Polski
Program nauczania (Włochy)

Matematyka — klasa 7

Klasa 7 (Włochy) — Stosunki i proporcje, ułamki zwykłe

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Włochy) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w klasie drugiej: stosunki i proporcje, procenty, ułamki i liczby dziesiętne okresowe, pierwiastek kwadratowy, twierdzenie Pitagorasa, pola wielokątów i podobieństwo. Każdy temat zawiera gotowe szablony ćwiczeń do wydrukowania.

Liczby

Obliczanie procentu danej wielkości

Chłopiec uczy się rozumieć, co oznacza procent, i obliczać go dla danej wielkości, także by opisywać codzienne sytuacje.

typów zadań: 17Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

In drugiej klasie gimnazjum (seconda media) uczeń poznaje znaczenie procentu i oblicza go dla danej wielkości, używając różnych strategii oraz łącząc wynik z sytuacjami z życia codziennego, takimi jak ceny i rabaty. Krajowe wytyczne nie określają tu precyzyjnego przedziału liczbowego: aby zrozumieć, czego wymaga się na tym poziomie, warto przyjrzeć się wzorcowym zadaniom z tego przedmiotu.

Najczęstszym błędem jest zapominanie, że procent oznacza ułamek o mianowniku sto. Na przykład, aby obliczyć 20% z 150, niektórzy uczniowie jako wynik zapisują 20, czyli samą liczbę procentową, zamiast podzielić 150 przez 100 i pomnożyć przez 20. Wynik wygląda wiarygodnie, dlatego błąd pozostaje niezauważony, jeśli nie sprawdza się toku rozumowania.

W kartach pracy znajdują się zadania takie jak:

  • Oblicz procent danej liczby oraz Procent z liczby krok po kroku, aby prześledzić każdy etap obliczeń;
  • Procent z wielkości: zadanie tekstowe oraz Procent z wielkości z użyciem modelu prostokątnego, aby przełożyć sytuację na działanie;
  • Procent z wielkości: procent jako ułamek, aby powiązać procent z odpowiadającym mu ułamkiem;
  • Procent z liczby: zamień procent i liczbę oraz Procent z liczby: dane zbędne, aby sprawdzić, czy uczeń rozróżnia różne role liczb.

Powiązanie z podstawą programową: Posługiwać się liczbami dziesiętnymi, ułamkami i procentami do opisywania codziennych sytuacji.
Powiązanie z podstawą programową: Rozumieć znaczenie procentu i umieć go obliczać, stosując różne strategie.

Typy zadań: Procent liczby na modelu paskowym · Procent liczby — wybierz odpowiedź · Procent liczby: dane zbędne · Procent liczby: prawda czy fałsz · Procent liczby: znajdź błąd · Procent mniejszy niż 1 · Procent większy niż 100 · Procent z liczby: procent jako ułamek · Procenty dwóch liczb: porównaj · Procenty różnych liczb: uporządkuj · Procent liczby: dobierz wartości · Procent liczby: dokończ zdanie · Procent liczby: oceń dwa zdania · Procent liczby: porównaj dwa wyniki · Procent liczby w zadaniu tekstowym · Procent liczby: zamiana procentu z liczbą · Procent z reszty: ile osób przychodzi pieszo · Oblicz procent liczby (kl. 6) · Procent liczby krok po kroku (kl. 6)

Zmiany procentowe: wzrosty i spadki

Chłopiec uczy się obliczać, o ile wzrasta lub maleje dana wielkość o określony procent, używając mnożenia przez liczbę dziesiętną.

typów zadań: 16Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Alla fine della seconda media lo studente deve saper interpretare una variazione percentuale come una moltiplicazione: per aumentare una quantità del 20% si moltiplica per 1,20, per diminuirla del 20% si moltiplica per 0,80. Il punto del curricolo non fissa un intervallo di numeri, quindi conviene guardare ai problemi che la scheda propone davvero.

L'errore più frequente è trattare la percentuale come un numero da sommare o sottrarre così com'è, oppure dimenticare che la percentuale si riferisce alla quantità di partenza. Un altro errore tipico è pensare che un aumento del 20% seguito da una diminuzione del 20% riporti al valore iniziale: non è così, perché la seconda percentuale si applica a un numero già cambiato. È proprio questo che le schede "trova l'errore" e "vero o falso" fanno emergere.

In pratica, un compito su questo argomento può presentarsi così:

  • Aumenta o diminuisci di una percentuale: dato un numero, calcolarne il valore dopo la variazione.
  • Sconto e aumento percentuale: un problema di contesto, come il prezzo di un oggetto prima e dopo lo sconto o l'aumento.
  • Variazione in due tempi: prima un aumento, poi una diminuzione, con il calcolo passo passo.
  • Problema inverso: conoscendo il valore finale, di che percentuale è cambiato il numero, o qual era il valore prima.

Powiązanie z podstawą programową: Interpretować zmianę procentową danej wielkości jako mnożenie przez liczbę dziesiętną.

Typy zadań: Cena po podwyżce i po obniżce: porównaj · Cena przed obniżką: pytanie odwrotne · Obniżka procentowa krok po kroku · Podwyżka o procent — wybierz odpowiedź · Podwyżka procentowa krok po kroku · Zmniejsz o procent · Zwiększ o procent · Obniżka: o ile procent zmalała liczba? · Podwyżka: o ile procent wzrosła liczba? · Zmiana o procent: podwyżka i obniżka — prawda czy fałsz · Zmiana o procent: znajdź błąd · Obniżka o procent: jaka była liczba przed obniżką? · Zmiana o procent: najpierw podwyżka, potem obniżka · Obniżka procentowa: z treścią, ile po obniżce · Podwyżka, potem obniżka o procent: cena końcowa · Wzrost procentowy: z treścią, ile po wzroście

Mnożenie i dzielenie liczb ze znakiem

Dziecko uczy się mnożyć i dzielić liczby względne (dodatnie i ujemne), zwracając uwagę na znak wyniku.

typów zadań: 15Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko pracuje z liczbami całkowitymi względnymi, czyli liczbami takimi jak +6, -6, -2 i +5, i uczy się obliczać iloczyny oraz ilorazy między nimi. Celem wskazanym w Zaleceniach jest wykonywanie czterech działań na znanych liczbach, w pamięci, gdy to możliwe, lub za pomocą algorytmów pisemnych, wybierając najbardziej odpowiednie narzędzie. W tej klasie praca nad liczbami względnymi odbywa się na mnożeniach i dzieleniach zaproponowanych w kartach pracy.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu znaku jak szczegółu, który dodaje się na końcu. Dziecko oblicza wartość bezwzględną, na przykład 3 × 4 = 12, i zapomina ustalić, czy wynik jest dodatni, czy ujemny. Inny częsty błąd wynika z nawyku dodawania: przy (-3) × (-2) dziecko zapisuje -5, jakby dwa znaki się sumowały. Trzeba pamiętać, że w iloczynie i ilorazie znak zależy od znaków czynników, a nie od sumy.

W praktyce karta pracy na ten temat może zawierać:

  • Dziel liczby względne i Mnóż liczby względne, aby wykonać obliczenie z właściwym znakiem.
  • Znak iloczynu: postaw znak i Znak iloczynu bez obliczania, aby rozpoznać znak przed obliczeniem.
  • Prawda czy fałsz: znak iloczynu i Schemat: dlaczego minus razy minus daje plus, aby omówić regułę znaków.
  • Łańcuch mnożeń i dzieleń i Znajdź brakujący czynnik ze znakiem, aby pracować nad wieloma krokami lub nad liczbą do uzupełnienia.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie.

Typy zadań: Dzielenie liczb ujemnych · Iloczyny liczb ze znakiem: uporządkuj · Mnożenie liczb ujemnych · Mnożenie liczb ze znakiem: wybierz wynik · Prawda czy fałsz: znak iloczynu · Znak iloczynu: wstaw znak · Znak iloczynu: znajdź błąd · Brakujący czynnik ze znakiem · Iloczyny liczb ze znakiem: porównaj · Mnożenie i dzielenie liczb ujemnych: oblicz łańcuch działań · Mnożenie liczb ze znakiem: oceń dwa zdania · Wzorzec: dlaczego minus razy minus daje plus · Znak iloczynu bez liczenia · Łańcuch mnożeń i dzieleń ze znakami: wybierz wynik · Łańcuch mnożeń i dzieleń ze znakami: brakująca liczba

Dodawanie i odejmowanie liczb całkowitych

Chłopiec uczy się dodawać i odejmować dodatnie oraz ujemne liczby całkowite, korzystając z osi liczbowej lub z konkretnych sytuacji, na przykład temperatur.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum uczeń pracuje z liczbami całkowitymi, czyli dodatnimi i ujemnymi, i uczy się je dodawać oraz odejmować. Zalecenia krajowe (Indicazioni nazionali) mają szerszy zakres: dotyczą wykonywania czterech działań na liczbach naturalnych, całkowitych, ułamkach i ułamkach dziesiętnych, zarówno w pamięci, jak i za pomocą pisemnych algorytmów. Dla tej klasy wzory zadań pokazują przede wszystkim dodawanie i odejmowanie liczb całkowitych.

Najczęstszy błąd wynika ze znaku: uczeń traktuje -5 + 3 tak, jakby po prostu liczył cyfry, zapominając, że wynik zależy od tego, która liczba leży dalej od zera. Innym typowym błędem jest odejmowanie liczby ujemnej tak, jakby była dodatnia, co prowadzi do zapisu 4 - (-2) = 2 zamiast 6. Warto więc rozumować na osi liczbowej, gdzie każdy krok jest widoczny.

W kartach pracy dostępne są wzory zadań obejmujące proste dodawanie i odejmowanie, szukanie brakującego składnika, porównywanie sum, wybór poprawnego wyniku oraz poprawianie już wykonanego błędu. Są też zadania kontekstowe, na przykład różnica temperatur (o ile stopni więcej?) lub liczby ujemne w życiu codziennym (ile było na początku?). Takie zadania pomagają powiązać rachunek z konkretną sytuacją.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie.

Typy zadań: Dodaj liczby całkowite · Dodawanie liczb całkowitych: wstaw znak · Dodawanie liczb całkowitych: wybierz wynik · Dodawanie liczb całkowitych: znajdź błąd · Odejmij liczby całkowite · Prawda czy fałsz: dodawanie liczb całkowitych · Brakujący składnik — liczby całkowite · Dodawanie i odejmowanie liczb całkowitych: dobierz wartości · Sumy liczb całkowitych: porównaj · Liczby ujemne w sytuacjach: ile było na początku? · Różnica temperatur: z treścią, o ile stopni cieplej

Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych i ułamków ze znakiem

Chłopiec uczy się dodawać i odejmować liczby dziesiętne ujemne i dodatnie, czyli ze znakiem plus lub minus, rozumując o położeniu liczb na osi liczbowej.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie szkoły średniej (seconda media) uczeń pracuje z liczbami dziesiętnymi względnymi, dodatnimi i ujemnymi, i dodaje oraz odejmuje je zarówno w pamięci, jak i pisemnymi algorytmami, wybierając najbardziej odpowiednią metodę. Program nauczania w tym miejscu mówi o dodawaniu i odejmowaniu liczb już znanych, czyli naturalnych, całkowitych, ułamków i dziesiętnych; dla tej klasy karty pracy dostępne w sekcji proponują przede wszystkim sumy i różnice dziesiętnych liczb względnych.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu znaku minus tak, jakby był liczbą, którą należy dodać do części dziesiętnej. Na przykład przy -2,5 + 1,3 uczeń może zapisać -3,8, ponieważ dopasowuje cyfry tak, jakby wszystkie były dodatnie, i zapomina, że wynik leży między zerem a -2,5. Przydatną kontrolą jest pytanie, czy wynik jest bliżej zera niż liczba wyjściowa.

W kartach z tej sekcji typowym zadaniem jest Dodaj dziesiętne liczby względne lub Odejmij dziesiętne liczby względne, z działaniami do wykonania w całości. Inne typy zadań polegają na znajdowaniu brakującego składnika, wybieraniu poprawnej sumy spośród kilku propozycji, określaniu, czy równość jest prawdziwa czy fałszywa, porządkowaniu od najmniejszej liczby lub znajdowaniu błędu w już wykonanym dodawaniu.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie.

Typy zadań: Dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem: znajdź błąd · Dziesiętne ze znakiem: wybierz wynik dodawania · Odejmowanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Prawda czy fałsz: dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Brakujący składnik — ułamki dziesiętne ze znakiem · Dziesiętne ze znakiem: uporządkuj od najmniejszej · Sumy ułamków dziesiętnych ze znakiem: porównaj · Ułamki dziesiętne ujemne: spadek temperatury · Ułamki dziesiętne ujemne: wzrost temperatury

Liczby całkowite i liczby przeciwne na osi liczbowej

Dziecko uczy się umieszczać liczby całkowite na osi liczbowej i korzystać z niej, aby znajdować liczby przeciwne, odległości od zera oraz punkty środkowe.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Traguardo wskazany w Wskazówkach dotyczy całej ścieżki szkolnej, czyli przedstawiania na osi liczbowej liczb już znanych. W drugiej klasie szkoły średniej karty pracy przygotowane na ten temat pokazują w szczególności liczby całkowite, dodatnie i ujemne, rozmieszczone na osi z zerem pośrodku.

Najczęstszy błąd polega na tym, że dziecko odczytuje liczby ujemne tak, jakby były dodatnie: na przykład uważa, że -7 jest „większe” niż -2, ponieważ 7 jest większe od 2, albo uznaje, że -7 leży bliżej zera niż -2. Warto przypomnieć, że na osi liczba jest większa, gdy znajduje się bardziej na prawo, oraz że odległość od zera to coś innego niż wartość liczby.

W praktyce wzory ćwiczeń w tym obszarze to:

  • Odczytaj liczbę całkowitą na osi oraz Oś liczbowa z krokiem 2: odczytaj liczbę, aby odczytać wskazany punkt;
  • Znajdź liczbę przeciwną, aby znaleźć symetryczną względem zera;
  • Odległość od zera, Odległość od zera: prawda czy fałsz oraz Odległość od zera: znajdź błąd, aby rozumować o odległości od zera;
  • Liczba w połowie drogi oraz Środek na osi liczbowej: wybierz liczbę, aby znaleźć punkt środkowy między dwiema liczbami;
  • Punkt symetryczny na osi liczbowej oraz Symetria na osi liczbowej: wybierz liczbę, aby znaleźć punkt symetryczny względem innego.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać znane liczby na osi liczbowej.

Typy zadań: Odczytaj liczbę całkowitą z osi · Odległość od zera na osi · Odległość od zera: prawda czy fałsz · Odległość od zera: znajdź błąd · Podaj liczbę przeciwną · Oś liczbowa z podziałką co 2: odczytaj liczbę · Punkt symetryczny na osi: wybierz liczbę · Środek odcinka na osi: wybierz liczbę · Liczba w połowie drogi na osi · Punkt symetryczny na osi

Obliczanie potęg ułamków i liczb całkowitych

W szkole średniej uczeń uczy się obliczać dokładną wartość potęg o dodatnim wykładniku całkowitym zastosowanych do liczb całkowitych i ułamków.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tym module uczniowie utrwalają znaczenie potęgi o dodatnim wykładniku całkowitym, rozszerzając obliczenia z liczb całkowitych na ułamki. Uczeń przyswaja, że podniesienie ułamka do potęgi oznacza pomnożenie ułamka przez siebie tyle razy, ile wskazuje wykładnik, przy czym osobno podnosi się do potęgi zarówno licznik, jak i mianownik.

Najczęstszym błędem jest mnożenie podstawy przez wykładnik, np. obliczanie (2/3)³ jako (2/3) × 3 zamiast mnożenia trzech jednakowych czynników równych 2/3. Przy ułamkach równie częste jest przeoczenie polegające na podniesieniu do potęgi tylko licznika, przy pozostawieniu mianownika bez zmian.

Zadania praktyczne obejmują bezpośrednie ćwiczenia rachunkowe, takie jak Oblicz potęgę liczby całkowitej i Oblicz potęgę ułamka, w których wyznacza się końcową wartość liczbową. Format Wartość potęgi — wybierz odpowiedź natomiast proponuje pytania wielokrotnego wyboru, w których należy rozpoznać poprawny wynik wśród typowych dystraktorów.

Powiązanie z podstawą programową: Stosować zwyczajowy zapis potęg o wykładniku całkowitym dodatnim, ze świadomością znaczenia, oraz własności potęg do upraszczania obliczeń i zapisów.

Typy zadań: Dwie potęgi: porównaj · Oblicz potęgę liczby całkowitej · Oblicz potęgę ułamka · Potęga z minusem: wartość wyrażenia: wybierz odpowiedź · Wartość potęgi — wybierz odpowiedź · Potęgi liczb ujemnych w wyrażeniu · Potęgi: dobierz wartości · Potęgi: dokończ zdanie · Potęgi: oceń dwa zdania

Porównywanie i porządkowanie liczb całkowitych

Ucz się porównywać i porządkować dodatnie i ujemne liczby całkowite, wybierając, czy użyć bezpośredniego porównania, osi liczbowej, czy liczb przeciwnych.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum (w Polsce odpowiednik VII-VIII klasy) dziecko pracuje z liczbami całkowitymi, czyli dodatnimi i ujemnymi, i uczy się wskazywać, która z dwóch liczb jest większa, oraz porządkować zbiór liczb. Punkt Wskazówek dotyczący tej kompetencji mówi ogólnie o porównywaniu i porządkowaniu liczb naturalnych, całkowitych, ułamków i ułamków dziesiętnych i należy go traktować jako ścieżkę ciągnącą się przez kilka lat; w tej klasie do przećwiczenia jest część, którą proponują karty ćwiczeń dotyczące liczb całkowitych.

Najczęstszy błąd polega na myśleniu, że „większa” liczba ujemna to ta o większej wartości bezwzględnej: na przykład pisze się, że -8 jest większe niż -3, bo 8 jest większe niż 3. Dziecko ma tendencję do rozumowania na podstawie cyfr, zapominając, że na osi liczbowej liczby ujemne oddalają się od zera idąc w lewo, więc im bardziej ujemna liczba jest oddalona od zera, tym jest mniejsza.

W kartach na ten temat pojawiają się ćwiczenia takie jak Liczby całkowite: porównaj i Liczby całkowite: uporządkuj, w których wpisuje się właściwy znak między dwiema liczbami lub ustawia kilka liczb od najmniejszej do największej. Inne wzory wymagają porównania liczby z jej przeciwnym, policzenia, ile liczb całkowitych mieści się między dwiema wartościami, albo wybrania, ile liczb całkowitych spełnia nierówność z wartością bezwzględną. Właśnie tego typu zadania klasa wykonuje i mogą być wykorzystane do ćwiczeń w domu.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie.

Typy zadań: Liczby całkowite między dwiema liczbami: wybierz liczbę · Liczby całkowite: porównaj · Liczby całkowite: uporządkuj · Wartość bezwzględna mniejsza od liczby: prawda czy fałsz · Wartość bezwzględna mniejsza od liczby: znajdź błąd · Liczby całkowite: ile leży pomiędzy · Liczby całkowite: porównaj z liczbą przeciwną · Wartość bezwzględna: ile liczb spełnia nierówność

Kolejność działań na liczbach całkowitych

W drugiej klasie gimnazjum chłopiec uczy się wykonywać obliczenia z wieloma działaniami na liczbach całkowitych, zachowując właściwą kolejność działań i znaki.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie chłopiec wykonuje obliczenia łączące dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie liczb całkowitych, czyli dodatnich i ujemnych, a może też dojść do ułamków i liczb dziesiętnych ze znakiem. Program nauczania wymaga wykonywania tych działań, gdy to możliwe w pamięci lub pisemnymi algorytmami, z wyborem, czy użyć kalkulatora. Dlatego w domu warto, aby chłopiec wykonywał kolejne kroki na głos lub pisemnie, dzięki czemu pokaże swoje rozumowanie.

Najczęstszy błąd polega na wykonywaniu działań od lewej do prawej bez uwzględnienia pierwszeństwa mnożenia i dzielenia albo na zapominaniu o znaku minus przed liczbą ujemną. Na przykład w 2 + 3 × (−4) można otrzymać −20 zamiast −10, ponieważ dodaje się przed mnożeniem. Błędy ze znakami, jak zapisanie −3 − (−2) jako −5, są równie częste.

Na lekcjach praca odbywa się z kartami z tego działu. Znajdują się tam ćwiczenia takie jak „Kolejność działań z liczbami całkowitymi”, „Kolejność działań z ułamkami ze znakiem” i „Kolejność działań z liczbami dziesiętnymi ze znakiem”. Inne karty proszą o znalezienie błędu, wstawienie nawiasów, dobranie właściwego znaku lub określenie, czy równość jest prawdziwa, czy fałszywa, jak „Kolejność działań z liczbami całkowitymi: prawda czy fałsz” oraz „Kolejność działań z liczbami ujemnymi: znajdź błąd”.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie.

Typy zadań: Kolejność działań na liczbach całkowitych · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: prawda czy fałsz · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: wstaw znak · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: znajdź błąd · Kolejność działań: ułamki dziesiętne ze znakiem · Kolejność działań z liczbami ujemnymi: wstaw nawiasy · Kolejność działań z liczbami ujemnymi: znajdź błąd · Kolejność działań: ułamki zwykłe ze znakiem

Pierwiastki kwadratowe i sześcienne: operacja odwrotna

Chłopiec uczy się znajdować pierwiastek kwadratowy i pierwiastek sześcienny liczby, czyli wracać od wyniku potęgowania do liczby wyjściowej.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uwaga skupia się na pierwiastku kwadratowym jako operacji odwrotnej do podnoszenia do kwadratu: jeśli wiem, że 7 do kwadratu daje 49, wiem, że pierwiastek kwadratowy z 49 to 7. Program nauczania dla szkoły średniej wymaga znajomości tej zależności; modele ćwiczeń w tej klasie pokazują pracę na pierwiastkach kwadratowych z liczb będących kwadratami liczb całkowitych oraz na pierwiastku sześciennym jako analogicznym rachunku.

Najczęstszym błędem jest myślenie, że pierwiastek to liczba, którą trzeba podzielić na pół lub przez dwa, albo pomylenie pierwiastka kwadratowego z 49 z wynikiem dzielenia 49 przez 2. Często uczeń zapomina, że operacja odwrotna wymaga zastanowienia się, jaka liczba, pomnożona przez samą siebie, daje podaną wartość. Inną częstą pomyłką jest zamiana pierwiastka kwadratowego z pierwiastkiem sześciennym: stosuje się regułę dla kwadratu także wtedy, gdy potrzebny jest sześcian.

W praktyce karty pracy zawierają ćwiczenia takie jak Oblicz pierwiastek kwadratowy i Oblicz pierwiastek sześcienny, w których liczbę do znalezienia trzeba wyznaczyć na podstawie wyniku. Inne karty proszą o wybranie poprawnej wartości spośród alternatyw (Pierwiastek kwadratowy: wybierz wartość, Pierwiastek sześcienny: wybierz odpowiedź), o uporządkowanie pierwiastków i potęg (Pierwiastki i potęgi: ustaw w kolejności) lub o wyznaczenie boku kwadratu na podstawie jego pola (Bok kwadratu z pola: pytanie odwrotne), łącząc pierwiastek z zadaniem geometrycznym.

Powiązanie z podstawą programową: Znać pierwiastek kwadratowy jako operator odwrotny do podnoszenia do kwadratu.

Typy zadań: Oblicz pierwiastek kwadratowy · Oblicz pierwiastek sześcienny · Pierwiastek kwadratowy: wybierz wartość · Pierwiastek sześcienny: wybierz odpowiedź · Bok kwadratu z pola: pytanie odwrotne · Pierwiastki i potęgi: uporządkuj · Pierwiastki: dobierz wartości · Pierwiastki: oceń dwa zdania

Jaki procent stanowi jedna liczba z drugiej

Chłopiec uczy się określać, jaki procent danej wielkości stanowi w odniesieniu do całości, posługując się ułamkami, porównaniami i obliczeniami.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

In drugiej klasie gimnazjum (seconda media) chłopiec potrafi zrozumieć, co oznacza procent, i oblicza go na różne sposoby: jako ułamek o mianowniku 100, jako część całości lub jako porównanie dwóch części. Pierwszą ideę, którą trzeba utrwalić, jest to, że "procent" oznacza "na sto": 30 na 100 to 30%. Liczby pojawiające się w kartach pracy są typowe dla tej klasy, jak 20 na 50 czy 15 na 60, bez tego, żeby tekst wymagał rozszerzenia rozumowania poza ten poziom.

Najczęstszym błędem jest mylenie części z całością, czyli dzielenie mniejszej liczby przez większą z zamienionymi rolami, albo obliczanie procentu z innej liczby niż ta, o którą chodzi. Dzieje się tak często dlatego, że chłopiec skupia się na liczbach, a nie na znaczeniu zdania: zapytanie się "która liczba jest całością?" przed wykonaniem rachunków prawie zawsze zapobiega temu błędowi.

W kartach do wydruku praca przedstawia się w kilku typach zadań: "Jaki to procent?", "Jaki procent całości to?", "Jaki procent: porównaj dwie części", "Jaki procent: zapisz ułamek jako procent", "Jaki procent: wybierz wynik" oraz "Procent: pozostała część, wybierz odpowiedź". Aby pomóc w domu, warto poprosić o zapisanie każdego wyniku najpierw jako ułamek, a potem jako procent, aby zobaczyć związek między tymi dwiema formami.

Powiązanie z podstawą programową: Rozumieć znaczenie procentu i umieć go obliczać, stosując różne strategie.

Typy zadań: Jakim procentem jest liczba? · Jakim procentem: zamień ułamek na procent · Procent: reszta całości: wybierz odpowiedź · Jaki to procent: wybierz wynik · Jakim procentem: porównaj dwa udziały · Jaki to procent całości?

Zamiana ułamka na ułamek dziesiętny okresowy

Naucz się zapisywać ułamek jako ułamek dziesiętny okresowy, rozpoznając grupę cyfr, która powtarza się w nieskończoność.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń uczy się rozpoznawać, że ta sama liczba może być zapisana jako ułamek lub jako liczba dziesiętna, oraz że niektóre ułamki, na przykład 1/3 czy 5/6, dają rozwinięcia dziesiętne, które nigdy się nie kończą, ponieważ jedna cyfra lub grupa cyfr się powtarza. Program nauczania wymaga używania ułamków równoważnych i liczb dziesiętnych do przedstawiania tej samej liczby wymiernej na różne sposoby, z uświadomieniem sobie zalet i wad każdej z tych reprezentacji. Liczby, których należy użyć, nie są podane w tej karcie: zadania dla klasy drugiej gimnazjum są tymi z modeli ćwiczeń wymienionych poniżej.

Najczęstszym błędem jest nieprawidłowe określenie okresu. W przypadku liczby dziesiętnej, takiej jak 0,1666..., uczeń ma tendencję do traktowania jako okresu pierwszych widocznych cyfr, zamiast oddzielić część, która się nie powtarza (1), od części, która się powtarza (6). Innym częstym błędem jest przekonanie, że okresowe rozwinięcie dziesiętne jest wartością przybliżoną, a nie dokładną, albo że 0,999... różni się od 1, bez wcześniejszego sprawdzenia. Te błędy wynikają z tego, że rozwinięcie dziesiętne nigdy się nie kończy, więc oko nie może „zobaczyć końca” jak w przypadku skończonych liczb dziesiętnych.

W praktyce zadanie z tego tematu może przybierać różne formy, spośród tych przewidzianych w modelach ćwiczeń tego obszaru:

  • Zapisz ułamek jako okresowe rozwinięcie dziesiętne: z ułamka wyznacza się rozwinięcie dziesiętne z podanym okresem.
  • Długość okresu liczby dziesiętnej: uczeń wybiera spośród kilku odpowiedzi, ile cyfr się powtarza.
  • Cyfra w okresowym rozwinięciu dziesiętnym: prawda czy fałsz: ocenia się, czy stwierdzenie dotyczące cyfry na określonej pozycji jest poprawne.
  • Cyfra w okresowym rozwinięciu dziesiętnym: znajdź błąd: wskazuje się cyfrę lub okres błędny w już zapisanym rozwiązaniu.
  • Cyfra w okresowym rozwinięciu dziesiętnym: wstaw znak: uczeń wskazuje, jaki symbol lub znak należy użyć, aby poprawnie umieścić cyfrę lub porównanie.

Powiązanie z podstawą programową: Używać ułamków równoważnych i liczb dziesiętnych do oznaczania tej samej liczby wymiernej na różne sposoby, mając świadomość zalet i wad różnych reprezentacji.

Typy zadań: Cyfra w rozwinięciu okresowym: prawda czy fałsz · Cyfra w rozwinięciu okresowym: wstaw znak · Cyfra w rozwinięciu okresowym: znajdź błąd · Długość okresu rozwinięcia dziesiętnego: wybierz odpowiedź · Zapisz rozwinięcie dziesiętne nieskończone

Szacowanie pierwiastka kwadratowego za pomocą mnożenia

L'uczeń uczy się szacować wartość pierwiastka kwadratowego, wskazując liczby całkowite, między którymi się on znajduje, używając wyłącznie mnożenia.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się szacować pierwiastek kwadratowy bez użycia kalkulatora: mnoży dwie liczby całkowite, aby zrozumieć, pomiędzy którymi dwiema wynik się znajduje. Wskazówki krajowe wymagają tego szacowania wyłącznie przy użyciu mnożenia. Tekst nie określa precyzyjnego zakresu liczbowego dla tego roku, dlatego warto sprawdzić liczby proponowane w kartach pracy na lekcji.

Najczęstszym błędem jest myślenie, że pierwiastek otrzymuje się przez dzielenie przez dwa, lub zatrzymanie się na pierwszej liczbie, która wydaje się "bliska", bez sprawdzenia jej kwadratu. Innym częstym błędem jest oczekiwanie, że pierwiastek niewymierny zapisze się jako prosty ułamek lub jako skończony dziesiętny. Właśnie o to chodzi w wskazówkach: nie istnieje ułamek ani liczba dziesiętna, których kwadrat równałby się 2, ani inne liczby całkowite niebędące kwadratami. Ten punkt jest częścią podstawowego programu i nie ogranicza się wyłącznie do tego roku.

W kartach pracy klasy drugiej gimnazjum praca nad tą umiejętnością pojawia się w czterech typach ćwiczeń:

  • Oszacuj pierwiastek: dziecko wskazuje wartość przybliżoną.
  • Szacowanie pierwiastka: wybierz część całkowitą: musi rozpoznać właściwą liczbę całkowitą spośród proponowanych.
  • Pierwiastek: niższy kwadrat: wybiera idealny kwadrat leżący poniżej podanej liczby.
  • Pierwiastek kwadratowy i liczba: porównaj: porównuje pierwiastek z podaną liczbą, używając kwadratów jako punktów odniesienia.

Powiązanie z podstawą programową: Podawać oszacowania pierwiastka kwadratowego, wykorzystując tylko mnożenie.
Powiązanie z podstawą programową: Wiedzieć, że nie można znaleźć ułamka ani liczby dziesiętnej, która podniesiona do kwadratu daje 2, lub inne liczby całkowite.

Typy zadań: Oszacuj pierwiastek · Pierwiastek i liczba: porównaj · Pierwiastek: kwadrat poniżej liczby: wybierz odpowiedź · Szacowanie pierwiastków: dokończ zdanie · Pierwiastek w zadaniu tekstowym: bok kwadratu z pola · Szacowanie pierwiastka: wybierz część całkowitą (kl. 8)

Własność rozdzielności: mnożenie i wyłączanie wspólnego czynnika

Naucz się używać własności rozdzielności mnożenia względem dodawania, aby mnożyć liczbę lub jednomian przez sumę w nawiasie, oraz wykonywać drogę odwrotną, wyciągając wspólny czynnik przed nawias.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Il riferimento curricolare per questa competenza è l'uso della proprietà associativa e distributiva per raggruppare e semplificare le operazioni, anche a mente. Il testo non indica un intervallo numerico preciso per la classe seconda media, perché il punto riguarda l'intero triennio. Quello che la classe seconda affronta concretamente si ricava dai modelli di esercizio disponibili: moltiplicare un monomio per un polinomio e raccogliere un fattore comune.

Poprawiony wariant:

Podstawa programowa dla tej kompetencji obejmuje stosowanie własności łączności i rozdzielności do grupowania i upraszczania działań, także w pamięci. Tekst nie podaje precyzyjnego zakresu liczbowego dla klasy drugiej gimnazjum, ponieważ dotyczy on całego trzyletniego etapu. To, czym klasa druga zajmuje się konkretnie, wynika z dostępnych wzorów zadań: mnożenie jednomianu przez wielomian oraz wyłączanie wspólnego czynnika.

Najczęstszy błąd polega na pomnożeniu tylko pierwszego wyrazu w nawiasie. Na przykład w 3(x + 2) zapisuje się 3x + 2 zamiast 3x + 6. Czynnik zewnętrzny działa na każdy wyraz wewnątrz nawiasu, a dziecko często pomija jeden z nich. Ten sam problem pojawia się w odwrotnej sytuacji, przy wyłączaniu: jeśli jeden wyraz jest równy wspólnemu czynnikowi, może zniknąć pozostała jedynka i tracimy jeden krok.

W praktyce karty tego działu proponują:

  • Mnożenie jednomianu przez wielomian, aby ćwiczyć przejście przez każdy wyraz.
  • Wyłączanie wspólnego czynnika, czyli zapisywanie sumy w postaci iloczynu.
  • Mnożenie nawiasu: wybierz współczynnik oraz Własność rozdzielności: brakujący współczynnik, które wymagają uzupełnienia brakującego kroku.
  • Własność rozdzielności: wyraz wolny: wybierz odpowiedź, który trenuje sprawdzanie wyniku spośród kilku możliwości.

Powiązanie z podstawą programową: Stosować własność łączności i rozdzielności do grupowania i upraszczania, również w pamięci, działań.

Typy zadań: Mnożenie jednomianu przez sumę · Rozdzielność: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Mnożenie przez nawias: wybierz współczynnik · Mnożenie przez sumę: brakujący współczynnik · Wyłączanie czynnika przed nawias

Od słów do wyrażenia: zapisywanie działania

Dziecko uczy się tłumaczyć zadanie zapisane słowami na wyrażenie, czyli na ciąg działań prowadzący do rozwiązania.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum dziecko powinno opisać za pomocą wyrażenia ciąg działań, który rozwiązuje zadanie. Program nauczania nie określa przedziału liczb dla tej klasy, dlatego nie wskazujemy, jakich liczb używać: liczy się umiejętność przełożenia tekstu na obliczenia.

Najczęstszy błąd wynika z kolejności, w jakiej dziecko czyta słowa. Na przykład przy wyrażeniu "mniej niż" ma tendencję do zapisywania liczb w kolejności, w jakiej się pojawiają: "3 mniej niż 10" staje się 3 − 10 zamiast 10 − 3. Inną częstą pomyłką jest niezrozumienie, którą operację wykonać najpierw, gdy tekst łączy iloczyn z sumą.

W kartach tego działu pojawiają się ćwiczenia takie jak "Zapisz wyrażenie: więcej niż wielokrotność", "Zapisz wyrażenie z dwiema zmiennymi", "Wyrażenie ze słów: oblicz wartość", "Wyrażenie ze słów: wybierz wartość" oraz "Słownie: mniej niż iloczyn: wybierz odpowiedź". W pierwszych należy przetłumaczyć zdanie na wyrażenie; w pozostałych obliczyć wartość albo wybrać poprawną spośród kilku możliwości.

Powiązanie z podstawą programową: Opisywać za pomocą wyrażenia liczbowego sekwencję działań, która daje rozwiązanie problemu.

Typy zadań: Wyrażenie słowne: o tyle mniej: wybierz odpowiedź · Wyrażenie ze słów: oblicz wartość · Zapisz wyrażenie dwóch zmiennych · Zapisz wyrażenie: o ile większa od krotności · Wyrażenie ze słów: wybierz wartość

Zapisywanie dużych i małych liczb za pomocą potęg liczby 10

Ucz się zapisywać liczbę jako iloczyn współczynnika i potęgi liczby 10 oraz używać tego zapisu do porównywania liczb.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum uczeń pracuje z notacją naukową: zapisuje liczbę jako iloczyn współczynnika i potęgi liczby 10, na przykład 4 500 jako 4,5 × 103. Program nauczania dla trzyletniego etapu szkoły średniej pierwszego stopnia mówi o wyrażaniu wielkości za pomocą potęg liczby 10 i cyfr znaczących. Karty pracy w tej klasie pokazują jednak przede wszystkim pierwszy etap, czyli zapisywanie liczby w tej postaci.

Najczęstszy błąd dotyczy wykładnika. Uczeń często źle liczy przesunięcia przecinka albo myli znak wykładnika, gdy liczba jest mniejsza od 1, zapisując 0,0032 jako 3,2 × 103 zamiast 3,2 × 10-3. Innym częstym błędem jest pozostawienie współczynnika, który nie mieści się między 1 a 10, na przykład zapisanie 45 × 102 zamiast 4,5 × 103. Te błędy wynikają z tego, że potęga liczby 10 zmienia wygląd liczby bez zmiany jej wartości, a uczeń nie zawsze to zauważa.

Na kartach praca przybiera cztery formy: Notacja naukowa, gdzie zapisuje się liczbę w tej postaci; Notacja naukowa: wybierz wykładnik, gdzie trzeba znaleźć właściwą potęgę; Notacja naukowa: współczynnik: wybierz odpowiedź, gdzie trzeba rozpoznać poprawny współczynnik spośród kilku propozycji; oraz Liczby z potęgami dziesięciu: porównaj, gdzie porównuje się dwie liczby zapisane za pomocą potęg liczby 10 i decyduje, która jest większa.

Powiązanie z podstawą programową: Wyrażać wielkości mierzalne, używając także potęg liczby 10 i cyfr znaczących.

Typy zadań: Liczby z potęgami dziesięciu: porównaj · Notacja wykładnicza · Notacja wykładnicza: mantysa: wybierz odpowiedź · Notacja wykładnicza w zadaniu: która potęga dziesięciu · Notacja wykładnicza: dobierz wartości · Notacja wykładnicza: wybierz wykładnik (kl. 8)

Dzielenie ułamków przez ułamki: odwrotność

Dzielenie ułamka przez ułamek: zrozumienie odwrotności Dziecko uczy się dzielić ułamek przez inny ułamek, korzystając z odwrotności dzielnika.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby przy ułamkach między znanymi liczbami uczeń potrafił wykonywać cztery działania, w pamięci, gdy to możliwe, lub za pomocą pisemnych algorytmów, i wybierał najodpowiedniejsze narzędzie. W ramach tej umiejętności materiał dla drugiej klasy gimnazjum proponuje konkretne zadania: dzielenie ułamka przez ułamek, rozpoznawanie odwrotności, wybór poprawnego wyniku oraz wybór brakującego czynnika. Tekst programu nie określa tu konkretnego zakresu liczbowego, dlatego najlepiej przyjrzeć się typom ćwiczeń, które rzeczywiście przedstawia karta pracy.

Najczęstszym błędem jest mnożenie dwóch ułamków w takiej postaci, w jakiej są, lub odwrócenie pierwszego ułamka zamiast drugiego. Uczeń pamięta, że „trzeba coś odwrócić”, ale nie wie, który ułamek odwrócić, ponieważ nie ma jeszcze jasności, że dzielenie przez ułamek jest równoważne mnożeniu przez jego odwrotność. Pomocne jest też porównanie wyniku z intuicyjnym oczekiwaniem dotyczącym dzielenia (na przykład przekonanie, że dzielenie przez liczbę mniejszą od jedności daje wynik mniejszy), dzięki czemu od razu widać błędną odpowiedź.

W kartach do wydruku typowym zadaniem jest Podziel ułamek przez ułamek, w którym uczeń wykonuje całe działanie. Dalej następuje Dzielenie ułamków: odwrotność, skupiające się na kroku odwracania, oraz Dzielenie ułamków: wybierz wynik, w którym trzeba sprawdzić, która z proponowanych odpowiedzi jest poprawna. Na koniec Dzielenie ułamków: wybierz czynnik wymaga wskazania ułamka, przez który trzeba pomnożyć, aby otrzymać ten sam wynik co przy dzieleniu.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie.

Typy zadań: Dzielenie ułamków: odwrotność ułamka · Dzielenie ułamków: wybierz mnożnik · Dzielenie ułamków: wybierz wynik · Podziel ułamek przez ułamek

Znajdowanie liczby na podstawie jej procentu

Chłopiec uczy się odnajdywać całość, gdy zna jedną jej część wyrażoną w procentach, wybierając jedną ze strategii obliczeniowych, jakie są możliwe.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga zrozumienia znaczenia procentu i umiejętności obliczania go różnymi strategiami. W tym ćwiczeniu punktem wyjścia jest znany procent, a wynikiem do odnalezienia jest całość. Na przykład, jeśli 20% pewnej wielkości wynosi 30, chłopiec musi zrozumieć, jaka jest wielkość całkowita. Konkretne liczby zależą od ćwiczeń proponowanych w klasie i nie są określone w dokumencie dla tego pojedynczego roku.

Najczęstszym błędem jest traktowanie danej liczby tak, jakby już była całością. Chłopiec oblicza 20% z 30 (otrzymując 6) zamiast zastanowić się, jaka liczba, wzięta w 20%, daje 30. Chłopiec ma tendencję do używania mnożenia przez procent, gdy zadanie wymaga odtworzenia całości. Rozumowanie z wartością 1% pomaga dostrzec różnicę: jeśli 20% wynosi 30, to 1% wynosi 30 podzielone przez 20, czyli 1,5, a całość wynosi 1,5 razy 100, czyli 150.

Na kartach do wydrukowania tego typu ćwiczenie pojawia się w niektórych wzorach. «Liczba z jej procentu» wymaga odnalezienia liczby na podstawie procentu. «Znamy część w procentach: ile wynosi całość?» stawia na pierwszym planie znaną część i całość do odnalezienia. «Całość z procentu: wybierz wynik» proponuje wybór spośród odpowiedzi, przydatny do sprawdzenia rozumowania. «Procent: wartość 1%: wybierz odpowiedź» prowadzi do strategii 1%, która sprawia, że obliczenie jest łatwiejsze do kontrolowania.

Powiązanie z podstawą programową: Rozumieć znaczenie procentu i umieć go obliczać, stosując różne strategie.

Typy zadań: Liczba z danego procentu · Procent: ile wynosi 1%: wybierz odpowiedź · Liczba z danego procentu: wybierz wynik · Znamy część w procentach — ile jest całości?

Potęgi: zasady znajdowania wykładnika

Uczeń uczy się stosować własności potęg o dodatnim wykładniku całkowitym, aby znaleźć brakujący wykładnik lub wybrać właściwy.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Curriculum, przez cały trzyletni okres szkoły średniej pierwszego stopnia, wymaga stosowania zapisu potęg o dodatnim wykładniku całkowitym oraz własności potęg do upraszczania obliczeń i zapisów. W tej klasie karty pracy koncentrują się na dwóch własnościach: iloczynie potęg o tej samej podstawie oraz potędze potęgi. Uczeń musi rozpoznać, którą regułę zastosować, i wyznaczyć poprawny wykładnik.

Najczęstszy błąd polega na myleniu dwóch reguł. W iloczynie, na przykład 23 · 24, wiele osób dodaje podstawy albo mnoży wykładniki zamiast dodawać wykładniki, otrzymując 47 lub 212. W potędze potęgi, (23)4, często dodaje się wykładniki zamiast je mnożyć. Problemem zwykle nie jest samo obliczenie, lecz brak sprawdzenia znaczenia potęgi: zapisanie 23 · 24 w postaci iloczynu siedmiu jednakowych czynników równych 2 pomaga zobaczyć, dlaczego wykładnik wynosi 7.

W praktyce karty pracy proponują trzy typy zadań. W zadaniach z brakującym wykładnikiem uczeń uzupełnia równość, taką jak 52 · 5? = 56. W zadaniach potęga potęgi musi wybrać poprawny wykładnik spośród podanych możliwości, a w zadaniach iloczyn potęg robi to samo, stosując regułę iloczynu. Istota pracy polega na uzasadnieniu wyboru, a nie tylko na podaniu odpowiedzi.

Powiązanie z podstawą programową: Stosować zwyczajowy zapis potęg o wykładniku całkowitym dodatnim, ze świadomością znaczenia, oraz własności potęg do upraszczania obliczeń i zapisów.

Typy zadań: Brakujący wykładnik — działania na potęgach · Mnożenie potęg: wybierz wykładnik · Potęga potęgi: wybierz wykładnik · Działania na potęgach: dokończ zdanie

Ułamki reszty: krok po kroku

Dziecko uczy się obliczać ułamek tego, co pozostaje po pierwszej części, wykonując kroki we właściwej kolejności.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W zadaniach z ułamkami reszty dziecko musi wziąć część pewnej ilości, a następnie obliczyć ułamek tego, co pozostało. Program nauczania, odwołując się do wyrażeń rachunkowych oraz znaczenia nawiasów i kolejności działań, opisuje ścieżkę obejmującą całe trzyletnie kształcenie i nie określa dla tej klasy konkretnego przedziału liczbowego. Dla drugiej klasy gimnazjum możemy zatem z pewnością stwierdzić, że chłopiec powinien wyraźnie rozróżniać kolejne etapy i wiedzieć, na jakiej ilości wykonuje działanie w każdym z nich.

Najczęstszy błąd polega na obliczaniu drugiego ułamka od ilości początkowej zamiast od tego, co pozostało. Dziecko poprawnie oblicza pierwszą część, ale w kolejnym kroku wraca do wartości wyjściowej lub odejmuje niewłaściwy ułamek. Pomocne jest sprawdzanie przed każdym obliczeniem pytaniem: „Od czego teraz liczę ułamek?”

W kartach do tego tematu zadania przedstawiono w formie ciągu kroków. Model „Ułamek tego, co zostaje” proponuje jeden ułamek zastosowany do reszty. „Jedna część, potem część reszty: co zostaje?” wymaga dwóch kroków i końcowego pytania o to, co pozostaje. Dwie karty „Ułamek reszty: wybierz wynik” oraz „Ułamek reszty: drugi krok: wybierz odpowiedź” pomagają sprawdzać rozumowanie na każdym etapie, wybierając spośród podanych wyników.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać proste obliczenia na znanych liczbach, rozumiejąc znaczenie nawiasów oraz zasady kolejności wykonywania działań.

Typy zadań: Ułamek reszty: drugi krok: wybierz odpowiedź · Ułamek reszty: wybierz wynik · Ułamek tego, co zostało · Część, a potem część reszty — ile zostało?

Mnożenie ułamków: liczniki, mianowniki i pola

Chłopiec uczy się mnożyć dwa ułamki, skracać wynik oraz używać mnożenia do obliczania pola prostokąta o bokach będących ułamkami.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Il riferimento delle Indicazioni nazionali riguarda l'intero triennio della secondaria di primo grado: il ragazzo deve saper eseguire le quattro operazioni con numeri naturali, interi, frazioni e decimali, a mente quando possibile o con gli algoritmi scritti, e saper scegliere se usare la calcolatrice o un foglio di calcolo. In questa classe, le schede di moltiplicazione di frazioni mostrano il lavoro concreto: eseguire il prodotto di due frazioni e riconoscere il risultato corretto.

L'errore più frequente è applicare alla moltiplicazione la regola dell'addizione: il ragazzo mantiene lo stesso denominatore, oppure somma invece di moltiplicare numeratori e denominatori. Questo accade perché le frazioni vengono spesso studiate prima con l'addizione e la regola resta come abitudine.

Nelle schede, il compito tipico è "Moltiplica le frazioni", in cui si calcola il prodotto e si semplifica. Compaiono anche "Moltiplicare frazioni: area di un rettangolo", dove il prodotto dei lati frazionari dà l'area, "Moltiplicare frazioni: scegli il risultato", per confrontare tra risposte proposte, e "Moltiplicare frazioni: scegli il denominatore", che chiede di trovare il denominatore mancante del prodotto.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie.

Typy zadań: Mnożenie ułamków: wybierz mianownik · Mnożenie ułamków: wybierz wynik · Pomnóż ułamki · Mnożenie ułamków: pole prostokąta (kl. 5–6)

Zapisywanie ułamka w postaci nieskracalnej

Dziecko uczy się upraszczać stosunek między dwiema liczbami lub dwiema miarami, sprowadzając go do najprostszej postaci.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie szkoły średniej dziecko pracuje nad stosunkiem dwóch liczb lub dwóch wielkości, czyli nad tym, ile razy jedna wartość zawiera drugą. Koncepcja programu nauczania polega na tym, że stosunek można wyrazić zarówno jako ułamek, jak i w postaci dziesiętnej. Karty z tej klasy koncentrują się przede wszystkim na skracaniu: dzieleniu obu wyrazów przez ten sam wspólny dzielnik, aż do uzyskania najprostszej postaci.

Najczęstszy błąd pojawia się wtedy, gdy oba wyrazy nie są podane w tej samej jednostce miary. Na przykład stosunek 2 metrów do 50 centymetrów zapisuje się jako 2/50 bez wcześniejszego zamienienia metrów na centymetry, i wynik jest wtedy błędny. Innym częstym błędem jest dzielenie tylko jednego z wyrazów albo wybór dzielnika, który nie dzieli obu.

Dostępne karty do tego tematu to: Uprość stosunek, Upraszczanie stosunków: różne jednostki, Uprościć stosunek: wybierz dzielnik, Upraszczanie stosunków: prawda czy fałsz oraz Upraszczanie stosunków: znajdź błąd. Dwie ostatnie polegają na sprawdzeniu już wykonanego rozumowania, co jest przydatne, by zrozumieć, gdzie pojawia się pomyłka.

Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywać pojęcie stosunku liczb lub miar i wyrażać go zarówno w postaci dziesiętnej, jak i za pomocą ułamka.

Typy zadań: Skracanie stosunku: prawda czy fałsz · Skracanie stosunku: znajdź błąd · Skracanie stosunku: różne jednostki · Skracanie stosunku: wybierz dzielnik (kl. 6) · Skróć stosunek (kl. 6)

Znajdowanie wszystkich dzielników liczby

Chłopiec uczy się znajdować dzielniki liczby naturalnej, liczyć je oraz rozpoznawać, kiedy liczba ma ich określoną ilość.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Indicacje krajowe dla szkoły podstawowej oraz dla pierwszego triennium szkoły średniej (secondaria di primo grado) wymagają znajdowania wielokrotności i dzielników liczby naturalnej, a w tym triennium także wspólnych wielokrotności i wspólnych dzielników kilku liczb. W klasie drugiej gimnazjum (seconda media) karty do druku w tym dziale proponują jednak przede wszystkim pracę nad dzielnikami jednej liczby. Wspólna wielokrotność kilku liczb nie jest wśród wzorów ćwiczeń tego roku, dlatego nie przedstawiamy jej jako zadania dla tej klasy.

Najczęstszym błędem jest zapisanie tylko niektórych dzielników. Na przykład dla 24 uczeń może napisać 1, 2, 3, 4, 6, 12, 24 i pominąć 8, ponieważ nie sprawdził uporządkowanie wszystkich liczb, które dzielą liczbę dokładnie. Innym częstym błędem jest mylenie dzielnika z wielokrotnością, na przykład twierdzenie, że 12 jest dzielnikiem 3, bo „mieści się” w 3. Warto przypomnieć, że dzielnik dzieli daną liczbę dokładnie, natomiast wielokrotności otrzymujemy, mnożąc przez liczby naturalne.

Na kartach dla klasy drugiej gimnazjum typowe zadanie występuje w jednej z następujących form:

  • Zapisz wszystkie dzielniki liczby: wypisanie wszystkich dzielników podanej liczby.
  • Dzielniki: ile ich jest?: policzenie dzielników bez konieczności zapisywania wszystkich.
  • Dzielniki liczby: wybierz, ile ich jest: wybranie spośród kilku odpowiedzi, ile dzielników ma liczba.
  • Dzielniki: najmniejsza liczba z k dzielnikami: znalezienie najmniejszej liczby, która ma dokładnie określoną liczbę dzielników.
  • Najmniejsza liczba z k dzielnikami: prawda czy fałsz oraz znajdź błąd: ocena gotowego stwierdzenia i poprawa błędnego rozumowania.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dzielenie z resztą liczb naturalnych; wskazywać wielokrotności i dzielniki liczby.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać wielokrotności i dzielniki liczby naturalnej oraz wspólne wielokrotności i dzielniki kilku liczb.

Typy zadań: Dzielniki: najmniejsza liczba o k dzielnikach · Najmniejsza liczba z k dzielnikami: prawda czy fałsz · Najmniejsza liczba z k dzielnikami: znajdź błąd · Dzielniki liczby: wybierz, ile ich jest (kl. 5–6) · Wypisz wszystkie dzielniki liczby (kl. 4–6) · Dzielniki: ile ich jest? (kl. 5–6) · Dzielniki: na ile sposobów ustawić w równych rzędach (kl. 5–6)

Rozkład na czynniki pierwsze

Dziecko uczy się zapisywać liczbę naturalną jako iloczyn liczb pierwszych oraz rozumieć, dlaczego ten zapis jest przydatny.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawy programowe wymagają, aby rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze w prostych przypadkach oraz znać użyteczność tego rozkładu w różnych zastosowaniach. Dokument nie określa precyzyjnego zakresu liczbowego dla tego zagadnienia, dlatego nie da się wskazać, z jakimi liczbami dziecko ma pracować. Ćwiczenia w tym obszarze używają prostych liczb, odpowiednich do pierwszej praktyki.

Typowym błędem jest zatrzymanie się na czynnikach, które nie są jeszcze pierwsze: na przykład zapisanie 12 = 2 × 6 zamiast 12 = 2 × 2 × 3. Innym częstym błędem jest uznanie liczby 1 za liczbę pierwszą. Zwykle problemem nie jest rachunek dzielenia, lecz to, że dziecko nie ma dobrze jasnego, co sprawia, że liczba jest pierwsza, czyli że ma tylko dwa dzielniki: 1 i samą siebie.

W praktyce karty z tego obszaru proponują następujące typy ćwiczeń:

  • Rozłóż na czynniki pierwsze: dziecko zapisuje liczbę jako iloczyn liczb pierwszych.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: wybierz liczbę: mając iloczyn liczb pierwszych, dziecko musi wskazać odpowiadającą mu liczbę.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: brakujący czynnik: w rozkładzie brakuje jednego czynnika, który dziecko musi znaleźć.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: jaka to liczba: dziecko rozpoznaje, którą liczbę rozłożono.
  • Faktoryzacja: ile czynników: wybierz odpowiedź: dziecko liczy, ile czynników pierwszych występuje w rozkładzie, i wybiera poprawną odpowiedź.

Powiązanie z podstawą programową: W prostych przypadkach rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze i znać przydatność takiego rozkładu do różnych celów.

Typy zadań: Rozkład na czynniki pierwsze: wybierz liczbę · Rozkład na czynniki: jaka to liczba · Rozkład na czynniki pierwsze: brakujący czynnik (kl. 5–6) · Rozkład na czynniki: ile czynników: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Rozłóż liczbę na czynniki pierwsze (kl. 5–6)

Największy wspólny dzielnik (NWD)

Dziecko uczy się znajdować największy wspólny dzielnik dwóch liczb i wykorzystywać go do rozwiązywania konkretnych sytuacji.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko musi zrozumieć, co oznacza największy wspólny dzielnik (NWD) dwóch liczb: największą liczbę, która dzieli obie bez reszty. Program nauczania wymaga, aby rozumieć jego znaczenie i użyteczność, zarówno w matematyce, jak i w konkretnych sytuacjach. Liczby, na których należy pracować, nie są dokładnie podane w tekście źródłowym, dlatego warto sprawdzić je w używanych kartach pracy.

Częstym błędem jest zatrzymanie się na dowolnym wspólnym dzielniku zamiast na największym albo mylenie NWD z najmniejszą wspólną wielokrotnością. Dziecko często zapomina, że wynik musi dzielić obie liczby, a nie tylko jedną z nich. Poproszenie go, by własnymi słowami wyjaśniło, co oznacza znaleziona liczba, pomaga odróżnić te dwa pojęcia.

W praktyce karty pracy w tym dziale proponują:

  • NWD w zadaniu: dzielenie przedmiotów na jednakowe paczki, na przykład ile jednakowych paczek można przygotować z dwiema różnymi ilościami ciastek.
  • Obliczanie NWD dwóch liczb, metodą wybraną przez nauczyciela na lekcji.
  • Wyłączanie wspólnego czynnika, aby użyć NWD jako narzędzia do skracania.
  • Wybieranie największego wspólnego dzielnika spośród kilku proponowanych wspólnych dzielników.
  • Prawda czy fałsz oraz znajdź błąd, aby sprawdzić rozumienie znaczenia pojęcia.

Powiązanie z podstawą programową: Rozumieć znaczenie i użyteczność najmniejszej wspólnej wielokrotności oraz największego wspólnego dzielnika, w matematyce i w sytuacjach konkretnych.

Typy zadań: NWD: wyłącz wspólny czynnik przed nawias · NWD: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · NWD: wybierz największy wspólny dzielnik (kl. 5–6) · NWD: znajdź błąd (kl. 5–6) · NWD w zadaniu: podział na jednakowe paczki (kl. 5–6) · Oblicz NWD dwóch liczb (kl. 5–6)

Najmniejsza wspólna wielokrotność (NWW): kiedy wszystko się zgrywa

Uczy się znajdować NWW dwóch liczb i rozumieć, co ono oznacza: najmniejszą liczbę, która jest wielokrotnością obu, czyli pierwszy punkt, w którym dwa powtarzające się cykle spotykają się ponownie.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie siódmej dziecko poznaje, czym jest NWW (najmniejsza wspólna wielokrotność) dwóch liczb i dlaczego jest przydatna. Jest to najmniejsza liczba, która występuje w wielokrotnościach obu z nich. Program nauczania wymaga, aby dziecko rozumiało jej znaczenie i przydatność, zarówno w matematyce, jak i w sytuacjach życiowych. Podane punkty nie określają zakresu liczb, dlatego ta strona go nie podaje. Szablony zadań w tym obszarze operują na dwóch liczbach naraz.

Częstym błędem jest mylenie NWW z NWD (największym wspólnym dzielnikiem). Dziecko może dzielić, gdy powinno mnożyć, albo wybrać największy wspólny dzielnik, gdy pytane jest o najmniejszą wspólną wielokrotność. Inną częstą pomyłką jest wybranie liczby, która jest wspólną wielokrotnością, ale nie najmniejszą, ponieważ dziecko przestaje wypisywać wielokrotności zbyt wcześnie. Oba rodzaje błędów są tymi, które szablony „znajdź błąd” i „prawda czy fałsz” mają pomóc ujawnić.

W praktyce karta pracy dotycząca tej umiejętności może zawierać następujące typy zadań:

  • NWW w zadaniu tekstowym: zadanie o dwóch zdarzeniach, które powtarzają się razem, na przykład dwa autobusy odjeżdżające z tego samego przystanku w różnych odstępach czasu, z pytaniem, kiedy spotkają się ponownie.
  • Oblicz NWW dwóch liczb: bezpośrednie obliczenie dla pary liczb.
  • NWD i NWW: znajdź drugą liczbę: mając jedną liczbę oraz NWD lub NWW pary, dziecko wyznacza brakującą liczbę, co wymaga znajomości zależności między nimi.
  • NWW: wybierz najmniejszą wspólną wielokrotność: wybór najmniejszej wspólnej wielokrotności z listy propozycji.
  • NWW: prawda czy fałsz oraz NWW: znajdź błąd: ocena, czy zdanie jest prawdziwe, oraz wykrywanie błędu w rozwiązaniu zadania.

Powiązanie z podstawą programową: Rozumieć znaczenie i użyteczność najmniejszej wspólnej wielokrotności oraz największego wspólnego dzielnika, w matematyce i w sytuacjach konkretnych.

Typy zadań: NWD i NWW: znajdź drugą liczbę · NWW: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · NWW: wybierz najmniejszą wspólną wielokrotność (kl. 5–6) · NWW: znajdź błąd (kl. 5–6) · NWW w zadaniu: kiedy znów razem (kl. 5–6) · Oblicz NWW dwóch liczb (kl. 5–6)

Przestrzeń i figury

Twierdzenie Pitagorasa: obliczanie boków trójkąta prostokątnego

Uczeń uczy się stosować twierdzenie Pitagorasa do obliczania przeciwprostokątnej lub przyprostokątnej trójkąta prostokątnego oraz do rozwiązywania prostych problemów z życia codziennego.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec drugiej klasy gimnazjum uczeń zna twierdzenie Pitagorasa i potrafi je stosować w matematyce oraz w konkretnych sytuacjach. W praktyce umie obliczyć długość przeciwprostokątnej, gdy zna dwie przyprostokątne, albo długość przyprostokątnej, gdy zna przeciwprostokątną i drugą przyprostokątną. Krajowe wytyczne nie określają tu precyzyjnego zakresu liczbowego, dlatego nie podajemy, jakie liczby uczeń powinien umieć obsługiwać.

Najczęstszym błędem jest mylenie przeciwprostokątnej z przyprostokątną, czyli z bokiem leżącym naprzeciw kąta prostego, który jest najdłuższy. Kto je myli, stosuje niewłaściwy wzór i otrzymuje wynik mniejszy od boku, który powinien być dłuższy. Innym typowym błędem jest zastosowanie twierdzenia do dowolnego trójkąta bez wcześniejszego sprawdzenia, czy jest on prostokątny.

W kartach tego działu temat występuje w kilku gotowych modelach: Oblicz przeciwprostokątną i Oblicz przyprostokątną do bezpośredniego obliczania; Twierdzenie Pitagorasa krok po kroku do śledzenia kolejnych etapów; Trójkąt jest prostokątny do sprawdzania, czy dany trójkąt jest prostokątny; Pitagoras: przyprostokątna, prawda czy fałsz oraz Pitagoras: znajdź błąd do rozważania typowych błędów. Karty Pitagoras w rzeczywistości: drabiny, ścieżki i liny przenoszą twierdzenie do konkretnych sytuacji, a Przeciwprostokątna: dane zbędne oraz Długość przeciwprostokątnej: dane zbędne uczą wskazywania informacji przydatnych w zadaniu.

Powiązanie z podstawą programową: Znać twierdzenie Pitagorasa i jego zastosowania w matematyce i w sytuacjach konkretnych.

Typy zadań: Długość przeciwprostokątnej: dane zbędne · Oblicz przeciwprostokątną · Oblicz przyprostokątną · Przeciwprostokątna i liczba: porównaj · Przeciwprostokątna — wybierz odpowiedź · Twierdzenie Pitagorasa krok po kroku · Twierdzenie Pitagorasa: czy trójkąt jest prostokątny · Twierdzenie Pitagorasa: dokończ zdanie · Twierdzenie Pitagorasa: oceń dwa zdania · Trapez równoramienny: pole z wysokością z Pitagorasa · Twierdzenie Pitagorasa: o ile krócej na skos · Przeciwprostokątna: dane zbędne (kl. 9) · Twierdzenie Pitagorasa: przyprostokątna — prawda czy fałsz (kl. 8) · Twierdzenie Pitagorasa: znajdź błąd (kl. 8) · Pitagoras w praktyce: bok trójkąta prostokątnego (kl. 8–9)

Kąt wewnętrzny wielokąta foremnego

Dziecko uczy się rozpoznawać i obliczać kąt wewnętrzny wielokąta foremnego, czyli figury, w której wszystkie boki i wszystkie kąty są równe.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

In questa classe il bambino lavora con gli angoli interni dei poligoni regolari, cioè le figure piane con lati e angoli tutti uguali, come il triangolo equilatero, il quadrato o l'esagono.

Le indicazioni nazionali chiedono di conoscere le definizioni e le proprietà delle principali figure piane, compresi gli angoli dei poligoni regolari.

Nie będziemy tego przekładać dosłownie

Powiązanie z podstawą programową: Znać definicje i własności (kąty, osie symetrii, przekątne, …) głównych figur płaskich (trójkąty, czworokąty, wielokąty foremne, koło).

Typy zadań: Kąt wewnętrzny wielokąta foremnego · Kąt wielokąta foremnego krok po kroku · Kąt wielokąta foremnego: dane zbędne · Kąt wielokąta foremnego: porównaj · Kąt wielokąta foremnego: prawda czy fałsz · Kąt wielokąta foremnego: wstaw znak · Kąt wielokąta foremnego: znajdź błąd · Kąt wielokąta foremnego: dobierz wartości · Liczba boków wielokąta foremnego: wybierz · Wielokąt foremny: ile boków z kąta

Suma kątów w trójkątach i czworokątach

Chłopiec uczy się znajdować brakujący kąt trójkąta lub czworokąta, wiedząc, że suma ich kątów wewnętrznych jest stała.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum uczeń powinien znać własności podstawowych figur płaskich, w tym kątów trójkątów i czworokątów. W kartach z tej klasy praktyczne zastosowanie wygląda tak: mając dane dwa kąty trójkąta lub trzy kąty czworokąta, oblicz czwarty kąt, odejmując sumę pozostałych od sumy całkowitej. Praca odbywa się na liczbach całkowitych stopni, tak jak w wzorcach przewidzianych dla pola.

Typowym błędem jest użycie niewłaściwej sumy: wielu uczniów stosuje 360° dla trójkąta albo 180° dla czworokąta, ponieważ myli te dwie figury. Przydatne sprawdzenie polega na pytaniu, ile boków ma figura, i pamiętaniu, że suma kątów trójkąta wynosi 180°, a czworokąta, podzielonego przekątną na dwa trójkąty, wynosi 360°.

W kartach znajdują się zadania takie jak „Trzeci kąt trójkąta”, „Kąty trójkąta równoramiennego: kąt przy wierzchołku”, „Kąty trójkąta prostokątnego: drugi kąt ostry” oraz „Czwarty kąt czworokąta”. Są też warianty z danym stosunkiem między kątami, np. „Kąty trójkąta w danym stosunku”, oraz pytania sprawdzające, np. „Kąty trójkąta: czy taki trójkąt istnieje?”. Do sumy kątów wielokątów w ogólności służą „Suma kątów wielokąta krok po kroku” oraz „Suma kątów wielokąta: porównaj”.

Powiązanie z podstawą programową: Znać definicje i własności (kąty, osie symetrii, przekątne, …) głównych figur płaskich (trójkąty, czworokąty, wielokąty foremne, koło).

Typy zadań: Czwarty kąt czworokąta · Kąty trójkąta: czy taki trójkąt istnieje? · Trzeci kąt trójkąta · Trzeci kąt trójkąta: wybierz wynik · Kąty trójkąta równoramiennego: kąt między ramionami · Kąty w trójkącie: oceń dwa zdania · Kąty trójkąta w danym stosunku · Trzeci kąt trójkąta w praktyce · Kąty trójkąta prostokątnego: drugi kąt ostry (kl. 5–6) · Suma kątów wielokąta krok po kroku (kl. 5–6) · Suma kątów wielokąta: porównaj (kl. 5–6)

Użycie skali do wyznaczania rzeczywistych odległości

Chłopiec uczy się używać skali mapy lub planu, aby przejść od odległości na rysunku do odległości rzeczywistej i odwrotnie.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum (szkoła średnia) uczeń używa skali, aby powiązać wymiar rysunku z rzeczywistym wymiarem tego, co przedstawia. To ta sama idea co rysowanie figury w skali: każda długość na kartce odpowiada rzeczywistej długości pomnożonej przez stały współczynnik. Ścieżka wskazana w Indicazioni nazionali (DM 254/2012) dotyczy rozpoznawania podobnych figur płaskich i odwzorowywania danej figury w skali; karty z tego działu stosują to przede wszystkim do map geograficznych i planów.

Typowy błąd dotyczy jednostek miary. Przy skali 1:50 000 i odległości 4 cm na mapie uczeń mnoży 4 × 50 000 i otrzymuje 200 000, ale nie pamięta, że ta liczba jest w centymetrach. Trzeba przeliczyć na kilometry (200 000 cm = 2 km). Pominięcie tego kroku prowadzi do odpowiedzi, które wydają się wiarygodne, ale są błędne o czynnik sto lub więcej.

W kartach, które drukuje ten dział, praca przybiera różne formy:

  • Skala mapy: odległość na mapie w centymetrach oraz odległość w kilometrach, aby przejść od rysunku do rzeczywistości.
  • Rzeczywista długość ze skali krok po kroku, z zapisanymi po kolei wszystkimi etapami.
  • Skala mapy: znajdź skalę, czyli wyznaczyć stosunek, znając dwie wartości.
  • Skala liczbowa i z jednostkami: prawda czy fałsz oraz znajdź błąd, aby sprawdzić rozumowanie dotyczące jednostek.
  • Skala planu: dane zbędne, w których trzeba wybrać tylko przydatne informacje.

Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać podobne figury płaskie w różnych kontekstach i odtwarzać w skali daną figurę.

Typy zadań: Skala liczbowa i mianowana: prawda czy fałsz · Skala liczbowa i mianowana: znajdź błąd · Skala mapy: wybierz odległość w kilometrach · Skala mapy: odległość na mapie w centymetrach · Skala mapy: odległość w kilometrach · Skala mapy: wyznacz skalę · Skala: z liczbowej na mianowaną · Skala planu: rzeczywiste pole obszaru · Rzeczywista długość ze skali krok po kroku (kl. 5–6) · Skala planu: dane zbędne (kl. 5–6) · Odległość na mapie i w terenie (kl. 5–6)

Pole trójkąta: podstawa i wysokość

Dziecko uczy się obliczać pole trójkąta na podstawie podstawy i wysokości, również rozkładając bardziej złożone figury na proste figury.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się znajdować pole prostych figur, w tym trójkąta, rozkładając je na figury elementarne lub korzystając z najczęstszych wzorów. Dla trójkąta wzór to podstawa razy wysokość podzielone przez dwa. Wytyczne programowe nie podają dokładnego zakresu liczbowego dla tej klasy, dlatego ta strona nie ustala go.

Częsty błąd dotyczy wysokości: dziecko może użyć boku pochyłego zamiast wysokości albo zapomnieć o podzieleniu przez dwa. Ćwiczenia „znajdź błąd” i „dane zbędne” służą właśnie temu, by zwrócić uwagę na te etapy i wybrać właściwe dane.

W kartach pracy dla tej klasy typowe zadanie polega na obliczeniu pola trójkąta krok po kroku albo na zbudowaniu prostokąta, który zawiera trójkąt, aby zobaczyć, że pole trójkąta jest równe połowie pola prostokąta. Inne dostępne wzory to:

  • pole trójkątnej działki;
  • wybór poprawnego wyniku;
  • porównanie pola trójkąta i równoległoboku;
  • prawda czy fałsz dotyczące pola.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać pole prostokątów i trójkątów oraz innych figur przez rozkładanie na części lub z wykorzystaniem najczęściej stosowanych wzorów.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie pola prostych figur przez ich rozkładanie na figury elementarne, np. trójkąty, lub stosowanie najczęściej używanych wzorów.

Typy zadań: Pole trójkąta · Pole trójkąta: prawda czy fałsz · Pole trójkąta: wybierz wynik · Pole trójkąta: znajdź błąd · Pole trójkąta: dokończ zdanie · Pole trójkątnej figury · Pole trójkąta i równoległoboku: porównaj (kl. 5–6) · Pole trójkąta krok po kroku (kl. 5–6) · Pole trójkąta: dane zbędne (kl. 5–6) · Pole trójkąta: prostokątny z przyprostokątnych (kl. 5–6)

Obliczanie pola trapezu

Dziecko uczy się obliczać pole trapezu, korzystając ze wzoru z dwiema podstawami i wysokością, oraz rozkładać bardziej złożone figury na proste figury.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania oczekuje, że na tym etapie uczeń potrafi wyznaczyć pole prostych figur, rozkładając je na figury elementarne, takie jak trójkąty, lub stosując najczęstsze wzory. Trapez jest jedną z figur, na których w drugiej klasie gimnazjum ćwiczy się tę umiejętność. Wskazówki nie ustalają dokładnego zakresu liczbowego dla tego zadania, dlatego pracę należy oceniać raczej przez pryzmat rozumowania niż wielkości liczb.

Najczęstszym błędem jest użycie tylko jednej podstawy albo potraktowanie jako wysokości boku skośnego zamiast odcinka prostopadłego do podstaw. Innym typowym błędem jest zapomnienie o podzieleniu przez dwa po dodaniu podstaw i pomnożeniu przez wysokość. Dzieje się tak, ponieważ wzór zapamiętuje się mechanicznie, bez zrozumienia, że trapez można traktować jak połowę równoległoboku albo jako sumę prostokąta i jednego lub dwóch trójkątów.

W kartach do druku zadanie występuje w różnych formach. Są ćwiczenia takie jak "Pole trapezu" i "Pole trapezu krok po kroku", w których dziecko stosuje wzór w kolejnych krokach. Pojawiają się też zadania typu "Pole działki w kształcie trapezu", wymagające odczytania danych z rysunku lub z tekstu. W "Pole trapezu: wysokość z pola" pracuje się w odwrotnym kierunku, wychodząc od pola, by wyznaczyć wysokość. Inne wzory wymagają rozpoznawania danych zbędnych, oceny prawdziwości twierdzeń, wyboru poprawnego wyniku lub znalezienia błędu w już wykonanym rozwiązaniu.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie pola prostych figur przez ich rozkładanie na figury elementarne, np. trójkąty, lub stosowanie najczęściej używanych wzorów.

Typy zadań: Pole trapezu · Pole trapezu: prawda czy fałsz · Pole trapezu: wybierz wynik · Pole trapezu: znajdź błąd · Pole trapezu: oblicz wysokość z pola · Pole figury w kształcie trapezu · Pole trapezu krok po kroku (kl. 5–6) · Pole trapezu: dane zbędne (kl. 5–6)

Pole równoległoboku: podstawa razy wysokość

Dziecko uczy się obliczać pole równoległoboku za pomocą wzoru: podstawa razy wysokość oraz wybierać właściwe dane do obliczeń.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej gimnazjum (klasa 8) dziecko stosuje najczęstszy wzór na pole równoległoboku, czyli podstawa razy wysokość, aby wyznaczyć pole figury płaskiej. Krajowe wytyczne wymagają wyznaczania pola prostych figur, rozkładając je na figury elementarne, np. trójkąty, lub stosując najczęstsze wzory. Równoległobok należy do tego drugiego przypadku.

Najczęstszym błędem jest użycie jako wysokości boku ukośnego zamiast odcinka prostopadłego do podstawy. Dziecko mnoży wtedy dwie długości, które nie odpowiadają rzeczywistej wysokości, i otrzymuje błędny wynik. Innym typowym błędem jest mnożenie miar wyrażonych w różnych jednostkach bez sprowadzenia ich do tej samej jednostki, na przykład boku w decymetrach i wysokości w centymetrach.

W kartach pracy tego działu zadania występują w różnych formach: bezpośrednie obliczenie pola równoległoboku; wybór poprawnego wyniku spośród kilku podanych; rozpoznanie danych zbędnych; praca z podstawą w decymetrach i wysokością w centymetrach; wyznaczenie wysokości na podstawie pola i podstawy. Każda forma ćwiczy inny etap tego samego wzoru.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie pola prostych figur przez ich rozkładanie na figury elementarne, np. trójkąty, lub stosowanie najczęściej używanych wzorów.

Typy zadań: Pole równoległoboku · Pole równoległoboku: wybierz wynik · Pole równoległoboku: która dana jest zbędna? · Pole równoległoboku: podstawa w dm, wysokość w cm · Pole równoległoboku: wysokość z pola · Pole równoległoboku w dm i cm: wybierz wynik (kl. 6)

Pole figur złożonych: rozkładanie ich na proste części

Naucz się obliczać pole figury, dzieląc ją na prostsze figury, takie jak prostokąty i trójkąty, a następnie stosując znane Ci wzory.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Celem programowym jest określenie pola prostych figur poprzez ich rozkładanie na figury elementarne, na przykład trójkąty, lub stosowanie najczęstszych wzorów. Punkt ten zapisano dla całego trzyletniego okresu szkoły średniej pierwszego stopnia, dlatego nie wskazuje precyzyjnego przedziału liczbowego wyłącznie dla klasy drugiej. Dla tej klasy modele zadań pokazują konkretną pracę: obliczanie pola figur w kształcie litery L oraz figur złożonych.

Najczęstszy błąd pojawia się wtedy, gdy uczeń dzieli figurę na części, ale nie sprawdza, czy części dokładnie pokrywają figurę, bez nakładania się i luk. Na przykład może dodać dwa prostokąty, które nakładają się na pewnym obszarze, liczając dwukrotnie tę samą powierzchnię, albo zapomnieć o jednym fragmencie. Innym częstym błędem jest użycie niewłaściwego boku jako wysokości, zwłaszcza w trójkątach. Są to błędy rozumowania dotyczące struktury figury, a nie błędy rachunkowe.

W kartach pracy stosuje się następujące ćwiczenia:

  • Pole figury w kształcie litery L: uczeń dzieli figurę na prostokąty, oblicza pole każdego z nich i dodaje wyniki.
  • Pole figury złożonej: wybierz wynik: spośród kilku podanych wartości wskazuje poprawną po rozłożeniu figury.
  • Pole figury złożonej: prawda czy fałsz: ocenia, czy twierdzenie dotyczące pola lub rozkładu jest prawdziwe, czy fałszywe, i dlaczego.
  • Pole figury złożonej: znajdź błąd: analizuje już wykonany tok rozwiązania, wskazuje błędny krok i go poprawia.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie pola prostych figur przez ich rozkładanie na figury elementarne, np. trójkąty, lub stosowanie najczęściej używanych wzorów.

Typy zadań: Pole figury w kształcie litery L · Pole figury złożonej: prawda czy fałsz · Pole figury złożonej: wybierz wynik · Pole figury złożonej: znajdź błąd · Pole figury w kształcie litery L: koszt pokrycia

Rozwinięcie sześcianu: rozpoznawanie ścian

Chłopiec uczy się wyobrażać sobie, jak sześcian rozkłada się na figurę płaską, oraz ustalać, która ściana leży naprzeciwko innej.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie praca dotyczy rozwinięcia sześcianu, czyli figury płaskiej, którą otrzymujemy, rozcinając bryłę wzdłuż jej krawędzi. Uczeń musi zauważyć, że ta figura płaska przedstawia obiekt trójwymiarowy i, wychodząc od niej, wyobrazić sobie zamknięty sześcian. Podstawy programowe nie określają dla tej klasy przedziału liczbowego, ponieważ temat dotyczy przedstawiania w przestrzeni, a nie obliczeń.

Częstym błędem jest myślenie, że dwie ściany położone blisko siebie na figurze płaskiej są blisko siebie także na sześcianie, albo że są przeciwległe tylko dlatego, że na kartce leżą daleko od siebie. Kto tak rozumuje, może się pomylić, mówiąc, która ściana znajduje się naprzeciwko innej po ponownym złożeniu sześcianu. Często problem nie leży w rachunku, lecz w wyobrażeniu: uczeń nie potrafi w myślach „zgiąć” figury.

Na wydrukowanych kartach praca przybiera różne formy. W pytaniach prawda czy fałsz uczeń decyduje, czy stwierdzenie dotyczące figury płaskiej jest poprawne. W pytaniach wybierz wynik wybiera właściwą odpowiedź spośród podanych, a w zadaniach znajdź błąd musi wskazać błędny punkt w już przeprowadzonym rozumowaniu. Model ściana przeciwległa polega na wskazaniu, która ściana znajduje się naprzeciwko danej ściany.

Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać płaskie reprezentacje obiektów trójwymiarowych, identyfikować różne punkty widzenia tego samego obiektu (z góry, z przodu itp.).
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać przedmioty i figury trójwymiarowe na różne sposoby za pomocą rysunków na płaszczyźnie.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawianie obiektów trójwymiarowych na podstawie reprezentacji dwuwymiarowych.

Typy zadań: Siatka sześcianu – ściana naprzeciw: znajdź błąd · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw: prawda czy fałsz · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw: wybierz wynik · Siatka sześcianu w zadaniu tekstowym: kostka do gry · Siatka sześcianu: czy to siatka? (kl. 5–6)

Obwód i pole koła

Obliczanie długości okręgu i pola koła na podstawie promienia, z wykorzystaniem liczby π.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Chłopiec uczy się obliczać długość okręgu i pole koła na podstawie promienia oraz używać liczby π jako stałej wartości w obu obliczeniach. Wytyczne wymagają też znajomości π i kilku sposobów jego przybliżania, a także wykonywania drogi odwrotnej, czyli wyznaczania promienia na podstawie długości okręgu lub pola. Tekst wytycznych nie określa zakresu liczb, dlatego nie da się dokładnie powiedzieć, z jakimi wartościami uczeń w tej klasie powinien umieć pracować: trzymamy się typów zadań, które proponuje ten dział.

Najczęstszy błąd polega na myleniu promienia ze średnicą. Jeśli w treści podana jest średnica i używa się jej bezpośrednio we wzorze, wynik wychodzi błędny, nawet przy poprawnych rachunkach. Inną typową pomyłką jest zamienianie wzorów: użycie r² tam, gdzie potrzeba 2r, lub odwrotnie, ponieważ obie wielkości wyglądają podobnie, ale mierzą różne rzeczy: długość i powierzchnię.

W kartach tego działu temat pojawia się w czterech formach: Długość okręgu, Pole koła, Pole koła: wybierz wynik oraz Obwód: wybierz liczbę przed π. W dwóch ostatnich uczeń musi zdecydować, jaki wzór lub jaką liczbę zastosować przed wykonaniem rachunku, czyli uzasadnić wybór, a nie tylko wykonać kolejne kroki. Pomocne w domu może być poproszenie go, by przed obliczeniami powiedział na głos, czy podana wartość to promień, czy średnica.

Powiązanie z podstawą programową: Znać liczbę π i niektóre sposoby jej przybliżania.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać pole koła i długość okręgu, znając promień, oraz odwrotnie.

Typy zadań: Długość okręgu · Pole koła · Pole koła: wybierz wynik · Długość okręgu: wybierz liczbę przed π

Symetria środkowa: punkty i środki

Dziecko uczy się rozpoznawać, czy figura ma środek symetrii, oraz znajdować punkt symetryczny danego punktu względem zadanego środka.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie szkoły średniej (w klasie gimnazjalnej) dziecko pracuje nad symetrią środkową, jedną z głównych przekształceń geometrycznych przewidzianych w Krajowych Wskazówkach. Dzięki temu przekształceniu figura zostaje "obrócona" wokół punktu, zwanego środkiem. Dziecko uczy się rozpoznawać, że figura po przekształceniu ma taki sam kształt i taki sam rozmiar jak oryginał, czyli że przekształcenie zachowuje jej główne cechy.

Częstym błędem jest myślenie, że punkt symetryczny znajduje się po tej samej stronie środka co punkt wyjściowy, albo mylenie symetrii środkowej z osiową, szukanie prostej zamiast punktu. Często dziecko przesuwa punkt o odpowiednią odległość, ale w złym kierunku. Warto zwrócić uwagę, że środek musi leżeć dokładnie w połowie odcinka łączącego punkt i jego symetryczny.

W kartach pracy znajdują się ćwiczenia, takie jak: czy figura ma środek?, w którym dziecko decyduje, czy istnieje punkt, względem którego figura pokrywa się sama ze sobą; punkt symetryczny względem punktu, w którym konstruuje się punkt po przekształceniu; wybierz współrzędną, w którym wyznacza się właściwe położenie punktu symetrycznego; oraz środek pary punktów, w którym szuka się środka na podstawie punktu i jego symetrycznego.

Powiązanie z podstawą programową: Znać i stosować główne przekształcenia geometryczne i ich niezmienniki.

Typy zadań: Symetria środkowa: czy figura ma środek symetrii? · Odbicie względem punktu: wybierz współrzędną · Punkt symetryczny względem punktu · Symetria środkowa: środek symetrii pary punktów

Trójkąty przystające: odpowiadające sobie kąty

Dziecko uczy się, że w dwóch przystających trójkątach kąty odpowiadające sobie mają tę samą miarę, i wykorzystuje ten fakt, aby znaleźć brakujący kąt.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga poznania i stosowania przekształceń geometrycznych oraz tego, co w nich pozostaje niezmienne. W przypadku trójkątów przystających fakt, który należy rozpoznać, jest następujący: jeśli dwa trójkąty mogą idealnie się nałożyć, to odpowiadające sobie kąty mają tę samą miarę. Tekst programu nie określa dla tej klasy precyzyjnego zakresu liczbowego, dlatego nie wskazuje się tutaj, jakie miary kątów uczeń powinien opanować; karty pracy dla klasy drugiej gimnazjum wykorzystują miary kątów wyrażone w stopniach.

Typowy błąd polega na porównywaniu kątów, które do siebie nie pasują. Uczeń widzi dwa kąty w podobnych położeniach na obu rysunkach i uznaje je za równe, nie sprawdzając, który wierzchołek odpowiada któremu. Warto zatem zacząć od kolejności wierzchołków: jeśli wierzchołek A jednego trójkąta odpowiada wierzchołkowi D drugiego, to kąt przy A jest równy kątowi przy D, a nie dowolnemu innemu kątowi.

W kartach dotyczących tego zagadnienia ta praca występuje w czterech wzorach:

  • Kąt w trójkącie przystającym: znajdź błąd
  • Kąt w trójkącie przystającym: wybierz miarę
  • Kąt w trójkącie przystającym: prawda czy fałsz
  • Kąt w trójkącie przystającym

Powiązanie z podstawą programową: Znać i stosować główne przekształcenia geometryczne i ich niezmienniki.

Typy zadań: Kąt w trójkącie przystającym · Kąt w trójkącie przystającym: prawda czy fałsz · Kąt w trójkącie przystającym: wybierz miarę · Kąt w trójkącie przystającym: znajdź błąd

Objętość prostopadłościanu: ile mieści się w pudełku

Naucz się obliczać objętość prostopadłościanu i sześcianu oraz szacować objętość przedmiotów codziennego użytku.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum uczeń powinien umieć obliczać pole powierzchni i objętość najczęstszych brył, w szczególności prostopadłościanu (pudełka) i sześcianu, oraz szacować je dla przedmiotów z codziennego życia. Narodowe wskazówki nie określają tutaj precyzyjnego zakresu liczbowego: celem jest zrozumienie, co mierzy objętość, i umiejętność jej obliczania na podstawie długości krawędzi.

Najczęstszym błędem jest dodawanie trzech wymiarów zamiast ich mnożenia albo mylenie objętości z polem zewnętrznej powierzchni. Często wynika to z tego, że objętość nie została zrozumiana jako liczba jednostkowych sześcianików wypełniających bryłę. Zamieszanie powodują także mieszane jednostki miary (na przykład centymetry i metry w tym samym zadaniu).

W kartach znajdują się ćwiczenia takie jak Objętość za pomocą sześcianików jednostkowych, Objętość sześcianu i Objętość prostopadłościanu, w których stosuje się wzór do podanych wymiarów. Inne wzory polegają na wyznaczeniu brakującej krawędzi, porównaniu dwóch pudełek, rozpoznaniu już popełnionego błędu lub stwierdzeniu, czy zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe. Są też zadania kontekstowe, jak Objętość prostopadłościanu: zadanie (pudełko), oraz bryła złożona z dwóch prostopadłościanów. Model Objętość prostopadłościanu krok po kroku pomaga prześledzić każdy etap.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać pole powierzchni i objętość najczęstszych brył oraz szacować je dla przedmiotów z życia codziennego.

Typy zadań: Prostopadłościan: dobierz wartości · Prostopadłościan: dokończ zdanie · Prostopadłościan: oceń dwa zdania · Objętość: krawędzie k razy dłuższe · Objętość z sześcianów jednostkowych (kl. 5) · Plan budowli: ile sześcianów (kl. 4–5) · Budowla z sześcianów: ile sześcianów (kl. 4–5) · Objętość prostopadłościanu (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu krok po kroku (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: dane zbędne (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: znajdź błąd (kl. 5–6) · Objętość sześcianu (kl. 5–6) · Wysokość prostopadłościanu z objętości: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Budowla z sześcianów: ile dołożyć do prostopadłościanu (kl. 5–6) · Objętość bryły z dwóch prostopadłościanów (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: brakująca krawędź (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: porównaj dwa pudełka (kl. 5–6) · Plan budowli: widok z boku (kl. 5–6) · Plan budowli: widok z przodu (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: z treścią (kl. 5–6)

Konstruowanie za pomocą linijki i cyrkla

Dziecko uczy się precyzyjnie odtwarzać figury geometryczne za pomocą linijki i cyrkla, zarówno na podstawie rysunku, jak i według opisu napisanego przez kogoś innego.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Odniesienie dotyczy Krajowych wskazówek dotyczących programu nauczania, które wymagają odtwarzania figur i rysunków geometrycznych z odpowiednim i dokładnym użyciem przyborów, takich jak linijka, ekierka, cyrkiel i kątomierz, a także odtwarzania figur na podstawie opisu lub zapisu podanego przez kogoś innego. Tekst nie podaje konkretnego zakresu liczbowego dla tej umiejętności, dlatego tutaj ograniczamy się do tego, nad czym pracuje się w tej klasie.

W modelach zadań dla drugiej klasy gimnazjum konstrukcja z linijką i cyrklem występuje w następujących formach: konstrukcja dwusiecznej kąta, konstrukcja symetralnej odcinka, wyznaczanie środka odcinka, dzielenie kąta na pół za pomocą konstrukcji oraz konstrukcja trójkąta na podstawie trzech odcinków (najpierw sprawdzając, czy konstrukcja jest możliwa, a następnie ją wykonując). Są to wszystkie konstrukcje, w których na kartce pozostają ślady łuków cyrkla, które muszą być widoczne.

Najczęstszym błędem jest zmiana rozwarcia cyrkla między kolejnymi łukami. Na przykład, gdy rysuje się symetralną odcinka, oba łuki muszą mieć ten sam promień, w przeciwnym razie przecinają się w złym punkcie i konstrukcja jest niedokładna, nawet jeśli wygląda schludnie. W trójkątach o trzech bokach typowym błędem jest przenoszenie długości „na oko” zamiast za pomocą cyrkla, co prowadzi do utraty wymaganej precyzji.

W praktyce karta pracy może przedstawiać odcinek lub kąt do podzielenia na pół, z poleceniem wykonania konstrukcji i pozostawienia widocznych łuków. Inny typ ćwiczenia polega na wykonaniu według opisu pisemnego, na przykład „narysuj odcinek, a następnie jego symetralną”, oraz na sprawdzeniu wyniku przez porównanie z tym opisem.

Powiązanie z podstawą programową: Odtwarzać figury i rysunki geometryczne, wykorzystując we właściwy sposób i z dokładnością odpowiednie narzędzia (linijka, ekierka, cyrkiel, kątomierz, oprogramowanie geometryczne).
Powiązanie z podstawą programową: Odtwarzać figury i rysunki geometryczne na podstawie opisu i kodowania wykonanego przez innych.

Typy zadań: Konstrukcja dwusiecznej kąta · Konstrukcja symetralnej odcinka · Trójkąt z trzech boków: sprawdź i skonstruuj · Podział kąta na połowy konstrukcją (kl. 5–6) · Trójkąt z trzech odcinków (kl. 5–6) · Środek odcinka konstrukcją (kl. 5–6)

Znajdowanie brakującego kąta

Chłopiec uczy się obliczać miarę nieznanego kąta, wychodząc od znanej sumy kątów, które go zawierają.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej szkoły średniej uczeń uczy się obliczać rozwartość części kąta, stosując właściwości geometryczne figur. Znając miarę całkowitą (na przykład kąt prosty o mierze 90°, kąt półpełny o mierze 180° albo kąt o danej rozwartości) oraz miarę jednej lub kilku znanych części, wyznacza brakującą miarę, wykonując odejmowanie wartości wyrażonych w stopniach.

Najczęstszy błąd polega na myleniu kąta całkowitego z jedną z jego części albo na myleniu właściwości kątów dopełniających (suma 90°) z właściwościami kątów suplementarnych (suma 180°). W takich przypadkach uczeń odejmuje znaną wartość od niewłaściwej sumy albo ufa wyglądowi rysunku zamiast opierać się na zależnościach geometrycznych i podanych danych liczbowych.

W kartach z modelem Znajdź brakującą część kąta zadanie przedstawia rysunek kąta podzielonego na dwie lub więcej części: niektóre rozwartości są podane w stopniach, a jedna część jest oznaczona znakiem zapytania. Uczeńogląda rysunek, określa wartość całkowitą i oblicza rozwartość nieznanego wycinka.

Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać problemy, wykorzystując własności geometryczne figur.

Typy zadań: Proste równoległe i sieczna: brakujący kąt · Brakująca część kąta (kl. 4–6) · Brakująca część kąta: trzy kąty w kącie pełnym (kl. 4–6) · Brakująca część kąta: wybierz miarę (kl. 4–6) · Trzeci kąt trójkąta krok po kroku (kl. 4–6) · Trzeci kąt trójkąta: dane zbędne (kl. 4–6) · Trzeci kąt w kącie pełnym: wybierz miarę (kl. 4–6)

Relacje i funkcje

Rozwiązywanie równań pierwszego stopnia w dwóch krokach

Dziecko uczy się znajdować nieznaną wartość x w równaniu pierwszego stopnia oraz używać równania do rozwiązania konkretnego zadania.

typów zadań: 13Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum dziecko ma badać i rozwiązywać problemy, używając równań pierwszego stopnia. Program nauczania nie określa precyzyjnego przedziału liczbowego, dlatego nie wskazujemy tutaj, jakich liczb używać. Karty pracy z tej klasy pokazują jednak rodzaj równań, z którymi dziecko się spotyka: równania typu ax + b = c, równania z nawiasami a(x + b) = c oraz równania z x po obu stronach.

Najczęstszym błędem jest nieuporządkowane wykonywanie obu kroków. Na przykład dziecko przenosi wyraz wolny na jedną stronę, ale zapomina zmienić jego znak po drugiej stronie, albo dzieli przez współczynnik tylko jedną część równania. W równaniach z nawiasami często zdarza się, że liczba przed nawiasem mnoży tylko pierwszy wyraz, a nie także drugi. Dobrą kontrolą jest podstawienie znalezionego rozwiązania do równania początkowego i sprawdzenie, czy obie strony są równe.

Typowe zadanie z tego tematu wykorzystuje wzorce ćwiczeń z tej klasy:

  • Równanie ax + b = c, w którym x wyodrębnia się w dwóch krokach.
  • Równanie z zadania tekstowego, gdzie dziecko przekłada tekst na równanie i je rozwiązuje.
  • Pomyślałem liczbę, gdzie dziecko zapisuje i rozwiązuje równanie opisujące pomyślaną liczbę.
  • Równanie z nawiasami krok po kroku oraz Równanie z x po obu stronach krok po kroku, aby śledzić procedurę krok po kroku.

Powiązanie z podstawą programową: Badać i rozwiązywać zadania z wykorzystaniem równań pierwszego stopnia.

Typy zadań: Waga: worki i odważniki · Pomyślałem liczbę — ułóż i rozwiąż równanie · Rozwiązanie równania — wybierz odpowiedź · Równanie ax + b = c · Równanie z nawiasem krok po kroku · Równanie z x po obu stronach krok po kroku · Równanie: przeniesienie wyrazu wolnego: wybierz odpowiedź · Brakujący współczynnik równania · Równanie z jedną niewiadomą: dokończ zdanie · Równanie z nawiasem a(x + b) = c · Równanie z treści: ax + b = c · Dwa równania o tym samym rozwiązaniu · Równanie z treścią: dwie ilości i ich suma · Równanie dwukrokowe krok po kroku (kl. 6)

Odczytywanie wykresu pokazującego, jak coś zmienia się w czasie

Chłopiec uczy się odczytywać wykres droga-czas: z linii odczytuje odległości, postoje i prędkości ruchu.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby używać układu współrzędnych do przedstawiania zależności między wielkościami i łączenia ich z proporcjonalnością. W tej klasie praktyczna praca koncentruje się na wykresach ruchu, czyli na liniach pokazujących, jak zmienia się przebyta odległość w miarę upływu czasu. Wytyczne nie określają dla klasy drugiej gimnazjum dokładnego przedziału liczbowego: pracę widać w kartach zadań proponowanych w tym dziale.

Najczęstszy błąd polega na myleniu dwóch wielkości na osiach. Uczeń może odczytać wysokość punktu tak, jakby była to czas, albo uznać, że bardziej stroma linia oznacza tylko „więcej drogi”, bez uwzględnienia tego, ile czasu minęło. Inną trudnością jest interpretowanie poziomego odcinka jako ruchu, podczas gdy w rzeczywistości oznacza on, że odległość się nie zmienia, czyli postój.

W praktyce karty z tego działu proponują:

  • Wykres podróży: prędkość na pierwszym etapie, aby obliczyć, jak szybko poruszano się na danym odcinku wykresu;
  • Wykres podróży: ile drogi w sumie?, aby zsumować całkowitą odległość;
  • Wykres podróży: jak długo trwał postój?, aby odczytać czas trwania odcinka poziomego;
  • Wykres droga-czas: prawda czy fałsz oraz znajdź błąd, aby sprawdzić stwierdzenia dotyczące wykresu i wykryć błędne odczytanie;
  • Prędkość z wykresu ruchu: wybierz wynik, aby porównać prędkość wyznaczoną z wykresu z podanymi odpowiedziami.

Powiązanie z podstawą programową: Używać układu współrzędnych kartezjańskich do przedstawiania zależności i funkcji empirycznych lub wyznaczonych z tabel oraz w szczególności poznawać funkcje typu y=ax, y=a/x, y=ax², y=2ⁿ i ich wykresy, a także łączyć dwie pierwsze z pojęciem proporcjonalności.

Typy zadań: Wykres podróży: jak długo trwał postój? · Wykres drogi: prawda czy fałsz · Wykres drogi: znajdź błąd · Wykres podróży: ile przejechano łącznie? · Wykres podróży: prędkość w pierwszym etapie · Podróż na wykresie: cała przebyta droga · Podróż na wykresie: jak długi postój · Prędkość z wykresu ruchu: wybierz wynik · Podróż na wykresie: prędkość na pierwszym odcinku

Obliczanie wartości wyrażenia z literami

Chłopiec uczy się podstawiać liczbę w miejsce litery w wyrażeniu i obliczać jego wartość, także po to, by porównać ją z innymi wyrażeniami.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkt programowy dotyczy ogólnie wzorów z literami, które wyrażają zależności i własności. Nie określa zakresu liczb dla tego roku, więc warto przyjrzeć się temu, co ten obszar naprawdę proponuje: w drugiej klasie gimnazjum typowe ćwiczenia polegają na podstawieniu podanej wartości za x w wyrażeniu takim jak 3x + 2 i wykonaniu wynikającego z tego obliczenia.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu litery jak etykiety, a nie jak liczby. Na przykład dla x = 4 zapisuje się "3x" jako "34" zamiast 3 · 4, albo podstawia się wartość tylko w jednej części wyrażenia i zapomina o reszcie. Gdy wartość jest ujemna, pojawiają się także błędy ze znakiem, ponieważ minus przed podstawianą liczbą często zostaje pominięty.

W kartach tego obszaru zadanie przybiera różne formy:

  • Wartość wyrażenia: obliczyć wynik dla danej wartości litery.
  • Porównaj dwa wyrażenia: ustalić, które z dwóch wartości jest większe lub czy są równe.
  • Wybierz wynik: spośród kilku odpowiedzi wskazać poprawną.
  • Różnica wyrażeń w x: wybrać odpowiedź, która wyraża różnicę dwóch wyrażeń.
  • Wartości dwóch wyrażeń: obliczyć i porównać wartości dwóch wyrażeń.
  • Ustaw w kolejności: uporządkować wartości kilku wyrażeń obliczonych dla tego samego x.

Powiązanie z podstawą programową: Interpretowanie, budowanie i przekształcanie wzorów zawierających litery do wyrażania w sposób ogólny zależności i własności.

Typy zadań: Wartości dwóch wyrażeń: porównaj · Wartości wyrażeń dla tego samego x: uporządkuj · Wartość wyrażenia algebraicznego · Różnica wyrażeń dla podanego x: wybierz odpowiedź · Wartość wyrażenia: dobierz wartości · Wartość wyrażenia: oceń dwa zdania · Wartość wyrażenia: porównaj dwa wyrażenia · Wartość wyrażenia: wybierz wynik

Obliczanie wartości funkcji liniowej

Obliczanie wartości funkcji liniowej

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie szkoły średniej, w ramach nauki o proporcjonalności i pierwszych zależnościach typu y = ax, uczeń uczy się obliczać wartość zmiennej zależnej y na podstawie podanej liczbowo wartości x. Ten krok wymaga zinterpretowania wzoru algebraicznego i wykonania mnożenia między współczynnikiem a wybraną wartością.

Najczęstszy błąd dotyczy interpretacji zapisu algebraicznego: gdy tekst przedstawia wyrażenie takie jak 4x i podaje x = 5, wielu uczniów zestawia cyfry obok siebie, czytając 45, zamiast wykonać mnożenie 4 × 5 = 20. Kolejną typową trudnością jest zamiana ról, czyli podstawianie danej wartości w miejsce y, a nie x.

W proponowanych zadaniach praktycznych, w kartach Wartość funkcji liniowej oraz Wartość funkcji — wybierz odpowiedź, uczeń mierzy się z regułą podaną w postaci wzoru oraz wartością liczbową jako punktem wyjścia; zadanie polega na bezpośrednim obliczeniu wyniku lub wskazaniu poprawnej opcji spośród kilku alternatyw.

Powiązanie z podstawą programową: Używać układu współrzędnych kartezjańskich do przedstawiania zależności i funkcji empirycznych lub wyznaczonych z tabel oraz w szczególności poznawać funkcje typu y=ax, y=a/x, y=ax², y=2ⁿ i ich wykresy, a także łączyć dwie pierwsze z pojęciem proporcjonalności.

Typy zadań: Wartość funkcji liniowej · Wartości dwóch funkcji liniowych: porównaj · Wartość funkcji liniowej krok po kroku · Wartość funkcji liniowej — wybierz odpowiedź · Wartość funkcji liniowej: dane zbędne · Wartość funkcji: prawda czy fałsz · Wartość funkcji: znajdź błąd · Funkcja liniowa w cenniku: ile trzeba zapłacić

Równania z x po obu stronach

Naucz się rozwiązywać równania pierwszego stopnia, w których niewiadoma występuje zarówno po lewej, jak i po prawej stronie znaku równości.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum (seconda media) dziecko uczy się rozwiązywać równania pierwszego stopnia, w których x występuje po obu stronach znaku równości, na przykład 3x + 2 = x + 8. Celem jest zebranie iksów po jednej stronie, a liczb po drugiej, zachowując zawsze równość. Ta umiejętność służy do rozwiązywania zadań, które sprowadzają się do równań pierwszego stopnia, i jest to punkt Indicazioni nazionali, nad którym się pracuje.

Najczęstszym błędem jest nieprawidłowa zmiana znaku wyrazu przy przenoszeniu go z jednej strony równania na drugą. Na przykład z 2x + 2 = 8 otrzymujemy 2x = 6, ale wielu uczniów zapisuje 2x = 8 + 2, zapominając o znaku. Przydatnym sprawdzianem jest podstawienie wyniku do równania wyjściowego i sprawdzenie, czy obie strony dają tę samą wartość.

W kartach tego działu ćwiczenia są następujących typów:

  • Równanie z niewiadomą po obu stronach: rozwiąż równanie.
  • Wstaw znak: uzupełnij działanie właściwym znakiem.
  • Wybierz odpowiedź: wskaż rozwiązanie spośród kilku propozycji.
  • Prawda czy fałsz: określ, czy dany krok lub rozwiązanie jest poprawny.
  • Znajdź błąd: wskaż błędny krok w już wykonanym rozwiązaniu.
  • Porównaj: sprawdź, czy rozwiązanie jest liczbą, i porównaj je z innymi.

Powiązanie z podstawą programową: Badać i rozwiązywać zadania z wykorzystaniem równań pierwszego stopnia.

Typy zadań: Rozwiązanie równania i liczba: porównaj · Równanie z niewiadomą po obu stronach · Waga: worki x po obu stronach · Równanie z x po obu stronach: prawda czy fałsz · Równanie z x po obu stronach: wstaw znak · Równanie z x po obu stronach: wybierz odpowiedź · Równanie z x po obu stronach: znajdź błąd

Odwrotna proporcjonalność: gdy jedna wielkość rośnie, druga maleje

Chłopiec uczy się rozpoznawać, kiedy dwie wielkości zmieniają się w przeciwnym kierunku, przy stałym iloczynie, oraz uzupełniać tabele i rozwiązywać zadania z proporcjonalności odwrotnej.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie praca dotyczy proporcjonalności odwrotnej: dwie wielkości są powiązane tak, że jeśli jedna się podwaja, druga zmniejsza się o połowę. Uczeń uczy się rozpoznawać tę sytuację i używać stałego iloczynu, aby uzupełnić tabelę lub znaleźć brakującą wartość. Wytyczne krajowe nie określają dla tej klasy dokładnego zakresu liczbowego dla tego tematu.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu zależności jako prostej: jeśli potrzeba więcej osób, uczeń ma tendencję myśleć, że potrzeba też więcej dni, mnożąc zamiast dzielić. Powodem jest to, że proporcjonalność prosta jest bardziej znana, a uczeń nie zatrzymuje się, by zastanowić się, która wielkość powinna maleć, gdy druga rośnie.

W kartach pracy tej klasy temat pojawia się w różnych formach:

  • Proporcjonalność odwrotna i Więcej osób, mniej dni, gdzie porównuje się dwie wielkości powiązane w przeciwnym kierunku.
  • Proporcjonalność odwrotna: wybierz wartość i Proporcjonalność odwrotna: iloczyn: wybierz odpowiedź, aby sprawdzić stałość iloczynu.
  • Proporcjonalność odwrotna krok po kroku i Proporcjonalność odwrotna: dane zbędne, aby prowadzić rozumowanie i odróżniać użyteczne informacje.

Program krajowy umieszcza także przedstawienie funkcji y = a/x na płaszczyźnie kartezjańskiej wśród celów do osiągnięcia do końca trzyletniego cyklu (klasy 1-3), a nie tylko w drugiej klasie szkoły średniej: to połączenie z wykresem jest zatem kolejnym krokiem.

Powiązanie z podstawą programową: Używać układu współrzędnych kartezjańskich do przedstawiania zależności i funkcji empirycznych lub wyznaczonych z tabel oraz w szczególności poznawać funkcje typu y=ax, y=a/x, y=ax², y=2ⁿ i ich wykresy, a także łączyć dwie pierwsze z pojęciem proporcjonalności.

Typy zadań: Proporcjonalność odwrotna krok po kroku · Proporcjonalność odwrotna: dane zbędne · Odwrotna proporcjonalność: iloczyn: wybierz odpowiedź · Proporcjonalność odwrotna · Proporcjonalność odwrotna: wybierz wartość · Więcej wykonawców — mniej dni: proporcjonalność odwrotna

Dodawanie i redukcja podobnych wyrazów

Chłopiec uczy się upraszczać wyrażenie z literami, dodając wyrazy, które mają tę samą część literową, na przykład 3a + 5a = 8a.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum (szkoły średniej) chłopiec pracuje z wyrażeniami zawierającymi litery, takimi jak 3a + 5a − a, i uczy się przekształcać je do prostszej postaci. Punktem wyjścia jest rozpoznawanie wyrazów podobnych, czyli wyrazów, które mają tę samą część literową, i dodawanie lub odejmowanie jedynie ich współczynników liczbowych. Program nauczania wymaga interpretowania, budowania i przekształcania wzorów z literami, aby wyrażać zależności w postaci ogólnej; redukcja wyrazów podobnych jest jednym z kroków, które sprawiają, że wzór staje się czytelny.

Najczęstszym błędem jest dodawanie także wyrazów niepodobnych, pisząc na przykład 3a + 5b = 8ab albo 2x + 3 = 5x. Powodem jest to, że literę traktuje się jak liczbę do dodania, podczas gdy w rzeczywistości oznacza ona wielkość, która pozostaje niezmienna: a i b to różne wielkości, podobnie jak x i liczba 3 nie mogą zostać połączone. Innym częstym błędem jest znak współczynnika przy odejmowaniu, jak w 7a − 4a, gdzie zapomina się, że wynik to 3a.

Na lekcji ćwiczenie na ten temat przedstawia się z gotowymi kartami pracy: na przykład Redukcja wyrazów podobnych, gdzie bezpośrednio upraszcza się wyrażenie; Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik oraz brakujący współczynnik, w których chłopiec musi znaleźć brakującą liczbę; Wyrazy podobne z dwiema zmiennymi, wprowadzający wyrażenia takie jak 2a + 3b − a + b; oraz Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź, gdzie rozróżnia się wyrazy wolne od wyrazów z literą.

Powiązanie z podstawą programową: Interpretowanie, budowanie i przekształcanie wzorów zawierających litery do wyrażania w sposób ogólny zależności i własności.

Typy zadań: Redukcja wyrazów podobnych · Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi · Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Redukcja wyrazów podobnych: brakujący współczynnik · Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik

Wyznaczanie litery ze wzoru

Chłopiec uczy się przekształcać wzór tak, aby wyodrębnić literę, na przykład wyznaczyć x z y = 2x + 3.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum uczeń uczy się czytać i przekształcać wzory z literami, czyli wyrażać w ogólnej postaci zależność między wielkościami. Punktem wyjścia jest prosty wzór pierwszego stopnia, z jedną literą do wyodrębnienia: uczeń musi doprowadzić szukaną literę sama po jednej stronie znaku równości, wykonując operacje odwrotne na obu stronach. Program nie określa tu konkretnego zakresu liczbowego: uwaga skupia się na postaci literowej i rozumowaniu.

Najczęstszy błąd polega na wykonaniu działania tylko po jednej stronie znaku równości albo na zmianie znaku przy niewłaściwym wyrazie. Na przykład z y = 2x + 3 może powstać zapis x = y/2 + 3, gdy zapomnimy odjąć 3 przed dzieleniem przez 2. Często problem wynika z traktowania wzoru jak zdania do przeczytania, a nie jak równowagi, którą trzeba zachować: każde przekształcenie należy wykonać po obu stronach.

W kartach tego działu praca przybiera kilka powtarzających się form. W typie "Wyznacz x ze wzoru" uczeń przekształca bezpośrednio podany wzór. W typie "Odwrotne wzory: wybierz wartość x" musi rozpoznać, które wyrażenie na x odpowiada przekształconemu wzorowi. Typ "Wzór: wyraz z x: wybierz odpowiedź" polega na wskazaniu wyrazu zawierającego literę, a "Wzór: wartość po przekształceniu" sprawdza, czy wynik jednego kroku jest poprawny. Warto, aby każdy wynik był sprawdzany przez podstawienie wartości liczbowej do wzoru wyjściowego.

Powiązanie z podstawą programową: Interpretowanie, budowanie i przekształcanie wzorów zawierających litery do wyrażania w sposób ogólny zależności i własności.

Typy zadań: Przekształcanie wzoru: wybierz wartość x · Wzór: składnik z x: wybierz odpowiedź · Wzór: wartość po przekształceniu · Przekształć wzór i wyznacz x

Znajdowanie brakującego wyrazu w proporcji

Dziecko uczy się zapisywać zależność proporcjonalności jako równość dwóch ułamków oraz znajdować brakującą wartość w tej równości.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Wytyczne programowe dla tego celu wymagają wyrażania zależności proporcjonalności za pomocą równości ułamków, i odwrotnie. Tekst odniesienia nie podaje dokładnego zakresu liczb dla klasy drugiej gimnazjum, więc nie da się określić, jakimi liczbami uczeń powinien umieć operować. Aby zrozumieć wymagany poziom, warto przyjrzeć się wzorcom ćwiczeń dostępnym dla tej klasy.

Najczęstszy błąd polega na budowaniu ułamków z mieszania wielkości: na przykład umieszczeniu w jednym ułamku dwóch wielkości z tego samego wiersza, a w drugim dwóch wielkości z tej samej kolumny, lub odwróceniu kolejności. Wtedy równość nie przedstawia już tej samej zależności i znaleziona wartość jest błędna, nawet jeśli rachunek jest poprawny. Dobrym sprawdzianem jest pytanie, czy oba ułamki rzeczywiście porównują to samo.

W kartach pracy dla tej klasy temat pojawia się w różnych formach:

  • Proporcja: brakująca wartość oraz Proporcja: brakujący trzeci wyraz, gdzie oblicza się jedną niewiadomą.
  • Proporcja: wybierz brakujący wyraz, które wymaga rozpoznania właściwej wartości spośród alternatyw.
  • Proporcja: prawda czy fałsz oraz Proporcja: znajdź błąd, w których sprawdza się, czy równość jest poprawna i gdzie leży błąd.
  • Proporcja w zadaniu: oblicz dla pozostałych części oraz Bezpośrednia proporcjonalność: uzupełnij tabelę, gdzie proporcja wynika z konkretnej sytuacji lub z tabeli.

Powiązanie z podstawą programową: Wyrażać zależność proporcjonalności za pomocą równości ułamków i odwrotnie.

Typy zadań: Proporcjonalność prosta: uzupełnij tabelę · Proporcja: brakująca wartość (kl. 5–6) · Proporcja: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Proporcja: wybierz brakujący wyraz (kl. 5–6) · Proporcja: znajdź błąd (kl. 5–6) · Proporcja w zadaniu: przeliczenie na inną liczbę sztuk (kl. 5–6) · Proporcja: brakujący trzeci wyraz (kl. 5–6)

Dane i przewidywania

Prawdopodobieństwo zdarzenia prostego

Dziecko uczy się rozpoznawać w prostym doświadczeniu losowym możliwe wyniki, przypisywać każdemu z nich prawdopodobieństwo oraz obliczać prawdopodobieństwo szerszego zdarzenia, rozkładając je na pojedyncze wyniki wzajemnie rozłączne.

typów zadań: 12Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie dziecko pracuje z prostymi doświadczeniami losowymi, takimi jak rzut kostką, wylosowanie ponumerowanego kartonika lub kuli z pudełka. Powinno umieć wymienić zdarzenia elementarne, czyli pojedyncze możliwe wyniki, przypisać każdemu z nich prawdopodobieństwo i obliczyć prawdopodobieństwo szerszego zdarzenia, na przykład "wypadnie liczba parzysta", sumując wyniki, które je tworzą. Wskazania nie określają dokładnego zakresu liczbowego dla tego punktu: w kartach z tego obszaru zazwyczaj używa się standardowej kostki oraz niewielkich zestawów kartoników lub kul.

Najczęstszym błędem jest liczenie wyłącznie wyników sprzyjających bez porównania ich z łączną liczbą możliwych wyników albo dodawanie prawdopodobieństw zdarzeń, które się nakładają, przez co ten sam wynik liczy się dwukrotnie. Dziecko ma tendencję do skupiania się na liczbie przypadków, a nie na stosunku między przypadkami sprzyjającymi a możliwymi.

W kartach znajdują się m.in. następujące modele: "Rzut kostką" do rozkładania zdarzenia na wyniki elementarne; "Wylosować kulę z pudełka" oraz "Prawdopodobieństwo: ile kul w tym kolorze" do liczenia wyników sprzyjających w stosunku do całości; "Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego" do obliczania prawdopodobieństwa zdarzenia dopełniającego; "Prawdopodobieństwo w dwóch woreczkach: porównaj" do porównywania dwóch sytuacji. Ćwiczenia "Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz" oraz "Prawdopodobieństwo: znajdź błąd" pomagają sprawdzić rozumowanie, także pod kątem typowych błędów opisanych powyżej.

Powiązanie z podstawą programową: W prostych sytuacjach losowych wyodrębniać zdarzenia elementarne, przypisywać im prawdopodobieństwa, obliczać prawdopodobieństwo jakiegoś zdarzenia, rozkładając je na rozłączne zdarzenia elementarne.

Typy zadań: Koło losujące: liczba większa niż k · Koło losujące: pola zacieniowane · Losowanie kuli z pudełka · Rzut kostką · Losowanie kartki z liczbą · Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego · Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo: wybierz wynik · Prawdopodobieństwo: znajdź błąd · Szanse w dwóch urnach: porównaj · Prawdopodobieństwo: ile jest kul danego koloru · Losowanie bez patrzenia — jakie prawdopodobieństwo?

Porównywanie dwóch grup za pomocą średniej i rozstępu

Dziecko uczy się porównywać dwa zbiory danych, używając średniej arytmetycznej oraz rozstępu, czyli różnicy między największą a najmniejszą wartością.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się porównywać dwa zbiory danych, na przykład wyniki dwóch drużyn lub dane dwóch grup, za pomocą dwóch narzędzi: średniej arytmetycznej, która wskazuje wartość centralną grupy, oraz rozstępu, czyli różnicy między największą a najmniejszą wartością, która pokazuje, jak bardzo dane są rozproszone. Krajowe wytyczne wymagają wyboru wartości średniej najlepiej dopasowanej do dostępnych danych oraz oceny zmienności zbioru danych; nie określają jednak dokładnego zakresu liczb dla tej klasy, dlatego pracę należy oprzeć na proponowanych ćwiczeniach.

Najczęstszym błędem jest poprzestanie na średniej: dwie drużyny o tej samej średniej wydają się równe, ale jedna może mieć wyniki bardzo zmienne, a druga bardzo regularne. Innym częstym błędem jest obliczanie rozstępu, biorąc pod uwagę tylko wartość maksymalną, albo odejmowanie dowolnych dwóch wartości zamiast odjęcia najmniejszej od największej.

W kartach tego obszaru temat występuje w następujących modelach:

  • Porównanie dwóch grup danych: rozstęp, gdzie oblicza się i porównuje rozproszenie dwóch grup.
  • Porównaj dwie drużyny: średnia i rozstęp, gdzie oba wskaźniki używane są łącznie do podjęcia decyzji.
  • Dwa zbiory: wybierz, ile rozstępów, które wymaga ustalenia, ile rozstępów potrzeba do porównania zbiorów.
  • Porównanie rozstępów: wybierz różnicę, prawda czy fałsz oraz znajdź błąd, które skłaniają do rozumowania o znaczeniu wyników.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać zbiory danych, także z wykorzystaniem arkusza kalkulacyjnego. W istotnych sytuacjach porównywać dane w celu podejmowania decyzji, wykorzystując rozkłady liczebności i częstości względnych. Wybierać i stosować wartości średnie (dominantę, medianę, średnią arytmetyczną) odpowiednie do rodzaju i cech dostępnych danych. Umieć ocenić zmienność zbioru danych, wyznaczając na przykład jego rozstęp.

Typy zadań: Porównanie rozstępów: prawda czy fałsz · Porównanie rozstępów: znajdź błąd · Dwa zestawy: wybierz, ile rozstępów · Porównaj dwie drużyny: średnia i rozstęp · Porównanie dwóch grup danych: rozstęp · Porównanie rozstępów: wybierz różnicę

Czytanie i porównywanie diagramów oraz tabel

Chłopiec uczy się czytać wykresy słupkowe, pyktogramy i tabele, porównywać dane oraz wyciągać z nich informacje, takie jak różnice, sumy i średnie.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie szkoły średniej (seconda media) uczeń potrafi odczytać wykres lub tabelę, porównać zawarte w nich dane i wyciągnąć z nich informacje. Krajowe wytyczne umieszczają tę umiejętność w ścieżce obejmującej kilka lat, dlatego nie określają dla samej drugiej klasy precyzyjnego przedziału liczbowego. Aby zrozumieć, czego wymaga się w tej klasie, warto przyjrzeć się typom zadań, jakie proponuje ten obszar: wykresy słupkowe, wykresy punktowe, piktogramy w skali oraz tabele, z obliczeniami różnicy, sumy, średniej i procentu.

Częstym błędem jest odczytywanie wartości słupka w przybliżeniu lub niepoprawnie, na przykład zatrzymanie się na najbliższej kresce zamiast podążania za podaną skalą. W piktogramach często zdarza się liczyć symbole, nie sprawdzając, ile wart jest każdy z nich, czyli nie uwzględniając skali. W obliczaniu średnich typowym błędem jest dzielenie sumy wartości przez złą liczbę elementów, na przykład przez trzy zamiast przez cztery, gdy słupków jest cztery.

W kartach ćwiczeń typowe zadanie polega na porównaniu słupków na wykresie, stwierdzeniu, czy zdanie dotyczące wykresu jest prawdziwe, czy fałszywe, albo wybraniu, która suma lub która średnia odpowiada danym. Inne ćwiczenia wymagają obliczenia, jaki procent sumy stanowi dana wartość, porównania dwóch piktogramów w skali i określenia, o ile więcej elementów jest w jednym z nich, albo wskazania błędu w zdaniu już napisanym na wykresie. Celem jest to, aby uczeń przed udzieleniem odpowiedzi uważnie ponownie przeczytał wykres i sprawdził to, co twierdzi.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać relacje i dane oraz, w sytuacjach znaczących, wykorzystywać reprezentacje do pozyskiwania informacji, formułowania sądów i podejmowania decyzji.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać zbiory danych, także z wykorzystaniem arkusza kalkulacyjnego. W istotnych sytuacjach porównywać dane w celu podejmowania decyzji, wykorzystując rozkłady liczebności i częstości względnych. Wybierać i stosować wartości średnie (dominantę, medianę, średnią arytmetyczną) odpowiednie do rodzaju i cech dostępnych danych. Umieć ocenić zmienność zbioru danych, wyznaczając na przykład jego rozstęp.

Typy zadań: Diagram obrazkowy ze skalą: o ile więcej · Udział słupka w całości w procentach · Średnia czterech słupków diagramu · Średnia czterech słupków diagramu: wybierz wynik · Średnia z wykresu kropkowego · Diagram słupkowy – o ile więcej: znajdź błąd (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: o ile więcej — prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: porównaj słupki (kl. 4–6) · Odczyt z diagramu: wybierz sumę słupków (kl. 4–6)

Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie częstości względnej

Oszacuj prawdopodobieństwo zdarzenia na podstawie eksperymentu

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie praca wpisuje się w temat danych i częstości. Wskazania wymagają umiejętności budowania rozkładów częstości oraz częstości względnych i używania ich do porównywania danych. Dokument nie określa dla tego punktu precyzyjnego zakresu liczbowego, dlatego nie podajemy tutaj konkretnych liczb.

Najczęstszym błędem jest mylenie częstości bezwzględnej, czyli liczby razy, w których dany wynik się pojawia, z częstością względną, czyli tą samą wielkością podzieloną przez całkowitą liczbę prób. Dziecko może powiedzieć "orzeł wypadł 12 razy" i na tym poprzestać, nie dzieląc przez sumę. Innym częstym błędem jest traktowanie częstości względnej jak dokładnego wyniku, podczas gdy jest to oszacowanie, które może się zmienić, jeśli eksperyment zostanie powtórzony.

W kartach typowa praca zaczyna się od doświadczenia, na przykład rzutu monetą lub losowania kulek, i polega na zapisywaniu wyników, obliczeniu częstości względnej oraz użyciu jej do oszacowania prawdopodobieństwa. Dostępne modele to:

  • Oszacuj prawdopodobieństwo na podstawie doświadczenia: zapisuje się wyniki i szacuje prawdopodobieństwo zdarzenia.
  • Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo: spośród kilku proponowanych wartości wybiera się tę, która odpowiada zaobserwowanej częstości względnej.
  • Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo przeciwne: rozumuje się o zdarzeniu dopełniającym, czyli o tym, co nie zachodzi.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać zbiory danych, także z wykorzystaniem arkusza kalkulacyjnego. W istotnych sytuacjach porównywać dane w celu podejmowania decyzji, wykorzystując rozkłady liczebności i częstości względnych. Wybierać i stosować wartości średnie (dominantę, medianę, średnią arytmetyczną) odpowiednie do rodzaju i cech dostępnych danych. Umieć ocenić zmienność zbioru danych, wyznaczając na przykład jego rozstęp.

Typy zadań: Oszacuj prawdopodobieństwo z doświadczenia · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo przeciwne

Średnia arytmetyczna: jak ją obliczyć i kiedy jej używać

Chłopiec uczy się obliczać średnią arytmetyczną zbioru danych, odczytywać ją z diagramu oraz rozumieć, kiedy ta wartość jest odpowiednia dla danych, które ma przed sobą.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum uczeń powinien umieć używać średniej arytmetycznej, gdy jest ona odpowiednia do rodzaju danych, razem z częstością i dominantą, oraz powinien umieć wybrać między dominantą, medianą a średnią w zależności od dostępnych danych. Krajowe wytyczne nie określają konkretnego zakresu liczb dla tego tematu, dlatego nie podajemy tutaj żadnego limitu liczbowego. W praktyce zadania dotyczą list liczb, które trzeba zsumować i podzielić przez ich liczbę, wartości odczytywanych z diagramu słupkowego oraz porównania średnich dwóch zbiorów.

Najczęstszym błędem jest dzielenie sumy przez niewłaściwą liczbę wartości, na przykład liczenie jednej kategorii więcej lub mniej podczas odczytu wykresu, albo pominięcie jednej danej przy dodawaniu. Innym częstym potknięciem jest stosowanie średniej bez zastanowienia, czy ma ona sens dla danego rodzaju danych. To typowe uwagi z nauczania, a nie dodatkowe wymagania.

Zadanie z tego tematu występuje, wśród modeli dostępnych w dziale, w postaciach takich jak:

  • oblicz średnią arytmetyczną zbioru liczb;
  • oblicz średnią na podstawie diagramu słupkowego lub wybierz wartość z diagramu;
  • średnia arytmetyczna: wybierz wynik spośród kilku opcji;
  • porównaj średnie dwóch zbiorów liczb;
  • średnia z czterech liczb z jedną zbędną daną do rozpoznania;
  • średnia krok po kroku oraz zadanie odwrotne, w którym szuka się brakującej liczby;
  • średnia w codziennym życiu.

Powiązanie z podstawą programową: Posługiwać się pojęciami częstości, mody i średniej arytmetycznej, jeśli są adekwatne do rodzaju dostępnych danych.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać zbiory danych, także z wykorzystaniem arkusza kalkulacyjnego. W istotnych sytuacjach porównywać dane w celu podejmowania decyzji, wykorzystując rozkłady liczebności i częstości względnych. Wybierać i stosować wartości średnie (dominantę, medianę, średnią arytmetyczną) odpowiednie do rodzaju i cech dostępnych danych. Umieć ocenić zmienność zbioru danych, wyznaczając na przykład jego rozstęp.

Typy zadań: Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie · Średnia i mediana: oceń dwa zdania · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią · Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6)

Znajdowanie mediany zbioru danych

Uczeń uczy się porządkować zbiór danych liczbowych i wyznaczać wartość środkową, która dzieli zbiór dokładnie na pół.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczniowie uczą się obliczać i wykorzystywać medianę jako wartość środkową do opisu zbioru danych. Uczeń uczy się ustawiać liczby w kolejności rosnącej i wskazywać dane znajdujące się dokładnie pośrodku, jeśli elementów jest nieparzyście wiele, lub obliczać średnią arytmetyczną dwóch wartości środkowych, gdy liczba danych jest parzysta.

Najczęstszy błąd polega na szukaniu liczby środkowej bezpośrednio na podanej liście, z pominięciem wcześniejszego ustawienia jej w kolejności rosnącej. Inny częsty błąd pojawia się, gdy seria ma parzystą liczbę wartości: uczeń często wybiera losowo jedną z dwóch liczb środkowych zamiast obliczyć średnią tych dwóch liczb.

W kartach z zadaniami typu Znajdź medianę uczniowi przedstawiany jest nieuporządkowany zbiór wartości liczbowych. Zadanie polega na zapisaniu liczb w kolejności i poprawnym wskazaniu wartości mediany tego zbioru.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać zbiory danych, także z wykorzystaniem arkusza kalkulacyjnego. W istotnych sytuacjach porównywać dane w celu podejmowania decyzji, wykorzystując rozkłady liczebności i częstości względnych. Wybierać i stosować wartości średnie (dominantę, medianę, średnią arytmetyczną) odpowiednie do rodzaju i cech dostępnych danych. Umieć ocenić zmienność zbioru danych, wyznaczając na przykład jego rozstęp.

Typy zadań: Mediana: dobierz wartości · Mediana: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mediana: wstaw znak (kl. 5–6) · Mediana: wybierz wartość (kl. 5–6) · Mediana: znajdź błąd (kl. 5–6) · Podaj medianę (kl. 5–6)

Tak wygląda zadanie

Ile wynosi podany procent liczby? Wybierz poprawną odpowiedź.

15% · 240 = ?

Odpowiedź: d

Trójkąt jest prostokątny: c to przeciwprostokątna, a — przyprostokątna. Oblicz drugą przyprostokątną b.

c = 52 cm, a = 20 cm, b = □

Odpowiedź: 48 cm

Rozwiąż równanie.

-8x - 16 = -72

Odpowiedź: 7

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Ułamki o tym samym mianowniku

Chłopiec uczy się przepisywać dwa lub więcej ułamków tak, aby miały ten sam mianownik, wybierając jak najmniejszy możliwy, dzięki czemu można je porównywać i wykonywać na nich działania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie praca dotyczy ułamków i liczb dziesiętnych, z działaniami i porównaniami między liczbami tego typu. Sprowadzenie ułamków do wspólnego mianownika to krok, który umożliwia te porównania i działania. Uczeń musi umieć znaleźć mianownik odpowiedni dla wszystkich ułamków w grupie, a w szczególności najmniejszy wspólny mianownik.

Najczęstszym błędem jest pomnożenie tylko mianownika i zapomnienie o liczniku albo znalezienie wspólnego mianownika, który nie jest najmniejszy. Na przykład w przypadku 1/2 i 3/4 uczeń może zapisać 1/4 zamiast 2/4, zmieniając wartość ułamka. W innych przypadkach jako wspólny mianownik używa iloczynu dwóch mianowników, czyli 8, zamiast najmniejszego, czyli 4. Otrzymany ułamek jest poprawny, ale obliczenia stają się bardziej uciążliwe.

W kartach tego działu praca nad tym tematem przybiera postać trzech typów ćwiczeń:

  • Wspólny mianownik: znajdź najmniejszy, w którym uczeń wyszukuje najmniejszy wspólny mianownik;
  • Wspólny mianownik: wybierz najmniejszy, w którym wybiera poprawny mianownik spośród kilku opcji;
  • Wspólny mianownik: wybierz licznik, w którym uzupełnia przepisany ułamek właściwym licznikiem.
Rodzic może zwrócić uwagę, czy dziecko po zmianie ułamków sprawdza, czy pomnożyło zarówno licznik, jak i mianownik przez tę samą liczbę.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie.

Typy zadań: Wspólny mianownik: wybierz licznik (kl. 5–6) · Wspólny mianownik: znajdź najmniejszy (kl. 5–6) · Wspólny mianownik: wybierz najmniejszy (kl. 5–6)

Porównywanie ułamków o różnych licznikach i mianownikach

W drugiej klasie gimnazjum chłopiec uczy się określać, która z dwóch ułamków jest większa, nawet wtedy, gdy licznik i mianownik są różne.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum uczeń potrafi porównać dwa ułamki o różnych licznikach i mianownikach, na przykład 3/4 i 5/6, decydując, który z nich jest większy lub czy są równe. Aby to zrobić, może sprowadzić je do równoważnych ułamków o tym samym mianowniku albo porównać je z połową, czyli sprawdzić, czy każdy z nich jest mniejszy, czy większy od 1/2.

Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że ułamek z większym mianownikiem jest większy, na przykład stwierdzenie, że 1/8 jest większe od 1/5, ponieważ 8 jest większe od 5. W rzeczywistości im większy mianownik, tym mniejsze są części. Innym częstym błędem jest porównywanie osobno liczników i mianowników, bez uwzględnienia relacji między tymi dwiema liczbami.

W praktyce tego typu ćwiczenie pojawia się w kartach pracy jako Frazioni con denominatori diversi: confronta, gdzie uczeń musi wpisać właściwy znak między dwoma ułamkami. Inne karty proponują Frazioni con lo stesso numeratore: confronta oraz Frazioni: confronta con un mezzo, które pomagają rozumować o znaczeniu ułamka. Karty dotyczące ułamków równoważnych, takie jak Frazioni equivalenti: numeratore mancante i Frazioni equivalenti: trova l'errore, przygotowują ucznia do przepisania ułamków ze wspólnym mianownikiem przed ich porównaniem.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie.

Typy zadań: Ułamki o tym samym liczniku: porównaj (kl. 4–5) · Ułamki równe: brakujący licznik (kl. 4–6) · Ułamki równe: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ułamki równe: wybierz brakujący licznik (kl. 4–6) · Ułamki równe: znajdź błąd (kl. 4–6) · Ułamki: porównaj z połową (kl. 4–5) · Ułamki o różnych mianownikach: porównaj (kl. 4–6) · Ułamki równoważne: tyle samo z innego podziału (kl. 4–6)

Dodawanie i odejmowanie różnych ułamków

Dziecko uczy się dodawać i odejmować ułamki o różnych mianownikach oraz wybierać, czy zrobić to w pamięci, pisemnie, czy z użyciem kalkulatora.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Krajowy program nauczania wskazuje, że ułamki są liczbami, na których trzeba umieć wykonywać działania, obok liczb naturalnych, całkowitych i dziesiętnych. Dokument nie określa przedziału liczb dla tego punktu. To, co dziecko robi w drugiej klasie gimnazjum (klasa 8), zgodnie z wzorami ćwiczeń w tym obszarze, to dodawanie i odejmowanie dwóch ułamków o różnych mianownikach, a następnie porównywanie wyniku lub jego interpretowanie.

Najczęstszy błąd polega na dodawaniu osobno liczników i mianowników, pisząc na przykład 1/2 + 1/3 = 2/5. Dziecko traktuje ułamek jak dwie niezależne liczby, a nie jak wielkość. Dlatego warto, aby każdy krok odnosiło do konkretnej wielkości, na przykład tortu podzielonego na równe części.

W praktyce karty proponują sumy i różnice do obliczenia, takie jak „Dodawanie ułamków o różnych mianownikach” i „Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach”. Inne karty proszą o wybranie poprawnego wyniku, o stwierdzenie, czy równość jest prawdziwa, czy fałszywa, o znalezienie błędu w wykonanym rachunku lub o rozwiązanie zadania z sumą lub różnicą ułamków. To są rodzaje ćwiczeń, które ten obszar udostępnia do druku w tym temacie.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie.

Typy zadań: Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: prawda/fałsz (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: znajdź błąd (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: znajdź błąd (kl. 5–6) · Dodaj ułamki o różnych mianownikach (kl. 5–6) · Dodawanie ułamków o różnych mianownikach: z treścią (kl. 5–6) · Odejmij ułamki o różnych mianownikach (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: licznik (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: wybierz (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: licznik po sprowadzeniu (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: wybierz sumę (kl. 5–6)

Mnożenie liczb dziesiętnych

Mnożenie liczb dziesiętnych oraz ocena, czy iloczyn jest większy czy mniejszy od liczb biorących w nim udział.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie program nauczania wymaga wykonywania mnożeń między znanymi liczbami, również dziesiętnymi, wybierając sposób: w pamięci, pisemny algorytm lub kalkulator, zależnie od tego, co jest najbardziej odpowiednie. Tekst programu nie określa dokładnego zakresu liczb dla tej klasy, dlatego ten opis ogranicza się do tego, co konkretnie pokazują wzory zadań dla drugiej klasy szkoły średniej.

Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że mnożenie zawsze daje większy wynik. W przypadku ułamków dziesiętnych tak nie jest: mnożenie przez liczbę mniejszą od 1 zmniejsza wartość, a uczeń, który przenosi intuicję z liczb naturalnych, może się zdziwić albo nie zauważyć absurdalnego wyniku. Innym częstym błędem jest przesuwanie przecinka na chybił trafił zamiast jego uzasadnienia.

W kartach do druku ten temat pojawia się w różnych formach:

  • Pomnóż liczby dziesiętne: bezpośrednie obliczenie iloczynu.
  • Pomnóż długość przez liczbę kawałków: iloczyn jako sytuacja z życia, na przykład kilka jednakowych kawałków materiału.
  • Mnożenie ułamków dziesiętnych: czy iloczyn jest większy? oraz wybierz wynik: szacowanie i porównywanie przed obliczeniem.
  • prawda czy fałsz oraz znajdź błąd: sprawdzanie już wykonanego rozwiązania i wskazywanie, gdzie jest pomyłka.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie.

Typy zadań: Mnożenie ułamków dziesiętnych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków dziesiętnych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków dziesiętnych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków dziesiętnych: czy iloczyn jest większy? (kl. 5–6) · Pomnóż długość przez liczbę sztuk (kl. 5–6) · Pomnóż ułamki dziesiętne (kl. 5–6)

Dzielenie liczb dziesiętnych: przesuwanie przecinka

Dziecko uczy się dzielić liczby dziesiętne przez liczbę naturalną, przesuwając przecinek w obu liczbach, oraz sprawdzać, czy wynik ma sens.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się dzielić liczby dziesiętne, używając pisemnego dzielenia, dzielenia w pamięci, gdy jest to możliwe, lub kalkulatora, wybierając narzędzie najbardziej odpowiednie. Karty w tej klasie proponują w szczególności dzielenie liczby dziesiętnej przez liczbę naturalną, na przykład 4,5 : 3, oraz dzielenie dwóch liczb dziesiętnych, na przykład 1,2 : 0,4.

Najczęstszy błąd dotyczy przecinka. Gdy dzielnik jest liczbą dziesiętną, niektóre dzieci dzielą bez zamiany go na liczbę naturalną albo przesuwają przecinek tylko w jednej liczbie zamiast w obu. Innym typowym błędem jest przekonanie, że iloraz jest zawsze mniejszy od dzielnej: tak jest przy liczbach naturalnych większych od 1, ale nie przy dzielnikach mniejszych od 1.

W praktyce zadanie na ten temat może zawierać:

  • Dziel liczby dziesiętne: bezpośrednie obliczenia z liczbami dziesiętnymi.
  • Dzielenie liczb dziesiętnych przez liczbę naturalną: dzielenie liczby dziesiętnej przez liczbę naturalną.
  • Dzielenie liczb dziesiętnych: przesuń przecinek w obu liczbach: przejście od liczby dziesiętnej do liczby naturalnej.
  • Dzielenie liczb dziesiętnych: czy iloraz jest większy?, wybierz wynik, prawda czy fałsz oraz znajdź błąd: pytania, które wymagają od dziecka zastanowienia się nad wynikiem, a nie tylko jego obliczenia.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie.

Typy zadań: Dzielenie dziesiętnych: przecinek w obu liczbach (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: przez liczbę naturalną (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: czy iloraz jest większy? (kl. 5–6) · Podziel ułamki dziesiętne (kl. 5–6)

Szacowanie wyniku: obliczanie na oko

Dziecko uczy się podawać przybliżony wynik działania, zaokrąglając liczby, zanim wykona dokładne obliczenie, aby sprawdzić, czy odpowiedź jest wiarygodna.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się mówić, zanim dokładnie obliczy, przybliżoną wartość wyniku działania. Aby to zrobić, zaokrągla liczby do wygodnej cyfry, na przykład do setek, a następnie wykonuje proste obliczenie na zaokrąglonych liczbach. Program nauczania dla tej grupy wiekowej mówi o przybliżonych szacunkach i sprawdzaniu prawdopodobieństwa wyniku obliczenia; karty pracy dla drugiej klasy szkoły średniej proponują w szczególności szacowanie sum.

Najczęstszym błędem jest przyjęcie wyniku obliczenia bez zastanowienia, czy ma on sens. Na przykład dodając 487 i 312, można zapisać 1.99 zamiast 799 i nie zauważyć, że wynik nie może być mniejszy niż 800 ani większy niż 900. Myślenie najpierw "wynik będzie około 800" pomaga właśnie wychwycić takie błędy: szacowanie staje się kontrolą, a nie tylko dodatkowym ćwiczeniem.

W praktyce typowe ćwiczenie polega na oszacowaniu sumy, jak w modelu "Oszacuj sumę", albo na wyborze najbliższego szacunku spośród kilku propozycji, jak w modelu "Szacowanie sumy: wybierz szacunek". Inny model, "Szacować: wybierz zaokrąglenie do setek", każe zaokrąglić liczby przed wykonaniem działań. W domu można zrobić tę samą zabawę z zakupami: przed dodawaniem cen zapytać dziecko: "mniej więcej ile wydajemy?".

Powiązanie z podstawą programową: Szacować wynik działania.
Powiązanie z podstawą programową: Podawać przybliżone szacunki wyniku działania i sprawdzać prawdopodobieństwo (wiarygodność) obliczenia.

Typy zadań: Oszacuj sumę (kl. 4–6) · Szacowanie sumy w zadaniu tekstowym: zaokrąglij do setek (kl. 4–6) · Szacowanie sumy: wybierz przybliżenie (kl. 4–6) · Szacowanie: wybierz zaokrąglenie do setek (kl. 4–6)

Ułamki na osi liczbowej

Dziecko uczy się rozpoznawać, która ułamek odpowiada punktowi na osi liczbowej, oraz wybierać lub sprawdzać właściwy ułamek.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się odczytywać ułamek umieszczony na osi liczbowej, wskazywać punkt, który go przedstawia, oraz porównywać położenie jednego ułamka z położeniem innego. Krajowe wytyczne ogólnie zalecają przedstawianie na osi liczbowej znanych już liczb, a w szkole średniej pierwszego stopnia używanie skal z podziałkami w konkretnych kontekstach. Dla tej klasy jednak zadania drukowane w tym obszarze dotyczą przede wszystkim odczytywania i wyboru ułamków na osi liczbowej; dokładny zakres liczb nie jest podany w dostępnych materiałach dla klasy drugiej.

Najczęstszy błąd wynika ze sposobu, w jaki dziecko liczy podziałki. Jeśli oś jest podzielona na czwartki, ale dziecko liczy tylko widoczne kreski, nie uwzględniając tego, że jednostka musi być podzielona na równe części, może pomylić 3/4 z punktem bliskim 3, ponieważ łączy liczbę z góry z pozycją całkowitą. Innym typowym błędem jest odczytywanie licznika i mianownika jako dwóch osobnych liczb, bez postrzegania ułamka jako jednej wielkości określającej położenie na osi.

Typowe zadanie na ten temat występuje w trzech formach:

  • Odczytaj ułamek na osi liczbowej: dziecko wskazuje, który ułamek odpowiada zaznaczonemu punktowi.
  • Ułamek na osi liczbowej: wybierz ułamek: spośród kilku podanych ułamków dziecko wybiera ten właściwy dla wskazanego punktu.
  • Ułamek na osi liczbowej: prawda czy fałsz: dziecko ustala, czy stwierdzenie o położeniu ułamka jest poprawne, i może uzasadnić odpowiedź, licząc równe części jednostki.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać znane liczby na osi liczbowej i posługiwać się skalami z podziałką w znaczących kontekstach w naukach przyrodniczych i technice.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać znane liczby na osi liczbowej.

Typy zadań: Odczytaj ułamek z osi liczbowej (kl. 3–6) · Ułamek na osi liczbowej: prawda czy fałsz (kl. 3–6) · Ułamek na osi liczbowej: wybierz ułamek (kl. 3–6)

Liczby dziesiętne na osi liczbowej

Naucz się umieszczać liczby dziesiętne na osi liczbowej, odczytywać ich wartość oraz znajdować punkt środkowy i odległość między dwiema liczbami.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń uczy się przedstawiać liczby dziesiętne na osi liczbowej: potrafi odczytać wartość punktu leżącego między dwiema kreskami i wskazać, gdzie należy umieścić podaną liczbę dziesiętną. Wytyczne krajowe wymagają przedstawiania znanych liczb na osi oraz używania podziałek w kontekstach istotnych dla nauk przyrodniczych i techniki. Ramy referencyjne nie określają tu konkretnego przedziału liczbowego dla tej klasy, dlatego warto przyjrzeć się liczbom podanym w kartach pracy.

Najczęstszym błędem jest traktowanie części dziesiętnej tak, jakby była liczbą całkowitą. Na przykład uczeń może uznać, że 0,25 jest większe od 0,3, ponieważ ma więcej cyfr, albo umieścić 0,5 blisko 5. Na osi błąd widać od razu, bo punkt trafia w niewłaściwą kreskę.

W kartach do wydrukowania temat przedstawiono w pięciu wzorach zadań:

  • Odczytaj liczbę dziesiętną na osi liczbowej: wskazanie wartości zaznaczonego punktu.
  • Liczby dziesiętne na osi: wybierz punkt środkowy oraz Liczby dziesiętne na osi: punkt środkowy: znalezienie lub obliczenie punktu leżącego w połowie odległości między dwiema liczbami dziesiętnymi.
  • Liczby dziesiętne na osi: odległość między dwiema liczbami oraz Liczby dziesiętne na osi: wybierz odległość: obliczenie odległości między dwoma punktami i wybór poprawnej odpowiedzi spośród alternatyw.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać znane liczby na osi liczbowej i posługiwać się skalami z podziałką w znaczących kontekstach w naukach przyrodniczych i technice.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać znane liczby na osi liczbowej.
Powiązanie z podstawą programową: Posługiwać się skalami z podziałką w znaczących kontekstach dla nauk przyrodniczych i techniki.

Typy zadań: Liczby dziesiętne na osi: wybierz odległość (kl. 4–6) · Odczytaj ułamek dziesiętny z osi (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne na osi: odległość dwóch liczb (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne na osi: wybierz środek odcinka (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne na osi: liczba w połowie (kl. 4–6)

Zamiana ułamka na liczbę dziesiętną

Dziecko uczy się wyrażać ten sam stosunek zarówno jako ułamek, jak i jako liczbę dziesiętną, oraz używać obu tych form do opisywania codziennych sytuacji. Na przykład jedna czwarta staje się 0,25.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga stosowania pojęcia stosunku między liczbami lub miarami oraz wyrażania go zarówno w postaci dziesiętnej, jak i za pomocą ułamka, a także używania liczb dziesiętnych, ułamków i procentów do opisywania sytuacji z życia codziennego. Tekst nie określa dokładnego zakresu liczb dla tej klasy, dlatego w kartach pracy dla drugiej klasy gimnazjum nacisk kładziony jest na to, co pokazują zadania: zamianę podanego ułamka na liczbę dziesiętną.

Typowym błędem jest odczytywanie ułamka tak, jakby mianownik stawał się cyframi po przecinku. Na przykład zapisanie 1/4 jako 0,14 zamiast 0,25, ponieważ przepisuje się 4 i 1 bez wykonania dzielenia licznika przez mianownik. Kolejnym częstym potknięciem jest błędne przesunięcie przecinka, gdy wynik ma więcej cyfr po przecinku.

W kartach pracy występują cztery typy zadań. W zadaniu Zapisz ułamek jako liczbę dziesiętną dziecko wykonuje zamianę. W zadaniu Z ułamka na liczbę dziesiętną: wybierz liczbę dziesiętną wybiera poprawną postać spośród kilku propozycji. W zadaniu Z ułamka na liczbę dziesiętną: prawda czy fałsz ocenia, czy podana równość jest prawdziwa. W zadaniu Z ułamka na liczbę dziesiętną: znajdź błąd wskazuje, gdzie wykonano błędną zamianę, i ją poprawia.

Powiązanie z podstawą programową: Posługiwać się liczbami dziesiętnymi, ułamkami i procentami do opisywania codziennych sytuacji.
Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywać pojęcie stosunku liczb lub miar i wyrażać go zarówno w postaci dziesiętnej, jak i za pomocą ułamka.

Typy zadań: Ułamek zwykły na dziesiętny: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Ułamek zwykły na dziesiętny: wybierz zapis (kl. 5–6) · Ułamek zwykły na dziesiętny: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zamień ułamek zwykły na dziesiętny (kl. 4–6)

Upraszczanie ułamków: dzielenie przez tę samą liczbę

Chłopiec uczy się zapisywać ułamek w równoważnej, prostszej postaci, dzieląc licznik i mianownik przez tę samą liczbę.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Chłopiec uczy się zapisywać ułamek w prostszej postaci, która oznacza tę samą liczbę. Aby to zrobić, dzieli licznik i mianownik przez tę samą liczbę, tak aby oba pozostały liczbami całkowitymi. Wskazówki krajowe zalecają, aby rozpoznawać, że ta sama liczba wymierna może być zapisana na różne sposoby, jako ułamki równoważne lub liczby dziesiętne, oraz rozumieć zalety i wady każdego z tych zapisów.

Najczęstszym błędem jest podzielenie tylko jednej z dwóch części, na przykład licznika, przy pozostawieniu mianownika bez zmian: wtedy ułamek zmienia wartość. Innym częstym błędem jest odejmowanie tej samej liczby od licznika i mianownika, tak jakby było to upraszczanie. Warto poprosić chłopca, aby zawsze sprawdzał, czy wynik nadal jest równy ułamkowi wyjściowemu, na przykład porównując dwa ułamki za pomocą rysunku lub paska.

W karcie z tego działu typowym zadaniem jest polecenie „Uprość ułamek”. Inne ćwiczenia pytają „przez ile podzielono?”, czyli o odtworzenie liczby użytej do uproszczenia, albo przedstawiają ułamek z brakującym mianownikiem lub licznikiem do uzupełnienia, albo oferują kilka możliwości do wyboru poprawnego mianownika lub nowego licznika. Te ćwiczenia mają na celu skłonienie do myślenia o związku między ułamkiem wyjściowym a ułamkiem równoważnym.

Powiązanie z podstawą programową: Używać ułamków równoważnych i liczb dziesiętnych do oznaczania tej samej liczby wymiernej na różne sposoby, mając świadomość zalet i wad różnych reprezentacji.

Typy zadań: Skracanie ułamków: brakujący mianownik (kl. 4–6) · Skracanie ułamków: przez jaką liczbę skrócono? (kl. 4–6) · Skracanie ułamków: wybierz brakujący mianownik (kl. 4–6) · Skracanie ułamków: wybierz licznik wyniku (kl. 4–6) · Skróć ułamek (kl. 4–6)

Zamiana liczby dziesiętnej na ułamek

Dziecko uczy się zapisywać liczbę dziesiętną w postaci ułamka, czyli rozpoznawać, że ta sama liczba może być zapisana na dwa różne sposoby.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi rozpoznać, że liczba dziesiętna i ułamek mogą oznaczać tę samą liczbę, oraz zapisać liczbę dziesiętną w postaci ułamka. Program nauczania wymaga używania ułamków i liczb dziesiętnych do wyrażania tej samej liczby wymiernej na różne sposoby oraz rozumienia zalet i wad każdej z tych reprezentacji. Wytyczne nie określają tutaj precyzyjnego zakresu liczb: punktem odniesienia, by zrozumieć, jakie liczby dziesiętne są proponowane, jest karta tej klasy.

Najczęstszy błąd dotyczy wartości pozycyjnej. Na przykład dziecko może zapisać 0,3 jako 3/100 albo 0,25 jako 25/10, czyli wybiera niewłaściwy mianownik, ponieważ nie łączy liczby cyfr po przecinku z odpowiednią potęgą liczby 10. Często pomaga zadać pytanie: „ile cyfr jest po przecinku?”, ponieważ mianownik to 10, 100, 1000 itd., zależnie od liczby tych cyfr.

W kartach tej klasy zadania są czterech typów. W pierwszym, „Zapisz liczbę dziesiętną jako ułamek”, dziecko bezpośrednio przekształca liczbę dziesiętną. W drugim, „Z dziesiętnego na ułamek: wybierz ułamek”, wybiera odpowiedni ułamek spośród kilku propozycji. W trzecim, „Z dziesiętnego na ułamek: prawda czy fałsz”, ocenia, czy równość między liczbą dziesiętną a ułamkiem jest poprawna, i wyjaśnia dlaczego. W czwartym, „Z dziesiętnego na ułamek: znajdź błąd”, wykrywa i poprawia błędne przekształcenie, które zostało już wykonane.

Powiązanie z podstawą programową: Posługiwać się liczbami dziesiętnymi, ułamkami i procentami do opisywania codziennych sytuacji.
Powiązanie z podstawą programową: Używać ułamków równoważnych i liczb dziesiętnych do oznaczania tej samej liczby wymiernej na różne sposoby, mając świadomość zalet i wad różnych reprezentacji.

Typy zadań: Ułamek dziesiętny na zwykły: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ułamek dziesiętny na zwykły: wybierz ułamek (kl. 4–6) · Ułamek dziesiętny na zwykły: znajdź błąd (kl. 4–6) · Zamień ułamek dziesiętny na zwykły (kl. 4–6)

Liczby pierwsze i liczby złożone

Chłopiec uczy się rozpoznawać, czy liczba naturalna jest pierwsza, czy złożona, oraz znajdować najmniejszy dzielnik liczby złożonej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Chłopiec uczy się rozróżniać liczby pierwsze, które mają tylko dwa dzielniki (1 i samą liczbę), od liczb złożonych, które mają ich więcej. Program nauczania wymaga też, w prostych przypadkach, rozłożenia liczby naturalnej na czynniki pierwsze i zrozumienia, do czego służy ten rozkład. Karty pracy z tego działu koncentrują się jednak przede wszystkim na rozpoznawaniu liczb pierwszych i złożonych.

Najczęstszym błędem jest uznawanie za pierwsze wszystkich liczb nieparzystych: na przykład 9, 15 i 21 są złożone, ponieważ mają dzielniki różne od 1 i od samych siebie. Innym częstym błędem jest zaliczanie 1 do liczb pierwszych, podczas gdy nie jest ona ani pierwsza, ani złożona. Szukając najmniejszego dzielnika liczby złożonej, często wpisuje się 1, które zawsze jest dzielnikiem, ale nie jest szukaną odpowiedzią.

Na kartach znajdują się cztery typy zadań. W zadaniu „Pierwsza czy złożona?” chłopiec klasyfikuje serię liczb do dwóch grup. W zadaniu „Liczba złożona: najmniejszy dzielnik” znajduje pierwszy dzielnik różny od 1 liczby złożonej. W zadaniu „Liczby pierwsze: wybierz liczbę pierwszą” wskazuje liczbę pierwszą na liście. W zadaniu „Liczba złożona: prawda czy fałsz” ocenia stwierdzenia dotyczące liczb złożonych. Rodzic może poprosić dziecko, aby ustnie wyjaśniło, dlaczego dana liczba jest pierwsza lub złożona.

Powiązanie z podstawą programową: W prostych przypadkach rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze i znać przydatność takiego rozkładu do różnych celów.

Typy zadań: Liczba pierwsza czy złożona? (kl. 4–6) · Liczba złożona: najmniejszy dzielnik (kl. 5–6) · Liczba złożona: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Liczby pierwsze: wybierz liczbę pierwszą (kl. 5–6)

Obliczanie w sprytny sposób z wykorzystaniem właściwości

Chłopiec uczy się przekształcać obliczenie, wykorzystując własności działań, tak aby je uprościć i wykonać także w pamięci.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program wymaga stosowania własności rozdzielności i łączności, aby grupować i upraszczać działania, także w pamięci. Karty w tym obszarze pracują przede wszystkim z liczbami bliskimi 100 oraz z sumami pełnych setek, czyli w przypadkach, w których przekształcony rachunek najłatwiej wykonać w pamięci.

Najczęstszy błąd polega na zastosowaniu rozdzielności tylko do jednej części działania. Na przykład w rachunku 7 × 98 dziecko zapisuje 7 × 100 − 2 i zapomina pomnożyć przez 7 także liczbę 2. Poprawny zapis to 7 × (100 − 2), czyli 700 − 14, a sprawdzenie wynikiem obliczonym bezpośrednio pomaga zobaczyć, gdzie popełniono błąd.

W praktyce praca nad tym tematem pojawia się w poniższych modelach kart:

  • Mnożenie w sprytny sposób
  • Dodawanie w sprytny sposób
  • Szybkie obliczanie: mnożenie przez liczbę bliską 100
  • Sprytne mnożenie: prawda czy fałsz
  • Sprytne dodawanie: pełne setki: wybierz odpowiedź
  • Sprytne mnożenie: znajdź błąd

Powiązanie z podstawą programową: Stosować własność łączności i rozdzielności do grupowania i upraszczania, również w pamięci, działań.

Typy zadań: Dodaj sprytnie (kl. 4–6) · Pomnóż sprytnie (kl. 4–6) · Sprytne dodawanie: pełne setki: wybierz odpowiedź (kl. 4–6) · Liczę sprytnie: mnożenie przez liczbę bliską 100 (kl. 4–5) · Sprytne mnożenie: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Sprytne mnożenie: znajdź błąd (kl. 4–5)

Kolejność wykonywania działań z nawiasami

Uczeń uczy się obliczać wartość wyrażeń liczbowych, przestrzegając prawidłowej kolejności nawiasów oraz reguł pierwszeństwa działań na znanych liczbach.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko wykonuje proste wyrażenia rachunkowe z liczbami, które już zna, wiedząc, co oznaczają nawiasy oraz jakie są zasady kolejności wykonywania działań: najpierw wykonuje się obliczenia w nawiasach, potem mnożenia i dzielenia, a na końcu dodawania i odejmowania. Wskazówki nie określają zakresu liczb dla tego punktu, dlatego nie podajemy tutaj konkretnego progu.

Najczęstszym błędem jest czytanie wyrażenia od lewej do prawej, jak zdania, z ignorowaniem kolejności działań. Na przykład w 3 + 4 × 2 dziecko zapisuje 14 zamiast 11, ponieważ wykonuje najpierw dodawanie. Innym częstym błędem jest zapominanie, że nawiasy zmieniają kolejność: w (3 + 4) × 2 dodawanie należy wykonać jako pierwsze, a dziecko często stosuje mnożenie tylko do liczby 4.

W kartach ćwiczeń dla klasy drugiej gimnazjum ta umiejętność pojawia się w kilku typach zadań:

  • Oblicz wyrażenie z nawiasami: wykonuje się pełne obliczenie.
  • Kolejność działań z nawiasami: wybierz wynik: spośród kilku wyników wybiera się poprawny.
  • Kolejność działań z nawiasami: prawda czy fałsz: ocenia się, czy równość jest poprawna.
  • Kolejność działań z nawiasami krok po kroku: obliczenie jest podzielone na etapy.
  • Dwa wyrażenia z nawiasami: porównaj: porównuje się wyniki dwóch wyrażeń.
  • Kolejność działań z nawiasami: znajdź błąd: wskazuje się błędny krok w już zapisanym rozwiązaniu.
  • Te same liczby, inna kolejność: ułóż: porządkuje się wyniki uzyskane przy zmianie rozmieszczenia nawiasów i działań.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać proste obliczenia na znanych liczbach, rozumiejąc znaczenie nawiasów oraz zasady kolejności wykonywania działań.

Typy zadań: Dwa wyrażenia z nawiasem: porównaj (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem krok po kroku (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: wybierz wynik (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: znajdź błąd (kl. 4–6) · Oblicz wartość wyrażenia z nawiasem (kl. 4–6) · Te same liczby, inna kolejność działań: uporządkuj (kl. 4–6)

Odczytywanie współrzędnych punktu na płaszczyźnie

Chłopiec uczy się posługiwać układem współrzędnych, aby wskazać punkt, odczytując jego dwie współrzędne we właściwej kolejności.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum (seconda media) układ współrzędnych kartezjańskich jest narzędziem do lokalizowania punktów: uczeń musi umieć odczytać współrzędne danego punktu i użyć układu, aby wskazać, gdzie znajduje się punkt. Wytyczne krajowe mówią także o przedstawianiu punktów, odcinków i figur na płaszczyźnie, ale proponowane przez nas wzory ćwiczeń z tego obszaru dotyczą przede wszystkim odczytywania i rozpoznawania współrzędnych.

Najczęstszym błędem jest zamiana kolejności współrzędnych: najpierw odczytuje się współrzędną pionową, a potem poziomą, albo myli się osie. Innym częstym błędem jest znak: gdy punkt znajduje się na lewo lub poniżej początku układu, współrzędna ujemna zostaje pominięta albo zapisana bez minusa.

W kartach do wydruku ta praca pojawia się w różnych formach:

  • Odczytaj współrzędne punktu: patrzy się na punkt na wykresie i zapisuje parę liczb.
  • Współrzędna punktu: wybierz pierwszą i wybierz drugą: wyodrębnia się jedną z dwóch współrzędnych, aby zrozumieć, która liczba odpowiada której osi.
  • Współrzędna punktu: prawda czy fałsz: sprawdza się, czy stwierdzenie dotyczące położenia punktu jest poprawne.
  • Współrzędna punktu: wstaw znak: decyduje się, czy współrzędna jest dodatnia, czy ujemna.
  • Współrzędna punktu: znajdź błąd: wskazuje się błędną parę i poprawia ją.

Powiązanie z podstawą programową: Używać układu współrzędnych kartezjańskich do lokalizowania punktów.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawianie punktów, odcinków i figur w układzie współrzędnych na płaszczyźnie.

Typy zadań: Odczytaj współrzędne punktu (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wstaw znak (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wybierz drugą (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wybierz pierwszą (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: znajdź błąd (kl. 5–6) · Układ współrzędnych na mapie: odczytaj położenie (kl. 5–6)

Odległość między punktami leżącymi na tej samej prostej

Dziecko uczy się wyznaczać odległość między dwoma punktami układu współrzędnych, które mają tę samą odciętą lub tę samą rzędną.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się przedstawiać punkty na płaszczyźnie kartezjańskiej i obliczać odległość między nimi, gdy dwa punkty są współliniowe, czyli mają wspólną tę samą odciętą (leżą na tej samej pionowej prostej) albo tę samą rzędną (leżą na tej samej poziomej prostej). W tym przypadku odległość zależy tylko od współrzędnej, która się zmienia.

Typowy błąd polega na wybraniu niewłaściwej współrzędnej. Na przykład, dla punktów A(2, 5) i B(7, 5) można obliczyć 5 − 5 = 0, używając rzędnych, które są równe, zamiast odciętych, które są tymi, które się zmieniają. Zdarza się też dodawanie wartości zamiast ich odejmowania. Zwykle problemem nie jest samo obliczenie, lecz to, że nie pyta się najpierw, która współrzędna pozostaje taka sama.

W kartach tego działu zadanie pojawia się w czterech formach: Odległość między punktami współliniowymi, w której oblicza się długość odcinka; Odległość wzdłuż prostej: prawda czy fałsz, w której sprawdza się twierdzenie; Wspólna współrzędna: wybierz liczbę, w której wskazuje się wartość, dla której dwa punkty są współliniowe; oraz Odległość wzdłuż prostej: znajdź błąd, w której poprawia się już wykonane obliczenia. Pomocne pytanie do zadania w domu brzmi: „która współrzędna jest równa w obu punktach?”, które warto zadać przed rozpoczęciem obliczeń.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawianie punktów, odcinków i figur w układzie współrzędnych na płaszczyźnie.

Typy zadań: Odległość punktów na prostej kratki: prawda czy fałsz (kl. 6) · Odległość punktów na prostej kratki: znajdź błąd (kl. 6) · Odległość punktów o wspólnej współrzędnej (kl. 6) · Wspólna współrzędna punktów: wybierz liczbę (kl. 6)

Rozpoznawanie rodzajów trójkątów

Chłopiec uczy się klasyfikować trójkąt ze względu na jego boki i kąty, nadając właściwą nazwę każdemu rodzajowi.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie gimnazjum (seconda media) uczeń potrafi opisywać i nazywać figury płaskie, w szczególności trójkąty, oraz klasyfikować je, patrząc zarówno na boki, jak i na kąty. Wymagania zawarte w Indicazioni nazionali dotyczą znajomości definicji i własności trójkątów. Tekst Indicazioni nie określa przedziału liczbowego dla tego tematu, dlatego tutaj ograniczamy się do tego, co widać w kartach pracy tej klasy.

Najczęstszym błędem jest mylenie dwóch różnych kryteriów. Trójkąt może być jednocześnie "równoramienny" ze względu na boki i "rozwartokątny" ze względu na kąty, ale wielu uczniów używa tylko jednej nazwy i zapomina o drugiej. Często też uważa się, że trójkąt równoboczny nie jest równoramienny, podczas gdy każdy trójkąt równoboczny ma co najmniej dwa boki równe. Problem wynika stąd, że obie klasyfikacje są omawiane osobno i nie zawsze łączone ze sobą.

W kartach ćwiczeń z matematyki tej klasy znajdują się cztery typy zadań. W "Rodzaje trójkątów: prawda czy fałsz" uczeń ocenia twierdzenia, takie jak "każdy trójkąt równoboczny jest równoramienny", i określa, czy są prawdziwe, czy fałszywe. W "Rodzaje trójkątów: zawieranie się nazw" musi zrozumieć, które kategorie zawierają inne. Natomiast ćwiczenia "Rodzaj trójkąta ze względu na kąty" oraz "Rodzaj trójkąta ze względu na boki" polegają na nazwaniu danego trójkąta, patrząc osobno na jego kąty lub osobno na jego boki.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać, nazywać i klasyfikować figury geometryczne, identyfikując istotne elementy i symetrie, także w celu ich odtworzenia przez innych
Powiązanie z podstawą programową: Znać definicje i własności (kąty, osie symetrii, przekątne, …) głównych figur płaskich (trójkąty, czworokąty, wielokąty foremne, koło).

Typy zadań: Rodzaj trójkąta ze względu na boki (kl. 4–6) · Rodzaj trójkąta ze względu na kąty (kl. 4–6) · Rodzaje trójkątów: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Rodzaje trójkątów: zawieranie nazw (kl. 4–6)

Rozpoznawanie czworokątów na podstawie ich właściwości

Dziecko uczy się nazywać czworokąt, patrząc na jego własności, takie jak liczba par boków równoległych, oraz rozumie, kiedy dana figura należy do więcej niż jednej kategorii.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W drugiej klasie szkoły podstawowej dziecko powinno umieć opisywać, nazywać i klasyfikować figury geometryczne, wskazując ich istotne elementy. W przypadku czworokątów oznacza to znajomość definicji i własności najpopularniejszych figur, takich jak równoległe boki, oraz używanie ich do określenia, o jaką figurę chodzi. Wytyczne nie wyznaczają tutaj konkretnego zakresu liczbowego: praca dotyczy kształtu i jego własności, a nie obliczeń.

Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że kategorie wykluczają się wzajemnie: na przykład że kwadrat "nie może być" także prostokątem, ponieważ wydaje się przypadkiem szczególnym. Zwykle dzieje się tak, ponieważ dziecko klasyfikuje "na oko", patrząc na wygląd figury, zamiast sprawdzać jej własności. Kwadrat ma wszystkie kąty proste, więc spełnia definicję prostokąta.

W kartach tego działu praca przybiera formy takie jak:

  • Czworokąty: kwadrat jest także prostokątem, aby zrozumieć, kiedy figura należy do dwóch kategorii.
  • Jak nazywa się ten czworokąt?, aby nazwać figurę na podstawie zaobserwowanych własności.
  • Pary boków równoległych: prawda czy fałsz oraz Czworokąty: ile par boków równoległych?, aby liczyć i sprawdzać boki równoległe.
  • Pary boków równoległych: zaznacz znak, aby porównywać różne figury i wskazywać, jakie mają własności.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać, nazywać i klasyfikować figury geometryczne, identyfikując istotne elementy i symetrie, także w celu ich odtworzenia przez innych
Powiązanie z podstawą programową: Znać definicje i własności (kąty, osie symetrii, przekątne, …) głównych figur płaskich (trójkąty, czworokąty, wielokąty foremne, koło).

Typy zadań: Czworokąty: ile par boków równoległych? (kl. 4–6) · Jak nazywa się ten czworokąt? (kl. 5–6) · Pary boków równoległych: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Pary boków równoległych: wstaw znak (kl. 4–6) · Czworokąty: czy kwadrat to też prostokąt (kl. 5–6)

Promień i średnica okręgu

Dziecko uczy się rozpoznawać promień i średnicę okręgu oraz przechodzić od jednego do drugiego, wiedząc, że średnica jest dwa razy dłuższa od promienia.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie dziecko pracuje nad definicjami i własnościami okręgu: potrafi wskazać promień i średnicę oraz powiązać je ze sobą. Średnica to odcinek, który przechodzi przez środek i łączy dwa punkty okręgu, natomiast promień biegnie od środka do okręgu. Krajowe wytyczne nie określają tutaj konkretnego zakresu liczbowego: praca dotyczy znaczenia obu miar, a nie obliczeń na konkretnych liczbach.

Najczęstszy błąd polega na pomyleniu tych dwóch pojęć albo na zapamiętaniu, że średnica to "połowa" lub "dwukrotność" bez wiedzy, od której miary się wychodzi. Dziecko często zapomina, że średnica przecina cały okrąg, przechodząc przez środek, dlatego jest dwukrotnością promienia, a nie jego połową.

W kartach tego działu znajdziesz ćwiczenia takie jak "Średnica z promienia" i "Promień ze średnicy", w których oblicza się szukaną miarę na podstawie drugiej. Są też "Promień i średnica: prawda czy fałsz", "Promień ze średnicy: wybierz wynik" oraz "Promień i średnica: znajdź błąd", które pomagają rozpoznawać poprawne stwierdzenia i wskazywać, gdzie tkwi błąd.

Powiązanie z podstawą programową: Znać definicje i własności (kąty, osie symetrii, przekątne, …) głównych figur płaskich (trójkąty, czworokąty, wielokąty foremne, koło).

Typy zadań: Promień i średnica: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Promień i średnica: znajdź błąd (kl. 4–6) · Promień ze średnicy (kl. 4–6) · Promień ze średnicy: wybierz wynik (kl. 4–6) · Średnica z promienia (kl. 4–6)

Odległość między dwoma punktami z użyciem twierdzenia Pitagorasa

Dziecko uczy się obliczać odległość między dwoma punktami za pomocą twierdzenia Pitagorasa, rozpoznając trójkąt prostokątny, który powstaje między nimi.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko używa Twierdzenia Pitagorasa, aby znaleźć odległość między dwoma punktami: wyznacza trójkąt prostokątny, którego przeciwprostokątną jest odcinek łączący te dwa punkty, i oblicza brakujący bok. Zalecenia krajowe (Indicazioni nazionali) wymagają znajomości twierdzenia oraz jego zastosowań w matematyce i w sytuacjach praktycznych. Program nauczania nie określa tu konkretnego zakresu liczb dla tej klasy, dlatego warto raczej zwracać uwagę na rodzaj ćwiczenia niż na wielkość liczb.

Najczęstszym błędem jest mylenie ról boków: dodaje się kwadrat jednej przyprostokątnej do kwadratu drugiej, gdy trzeba by odjąć, albo zapomina się na końcu wyciągnąć pierwiastek kwadratowy. Dobrym sposobem kontroli jest sprawdzenie, czy przeciwprostokątna jest najdłuższym bokiem, czyli bokiem leżącym naprzeciwko kąta prostego.

W praktyce ćwiczenie może pytać o odległość między dwoma punktami w formie bezpośredniej albo w wersji krok po kroku, w której każdy etap jest prowadzony. Inne wzory zawierają dane zbędne, które trzeba rozpoznać i odrzucić, lub wymagają wyboru właściwego sposobu rozwiązania. Pojawiają się także ćwiczenia porównujące długości dwóch odcinków oraz obliczanie pola kwadratu zbudowanego na odcinku AB.

Powiązanie z podstawą programową: Znać twierdzenie Pitagorasa i jego zastosowania w matematyce i w sytuacjach konkretnych.

Typy zadań: Odległość punktów (kl. 9–11) · Długości dwóch odcinków: porównaj (kl. 9–11) · Odległość dwóch punktów krok po kroku (kl. 9–11) · Odległość punktów: dane zbędne (kl. 8) · Kwadrat na odcinku AB: wybierz pole (kl. 8) · Odległość punktów w układzie: wybierz (kl. 8) · Odległość punktów z twierdzenia Pitagorasa (kl. 8) · Odległość na mapie z Pitagorasa: zadanie tekstowe (kl. 8–9) · Odległość punktów w układzie współrzędnych: zadanie tekstowe (kl. 9–11)

Obliczanie pola za pomocą kwadratów jednostkowych

Uczeń uczy się wyznaczać pole prostokątów i figur złożonych, licząc jednostkowe kwadraciki lub obliczając liczbę płytek potrzebnych do ich pokrycia.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej gimnazjum (seconda media) uczniowie utrwalają pojęcie pola powierzchni, wyznaczając pole prostokątów i figur złożonych za pomocą siatki kwadratów. Używają kwadratowego oczka jako bezpośredniej jednostki miary, przechodząc od przeliczania na oko do mnożenia liczby wierszy przez liczbę kolumn poprzez podział geometryczny, aż po wyznaczenie długości boku, znając całkowite pole.

Najczęstszy błąd polega na myleniu pola powierzchni z obwodem, czyli liczeniu tylko kwadracików leżących wzdłuż konturu zamiast całego obszaru wewnętrznego. Niepewności pojawiają się także przy zmianie jednostek, na przykład gdy jedna płytka zajmuje miejsce dwóch kwadratów i zamiast dzielenia wykonuje się mnożenie, albo gdy kwadraciki w figurach w kształcie litery L złożonych z dwóch prostokątów są liczone podwójnie.

W zadaniach praktycznych ćwiczenia przedstawiają siatki, w których trzeba policzyć kwadraciki tworzące figurę albo obliczyć, ile płytek brakuje, aby dopełnić rysunek. Uczniowie mierzą się również z zadaniami odwrotnymi, takimi jak narysowanie prostokąta o danym polu, wskazanie brakującego boku lub poprawianie błędnych stwierdzeń i szacunków dotyczących miary pola powierzchni.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać pole prostokątów i trójkątów oraz innych figur przez rozkładanie na części lub z wykorzystaniem najczęściej stosowanych wzorów.
Powiązanie z podstawą programową: Szacować z niedomiarem i z nadmiarem pole figury ograniczonej również liniami krzywymi.

Typy zadań: Pole prostokąta: ile kratek go pokrywa? (kl. 3–4) · Pole z kratek: ile kwadratów pokrywa figurę? (kl. 2–3) · Narysuj prostokąt o podanym polu (kl. 2–4) · Pole figury: popraw cudzy wynik (kl. 2–4) · Pole i jeden bok: ile mierzy drugi (kl. 3–4) · Pole kafelkami: ile kafelków po dwa kwadraty? (kl. 2–4) · Pole przez wykładanie: prawda czy fałsz (kl. 3–4) · Pole przez wykładanie: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 3–4) · Pole dwóch figur: o ile większe jest jedno? (kl. 3–4) · Pole figury złożonej z dwóch prostokątów (kl. 3–4) · Pole płytkami: ile płytek jeszcze brakuje? (kl. 3–4)

Pole powierzchni prostopadłościanu: pokrywanie każdej ściany

Dziecko uczy się obliczać pole powierzchni całkowitej prostopadłościanu (graniastosłupa prostego o prostokątnych podstawach) poprzez dodawanie pól wszystkich jego ścian.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie od dziecka oczekuje się obliczania pola powierzchni brył znanych z życia codziennego oraz szacowania rozmiarów przedmiotów codziennego użytku. W przypadku powierzchni pudełka oznacza to wyliczenie pola każdej ściany prostopadłościanu i dodanie ich do siebie. Program nauczania nie określa konkretnego zakresu liczb dla tej umiejętności, więc dobór liczb w zadaniach zależy od wyborów nauczyciela i karty pracy.

Częstą trudnością jest liczenie tylko niektórych ścian. Dziecko może obliczyć pole góry i przodu, po czym przestaje, albo traktuje pudełko tak, jakby miało tylko trzy różne ściany. Innym częstym błędem jest zapominanie, że ściany przeciwległe są równe, przez co zostają pominięte albo liczone osobno, z różnymi liczbami. Narysowanie pudełka lub rozłożenie go na płaską siatkę pomaga dziecku zobaczyć wszystkie sześć ścian przed dodawaniem.

W praktyce karty pracy dla tej umiejętności obejmują "Superficie del cubo", gdzie wszystkie ściany są równe, oraz "Superficie del parallelepipedo passo passo", które prowadzi dziecko krok po kroku przez każdą ścianę. "Superficie del parallelepipedo: problema (scatola)" łączy obliczenia z prawdziwym pudełkiem, na przykład paczką, którą trzeba owinąć. Zadania takie jak "Superfici di due parallelepipedi: confronta" proszą dziecko o porównanie dwóch pudełek, a "Superficie del parallelepipedo: dati superflui" zawiera pomiary niepotrzebne do odpowiedzi, więc dziecko musi wybrać, których liczb użyć.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać pole powierzchni i objętość najczęstszych brył oraz szacować je dla przedmiotów z życia codziennego.

Typy zadań: Pola powierzchni dwóch prostopadłościanów: porównaj (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu krok po kroku (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu: dane zbędne (kl. 5–6) · Pole powierzchni sześcianu (kl. 5–6) · Pole powierzchni sześcianu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Siatka prostopadłościanu: pole powierzchni (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu: z treścią (kl. 5–6)

Jakie mogą być długości trzeciego boku trójkąta

Chłopiec uczy się rozpoznawać, czy trzy długości mogą tworzyć trójkąt, oraz jakie wartości może mieć trzeci bok, gdy zna dwa pozostałe.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie praca dotyczy zależności między bokami trójkąta. Mając dane dwa boki, uczeń zastanawia się, jakie długości może mieć trzeci bok, korzystając z własności geometrycznej, według której suma dwóch boków jest zawsze większa od trzeciego. Program nauczania wymaga rozwiązywania problemów przy użyciu własności geometrycznych figur, a to jest jeden ze sposobów, w jaki się to dzieje.

Najczęstszym błędem jest sprawdzenie tylko jednej kombinacji boków, na przykład zsumowanie dwóch najkrótszych i porównanie wyniku z najdłuższym, po czym na tym poprzestanie. Przy długościach 3, 4 i 8 suma 3 + 4 = 7 jest mniejsza od 8, więc nie da się zbudować trójkąta. Innym częstym błędem jest uznanie za możliwy przypadek, w którym suma jest równa trzeciemu bokowi: wtedy boki leżą na jednej prostej i trójkąt nie istnieje.

W kartach tego działu praca przybiera różne formy:

  • Najdłuższy możliwy trzeci bok: uczeń wyznacza największą wartość, jaką może przyjąć trzeci bok.

  • Nierówność trójkąta: prawda czy fałsz: sprawdza się, czy dana trójka długości tworzy trójkąt, uzasadniając odpowiedź.

  • Trzeci bok trójkąta: wybierz, ile: zaznacza się możliwe wartości trzeciego boku spośród podanych.

  • Nierówność trójkąta: ile długości, trzeci bok: ustala się, ile długości jest zgodnych z dwoma danymi bokami.

  • Nierówność trójkąta: znajdź błąd: analizuje się błędne rozumowanie i wskazuje, gdzie tkwi pomyłka.

Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać problemy, wykorzystując własności geometryczne figur.

Typy zadań: Najdłuższy możliwy trzeci bok (kl. 5–6) · Nierówność trójkąta: ile długości ma trzeci bok (kl. 5–6) · Nierówność trójkąta: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Nierówność trójkąta: znajdź błąd (kl. 5–6) · Trzeci bok trójkąta: wybierz liczbę możliwości (kl. 5–6)

Uzupełnianie tabeli reguły

Dziecko uczy się odczytywać regułę obliczeniową, na przykład "pomnóż przez 3" lub "odejmij 4", i stosować ją, by uzupełnić puste pola w tabeli odpowiedniości między liczbą początkową a wynikiem.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej szkoły średniej uczniowie utrwalają używanie tabel do przedstawiania zależności liczbowych, tworząc podstawy do nauki proporcjonalności. Mając ciąg liczb wejściowych, uczeń stosuje stały operator — na przykład mnożenie przez stały czynnik lub odejmowanie określonej wartości — aby obliczyć wyniki wyjściowe, albo samodzielnie odkrywa, jaka operacja łączy podane pary liczb.

Typowa trudność pojawia się, gdy ćwiczenie wymaga drogi odwrotnej: znając liczbę, która wyszła, uczeń często powtarza tę samą operację co w regule bezpośredniej, zamiast zastosować operację odwrotną (na przykład dalej mnoży zamiast dzielić). Innym częstym błędem jest formułowanie reguły wyłącznie na podstawie pierwszego wiersza tabeli, bez sprawdzenia, czy ta sama zależność liczbowa obowiązuje dla wszystkich pozostałych par.

W zadaniach praktycznych ta umiejętność jest ćwiczona za pomocą ustrukturyzowanych kart pracy i intuicyjnych modeli wizualnych:

  • Bezpośrednie ćwiczenia rachunkowe, takie jak Uzupełnij tabelę zgodnie z regułą mnożenia lub Tabela, która odejmuje, w których stosuje się obliczenia wiersz po wierszu;
  • Maszyny liczące, takie jak Wybierz, co wychodzi z maszyny i Jaka liczba weszła do maszyny, które ćwiczą przejście bezpośrednie i wsteczne z użyciem operacji odwrotnej;
  • Zadania analityczne, takie jak Tabela odpowiedniości: odkryj regułę i Popraw błąd w tabeli, w których wyszukuje się regularności lub wykrywa błędne obliczenia w danych.

Powiązanie z podstawą programową: Używać układu współrzędnych kartezjańskich do przedstawiania zależności i funkcji empirycznych lub wyznaczonych z tabel oraz w szczególności poznawać funkcje typu y=ax, y=a/x, y=ax², y=2ⁿ i ich wykresy, a także łączyć dwie pierwsze z pojęciem proporcjonalności.

Typy zadań: Maszyna liczbowa: co wyjdzie (kl. 2–3) · Tabelka funkcji: program obliczeń (kl. 4–6) · Maszyna liczbowa: brakująca liczba w maszynie (kl. 2–3) · Maszyna liczbowa: co weszło (kl. 2–3) · Tabelka funkcji: uzupełnij według reguły mnożenia (kl. 2–4) · Tabelka z regułą odejmowania: uzupełnij wyniki (kl. 2–4) · Maszyna liczbowa: dwie maszyny, co weszło (kl. 3–4) · Reguła maszyny: wybierz liczbę (kl. 2–4) · Tabelka z regułą: jaka liczba weszła (kl. 2–4) · Tabelka z regułą: popraw błąd (kl. 3–4) · Tabelka z regułą: wybierz wynik z maszyny (kl. 2–4) · Tabelka zależności: odkryj regułę (kl. 2–4)

Rozwiązywanie prostych równań: znajdowanie nieznanej liczby

L'uczeń uczy się znajdować wartość niewiadomej w prostych równaniach pierwszego stopnia, stosując jedno odwrotne działanie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie siódmej program nauczania wymaga, aby uczniowie badali i rozwiązywali problemy za pomocą równań pierwszego stopnia. W tym obszarze zadania praktyczne używają równań z jedną operacją, takich jak x : a = b, a · x = b, x − a = b i x + a = b, dlatego nacisk kładziony jest na cofanie jednej operacji, aby wyodrębnić niewiadomą.

Częstym błędem jest zmiana tylko jednej strony równania. Na przykład dziecko może odjąć liczbę od lewej strony równania x + a = b, ale zapomnieć zrobić to samo z prawą stroną, albo może zmienić znak wyrazu i nie przenieść tej zmiany na całe równanie. Najprostszym sposobem na wychwycenie takiego błędu jest sprawdzenie odpowiedzi, podstawiając ją z powrotem do pierwotnego równania.

W praktyce karta pracy może poprosić dziecko o bezpośrednie rozwiązanie równania, o zmianę obu stron w przypadku x + a = b lub o rozstrzygnięcie, czy dana liczba jest rozwiązaniem równania a · x = b. Inne zadania polegają na wybraniu poprawnego rozwiązania spośród kilku możliwości albo na znalezieniu błędu w już rozwiązanym równaniu. Te szablony są właśnie tymi, które zostały wydrukowane w materiałach do tego obszaru.

Powiązanie z podstawą programową: Badać i rozwiązywać zadania z wykorzystaniem równań pierwszego stopnia.

Typy zadań: Równanie a · x = b (kl. 4–6) · Równanie a · x = b: czy liczba jest rozwiązaniem? (kl. 4–6) · Równanie a · x = b: znajdź błąd (kl. 4–6) · Równanie x + a = b (kl. 4–6) · Równanie x : a = b (kl. 4–6) · Równanie x − a = b (kl. 4–6) · Równanie x − a = b: wybierz rozwiązanie (kl. 4–6) · Równanie x + a = b: zmiana po obu stronach (kl. 4–6)

Przetłumaczenie zadania zapisanego słownie na równanie pierwszego stopnia i jego rozwiązanie

Chłopiec uczy się czytać zadanie tekstowe i przekształcać je w równanie pierwszego stopnia, czyli w zależność z niewiadomą literą, a następnie rozwiązywać je i sprawdzać, czy odpowiedź ma sens w treści zadania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Le Indicazioni nazionali per il curricolo indicano che lo studente deve esplorare e risolvere problemi utilizzando equazioni di primo grado. Il documento non fissa un intervallo numerico preciso per questo obiettivo, quindi non è possibile indicare quali numeri debbano essere usati in questa classe. Ciò che si può descrivere con certezza è il tipo di compito: partire da una situazione descritta a parole e arrivare a un'equazione che la rappresenti.

L'errore più frequente si verifica nel passaggio dal testo alla scrittura. Lo studente può tradurre una frase in modo non corretto, per esempio invertendo l'ordine delle quantità in una sottrazione, oppure scrivendo "il doppio di x più 3" come "2 più x più 3". Spesso non sbaglia i calcoli successivi: il problema sta nell'equazione scritta all'inizio, che non descrive più la situazione del testo.

In pratica, un compito su questa competenza può presentarsi in diverse forme, tra quelle previste dai modelli di esercizi disponibili in questa area:

  • Równanie z tekstu: znaleźć, jaka to była liczba, na podstawie zdania, które ją opisuje.
  • Równanie dla wielkości początkowej: odtworzyć wielkość początkową zadania.
  • Równanie z niewiadomą, wybierz odpowiedź: spośród kilku równań wskazać to, które odpowiada zadaniu.
  • Równanie z niewiadomą, prawda czy fałsz: ocenić, czy stwierdzenie dotyczące równania lub rozwiązania jest poprawne.
  • Równanie z niewiadomą, znajdź błąd: wskazać błędny krok w już wykonanym rozwiązaniu.

Powiązanie z podstawą programową: Badać i rozwiązywać zadania z wykorzystaniem równań pierwszego stopnia.

Typy zadań: Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: znajdź błąd (kl. 5–6) · Równanie z treści: jaką liczbę pomyślano (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą na początku: z treścią (kl. 5–6)

Odczytywanie wykresów kropkowych i wykresów pudełkowych

Chłopiec uczy się odczytywać zbiór danych na wykresie punktowym lub wykresie pudełkowym (box plot), wyznaczając dominantę, rozstęp oraz liczbę pomiarów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Wytyczne programowe wymagają przedstawiania zbiorów danych, porównywania ich za pomocą częstości oraz oceniania ich zmienności, na przykład za pomocą rozstępu. Nie określają jednak precyzyjnego przedziału liczbowego dla tej klasy. Na kartach dla drugiej klasy gimnazjum praca polega zatem na odczytywaniu już sporządzonych wykresów: uczeń musi umieć wskazać, która wartość występuje najczęściej, ile jest pomiarów oraz jaka jest różnica między największą a najmniejszą wartością.

Najczęstszym błędem przy diagramie punktowym jest odczytywanie wysokości słupka z punktów tak, jakby to była wartość. Tymczasem wartość znajduje się na osi poziomej, a punkty ułożone w pionie pokazują jedynie, ile razy dana wartość się pojawia. Innym częstym błędem jest mylenie wartości najczęstszej z najwyższą wartością albo liczenie punktów w kolumnie tak, jakby reprezentowały różne wartości.

Na kartach z tego obszaru praca przybiera następujące formy: Diagramat punktowy: wartość najczęstsza, Diagramat punktowy: ile jest pomiarów?, Diagramat punktowy: rozstęp, Diagramat punktowy: dominanta, prawda czy fałsz oraz Diagram punktowy – dominanta: znajdź błąd. Dla wykresu pudełkowego pojawiają się Wykres pudełkowy: rozstęp oraz Wykres pudełkowy: rozstęp międzykwartylowy. Rozstęp międzykwartylowy jest zaproponowany jako ćwiczenie na tych kartach; tekst programu nauczania nie wymienia go wprost.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać zbiory danych, także z wykorzystaniem arkusza kalkulacyjnego. W istotnych sytuacjach porównywać dane w celu podejmowania decyzji, wykorzystując rozkłady liczebności i częstości względnych. Wybierać i stosować wartości średnie (dominantę, medianę, średnią arytmetyczną) odpowiednie do rodzaju i cech dostępnych danych. Umieć ocenić zmienność zbioru danych, wyznaczając na przykład jego rozstęp.

Typy zadań: Histogram: ile w przedziale? (kl. 6) · Wykres kropkowy: ile pomiarów? (kl. 6) · Wykres kropkowy: najczęstsza wartość (kl. 6) · Histogram: ile mniejszych niż… (kl. 6) · Wykres kropkowy – dominanta: wstaw znak (kl. 6) · Wykres kropkowy – dominanta: znajdź błąd (kl. 6) · Wykres kropkowy: dominanta — prawda czy fałsz (kl. 6) · Wykres kropkowy: ile pomiarów — wybierz (kl. 6) · Wykres kropkowy: rozstęp (kl. 6) · Wykres pudełkowy: rozstęp (kl. 6) · Wykres pudełkowy: rozstęp międzykwartylowy (kl. 6)

Rozstęp: jak bardzo rozproszone są dane

Dziecko uczy się znajdować największą i najmniejszą wartość w zbiorze danych oraz obliczać ich różnicę, czyli rozstęp.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej szkoły średniej uczniowie uczą się oceniać zmienność zbioru danych liczbowych. W tym celu wyszukują najmniejszą wartość (minimum) oraz największą wartość (maksimum) w zbiorze, a następnie obliczają ich różnicę za pomocą odejmowania. Otrzymany wynik to rozstęp, który wskazuje szerokość przedziału, w którym rozkładają się pomiary.

Najczęstszy błąd pojawia się wtedy, gdy dane nie są uporządkowane rosnąco ani malejąco: w pośpiechu uczniowie mogą przeoczyć prawdziwe skrajne wartości zbioru. Inną typową pomyłką jest podanie wyniku w postaci przedziału (pisząc na przykład „od 3 do 18”) zamiast wykonania właściwego obliczenia, czyli 18 − 3 = 15.

W kartach pracy opartych na ćwiczeniu Oblicz rozstęp uczeń otrzymuje zbiór danych liczbowych. Zadanie polega na uporządkowaniu lub przeanalizowaniu liczb, dokładnym wyodrębnieniu wartości minimalnej i maksymalnej oraz wykonaniu końcowego odejmowania, aby wyrazić ogólną zmienność rozkładu.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać zbiory danych, także z wykorzystaniem arkusza kalkulacyjnego. W istotnych sytuacjach porównywać dane w celu podejmowania decyzji, wykorzystując rozkłady liczebności i częstości względnych. Wybierać i stosować wartości średnie (dominantę, medianę, średnią arytmetyczną) odpowiednie do rodzaju i cech dostępnych danych. Umieć ocenić zmienność zbioru danych, wyznaczając na przykład jego rozstęp.

Typy zadań: Oblicz rozstęp danych (kl. 5–6) · Rozstęp: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Rozstęp: znajdź błąd (kl. 5–6) · Rozstęp danych: dane zbędne (kl. 5–6) · Rozstęp: wybierz wartość (kl. 5–6)

Więcej o tej klasie

Co uczeń w drugiej klasie gimnazjum uczy się na matematyce?

W drugiej klasie szkoły średniej pierwszego stopnia uczeń posługuje się stosunkiem liczb i miar oraz proporcjonalnością, oblicza procenty, przechodzi od ułamka do liczby dziesiętnej (również okresowej) i odwrotnie, zna pierwiastek kwadratowy jako działanie odwrotne do potęgowania do kwadratu. Oblicza pole wielokątów, dzieląc je na figury elementarne, rozpoznaje figury podobne i wykonuje ich rysunki w skali, stosuje twierdzenie Pitagorasa oraz wykorzystuje przekształcenia geometryczne i ich niezmienniki.

O programie: w roku szkolnym 2026/2027 ta klasa nadal realizuje Indicazioni nazionali per il curricolo z 2012 roku (D.M. z 16 listopada 2012 r., nr 254), obowiązujące dla klas już rozpoczętych do końca ich cyklu; nowe Indicazioni (D.M. z 9 grudnia 2025 r., nr 221) trafią do tej klasy w roku 2027/2028. Cele są określone na koniec klasy trzeciej szkoły średniej pierwszego stopnia, a nie rok po roku: wybór tematów w tej klasie należy do nas. Cele, przytoczone dosłownie, znajdują się w sekcji poniżej.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
Liczby
Wykonywać dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, porządkowanie i porównywanie poznanych liczb (liczb naturalnych, liczb całkowitych, ułamków i liczb dziesiętnych), gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i arkuszy kalkulacyjnych oraz oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie. Porównywanie i porządkowanie liczb całkowitych · Dodawanie i odejmowanie liczb całkowitych · Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych i ułamków ze znakiem · Mnożenie i dzielenie liczb ze znakiem · Ułamki o tym samym mianowniku · Porównywanie ułamków o różnych licznikach i mianownikach · Dodawanie i odejmowanie różnych ułamków · Mnożenie ułamków: liczniki, mianowniki i pola · Dzielenie ułamków przez ułamki: odwrotność · Mnożenie liczb dziesiętnych · Dzielenie liczb dziesiętnych: przesuwanie przecinka · Kolejność działań na liczbach całkowitych
Podawać przybliżone szacunki wyniku działania i sprawdzać prawdopodobieństwo (wiarygodność) obliczenia. Szacowanie wyniku: obliczanie na oko
Przedstawiać znane liczby na osi liczbowej. Liczby całkowite i liczby przeciwne na osi liczbowej · Ułamki na osi liczbowej · Liczby dziesiętne na osi liczbowej
Posługiwać się skalami z podziałką w znaczących kontekstach dla nauk przyrodniczych i techniki. Liczby dziesiętne na osi liczbowej
Wykorzystywać pojęcie stosunku liczb lub miar i wyrażać go zarówno w postaci dziesiętnej, jak i za pomocą ułamka. Zapisywanie ułamka w postaci nieskracalnej · Zamiana ułamka na liczbę dziesiętną
Używać ułamków równoważnych i liczb dziesiętnych do oznaczania tej samej liczby wymiernej na różne sposoby, mając świadomość zalet i wad różnych reprezentacji. Upraszczanie ułamków: dzielenie przez tę samą liczbę · Zamiana liczby dziesiętnej na ułamek · Zamiana ułamka na ułamek dziesiętny okresowy
Rozumieć znaczenie procentu i umieć go obliczać, stosując różne strategie. Obliczanie procentu danej wielkości · Jaki procent stanowi jedna liczba z drugiej · Znajdowanie liczby na podstawie jej procentu
Interpretować zmianę procentową danej wielkości jako mnożenie przez liczbę dziesiętną. Zmiany procentowe: wzrosty i spadki
Wyznaczać wielokrotności i dzielniki liczby naturalnej oraz wspólne wielokrotności i dzielniki kilku liczb. Znajdowanie wszystkich dzielników liczby
Rozumieć znaczenie i użyteczność najmniejszej wspólnej wielokrotności oraz największego wspólnego dzielnika, w matematyce i w sytuacjach konkretnych. Największy wspólny dzielnik (NWD) · Najmniejsza wspólna wielokrotność (NWW): kiedy wszystko się zgrywa
W prostych przypadkach rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze i znać przydatność takiego rozkładu do różnych celów. Liczby pierwsze i liczby złożone · Rozkład na czynniki pierwsze
Stosować zwyczajowy zapis potęg o wykładniku całkowitym dodatnim, ze świadomością znaczenia, oraz własności potęg do upraszczania obliczeń i zapisów. Obliczanie potęg ułamków i liczb całkowitych · Potęgi: zasady znajdowania wykładnika
Znać pierwiastek kwadratowy jako operator odwrotny do podnoszenia do kwadratu. Pierwiastki kwadratowe i sześcienne: operacja odwrotna
Podawać oszacowania pierwiastka kwadratowego, wykorzystując tylko mnożenie. Szacowanie pierwiastka kwadratowego za pomocą mnożenia
Wiedzieć, że nie można znaleźć ułamka ani liczby dziesiętnej, która podniesiona do kwadratu daje 2, lub inne liczby całkowite. Szacowanie pierwiastka kwadratowego za pomocą mnożenia
Stosować własność łączności i rozdzielności do grupowania i upraszczania, również w pamięci, działań. Obliczanie w sprytny sposób z wykorzystaniem właściwości · Własność rozdzielności: mnożenie i wyłączanie wspólnego czynnika
Opisywać za pomocą wyrażenia liczbowego sekwencję działań, która daje rozwiązanie problemu. Od słów do wyrażenia: zapisywanie działania
Wykonywać proste obliczenia na znanych liczbach, rozumiejąc znaczenie nawiasów oraz zasady kolejności wykonywania działań. Kolejność wykonywania działań z nawiasami · Ułamki reszty: krok po kroku
Wyrażać wielkości mierzalne, używając także potęg liczby 10 i cyfr znaczących. Zapisywanie dużych i małych liczb za pomocą potęg liczby 10
Przestrzeń i figury
Odtwarzać figury i rysunki geometryczne, wykorzystując we właściwy sposób i z dokładnością odpowiednie narzędzia (linijka, ekierka, cyrkiel, kątomierz, oprogramowanie geometryczne). Konstruowanie za pomocą linijki i cyrkla
Przedstawianie punktów, odcinków i figur w układzie współrzędnych na płaszczyźnie. Odczytywanie współrzędnych punktu na płaszczyźnie · Odległość między punktami leżącymi na tej samej prostej
Znać definicje i własności (kąty, osie symetrii, przekątne, …) głównych figur płaskich (trójkąty, czworokąty, wielokąty foremne, koło). Rozpoznawanie rodzajów trójkątów · Rozpoznawanie czworokątów na podstawie ich właściwości · Promień i średnica okręgu · Suma kątów w trójkątach i czworokątach · Kąt wewnętrzny wielokąta foremnego
Opisywanie złożonych figur i konstrukcji geometrycznych w celu przekazania ich innym.
Odtwarzać figury i rysunki geometryczne na podstawie opisu i kodowania wykonanego przez innych. Konstruowanie za pomocą linijki i cyrkla
Rozpoznawać podobne figury płaskie w różnych kontekstach i odtwarzać w skali daną figurę. Użycie skali do wyznaczania rzeczywistych odległości
Znać twierdzenie Pitagorasa i jego zastosowania w matematyce i w sytuacjach konkretnych. Twierdzenie Pitagorasa: obliczanie boków trójkąta prostokątnego · Odległość między dwoma punktami z użyciem twierdzenia Pitagorasa
Wyznaczanie pola prostych figur przez ich rozkładanie na figury elementarne, np. trójkąty, lub stosowanie najczęściej używanych wzorów. Pole trójkąta: podstawa i wysokość · Pole równoległoboku: podstawa razy wysokość · Obliczanie pola trapezu · Pole figur złożonych: rozkładanie ich na proste części
Szacować z niedomiarem i z nadmiarem pole figury ograniczonej również liniami krzywymi. Obliczanie pola za pomocą kwadratów jednostkowych
Znać liczbę π i niektóre sposoby jej przybliżania. Obwód i pole koła
Obliczać pole koła i długość okręgu, znając promień, oraz odwrotnie. Obwód i pole koła
Znać i stosować główne przekształcenia geometryczne i ich niezmienniki. Symetria środkowa: punkty i środki · Trójkąty przystające: odpowiadające sobie kąty
Przedstawiać przedmioty i figury trójwymiarowe na różne sposoby za pomocą rysunków na płaszczyźnie. Rozwinięcie sześcianu: rozpoznawanie ścian
Przedstawianie obiektów trójwymiarowych na podstawie reprezentacji dwuwymiarowych. Rozwinięcie sześcianu: rozpoznawanie ścian
Obliczać pole powierzchni i objętość najczęstszych brył oraz szacować je dla przedmiotów z życia codziennego. Objętość prostopadłościanu: ile mieści się w pudełku · Pole powierzchni prostopadłościanu: pokrywanie każdej ściany
Rozwiązywać problemy, wykorzystując własności geometryczne figur. Znajdowanie brakującego kąta · Jakie mogą być długości trzeciego boku trójkąta
Relacje i funkcje
Interpretowanie, budowanie i przekształcanie wzorów zawierających litery do wyrażania w sposób ogólny zależności i własności. Obliczanie wartości wyrażenia z literami · Wyznaczanie litery ze wzoru · Dodawanie i redukcja podobnych wyrazów
Wyrażać zależność proporcjonalności za pomocą równości ułamków i odwrotnie. Znajdowanie brakującego wyrazu w proporcji
Używać układu współrzędnych kartezjańskich do przedstawiania zależności i funkcji empirycznych lub wyznaczonych z tabel oraz w szczególności poznawać funkcje typu y=ax, y=a/x, y=ax², y=2ⁿ i ich wykresy, a także łączyć dwie pierwsze z pojęciem proporcjonalności. Uzupełnianie tabeli reguły · Obliczanie wartości funkcji liniowej · Odwrotna proporcjonalność: gdy jedna wielkość rośnie, druga maleje · Odczytywanie wykresu pokazującego, jak coś zmienia się w czasie
Badać i rozwiązywać zadania z wykorzystaniem równań pierwszego stopnia. Rozwiązywanie prostych równań: znajdowanie nieznanej liczby · Rozwiązywanie równań pierwszego stopnia w dwóch krokach · Równania z x po obu stronach · Przetłumaczenie zadania zapisanego słownie na równanie pierwszego stopnia i jego rozwiązanie
Dane i przewidywania
Przedstawiać zbiory danych, także z wykorzystaniem arkusza kalkulacyjnego. W istotnych sytuacjach porównywać dane w celu podejmowania decyzji, wykorzystując rozkłady liczebności i częstości względnych. Wybierać i stosować wartości średnie (dominantę, medianę, średnią arytmetyczną) odpowiednie do rodzaju i cech dostępnych danych. Umieć ocenić zmienność zbioru danych, wyznaczając na przykład jego rozstęp. Czytanie i porównywanie diagramów oraz tabel · Odczytywanie wykresów kropkowych i wykresów pudełkowych · Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie częstości względnej · Porównywanie dwóch grup za pomocą średniej i rozstępu · Średnia arytmetyczna: jak ją obliczyć i kiedy jej używać · Znajdowanie mediany zbioru danych · Rozstęp: jak bardzo rozproszone są dane
W prostych sytuacjach losowych wyodrębniać zdarzenia elementarne, przypisywać im prawdopodobieństwa, obliczać prawdopodobieństwo jakiegoś zdarzenia, rozkładając je na rozłączne zdarzenia elementarne. Prawdopodobieństwo zdarzenia prostego
Rozpoznawać pary zdarzeń komplementarnych, wykluczających się, niezależnych.

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.