrotności. |
Dzielenie ułamka przez ułamek · Mnożenie i dzielenie liczb względnych |
| Liczby kwadratowe od 1 do 144. |
Kwadraty i sześciany liczb, ułamki i liczby dziesiętne |
| Definicja pierwiastka kwadratowego. |
Pierwiastki kwadratowe: znajdowanie boku kwadratu |
| Przedrostki od nano do giga. |
Zapisywanie liczb za pomocą potęgi liczby 10 |
| Posługiwać się różnymi reprezentacjami tej samej liczby (zapis dziesiętny lub ułamkowy, notacja naukowa, zaznaczanie na osi liczbowej). |
Zapisywanie ułamka w postaci dziesiętnej · Zapisywanie liczb za pomocą potęgi liczby 10 · Umieszczanie liczb dziesiętnych na osi liczbowej |
| Przechodzić od jednej reprezentacji liczby do innej. |
Zapisywanie ułamka w postaci dziesiętnej · Zapisywanie liczby dziesiętnej w postaci ułamka |
| Równość ułamków (możliwość wykazania na podstawie definicji ilorazu). |
Rozszerzanie ułamka: znajdowanie ułamka równego · Upraszczanie ułamka do postaci nieskracalnej |
| Porządek liczb wymiernych w zapisie dziesiętnym lub ułamkowym. |
Porównywanie ułamków w klasie 4 · Porównywanie i porządkowanie liczb całkowitych |
| Porównywać, porządkować, ujmować w przedziały liczby wymierne w zapisie dziesiętnym, ułamkowym lub naukowym |
Porównywanie ułamków w klasie 4 · Porównywanie liczb dziesiętnych · Porównywanie i porządkowanie liczb całkowitych |
| Odnajdywać i zaznaczać liczbę wymierną na osi liczbowej. |
Czytanie i zaznaczanie liczb całkowitych na osi liczbowej · Odczytywanie i zaznaczanie ułamka na osi liczbowej |
| Przyporządkowywać obiektom rzędy wielkości (np. rozmiar atomu, bakterii, pęcherzyka płucnego, długość jelita, pojemność dysku twardego, prędkości dźwięku i światła, liczba ludności Francji i świata, odległość Ziemia–Księżyc, odległość Słońca od najbliższej gwiazdy itp.). |
Zapisywanie liczb za pomocą potęgi liczby 10 |
| Suma, różnica, iloczyn, iloraz liczb dziesiętnych, dwóch liczb wymiernych. |
Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ujemnych i dodatnich · Mnożenie i dzielenie liczb względnych · Mnożenie ułamków · Dodawanie ułamków o różnych mianownikach · Kolejność działań z liczbami ujemnymi |
| Potęga liczby (wykładniki całkowite, dodatnie lub ujemne). |
Obliczanie potęg liczb względnych i ułamków · Potęgi o ujemnym wykładniku · Zasady potęg: znajdowanie wykładnika |
| Notacja wykładnicza. |
Zapisywanie liczb za pomocą potęgi liczby 10 |
| Wykonywać obliczenia z liczbami względnymi, ułamkami, liczbami dziesiętnymi. |
Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ujemnych i dodatnich · Mnożenie i dzielenie liczb względnych · Dzielenie ułamka przez ułamek · Kolejność działań z liczbami ujemnymi |
| Sprawdzać wiarygodność wyniku, w szczególności szacując jego rząd wielkości. |
Szacowanie wyniku przed obliczeniem |
| Wykonywać proste obliczenia liczbowe z potęgami, w szczególności z użyciem notacji naukowej. |
Obliczanie potęg liczb względnych i ułamków · Zapisywanie liczb za pomocą potęgi liczby 10 |
| Wykorzystywać pierwiastek kwadratowy do rozwiązywania zadań, w tym geometrycznych. |
Pierwiastki kwadratowe: znajdowanie boku kwadratu · Twierdzenie Pitagorasa i jego odwrotność |
| Wykonywać obliczenia i porównania w celu rozwiązywania problemów. |
Obliczanie ułamka tego, co zostało |
| Rozumieć i stosować pojęcia podzielności oraz liczb pierwszych. |
|
| Wielokrotności i dzielniki. |
Wielokrotności i dzielniki liczby całkowitej |
| Kryteria podzielności przez 2, 3, 5, 9. |
Rozpoznawanie, czy liczba jest podzielna przez 2, 5 lub 10 |
| Dzielenie z resztą (iloraz, reszta). |
Dzielenie pisemne z resztą przez jedną cyfrę |
| Definicja liczby pierwszej; lista liczb pierwszych mniejszych lub równych 30. |
Liczby pierwsze i złożone |
| Ułamki nieskracalne. |
Upraszczanie ułamka do postaci nieskracalnej |
| Określać, czy liczba całkowita jest lub nie jest wielokrotnością albo dzielnikiem innej liczby całkowitej. |
Wielokrotności i dzielniki liczby całkowitej |
| Wyznaczać liczby pierwsze mniejsze lub równe 100. |
Liczby pierwsze i złożone |
| Stosować cechy podzielności przez 2, 3, 5, 9, 10. |
Rozpoznawanie, czy liczba jest podzielna przez 2, 5 lub 10 |
| Wyznaczać dzielniki liczby ręcznie, za pomocą arkusza kalkulacyjnego, kalkulatora. |
Wielokrotności i dzielniki liczby całkowitej |
| Rozkładać liczbę całkowitą na iloczyn czynników pierwszych (ręcznie lub za pomocą oprogramowania). |
Rozkładanie liczby na czynniki pierwsze |
| Skracać ułamek do postaci nieskracalnej. |
Upraszczanie ułamka do postaci nieskracalnej · NWD: znajdowanie największego wspólnego dzielnika |
| Modelować i rozwiązywać problemy dotyczące podzielności (np. przekładnie zębate, łączne występowanie zjawisk itp.). |
Najmniejsza wspólna wielokrotność: znajdowanie najmniejszej wspólnej wielokrotności · NWD: znajdowanie największego wspólnego dzielnika |
| Posługiwać się rachunkiem literowym. |
|
| Pojęcia niewiadomej, równania, indeterminaty, tożsamości. |
Sprawdzanie, czy liczba jest rozwiązaniem równania |
| Własności rozdzielności (prostej i podwójnej). |
Rozwijanie i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias z wykorzystaniem rozdzielności mnożenia |
| Zerowanie się iloczynu (możliwe przeprowadzenie dowodu przez rozpatrzenie przypadków). |
|
| Rozkładanie a² – b² na czynniki. |
|
| Rozwijać, faktoryzować, redukować wyrażenia algebraiczne w bardzo prostych przypadkach. |
Rozwijanie i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias z wykorzystaniem rozdzielności mnożenia · Redukcja wyrazów podobnych |
| Używać rachunku algebraicznego do zapisania ogólnej własności (na przykład prostej rozdzielności), do wykazania ogólnego wyniku (na przykład że suma trzech kolejnych liczb całkowitych jest wielokrotnością liczby trzy), do potwierdzania lub obalania przypuszczenia, do modelowania sytuacji. |
|
| Ułożenie równania do rozwiązania problemu. |
Ułożenie równania do zadania tekstowego |
| Rozwiązywać algebraicznie równania pierwszego stopnia lub sprowadzalne do nich (równania iloczynowe), w szczególności równania typu x² = a. |
Rozwiązywanie równania w dwóch krokach · Równania z x po obu stronach |
| Organizacja i analiza danych, funkcje |
| Interpretować, przedstawiać i przetwarzać dane. |
|
| liczebności, częstości. |
Obliczanie, jaki procent stanowi dana wartość |
| Miary położenia: średnia, mediana. |
Obliczanie średniej w klasie 4. · Mediana zbioru liczb |
| Miara rozproszenia: rozstęp. |
Rozstęp zbioru danych |
| Zbierać dane, organizować je. |
|
| Odczytywać i interpretować dane przedstawione w postaci danych surowych, tabeli, diagramu (diagram słupkowy, diagram kołowy, histogram). |
Czytanie i porównywanie diagramów oraz tabel · Wykres kołowy: kąty i procenty |
| Używać arkusza kalkulacyjnego z funkcją tworzenia wykresów do przedstawiania danych w postaci tabeli lub diagramu. |
|
| Obliczać liczebności, częstości. |
Obliczanie, jaki procent stanowi dana wartość · Czytanie i porównywanie diagramów oraz tabel |
| Obliczać i interpretować miary położenia lub miary rozproszenia szeregu statystycznego. |
Obliczanie średniej w klasie 4. · Mediana zbioru liczb · Rozstęp zbioru danych · Średnia ważona, wyjaśniona prosto |
| Rozumieć i stosować podstawowe pojęcia z zakresu prawdopodobieństwa. |
|
| Słownictwo z zakresu prawdopodobieństwa. |
Obliczanie prostego prawdopodobieństwa |
| Pojęcie prawdopodobieństwa; prawdopodobieństwo zdarzenia zawiera się między 0 a 1. |
Obliczanie prostego prawdopodobieństwa |
| Prawdopodobieństwo zdarzeń pewnych, niemożliwych, przeciwnych. |
Obliczanie prostego prawdopodobieństwa |
| Poruszać zagadnienia dotyczące przypadku na podstawie prostych problemów. |
Obliczanie prostego prawdopodobieństwa · Przewidywanie wyniku doświadczenia losowego |
| Obliczać prawdopodobieństwa w prostych przypadkach (na przykład ocena szans na wygraną w grze). |
Obliczanie prostego prawdopodobieństwa · Prawdopodobieństwo w dwóch kolejnych doświadczeniach |
| Wyrażanie prawdopodobieństw w różnych postaciach (dziesiętnej, ułamkowej, procentowej). |
Obliczanie prostego prawdopodobieństwa |
| Dostrzegać związek między częstością a prawdopodobieństwem. |
Szacowanie prawdopodobieństwa za pomocą częstości |
| Rozwiązywać zadania z proporcjonalnością. |
|
| Współczynnik proporcjonalności. |
Znajdowanie wartości dla jednej jednostki |
| Stopa zmiany, współczynnik mnożnikowy. |
Wzrosty i spadki procentowe |
| Pojęcie stosunku. |
Upraszczanie stosunku (proporcji) w klasie 4 |
| Rozpoznawać sytuację proporcjonalności lub nieproporcjonalności. |
Znajdowanie brakującej wartości w proporcji |
| Obliczać czwarty proporcjonalny. |
Znajdowanie brakującej wartości w proporcji |
| Dzielić wielkość (np. sumę pieniędzy) na dwie lub trzy części zgodnie z danym stosunkiem. |
Podział ilości zgodnie ze stosunkiem |
| Używać wzoru łączącego dwie wielkości w sytuacji proporcjonalności (np. długość okręgu w zależności od jego promienia, prawo Ohma wyrażające napięcie w zależności od natężenia, przebytą drogę w zależności od czasu przy stałej prędkości itd.). |
Odległość, prędkość i czas |
| Rozwiązywanie zadań z wykorzystaniem proporcjonalności (procenty, skale, powiększenie i pomniejszenie). |
Obliczanie procentu danej wielkości · Korzystanie ze skali mapy · Wzrosty i spadki procentowe |
| Rozumieć i stosować pojęcie funkcji. |
|
| Słownictwo: zmienna, funkcja, argument, wartość. |
OBLICZANIE WARTOŚCI FUNKCJI LINIOWEJ · Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu · Uzupełnianie tabeli funkcji w klasie 4 |
| Różne sposoby przedstawiania funkcji (wyrażenie symboliczne, tabela wartości, wykres, program obliczeń). |
Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu |
| Oznaczenia f(𝑥) i 𝑥 ↦ f(𝑥). |
OBLICZANIE WARTOŚCI FUNKCJI LINIOWEJ · Uzupełnianie tabeli funkcji w klasie 4 |
| Funkcja liniowa, funkcja afiniczna. |
OBLICZANIE WARTOŚCI FUNKCJI LINIOWEJ |
| Przechodzić z jednego sposobu przedstawienia funkcji na inny. |
Uzupełnianie tabeli funkcji w klasie 4 |
| Wyznaczać, na podstawie danego sposobu przedstawienia funkcji, obraz liczby przez tę funkcję lub antecedens (argument) danej liczby. |
OBLICZANIE WARTOŚCI FUNKCJI LINIOWEJ · Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu |
| Przedstawiać graficznie funkcję proporcjonalną, funkcję liniową. |
|
| Modelować zjawisko ciągłe za pomocą funkcji. |
Odczytywanie wykresu droga-czas |
| Modelowanie sytuacji proporcjonalnej za pomocą funkcji liniowej. |
OBLICZANIE WARTOŚCI FUNKCJI LINIOWEJ |
| Rozwiązywać zadania modelowane za pomocą funkcji. |
OBLICZANIE WARTOŚCI FUNKCJI LINIOWEJ · Odczytywanie wykresu droga-czas |
| Wielkości i pomiary |
| Wykonywać obliczenia z wielkościami mierzalnymi; wyrażać wyniki w odpowiednich jednostkach. |
|
| Pojęcie wielkości iloczynowej i wielkości ilorazowej. |
Odległość, prędkość i czas · Przeliczanie prędkości, gęstości i ciśnień |
| Pole równoległoboku (otrzymane z pola prostokąta przez wycinanie i ponowne składanie). |
Obliczanie pola równoległoboku |
| Objętość graniastosłupa, ostrosłupa, walca, stożka, kuli. |
Objętość graniastosłupa prostego o podstawie trójkątnej · Objętość i pole powierzchni ostrosłupa · Obliczanie objętości walca, stożka i kuli |
| Związek między jednostkami objętości i pojemości (1 L = 1 dm³, 1 000 L = 1 m³). |
Przeliczanie jednostek pola i objętości · Zamienianie jednostek pojemności |
| Wykonywać obliczenia z udziałem wielkości mierzalnych, w szczególności wielkości złożonych, wyrażać wyniki w odpowiednich jednostkach. |
Przeliczanie prędkości, gęstości i ciśnień · Odległość, prędkość i czas |
| Sprawdzanie spójności wyników z punktu widzenia jednostek. |
|
| Wykonywać zamiany jednostek. |
Przeliczanie jednostek pola i objętości · Zamiana jednostek długości · Przeliczanie prędkości, gęstości i ciśnień |
| Zrozumienie wpływu kilku przekształceń na figury geometryczne. |
|
| Wpływ przesunięcia, powiększenia lub pomniejszenia na długości, kąty, pola i objętości. |
Powiększanie lub pomniejszanie figury: długości i pola |
| Używać skali pomniejszenia lub powiększenia (architektura, makiety) do obliczania długości, pól i objętości. |
Powiększanie lub pomniejszanie figury: długości i pola |
| Posługiwać się skalą mapy. |
Korzystanie ze skali mapy |
| Używać przekształceń do obliczania wielkości geometrycznych. |
Przesunięcia, obroty i jednokładności w układzie współrzędnych |
| Powiązać proporcjonalność z niektórymi konfiguracjami lub przekształceniami geometrycznymi (powiększenie, pomniejszenie, trójkąty podobne, jednokładność). |
Twierdzenie Talesa w klasie 4e |
| Przestrzeń i geometria |
| Przedstawianie przestrzeni. |
|
| Odcięta, rzędna, wysokość. |
Odczytywanie i zaznaczanie punktu za pomocą jego współrzędnych |
| Szerokość geograficzna, długość geograficzna. |
|
| (Się) określać położenie na osi liczbowej, w płaszczyźnie z prostokątnym układem współrzędnych, w prostopadłościanie, na sferze. |
Odczytywanie i zaznaczanie punktu za pomocą jego współrzędnych · Czytanie i zaznaczanie liczb całkowitych na osi liczbowej |
| Rozpoznawać bryły (prostopadłościan, sześcian, graniastosłup, walec, ostrosłup, stożek, kula). |
Rozpoznawanie brył i ich krawędzi |
| Konstruowanie i wzajemne powiązywanie reprezentacji tych brył (widoki w rzucie ukośnym, z przodu, z góry, przekroje płaskie, siatki itp.). |
Wzór sześcianu: składanie płaskiego rysunku |
| Używać programu do dynamicznej geometrii do przedstawiania brył. |
|
| Używać pojęć geometrii płaskiej do dowodzenia. |
|
| Charakterystyka kątowa równoległości: kąty naprzemianległe wewnętrzne, kąty odpowiadające. |
Znajdowanie brakującej części kąta |
| Trójkąt : o suma kątów trójkąta (dowód możliwy z wykorzystaniem kątów odpowiadających) ; o wysokości i symetralne boków ; o nierówność trójkąta ; o cechy przystawania trójkątów ; o trójkąty podobne (definicja i jedna własność charakterystyczna). |
Suma kątów trójkąta i czworokąta · Rozpoznawanie wysokości trójkąta · Symetralna i dwusieczna: umieć je rozpoznawać · Jakie długości może mieć trzeci bok? · Trójkąty przystające: znajdowanie kąta |
| Równoległobok (definicja i jedna cecha charakterystyczna). |
Kąty i przekątne: równoległoboki, romby, trapezy |
| Twierdzenie Talesa i jego twierdzenie odwrotne (konfiguracje trójkątów zagnieżdżonych i motylek). |
Twierdzenie Talesa w klasie 4e |
| Twierdzenie Pitagorasa i twierdzenie odwrotne do niego. |
Twierdzenie Pitagorasa i jego odwrotność |
| Funkcje trygonometryczne w trójkącie prostokątnym: cosinus, sinus, tangens |
Cosinus, sinus i tangens w trójkącie prostokątnym |
| Stosować lub zapisywać protokół konstrukcji figury geometrycznej. |
|
| Wskazywanie związku między cechami przystawania trójkątów a konstrukcją trójkąta na podstawie danych długości boków i/lub miar kątów. |
Trójkąty przystające: znajdowanie kąta |
| Rozumieć efekt translacji, symetrii (osiowej i środkowej), obrotu, jednokładności na figurze. |
Przesunięcia, obroty i jednokładności w układzie współrzędnych · Symetria środkowa: środek i punkt symetryczny |
| Wykorzystywanie wiadomości o figurach, układach figur i przekształceniach objętych programem do wyznaczania wielkości geometrycznych. |
Twierdzenie Pitagorasa i jego odwrotność · Twierdzenie Talesa w klasie 4e · Znajdowanie brakującej części kąta |
| Prowadzić rozumowania i zapoznawać się z dowodzeniem, wykorzystując właściwości figur, konfiguracji i przekształceń. |
|
| Algorytmika i programowanie |
| Pisać, debugować i uruchamiać prosty program. |
|
| Pojęcia algorytmu i programu. |
|
| Pojęcie zmiennej informatycznej. |
|
| Uruchamianie działania przez zdarzenie. |
|
| Sekwencje poleceń, pętle, instrukcje warunkowe. |
|
| Pisać, dopracowywać (testować, poprawiać) i uruchamiać program w odpowiedzi na zadany problem. |
|