Polski
Program nauczania (Francja)

Matematyka — klasa 7

Klasa 7 (Francja) — Liczby całkowite, stosunki i proporcje

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Francja) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w klasie 5e według programu cyklu 4 (2026): liczby względne, kolejność wykonywania działań, ułamki o dowolnych mianownikach, potęgi, wyrażenia algebraiczne, symetria środkowa, trójkąty i równoległoboki, statystyka, prawdopodobieństwo i proporcjonalność. Każdemu zagadnieniu towarzyszą przykłady ćwiczeń gotowe do wydrukowania w formie kart pracy.

Liczby i działania

Dodawanie i odejmowanie liczb ujemnych

Uczeń uczy się dodawać i odejmować liczby całkowite względne, dodatnie lub ujemne, na podstawie konkretnych sytuacji, takich jak temperatury.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie piątej uczeń uczy się dodawać i odejmować liczby całkowite względne, czyli liczby dodatnie i ujemne, także w sumie wielu składników. Program cyklu 4 przewiduje również liczby dziesiętne względne, jednak karty pracy dla klasy piątej przedstawione tutaj dotyczą liczb całkowitych.

Najczęstszy błąd dotyczy znaku przy odejmowaniu. Na przykład, obliczając 4 − (−3), uczeń zostawia 3 i nie uwzględnia znaku minus, po czym zapisuje 1 zamiast 7. Inny częsty błąd polega na dodawaniu liczb bez uwzględnienia ich znaków, na przykład zapisując −2 + 7 = −9, ponieważ zachowuje się znak pierwszej liczby zamiast porównać obie wartości.

Ćwiczenia w tej klasie obejmują różnorodne sytuacje i formaty:

  • dodawanie lub odejmowanie liczb całkowitych względnych oraz obliczanie różnicy temperatur (o ile stopni więcej);
  • umieszczanie liczby ujemnej w sytuacji, na przykład aby odpowiedzieć na pytanie „ile było na początku?”;
  • znajdowanie brakującego składnika w sumie;
  • porównywanie sum, wybieranie właściwej sumy lub decydowanie, czy równość jest prawdziwa, czy fałszywa;
  • wskazywanie błędu w już zapisanym obliczeniu lub prawidłowe ustalanie znaku wyniku.

Powiązanie z podstawą programową: Dodawać dwie względne liczby dziesiętne.
Powiązanie z podstawą programową: Dodawać kilka dziesiętnych liczb względnych.
Powiązanie z podstawą programową: Odejmować dwie dziesiętne liczby względne.

Typy zadań: Dodaj liczby całkowite · Dodawanie liczb całkowitych: wstaw znak · Dodawanie liczb całkowitych: wybierz wynik · Dodawanie liczb całkowitych: znajdź błąd · Odejmij liczby całkowite · Prawda czy fałsz: dodawanie liczb całkowitych · Brakujący składnik — liczby całkowite · Dodawanie i odejmowanie liczb całkowitych: dobierz wartości · Sumy liczb całkowitych: porównaj · Liczby ujemne w sytuacjach: ile było na początku? · Różnica temperatur: z treścią, o ile stopni cieplej

Liczby względne na osi liczbowej

Uczeń uczy się odczytywać i zaznaczać liczby całkowite na osi liczbowej, a następnie wyznaczać liczbę przeciwną oraz odległość od zera.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie piątej dziecko potrafi odczytać odciętą punktu zaznaczonego na osi liczbowej i zaznaczyć punkt, mając podaną jego odciętą. Chodzi o liczby całkowite, czyli liczby dodatnie i ujemne położone po obu stronach zera. Uczy się też definiować liczby dodatnie i ujemne, a także liczbę przeciwną i wartość bezwzględną liczby.

Najczęstszy błąd polega na myleniu odległości od zera ze znakiem. Uczeń może odpowiedzieć, że odległość od zera liczby −4 wynosi „−4”, albo że liczba przeciwna do −4 jest nadal ujemna. Wtedy opiera się na znaku zapisanym przed liczbą, a nie na jej położeniu na osi. Ćwiczenia „Odległość od zera: znajdź błąd” służą właśnie do wychwytywania takich odpowiedzi.

W praktyce spotyka się karty pracy typu: „Odczytaj liczbę całkowitą na osi liczbowej”, „Oś liczbowa co 2: odczytaj liczbę całkowitą”, „Znajdź liczbę przeciwną” albo „Odległość od zera: prawda czy fałsz”. Inne karty wymagają znalezienia środka między dwiema liczbami lub punktu symetrycznego względem punktu na osi, na przykład „Liczba w środku”, „Symetria na osi liczbowej: wybierz liczbę” lub „Punkt symetryczny na osi”. Aby pomóc dziecku, możesz poprosić, by pokazało na narysowanej na kartce osi liczbowej, gdzie znajduje się liczba, o której mówi.

Powiązanie z podstawą programową: Na osi liczbowej wskazywać lub zaznaczać punkt, którego odciętą jest liczba całkowita.
Powiązanie z podstawą programową: Na osi liczbowej: - odczytywać współrzędną danego punktu; - zaznaczać punkt o danej współrzędnej.
Powiązanie z podstawą programową: Definiować liczby względne.
Powiązanie z podstawą programową: Zdefiniować liczbę przeciwną i wartość bezwzględną liczby.
Powiązanie z podstawą programową: Definiować pojęcie liczby dodatniej, ściśle dodatniej, ujemnej, ściśle ujemnej.
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać odciętą liczby względnej na prostej graduowanej i zaznaczać liczbę względną o danej odciętej.

Typy zadań: Odczytaj liczbę całkowitą z osi · Odległość od zera na osi · Odległość od zera: prawda czy fałsz · Odległość od zera: znajdź błąd · Podaj liczbę przeciwną · Oś liczbowa z podziałką co 2: odczytaj liczbę · Punkt symetryczny na osi: wybierz liczbę · Środek odcinka na osi: wybierz liczbę · Liczba w połowie drogi na osi · Punkt symetryczny na osi

Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ujemnych i dodatnich

Uczeń uczy się dodawać i odejmować dodatnie oraz ujemne liczby dziesiętne, pojedynczo, w kilku składnikach lub w łańcuchu działań, także w zadaniach dotyczących temperatury.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń powinien umieć dodawać dwie liczby dziesiętne względne, a następnie kilka takich liczb, oraz odejmować dwie liczby dziesiętne względne. Powinien także upraszczać zapis sumy z nawiasami, łączyć dodawanie i odejmowanie oraz rozwiązywać zadania, w których się one pojawiają. Programy nauczania nie określają zakresu wartości: karty pracy proponują liczby o zróżnicowanym stopniu trudności.

Najczęstszy błąd wynika z traktowania znaków i części dziesiętnych. Na przykład uczeń oblicza −3,5 + 2 tak, jakby ignorował znak liczby −3,5, albo zamienia 2 − (−3) na 2 − 3. Zdarza mu się również traktować 0,45 i 0,5 jak liczby całkowite, co psuje wyrównanie cyfr.

Dostępne zadania to między innymi: porządkowanie liczb dziesiętnych względnych od najmniejszej do największej; dodawanie lub odejmowanie liczb dziesiętnych względnych; znajdowanie brakującego składnika; porównywanie sum; wybieranie właściwej sumy; stwierdzanie, czy dodawanie jest prawdziwe, czy fałszywe; wskazywanie błędu w obliczeniu. Sytuacje wzrostu lub spadku temperatury łączą te obliczenia z konkretnym kontekstem.

Powiązanie z podstawą programową: Dodawać dwie względne liczby dziesiętne.
Powiązanie z podstawą programową: Dodawać kilka dziesiętnych liczb względnych.
Powiązanie z podstawą programową: Odejmować dwie dziesiętne liczby względne.
Powiązanie z podstawą programową: Upraszczać zapis sum zawierających nawiasy.
Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać ciągi dodawania i odejmowania liczb dziesiętnych ze znakiem.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania wymagające dodawania i odejmowania liczb dziesiętnych dodatnich i ujemnych.

Typy zadań: Dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem: znajdź błąd · Dziesiętne ze znakiem: wybierz wynik dodawania · Odejmowanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Prawda czy fałsz: dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Brakujący składnik — ułamki dziesiętne ze znakiem · Dziesiętne ze znakiem: uporządkuj od najmniejszej · Sumy ułamków dziesiętnych ze znakiem: porównaj · Ułamki dziesiętne ujemne: spadek temperatury · Ułamki dziesiętne ujemne: wzrost temperatury

Obliczanie potęg liczb względnych i ułamków

Uczeń uczy się obliczać wartość potęgi liczby całkowitej, względnej lub ułamkowej, samej lub w wyrażeniu zawierającym dodawania, odejmowania i mnożenia.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

En 5e, l'élève calcule la valeur numérique de puissances simples et les intègre dans des expressions qui combinent additions, soustractions et produits (point 5e.NC.32).

Le programme ne précise pas ici de plage d'exposants ou de nombres : ce qui est attendu est le calcul correct de la valeur. La définition des puissances d'exposant positif (4e.NC.15) et les problèmes qui les utilisent (4e.NC.18) sont rattachés à la 4e dans le programme ; cette classe reprend et utilise ces notions.

Ten fragment zawiera jednak błąd: poniżej jest poprawna wersja całego tekstu.

W klasie 5 uczeń oblicza wartość liczbową prostych potęg i włącza je do wyrażeń łączących dodawanie, odejmowanie i mnożenie (punkt 5e.NC.32). Program nie określa tutaj zakresu wykładników ani liczb: oczekiwane jest poprawne obliczenie wartości. Definicja potęg o dodatnim wykładniku (4e.NC.15) oraz zadania, które ich używają (4e.NC.18), są w programie przypisane do klasy 4; ta klasa podejmuje te pojęcia i je wykorzystuje.

Najczęstszy błąd dotyczy znaku. Dla (-3)² wielu uczniów zapisuje -9, ponieważ stosuje znak minus po potęgowaniu. Nawiasy oznaczają, że liczba całkowita -3 zostaje podniesiona do kwadratu, więc wynik to 9. Inną częstą pomyłką jest odczytanie 2³ jako 2 × 3 = 6: potęga oznacza, że 2 mnożymy przez siebie trzy razy, czyli wynik to 8.

W kartach potęga pojawia się w kilku postaciach, zależnie od proponowanych wzorów:

  • Oblicz potęgę liczby całkowitej: bezpośrednie obliczenie wartości potęgi liczby całkowitej.
  • Oblicz potęgę ułamka: potęga dotyczy licznika i mianownika.
  • Potęgi liczb ujemnych w wyrażeniu: znak wyniku zależy od tego, czy są nawiasy.
  • Potęga z minusem: wartość oraz Wartość potęgi (pytania wielokrotnego wyboru): uczeń wybiera poprawną wartość spośród propozycji.
  • Dwie potęgi: porównaj: uczeń porównuje dwie potęgi, aby sprawdzić, czy rozróżnia przypadki.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać wartość liczbową wyrażeń zawierających proste potęgi, dodawania, odejmowania i iloczyny.

Typy zadań: Dwie potęgi: porównaj · Oblicz potęgę liczby całkowitej · Oblicz potęgę ułamka · Potęga z minusem: wartość wyrażenia: wybierz odpowiedź · Wartość potęgi — wybierz odpowiedź · Potęgi liczb ujemnych w wyrażeniu · Potęgi: dobierz wartości · Potęgi: dokończ zdanie · Potęgi: oceń dwa zdania

Porównywanie i porządkowanie liczb względnych

W 5 klasie uczeń uczy się określać, która liczba względna jest większa, a następnie porządkować kilka liczb dodatnich i ujemnych w kolejności rosnącej lub malejącej.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń uczy się porównywać liczby względne, czyli liczby dodatnie i ujemne, oraz układać je w porządku rosnącym lub malejącym. Program wymaga także znajomości definicji liczby dodatniej, ściśle dodatniej, ujemnej i ściśle ujemnej. Karty z tej klasy pracują na liczbach całkowitych względnych.

Najczęstszy błąd polega na porównywaniu liczb ujemnych tak, jakby były dodatnie: uczeń uważa, że -7 jest większe niż -3, bo 7 jest większe niż 3. Dla liczby ujemnej im większa jest jej część bez znaku, tym liczba jest mniejsza. Oś liczbowa może pomóc dziecku zobaczyć, że -3 znajduje się na prawo od -7.

Drukowane ćwiczenia przybierają kilka form:

  • Nombres entiers relatifs : compare i Nombres entiers relatifs : range, polegające na wyborze właściwego znaku między dwiema liczbami lub na uporządkowaniu listy.
  • Nombres entiers relatifs : compare avec l'opposé, polegające na porównaniu liczby z jej liczbą przeciwną.
  • Nombres entiers relatifs : combien entre deux i Entiers entre deux nombres : choisis combien, polegające na wyszukiwaniu liczb całkowitych leżących między dwiema granicami.
  • Wzory dotyczące wartości bezwzględnej (prawda czy fałsz, ile liczb całkowitych, znajdź błąd), które wymagają rozumowania o odległości od zera.

Powiązanie z podstawą programową: Definiować pojęcie liczby dodatniej, ściśle dodatniej, ujemnej, ściśle ujemnej.
Powiązanie z podstawą programową: Porównywać i porządkować w kolejności rosnącej i malejącej liczby dziesiętne względne.

Typy zadań: Liczby całkowite między dwiema liczbami: wybierz liczbę · Liczby całkowite: porównaj · Liczby całkowite: uporządkuj · Wartość bezwzględna mniejsza od liczby: prawda czy fałsz · Wartość bezwzględna mniejsza od liczby: znajdź błąd · Liczby całkowite: ile leży pomiędzy · Liczby całkowite: porównaj z liczbą przeciwną · Wartość bezwzględna: ile liczb spełnia nierówność

Obliczanie wartości wyrażenia z literą

Uczeń uczy się zastępować literę w wyrażeniu podaną liczbą, a następnie obliczać wynik, także wtedy, gdy wyrażenie zawiera prostą potęgę.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń musi obliczać wartość wyrażenia literowego przez podstawienie: zastępuje literę podaną liczbą, a następnie wykonuje obliczenie. Powinien umieć to robić także wtedy, gdy wyrażenie zawiera prostą potęgę, na przykład x² lub 2x³. Program nie określa tu konkretnego zakresu liczb dla tej umiejętności, dlatego pracujemy z wartościami podanymi w każdym ćwiczeniu.

Najczęstszy błąd dotyczy potęgi. Dla 3x² przy x = 4 uczeń często zapisuje 12² (co daje 144) zamiast 3 × 4² (czyli 3 × 16 = 48). Stosuje potęgę do niewłaściwego składnika, bo nie widzi, że do kwadratu podnoszona jest tylko litera. Inne częste nieporozumienie polega na zastąpieniu x liczbą bez nawiasów, co sprawia, że obliczenie staje się nieczytelne i prowadzi do pomyłek.

W kartach ta umiejętność pojawia się w kilku formach: Wartość wyrażenia (obliczenie wyniku dla podanej wartości), Wartość wyrażenia: wybierz wynik (wskazanie poprawnego wyniku spośród kilku propozycji), Wartość wyrażenia: porównaj dwa wyrażenia (porównanie dwóch wyrażeń dla tej samej wartości), Wartości dwóch wyrażeń: porównaj, Wartości wyrażeń dla tego samego x: uporządkuj (uporządkowanie wyrażeń według ich wartości dla tego samego x) oraz Różnica wyrażeń w x: wybierz odpowiedź. Aby pomóc w domu, można poprosić dziecko, by przed obliczeniem zapisało wyrażenie ponownie, z liczbą w nawiasie.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywanie obliczeń liczbowych z zastosowaniem wzoru (zwłaszcza wzorów stosowanych na innych przedmiotach).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać wartość wyrażenia literowego zawierającego prostą potęgę.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać wartość wyrażenia literowego przez podstawianie.

Typy zadań: Wartości dwóch wyrażeń: porównaj · Wartości wyrażeń dla tego samego x: uporządkuj · Wartość wyrażenia algebraicznego · Różnica wyrażeń dla podanego x: wybierz odpowiedź · Wartość wyrażenia: dobierz wartości · Wartość wyrażenia: oceń dwa zdania · Wartość wyrażenia: porównaj dwa wyrażenia · Wartość wyrażenia: wybierz wynik

Odległość na osi liczbowej a wartość bezwzględna

W piątej klasie uczeń poznaje definicję liczby przeciwnej oraz wartości bezwzględnej liczby względnej, a także uczy się mierzyć odległość między dwiema liczbami całkowitymi na osi liczbowej.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie piątej uczeń musi definiować liczbę przeciwną i wartość bezwzględną liczby. Wie więc, że wartość bezwzględna liczby a to jej odległość od 0 na osi liczbowej, oraz potrafi wyznaczyć odległość między dwiema liczbami całkowitymi, dodatnimi lub ujemnymi, licząc jednostki, które je dzielą. Zapis |a| oraz odległość między dwiema liczbami rzeczywistymi należą do klasy drugiej i nie są wymagane na tym poziomie.

Najczęstszy błąd polega na liczeniu podziałek zamiast odstępów: idąc od -3 do 2, uczeń liczy zapisane na osi liczby zamiast skoków między nimi i otrzymuje 4 zamiast 5. Innym częstym błędem jest mylenie liczby przeciwnej z wartością bezwzględną albo przekonanie, że |−4| jest równe −4: odległość jest zawsze dodatnia, ponieważ nie zależy od kierunku przemieszczenia.

W kartach pracy dla klasy piątej ćwiczy się to na następujących wzorcach:

  • Odległość między dwiema liczbami całkowitymi: obliczanie odległości między dwiema liczbami względnymi zaznaczonymi na osi liczbowej.
  • Liczba kilka jednostek w lewo: znajdowanie liczby położonej w danej odległości od innej, w lewo lub w prawo.
  • Dwie liczby w tej samej odległości: wskazywanie dwóch liczb położonych w jednakowej odległości od danej liczby.
  • Odległość na osi liczbowej: wybierz odległość: wybieranie właściwej odległości spośród kilku propozycji.
  • Prawda czy fałsz: odległość na osi liczbowej: uzasadnianie, czy stwierdzenie dotyczące odległości jest prawdziwe.
  • Odległość na osi liczbowej: znajdź błąd: wskazywanie i poprawianie błędnie wykonanego obliczenia odległości.

Powiązanie z podstawą programową: Zapis wartości bezwzględnej |a| oznaczający odległość a od 0. Odległość między dwiema liczbami rzeczywistymi.
Powiązanie z podstawą programową: Zdefiniować liczbę przeciwną i wartość bezwzględną liczby.

Typy zadań: Liczba o kilka jednostek na lewo · Odległość liczb na osi · Odległość liczb na osi: wybierz odległość · Odległość na osi: znajdź błąd · Prawda czy fałsz: odległość na osi · Dwie liczby w tej samej odległości

Przetłumaczenie zdania na wyrażenie

Uczeń uczy się przekształcać zdanie opisujące obliczenie w jedno wyrażenie zapisane za pomocą liczb i liter, na przykład „5 mniej niż trzykrotność x” daje 3x − 5.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń powinien umieć przetłumaczyć ciąg działań lub zdanie na jedno wyrażenie, używając w razie potrzeby nawiasów, oraz nazwać obliczenie, rozróżniając sumy i iloczyny, wyrazy i czynniki. Punkty odniesienia dotyczące wielkości liczb i rachunków dla tej klasy nie są tutaj podane: poniższy przykład przedstawia jedynie to, co proponują ćwiczenia z klasy 5e.

Najczęstszy błąd wynika z kolejności słów. W zdaniu „5 mniej niż trzy razy x” uczeń często zapisuje 5 − 3x, czytając zdanie od lewej do prawej. Trzeba natomiast wyjść od wielkości, z którą porównujemy (trzy razy x), a następnie odjąć 5: 3x − 5. Inną pułapką jest pominięcie nawiasów, gdy suma jest mnożona lub dzielona; na przykład „podwojenie sumy x i 4” zapisuje się jako 2(x + 4), a nie 2x + 4.

W praktyce karty pracy proponują kilka typów zadań:

  • Zapisz wyrażenie: polecenie w rodzaju „więcej niż wielokrotność” do przetłumaczenia na wyrażenie.
  • Zapisz wyrażenie z dwiema zmiennymi: uczeń opisuje obliczenie, w którym występują dwie litery.
  • Wyrażenie słowne: oblicz wartość: uczeń tłumaczy zdanie, a następnie zastępuje literę podaną wartością, aby obliczyć wynik.
  • Wyrażenie słowne: wybierz wartość: spośród kilku odpowiedzi trzeba wybrać tę, która odpowiada zdaniu.
  • Treść: mniej niż iloczyn: wybierz odpowiedź: trzeba wybrać właściwe wyrażenie dla zdania typu „mniej niż iloczyn”.

Powiązanie z podstawą programową: Znać znaczenie i sytuacje zastosowania tych działań.
Powiązanie z podstawą programową: Tworzyć wzory (dwukrotność, trzykrotność, kwadrat, następnik, poprzednik, pole, obwód itp.).
Powiązanie z podstawą programową: Zapisywanie problemu, danego ciągu działań, programu obliczeń w postaci jednego wyrażenia, z użyciem lub bez użycia nawiasów.
Powiązanie z podstawą programową: Nazywać działanie, rozróżniać sumy i iloczyny, składniki i czynniki.
Powiązanie z podstawą programową: Stworzyć prostą formułę przedstawiającą zależność między dwiema wielkościami.

Typy zadań: Wyrażenie słowne: o tyle mniej: wybierz odpowiedź · Wyrażenie ze słów: oblicz wartość · Zapisz wyrażenie dwóch zmiennych · Zapisz wyrażenie: o ile większa od krotności · Wyrażenie ze słów: wybierz wartość

Rozdzielność mnożenia: rozwijanie i wyłączanie wspólnego czynnika

Twoje dziecko uczy się stosować prostą własność rozdzielności, na przykład do rozwijania k(a + b) lub wyłączania czynnika przed nawias w wyrażeniu ka + kb, oraz do sprawdzania swoich wyników na liczbach.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5. uczeń stosuje prostą własność rozdzielności na przykładach liczbowych, a następnie stosuje ją do wyrażeń literowych postaci k(a + b) lub k(a – b). Potrafi rozwijać te wyrażenia, czyli zapisywać k(a + b) = ka + kb, oraz w odwrotnym kierunku wyłączać wspólny czynnik z sumy postaci ka + kb, zapisując ją jako k(a + b).

Najczęstszym błędem jest zapomnienie o pomnożeniu drugiego składnika: zapisanie 3(x + 4) = 3x + 4 zamiast 3x + 12. Uczeń wtedy mnoży przez czynnik tylko pierwszy wyraz w nawiasie. Przy wyłączaniu czynnika typowym błędem jest wyciągnięcie czynnika, który nie dzieli wszystkich składników sumy.

Karty pracy proponują m.in. następujące wzory:

  • Rozwiń nawias: wybierz współczynnik, gdzie trzeba wskazać liczbę przed nawiasem, która daje żądane rozwinięcie;
  • Rozdzielność: brakujący współczynnik, gdzie trzeba znaleźć współczynnik, dla którego równość jest prawdziwa;
  • Rozdzielność: wyraz stały: wybierz odpowiedź, gdzie trzeba wskazać wyraz bez litery otrzymany po rozwinięciu;
  • Rozwiń wyrażenie oraz Wyłącz czynnik przed nawias, aby ćwiczyć oba kierunki rachunku.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać elementarne rachunki literowe: • wyrażenia addytywne: – (a + b) = –a – b, – (a – b) = b – a ; • wyrażenia multiplikatywne: 𝑥 = 1 × 𝑥, 𝑥 = 𝑥/1, (–1) × a = a/(–1) = –a ; 0 = 0𝑥, 0/a = 0, 𝑥/a = (1/a)𝑥, ab/c = a × b/c = (a/c) × b ; 1/(1/a) = a, 1/(a/b) = b/a, (a/b)/(c/d) = a/b ∶ c/d = a/b ÷ c/d = a/b × d/c = ad/(bc).
Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywać zależności k(a + b) = ka + kb lub k(a – b) = ka – kb do rozkładania na czynniki, lub rozwijania wyrażenia algebraicznego.
Powiązanie z podstawą programową: Znać i stosować prostą własność rozdzielności na przykładach liczbowych.

Typy zadań: Mnożenie jednomianu przez sumę · Rozdzielność: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Mnożenie przez nawias: wybierz współczynnik · Mnożenie przez sumę: brakujący współczynnik · Wyłączanie czynnika przed nawias

Upraszczanie wyrażenia: grupowanie wyrazów podobnych

Dziecko uczy się upraszczać wyrażenie, grupując wyrazy o tej samej części literowej, aby sprowadzić je do postaci ax + b.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie piątej dziecko uczy się upraszczać wyrażenie literowe postaci ax + b, gdzie a i b są liczbami dziesiętnymi. Konkretnie, wyszukuje wyrazy podobne (te, które zawierają tę samą literę, jak 3x i 5x), a następnie dodaje je lub odejmuje od siebie, i robi to samo z liczbami bez liter.

Najczęstszy błąd polega na dodawaniu wyrazów, które nie są podobne, na przykład pisaniu 3x + 2 = 5x. Aby temu zapobiec, warto powiedzieć na głos: „mogę łączyć tylko x z x, a liczby z liczbami”. Liczby dziesiętne też sprawiają trudności: 0,3 + 0,4 daje 0,7, a nie 0,34, a 2,5x + 1,5x daje 4x.

W kartach pracy ćwiczenia z redukcji dotyczą następujących wzorców:

  • Redukcja wyrazów podobnych: uproszczenie całego wyrażenia.
  • Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik oraz brakujący współczynnik: znalezienie liczby, która sprawia, że równość jest prawdziwa.
  • Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź: wskazanie liczby bez litery, która pozostaje po zgrupowaniu.
  • Wyrazy podobne z dwiema zmiennymi: wyszukanie wyrazów podobnych w wyrażeniu, które zawiera dwie różne litery.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać elementarne rachunki literowe: • wyrażenia addytywne: – (a + b) = –a – b, – (a – b) = b – a ; • wyrażenia multiplikatywne: 𝑥 = 1 × 𝑥, 𝑥 = 𝑥/1, (–1) × a = a/(–1) = –a ; 0 = 0𝑥, 0/a = 0, 𝑥/a = (1/a)𝑥, ab/c = a × b/c = (a/c) × b ; 1/(1/a) = a, 1/(a/b) = b/a, (a/b)/(c/d) = a/b ∶ c/d = a/b ÷ c/d = a/b × d/c = ad/(bc).
Powiązanie z podstawą programową: Redukować wyrażenie literalne postaci a𝑥 + b, gdzie a i b są liczbami dziesiętnymi.

Typy zadań: Redukcja wyrazów podobnych · Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi · Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Redukcja wyrazów podobnych: brakujący współczynnik · Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik

Wykazanie, że twierdzenie jest fałszywe

W klasie 5 (5e) uczeń uczy się wykazywać, że twierdzenie jest fałszywe, znajdując przykład, który mu przeczy.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń uczy się używać kontrprzykładu, aby wykazać, że twierdzenie jest fałszywe. Program nie precyzuje tu zakresu liczb. Karty pracy z tej klasy dotyczące tego zagadnienia opierają się na podzielności, czyli na liczbach całkowitych.

Częstym błędem jest sprawdzenie twierdzenia na kilku przypadkach, które działają, a następnie wyciągnięcie wniosku, że jest ono prawdziwe. Wystarczy jednak jeden przypadek, w którym twierdzenie nie zachodzi, aby stwierdzić, że jest fałszywe. Niektórzy uczniowie szukają też przykładu, który je potwierdza, podczas gdy liczy się ten, który mu przeczy.

Drukowane ćwiczenia przyjmują kilka form:

  • Podzielność: znajdź kontrprzykład : uczeń podaje liczbę, która obala podane twierdzenie.
  • Kontrprzykład, podzielność: wybierz odpowiedź : spośród kilku propozycji wskazuje tę, która zaprzecza twierdzeniu.
  • Kontrprzykład, podzielność: prawda czy fałsz : decyduje, czy twierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe, uzasadniając to przykładem.
  • Kontrprzykład, podzielność: znajdź błąd : wskazuje rozumowanie, które błędnie wyciąga wniosek na podstawie szczególnych przypadków.
  • Kontrprzykład, podzielność: wstaw znak : uzupełnia zdanie symbolem, który sprawia, że twierdzenie jest prawdziwe lub fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: Użyć kontrprzykładu, aby wykazać, że twierdzenie jest fałszywe.

Typy zadań: Podzielność: znajdź kontrprzykład · Kontrprzykład w podzielności: prawda czy fałsz · Kontrprzykład w podzielności: wstaw znak · Kontrprzykład w podzielności: wybierz odpowiedź · Kontrprzykład w podzielności: znajdź błąd

Liczby ujemne: wyniki poniżej zera

Twoje dziecko uczy się używać liczb ujemnych do przedstawiania wielkości, która spada poniżej zera, na przykład wyniku w grze, który staje się ujemny.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 twoje dziecko uczy się definiować liczby względne i używać ich do przedstawiania wielkości, które mogą być mniejsze od zera. Ćwiczenia opierają się na konkretnych sytuacjach, na przykład na wyniku w grze, który spada poniżej zera, i wymagają odczytywania oraz interpretowania tych liczb w kontekście zadania.

Najczęstszym błędem jest porównywanie liczb ujemnych tak, jak zwykłych liczb całkowitych: wielu uczniów uważa, że −5 jest większe od −2, ponieważ 5 jest większe od 2. Inna częsta pomyłka polega na zapominaniu o znaku, gdy wynik spada poniżej zera: po stracie 5 punktów z 3 niektórzy zapisują 2 zamiast −2.

W kartach pracy pojawiają się zadania typu „Punkty ujemne w grze”, w których uczeń odczytuje wynik poniżej zera. Jest też „Wynik poniżej zera: wybierz nowy wynik”, gdzie trzeba znaleźć wartość odpowiadającą danej zmianie, następnie „prawda czy fałsz”, aby sprawdzić twierdzenia dotyczące wyników, oraz „znajdź błąd”, w którym trzeba wskazać pomyłkę w już wykonanym rachunku.

Powiązanie z podstawą programową: Definiować liczby względne.
Powiązanie z podstawą programową: Używać liczb względnych do przedstawiania wielkości obserwowalnych, które mogą przyjmować wartości mniejsze od zera (temperatura, czas, wysokość itp.), w szczególności w ramach rozwiązywania problemów.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania wymagające dodawania i odejmowania liczb dziesiętnych dodatnich i ujemnych.

Typy zadań: Punkty ujemne w grze · Wynik poniżej zera: prawda czy fałsz · Wynik poniżej zera: wybierz nowy wynik · Wynik poniżej zera: znajdź błąd

Dzielniki i wielokrotności: wypisywanie i liczenie

Uczeń uczy się rozpoznawać dzielniki liczby całkowitej, wypisywać je, liczyć je oraz odróżniać dzielnik od wielokrotności.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program wymaga, aby uczeń sprawdził, czy liczba jest wielokrotnością lub dzielnikiem innej liczby, zaczynając od małych liczb: dzielników mniejszych lub równych 10, następnie wszystkich dzielników liczby mniejszej lub równej 30 oraz dzielników liczb mniejszych lub równych 100. Te zagadnienia rozłożone są na klasy szkoły podstawowej; w klasie piątej uczeń wykorzystuje te pojęcia do pracy nad dzielnikami danej liczby.

Najczęstszy błąd polega na myleniu dzielnika z wielokrotnością. Na przykład uczeń twierdzi, że 3 jest „wielokrotnością 12”, ponieważ myśli: „12 dzieli się przez 3”. Innym częstym błędem jest pominięcie dzielników przy wypisywaniu: gdy znajdziemy 2 dla 12, trzeba pomyśleć także o 6, bo 2 × 6 = 12. Dzielniki występują parami, co pomaga sprawdzić, czy niczego nie pominięto.

W praktyce karty pracy proponują na przykład:

  • Zapisz wszystkie dzielniki liczby: wypisać, a następnie sprawdzić pary.
  • Dzielniki: ile ich jest?: policzyć dzielniki danej liczby.
  • Dzielniki liczby: wybierz, ile: wybrać liczbę mającą określoną liczbę dzielników.
  • Dzielniki w sytuacji: na ile sposobów w równych rzędach: na przykład na ile sposobów można ustawić 24 uczniów w rzędy o tej samej liczbie osób.

Inne modele, takie jak Najmniejsza liczba o k dzielnikach (prawda czy fałsz, albo znajdź błąd), wymagają rozumowania o dzielnikach, a nie tylko ich wypisywania.

Powiązanie z podstawą programową: Modelować i rozwiązywać zadania wykorzystujące pojęcia wielokrotności, dzielnika, liczby parzystej, liczby nieparzystej.
Powiązanie z podstawą programową: Stosować pojęcia wielokrotności i dzielników.
Powiązanie z podstawą programową: Rozumieć i używać słów „czynnik”, „iloczyn” i „wielokrotność”.
Powiązanie z podstawą programową: Umieć określić, czy dana liczba całkowita jest wielokrotnością liczby całkowitej mniejszej lub równej 10
Powiązanie z podstawą programową: Umieć określić, czy liczba całkowita mniejsza lub równa 10 jest dzielnikiem danej liczby całkowitej
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać wszystkie dzielniki liczby całkowitej mniejszej lub równej 30
Powiązanie z podstawą programową: Określić, czy liczba naturalna mniejsza lub równa 10 jest dzielnikiem danej liczby naturalnej albo czy dana liczba naturalna jest wielokrotnością liczby naturalnej mniejszej lub równej 10
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać dzielniki liczby całkowitej mniejszej lub równej 100

Typy zadań: Dzielniki: najmniejsza liczba o k dzielnikach · Najmniejsza liczba z k dzielnikami: prawda czy fałsz · Najmniejsza liczba z k dzielnikami: znajdź błąd · Dzielniki liczby: wybierz, ile ich jest (kl. 5–6) · Wypisz wszystkie dzielniki liczby (kl. 4–6) · Dzielniki: ile ich jest? (kl. 5–6) · Dzielniki: na ile sposobów ustawić w równych rzędach (kl. 5–6)

Sprawdzanie, czy liczba jest rozwiązaniem równania

Twoje dziecko uczy się zastępować literę podaną liczbą, a następnie określać, czy otrzymana równość jest prawdziwa, czy fałszywa.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W cyklu 4 litera przyjmuje rolę niewiadomej: oznacza wartość, która nie jest jeszcze znana. Programy nauczania wymagają sprawdzania, czy równość zawierająca zmienną jest prawdziwa, czy fałszywa. W tym celu uczeń zastępuje literę proponowaną liczbą, oblicza każdą stronę równości, a następnie porównuje oba wyniki. Programy nie określają tu konkretnego zakresu liczb, dlatego ta strona nie podaje zakresu liczb do opanowania.

Najczęstszy błąd wynika z samej litery. W zapisie takim jak 3x niektórzy uczniowie zapominają, że oznacza to „3 razy x”, i zastępują tylko część obliczenia, albo zostawiają literę w jednym miejscu, a w innym ją podstawiają. Inna trudność dotyczy liczb względnych i kolejności działań: błąd znaku albo wykonanie mnożenia przed dodawaniem może na przykład doprowadzić do błędnego wniosku, że dana liczba jest rozwiązaniem.

W kartach pracy klasy 5 spotyka się zwłaszcza te dwa typy zadań:

  • Równanie: czy liczba jest rozwiązaniem: uczeń sprawdza rachunkowo, czy podana liczba czyni równość prawdziwą.
  • Równanie: znajdź rozwiązanie: wybierz odpowiedź: uczeń wybiera spośród kilku propozycji tę, która jest rozwiązaniem równania.

Powiązanie z podstawą programową: Sprawdzać, czy równość między wyrażeniami algebraicznymi zawierającymi zmienną jest prawdziwa, czy fałszywa.
Powiązanie z podstawą programową: Nadawać literze status niewiadomej.

Typy zadań: Równanie: czy liczba jest rozwiązaniem · Równanie: wskaż rozwiązanie: wybierz odpowiedź

Przestrzeń i geometria

Objętość prostopadłościanu i graniastosłupa prostego

Uczeń uczy się obliczać objętość sześcianu, prostopadłościanu lub graniastosłupa prostego na podstawie ich wymiarów.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie piątej uczeń musi obliczać objętość sześcianu, prostopadłościanu i graniastosłupa prostego. Program tej klasy nie podaje zakresu liczb właściwego dla tego zagadnienia: chodzi o to, by umieć zastosować wzór do wymiarów podanych w treści zadania.

Najczęstszym błędem jest mylenie objętości z polem powierzchni. Uczeń oblicza pole jednej ściany albo dodaje długości krawędzi, zamiast pomnożyć pole podstawy przez wysokość. W przypadku graniastosłupa o podstawie trójkątnej zdarza się też, że jako wysokość graniastosłupa przyjmuje bok trójkąta leżący ukośnie.

W kartach pracy typowe zadanie polega na obliczeniu objętości graniastosłupa o podstawie trójkątnej, czasem w kilku etapach: najpierw pole trójkąta, a potem pomnożenie przez wysokość graniastosłupa. Inne karty proponują porównanie objętości prostopadłościanu i sześcianu albo wskazanie danych zbędnych w treści zadania. Niektóre karty dotyczą także pola powierzchni całkowitej graniastosłupa o podstawie trójkątnej.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwody (wielokąta i okręgu), pola (prostokąta, trójkąta i koła) oraz objętości (prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać objętość sześcianu, prostopadłościanu, graniastosłupa prostego.

Typy zadań: Objętości prostopadłościanu i sześcianu: porównaj · Objętość graniastosłupa trójkątnego · Objętość graniastosłupa trójkątnego krok po kroku · Objętość graniastosłupa trójkątnego: dane zbędne · Objętość graniastosłupa trójkątnego: wybierz wynik · Pole powierzchni graniastosłupa trójkątnego · Pole powierzchni graniastosłupa: wybierz wynik · Objętość graniastosłupa trójkątnego w praktyce · Prostopadłościenny pojemnik: ile litrów wody · Pudełko bez pokrywki: ile materiału · Ściany sali w kształcie prostopadłościanu: pole do malowania

Obliczanie brakującego kąta w trójkącie lub czworokącie

Obliczanie brakującego kąta w trójkącie lub czworokącie za pomocą sumy kątów.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program wymaga znajomości sumy kątów trójkąta oraz umiejętności jej uzasadnienia (punkt 5e.EG.11). Suma ta wynosi 180°. Uczeń powinien następnie wykorzystać tę wartość do obliczania kątów, zgodnie z punktami 6e.EG.16 i 6e.EG.17 tego samego cyklu. Miary podawane są w stopniach.

Najczęstszy błąd polega na tym, że uczeń nie myśli o sumie. Oblicza jeden kąt na chybił trafił albo dodaje tylko dwa podane kąty, nie odejmując od sumy. W czworokącie zdarza się też, że uczeń używa 180°, tak jak w trójkącie, podczas gdy suma kątów jest inna. Warto przypomnieć, że czworokąt dzieli się na dwa trójkąty.

Karty ćwiczeń z tego przedmiotu proponują kilka rodzajów zadań. Na przykład należy znaleźć trzeci kąt trójkąta lub trzeci kąt trójkąta w sytuacji praktycznej. Inne karty wymagają obliczenia kąta przy wierzchołku trójkąta równoramiennego albo drugiego kąta ostrego trójkąta prostokątnego. W przypadku czworokąta najbardziej bezpośrednia jest karta „Czwarty kąt czworokąta”. Karta „Suma kątów wielokąta krok po kroku” pomaga powtórzyć metodę etap po etapie.

Powiązanie z podstawą programową: Znać sumę kątów trójkąta i umieć ją udowodnić.
Powiązanie z podstawą programową: Znać i stosować własności kątowe trójkątów szczególnych: trójkąt prostokątny, trójkąt równoramienny, trójkąt równoboczny
Powiązanie z podstawą programową: Znać wartość sumy miar kątów trójkąta
Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywać ją do obliczania kątów, wykonywania konstrukcji i rozwiązywania problemów

Typy zadań: Czwarty kąt czworokąta · Kąty trójkąta: czy taki trójkąt istnieje? · Trzeci kąt trójkąta · Trzeci kąt trójkąta: wybierz wynik · Kąty trójkąta równoramiennego: kąt między ramionami · Kąty w trójkącie: oceń dwa zdania · Kąty trójkąta w danym stosunku · Trzeci kąt trójkąta w praktyce · Kąty trójkąta prostokątnego: drugi kąt ostry (kl. 5–6) · Suma kątów wielokąta krok po kroku (kl. 5–6) · Suma kątów wielokąta: porównaj (kl. 5–6)

Obliczanie pola trójkąta w klasie 5

W klasie 5 (5e) dziecko uczy się obliczać pole trójkąta na podstawie jego podstawy i odpowiadającej jej wysokości, a następnie wykorzystuje to obliczenie w sytuacjach z życia codziennego.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program klasy 5 wymaga obliczania pola trójkąta. Dziecko stosuje zwykłą regułę: podstawa × wysokość ÷ 2. Ćwiczenia dotyczą przede wszystkim trójkątów prostokątnych, w których dwa boki przy kącie prostym pełnią rolę podstawy i wysokości, a także sytuacji z życia codziennego, takich jak pole trójkątnej działki.

Najczęstszym błędem jest zapomnienie o dzieleniu przez 2, czyli pomylenie trójkąta z prostokątem o tej samej podstawie i wysokości. Innym błędem jest wzięcie boku skośnego zamiast wysokości, podczas gdy wysokość musi tworzyć kąt prosty z podstawą. Te pomyłki często biorą się stąd, że na rysunku nie widać wyraźnie, która długość jest wysokością.

W kartach pracy ćwiczenie na ten temat może przybierać różne formy: Pole trójkąta, Pole trójkąta: prostokątny, boki przy kącie prostym, Pole trójkątnej działki, Pole trójkąta: dane zbędne (trzeba wskazać długości, które nie są potrzebne do obliczeń), Pole trójkąta: prawda czy fałsz, Pole trójkąta: znajdź błąd oraz Pola trójkąta i równoległoboku: porównaj. Wersje krok po kroku pomagają dziecku prześledzić pełną metodę.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwody (wielokąta i okręgu), pola (prostokąta, trójkąta i koła) oraz objętości (prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać pole trójkąta.

Typy zadań: Pole trójkąta · Pole trójkąta: prawda czy fałsz · Pole trójkąta: wybierz wynik · Pole trójkąta: znajdź błąd · Pole trójkąta: dokończ zdanie · Pole trójkątnej figury · Pole trójkąta i równoległoboku: porównaj (kl. 5–6) · Pole trójkąta krok po kroku (kl. 5–6) · Pole trójkąta: dane zbędne (kl. 5–6) · Pole trójkąta: prostokątny z przyprostokątnych (kl. 5–6)

Wzór sześcianu w klasie 5

W klasie 5 uczeń uczy się rozpoznawać, czy rysunek płaski jest siatką sześcianu, oraz znajdować ścianę przeciwległą do danej ściany.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń bada związek między bryłą a jej siatką, czyli rysunkiem płaskim, który po złożeniu daje bryłę. Program wymaga powiązania przedstawienia w rzucie równoległym (perspektywie kawalerskiej) z siatką prostopadłościanu, graniastosłupa prostego lub walca obrotowego. Pojęcia rozpoznawania i budowania siatki sześcianu oraz rozpoznawania siatki prostopadłościanu występują w programach klas 3 i 4 szkoły podstawowej, zakłada się więc, że są już opanowane przed klasą 5.

Najczęstszy błąd polega na uznawaniu za „przeciwległe” dwóch ścian, które w rzeczywistości sąsiadują ze sobą, albo na traktowaniu za przeciwległą ściany najbliższej na rysunku. W sześcianie dwie ściany przeciwległe nigdy nie mają wspólnej krawędzi i są oddzielone dwiema innymi ścianami. Na siatce uczeń często się myli, ponieważ rozumuje o położeniu kwadratów leżących płasko, nie wyobrażając sobie składania, przez co źle liczy ściany dzielące te dwie.

Zadania na tej karcie wyglądają następująco:

  • Siatka sześcianu: prawda czy fałsz: uczeń decyduje, czy podany rysunek można złożyć w sześcian.
  • Siatka sześcianu: ściana przeciwległa oraz jej warianty (wybierz wynik, znajdź błąd, prawda czy fałsz): uczeń wskazuje ścianę, która po zamknięciu sześcianu będzie przeciwległa do danej ściany.
  • Siatka sześcianu w sytuacji: wykonanie kostki do gry: uczeń używa siatki do zbudowania kostki, co nadaje konkretny sens pojęciu ściany przeciwległej.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć powiązać przedstawienie w perspektywie kawalerskiej z siatką prostopadłościanu, graniastosłupa prostego lub walca obrotowego.
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać siatkę sześcianu
Powiązanie z podstawą programową: Zbudować siatkę sześcianu
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać siatkę sześcianu
Powiązanie z podstawą programową: Zbudować siatkę sześcianu
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać siatkę prostopadłościanu

Typy zadań: Siatka sześcianu – ściana naprzeciw: znajdź błąd · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw: prawda czy fałsz · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw: wybierz wynik · Siatka sześcianu w zadaniu tekstowym: kostka do gry · Siatka sześcianu: czy to siatka? (kl. 5–6)

Symetralna i dwusieczna: rysowanie i zastosowanie

Uczeń uczy się definiować symetralną odcinka oraz dwusieczną kąta, konstruować je i opierać się na ich własnościach, aby rozwiązywać zadania.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń poznaje definicję symetralnej odcinka (prostej prostopadłej do odcinka, przechodzącej przez jego środek) oraz definicję dwusiecznej kąta wypukłego (półprostej dzielącej kąt na dwa równe kąty). Uczy się także stosować charakterystyczną własność symetralnej: każdy punkt symetralnej jest jednakowo oddalony od obu końców odcinka.

Te pojęcia wprowadza się już w klasie 6. W klasie 7 program wymaga w szczególności znajomości własności symetralnych i okręgu opisanego na trójkątach szczególnych. Pozostałe zagadnienia (współpękowość symetralnych boków trójkąta, konstrukcja okręgu opisanego) należą do całego cyklu 4 i nie wszystkie są oczekiwane w klasie 7.

Częsty błąd polega na poprowadzeniu prostopadłej przechodzącej przez dowolny punkt odcinka, z pominięciem tego, że symetralna musi przechodzić przez środek. W przypadku dwusiecznej uczeń czasem dzieli kąt „mniej więcej” bez sprawdzenia, czy obie części są rzeczywiście równe.

Dla tej kompetencji w tym przedmiocie nie ma jeszcze żadnego modelu zadania. Sytuacje konstrukcyjne i problemy do rozwiązania musi przygotować nauczyciel.

Powiązanie z podstawą programową: Znać własności symetralnych oraz okręgu opisanego na trójkątach szczególnych.
Powiązanie z podstawą programową: Znać definicję dwusiecznej kąta wypukłego
Powiązanie z podstawą programową: Stosować definicję dwusiecznej kąta do wykonywania konstrukcji i rozwiązywania zadań
Powiązanie z podstawą programową: Wiedzieć, że symetralne boków trójkąta są współbieżne
Powiązanie z podstawą programową: Znać i konstruować okrąg opisany na trójkącie
Powiązanie z podstawą programową: Znać definicję symetralnej odcinka
Powiązanie z podstawą programową: Rozumieć i stosować własność charakterystyczną symetralnej odcinka
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania, opierając się na własności charakterystycznej symetralnej odcinka

Typy zadań: Dwusieczna kąta · Dwusieczna kąta: prawda czy fałsz · Dwusieczna kąta: znajdź błąd · Symetralna odcinka · Obwód z symetralną: wybierz wynik

Obliczanie pola równoległoboku

Twoje dziecko uczy się obliczać pole równoległoboku na podstawie jego podstawy i wysokości, a następnie wykorzystywać ten wzór do wyznaczania brakującej wielkości.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program wymaga umiejętności obliczania pola równoległoboku. Nie podaje zakresu liczb dla tego punktu, a zadania w tej klasie koncentrują się na podstawie i wysokości. Uczeń mnoży podstawę przez wysokość, w tej samej jednostce długości.

Najczęstszy błąd polega na mnożeniu podstawy przez bok pochyły zamiast przez wysokość. Wysokość to odległość prostopadła między dwoma równoległymi bokami, a nie długość boku skośnego. W pochylonym równoległoboku te dwie długości są różne, więc wynik jest błędny.

Karty pracy w tej klasie proponują kilka typów zadań:

  • bezpośrednie obliczanie pola równoległoboku, na przykład „Pole równoległoboku”;
  • wybór poprawnego wyniku spośród kilku propozycji, jak w zadaniu „Pole równoległoboku: wybierz wynik”;
  • wskazanie zbędnej danej w treści zadania, na podstawie pytania „Która dana jest zbędna?”;
  • praca z mieszanymi jednostkami, na przykład podstawa w dm, a wysokość w cm („Równoległobok w dm i cm: wybierz wynik” oraz „podstawa w dm, wysokość w cm”);
  • wyznaczanie wysokości na podstawie znanego pola, z zadaniem „wysokość z pola”.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć obliczać pole równoległoboku i figur złożonych.

Typy zadań: Pole równoległoboku · Pole równoległoboku: wybierz wynik · Pole równoległoboku: która dana jest zbędna? · Pole równoległoboku: podstawa w dm, wysokość w cm · Pole równoległoboku: wysokość z pola · Pole równoległoboku w dm i cm: wybierz wynik (kl. 6)

Obliczanie pola figury przez jej rozłożenie na części

W klasie 5 uczeń uczy się obliczać pole złożonej figury, dzieląc ją na proste figury, których pole zna.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkt programu wymaga umiejętności obliczania pola równoległoboku oraz figur złożonych. W przypadku figury złożonej uczeń dzieli ją na proste części, na przykład prostokąty lub trójkąty, oblicza pole każdej części, a następnie dodaje lub odejmuje wyniki. Program klasy 5 nie określa tutaj konkretnego zakresu liczb: ćwiczenia pozostają w ramach długości i pól omawianych na cyklu 4.

Najczęstszym błędem jest zapomnienie o jakiejś części figury lub policzenie dwa razy wspólnego obszaru. Na przykład w figurze w kształcie litery L uczeń oblicza duży prostokąt i zapomina odjąć brakujący mały fragment albo dodaje dwie długości, nie sprawdzając, do której części figury należą. Brakującą długość trzeba też wyznaczyć na podstawie innych boków, zanim będzie można obliczyć pole.

W praktyce karty pracy proponują kilka formatów:

  • Pole figury w kształcie litery L: uczeń dzieli figurę, oblicza każdy prostokąt i łączy otrzymane pola.
  • Pole figury złożonej: wybierz wynik: spośród kilku podanych odpowiedzi uczeń wskazuje poprawne pole.
  • Pole figury złożonej: prawda czy fałsz: uczeń sprawdza, czy stwierdzenia dotyczące pola są prawdziwe.
  • Pole figury złożonej: znajdź błąd: uczeń wykrywa błąd w już wykonanym obliczeniu i go poprawia.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć obliczać pole równoległoboku i figur złożonych.

Typy zadań: Pole figury w kształcie litery L · Pole figury złożonej: prawda czy fałsz · Pole figury złożonej: wybierz wynik · Pole figury złożonej: znajdź błąd · Pole figury w kształcie litery L: koszt pokrycia

Obliczanie objętości prostopadłościanu

Uczeń uczy się obliczać objętość sześcianu lub prostopadłościanu na podstawie jego trzech wymiarów, mnożąc długość, szerokość i wysokość.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń powinien umieć obliczać objętość sześcianu, prostopadłościanu i graniastosłupa prostego (punkt 5e.EG.5). Program nie określa zakresu liczb dla tej umiejętności, dlatego ta strona nie narzuca żadnych ograniczeń wartości.

Najczęstszym błędem jest dodawanie trzech wymiarów zamiast ich mnożenia albo obliczanie tylko pola jednej ściany. Objętość mówi, ile małych sześcianików wypełnia bryłę, stąd mnożenie: długość × szerokość × wysokość.

Dostępne modele do tej umiejętności to m.in.:

  • Objętość sześcianu i Objętość prostopadłościanu, do bezpośredniego zastosowania wzoru;
  • Objętość prostopadłościanu: zadanie (pudełko) i krok po kroku, do odczytywania wymiarów z treści zadania;
  • Objętość prostopadłościanu: brakująca krawędź, gdzie szuka się wymiaru na podstawie objętości;
  • Objętość bryły złożonej z dwóch prostopadłościanów, do rozkładania bryły na dwie części;
  • Objętość: krawędzie k razy dłuższe i porównaj dwa pudełka, do obserwowania wpływu zmiany wymiarów i porównywania objętości.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać objętość sześcianu, prostopadłościanu, graniastosłupa prostego.
Powiązanie z podstawą programową: Porównywanie objętości
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać objętość
Powiązanie z podstawą programową: Znać jednostkę sześcian centymetr

Typy zadań: Prostopadłościan: dobierz wartości · Prostopadłościan: dokończ zdanie · Prostopadłościan: oceń dwa zdania · Objętość: krawędzie k razy dłuższe · Objętość z sześcianów jednostkowych (kl. 5) · Plan budowli: ile sześcianów (kl. 4–5) · Budowla z sześcianów: ile sześcianów (kl. 4–5) · Objętość prostopadłościanu (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu krok po kroku (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: dane zbędne (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: znajdź błąd (kl. 5–6) · Objętość sześcianu (kl. 5–6) · Wysokość prostopadłościanu z objętości: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Budowla z sześcianów: ile dołożyć do prostopadłościanu (kl. 5–6) · Objętość bryły z dwóch prostopadłościanów (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: brakująca krawędź (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: porównaj dwa pudełka (kl. 5–6) · Plan budowli: widok z boku (kl. 5–6) · Plan budowli: widok z przodu (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: z treścią (kl. 5–6)

Obwód i pole koła: obliczenia z użyciem π

W klasie 5 (5e) uczeń uczy się obliczać pole koła i ćwiczy rozpoznawanie obwodu okręgu z liczbą π.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 zagadnienie z programu to obliczanie pola koła. Karty pracy dla tej klasy zawierają także zadania dotyczące obwodu oraz obwodu koła, jednak zagadnienia o obwodzie koła pojawiają się w programie w klasie 6, a objętości walców również są w programie. Oczekiwane jest tu przede wszystkim pole, z pracą rozpoznawczą dotyczącą obwodu.

Najczęstszy błąd wynika z pomylenia promienia z średnicą. Uczeń, który czyta „średnica 6 cm” i wstawia 6 bezpośrednio do wzoru, otrzymuje wynik dwukrotnie za mały lub za duży, zależnie od przypadku. Warto przypomnieć, że średnica przechodzi przez środek koła i że promień jest jej połową.

W kartach pracy spotyka się w szczególności:

  • Obwód koła: obliczanie długości brzegu koła na podstawie danej liczbowej.
  • Pole koła: obliczanie powierzchni koła i zapisywanie wyniku.
  • Pole koła: wybierz wynik: spośród kilku propozycji wskazanie poprawnego pola.
  • Obwód: wybierz liczbę przed π: wskazanie liczby, przez którą mnoży się π we wzorze na obwód.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwody (wielokąta i okręgu), pola (prostokąta, trójkąta i koła) oraz objętości (prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać pole koła, objętość walca obrotowego.
Powiązanie z podstawą programową: Wiedzieć, że obwód koła jest proporcjonalny do jego średnicy
Powiązanie z podstawą programową: Znać wzór na obwód koła
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwód koła

Typy zadań: Długość okręgu · Pole koła · Pole koła: wybierz wynik · Długość okręgu: wybierz liczbę przed π

Symetria środkowa (obrót o 180°) w klasie 5

W klasie 5 (5e) uczeń uczy się definiować symetrię środkową (półobrót) oraz konstruować symetryczny obraz punktu lub figury względem środka.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń poznaje pojęcie symetrii środkowej, czyli obrotu o połowę pełnego kąta (180°) wokół punktu zwanego środkiem. Figura zostaje przekształcona przez obrót o 180° wokół tego punktu. Uczeń powinien znać własności tego obrotu i umieć z nich korzystać, aby znaleźć symetryczny punkt lub symetryczną figurę. Program nie określa tutaj konkretnego zakresu liczb dla tego pojęcia.

Najczęstszym błędem jest umieszczenie punktu symetrycznego po niewłaściwej stronie lub w niewłaściwej odległości od środka. Wielu uczniów myli też symetrię środkową z symetrią osiową, która odbywa się względem prostej. Pomocna zasada jest prosta: środek jest środkiem odcinka łączącego punkt z jego symetrycznym punktem.

W kartach pracy ćwiczenia przybierają różne formy:

  • Symetria środkowa: czy figura ma środek? Uczeń obserwuje figurę i decyduje, czy obrót o połowę kąta pełnego pozostawia ją bez zmian.
  • Symetria środkowa: środek pary punktów Uczeń wskazuje wspólny środek dwóch punktów symetrycznych, czyli ich środek odcinka.
  • Punkt symetryczny względem punktu Uczeń konstruuje obraz danego punktu względem ustalonego środka.
  • Symetria środkowa: wybierz współrzędną Uczeń uzupełnia współrzędne punktu symetrycznego do danego punktu.

Powiązanie z podstawą programową: Zdefiniować półobrót lub symetrię środkową.
Powiązanie z podstawą programową: Znać własności obrotu o 180 stopni.

Typy zadań: Symetria środkowa: czy figura ma środek symetrii? · Odbicie względem punktu: wybierz współrzędną · Punkt symetryczny względem punktu · Symetria środkowa: środek symetrii pary punktów

Środek odcinka i współrzędne

Uczeń uczy się wyznaczać środek odcinka, którego końce są podane za pomocą swoich współrzędnych, a następnie wyznaczać drugi koniec odcinka na podstawie środka.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5. uczeń pracuje nad ideą środka odcinka: jest to punkt położony w jednakowej odległości od jego dwóch końców. Karty pracy każą mu wyznaczać ten środek na podstawie współrzędnych końców, a czasem wykonać drogę odwrotną. Program klasy piątej przygotowuje w ten sposób pojęcie median w trójkącie, czyli odcinków łączących każdy wierzchołek ze środkiem przeciwległego boku.

Dokładne obliczanie współrzędnych środka znajduje się w programie klasy drugiej (punkty 2de.G.8 i 2de.G.12), a nie w klasie piątej. W klasie 5. jest to zatem pierwsze podejście, opierające się na liczbach względnych.

Najczęstszy błąd polega na dodawaniu współrzędnych bez dzielenia wyniku przez dwa lub na zapomnieniu, że trzeba podzielić odległość między dwoma końcami. Przy liczbach ujemnych znak jest często źle traktowany: uczeń dodaje lub odejmuje, nie zwracając uwagi na znaki.

Kilka typów zadań pracuje nad tym pojęciem:

  • Środek odcinka: bezpośrednie obliczenie środka na podstawie dwóch końców.
  • Środek odcinka: znajdź błąd oraz prawda czy fałsz: wskazywanie błędnego rachunku lub nieprawdziwego stwierdzenia.
  • Środek odcinka: wstaw znak: praca nad obsługą znaków.
  • Środek odcinka: dane zbędne: rozpoznawanie informacji potrzebnych.
  • Drugi koniec oraz Drugi koniec odcinka: wybierz współrzędną: wyznaczanie końca odcinka na podstawie znanego środka.
  • Środek odcinka w sytuacji: punkt w połowie drogi oraz Środek w sytuacji: gdzie jest drugi koniec: osadzenie pojęcia w konkretnym kontekście.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać odległość między dwoma punktami. Obliczać współrzędne środka odcinka.
Powiązanie z podstawą programową: Wektorowa charakteryzacja środka odcinka
Powiązanie z podstawą programową: Zdefiniować i wykreślić środkowe w trójkącie.

Typy zadań: Środek odcinka · Środek odcinka: dane zbędne · Środek odcinka w zadaniu tekstowym: punkt w połowie drogi · Drugi koniec odcinka: wybierz współrzędną (kl. 8) · Środek odcinka: prawda czy fałsz (kl. 8) · Środek odcinka: wstaw znak (kl. 8) · Środek odcinka: znajdź błąd (kl. 8) · Drugi koniec odcinka (kl. 8) · Środek odcinka w zadaniu tekstowym: gdzie jest drugi koniec (kl. 8–9)

Znajdowanie brakującej części kąta

Twoje dziecko uczy się obliczać miarę nieznanego kąta na podstawie znanej sumy: pełnego kąta (360°) podzielonego na kilka części albo trzech kątów trójkąta (180°). Chodzi o odejmowanie w stopniach, na liczbach całkowitych.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie piątej uczeń opiera się na znanych sumach, aby znaleźć brakującą część. Wie, że kąty tworzące pełny obrót mają razem 360°, a trzy kąty trójkąta razem 180°. Brakującą miarę oblicza, odejmując znane miary od sumy.

Najczęstszy błąd polega na odejmowaniu od złej sumy, na przykład od 180° wtedy, gdy należałoby odjąć od 360°, lub odwrotnie. Uczeń otrzymuje wtedy rachunek poprawny pozornie, lecz błędny w swojej zasadzie. Inną trudnością są dane zbędne: niektóre zadania podają miarę, która nie jest potrzebna do obliczeń, a uczeń musi wiedzieć, którą z nich wziąć pod uwagę.

Na kartach pracy znajdziemy m.in.:

  • Brakująca część kąta: wybrać miarę, która uzupełnia kąt.
  • Brakujący kąt w kącie pełnym: znaleźć trzeci kąt na podstawie dwóch pozostałych w pełnym obrocie.
  • Trzeci kąt trójkąta: obliczyć krok po kroku, a następnie z danymi zbędnymi do wyłapania.

Powiązanie z podstawą programową: Charakteryzować równoległość za pomocą kątów: kąty naprzemianległe wewnętrzne, kąty odpowiadające.
Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywać ją do obliczania kątów, wykonywania konstrukcji i rozwiązywania problemów
Powiązanie z podstawą programową: Konstruować kąt równy sumie dwóch danych kątów lub kąt będący wielokrotnością danego kąta

Typy zadań: Proste równoległe i sieczna: brakujący kąt · Brakująca część kąta (kl. 4–6) · Brakująca część kąta: trzy kąty w kącie pełnym (kl. 4–6) · Brakująca część kąta: wybierz miarę (kl. 4–6) · Trzeci kąt trójkąta krok po kroku (kl. 4–6) · Trzeci kąt trójkąta: dane zbędne (kl. 4–6) · Trzeci kąt w kącie pełnym: wybierz miarę (kl. 4–6)

Organizacja i zarządzanie danymi oraz prawdopodobieństwo

Wykres kołowy: kąty i liczebności

Czytanie i tworzenie wykresu kołowego: powiązanie udziału każdej kategorii z wielkością jej wycinka.

typów zadań: 25Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń powinien przedstawiać dane w postaci diagramu kołowego, czyli koła podzielonego na wycinki. Program nie określa tutaj zakresu liczb: istotne jest umiejętne przechodzenie od tabeli liczebności lub procentów do diagramu i odwrotnie. W kartach dla klasy 5 uczeń oblicza kąt wycinka na podstawie liczebności lub procentu, a następnie odnajduje liczebność lub procent na podstawie kąta.

Najczęstszy błąd polega na myleniu procentu z kątem. Uczeń, który ma przedstawić 30 %, zapisuje „30°”, podczas gdy pełne koło ma 360°, a 30 % z 360° daje 108°. Zapomina, że wycinek ma być częścią całego koła. Inna trudność wiąże się z łączną liczebnością: uczeń oblicza kąt danej kategorii bez dzielenia przez sumę albo wybiera błędną sumę, gdy podano kilka liczebności.

W praktyce karty zawierają kilka typów ćwiczeń:

  • Kąt wycinka oraz kąt według procentu: obliczanie kąta na podstawie danych.
  • Liczebność na podstawie kąta oraz liczebność na podstawie procentu: odtwarzanie danych.
  • Brakujący procent oraz ile więcej: uzupełnianie diagramu lub porównywanie dwóch części.
  • Znajdź błąd oraz prawda czy fałsz: wykrywanie błędnego rachunku, na przykład kąta otrzymanego przez bezpośrednie przyjęcie procentu.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać, na papierze lub za pomocą arkusza kalkulacyjnego z funkcją tworzenia wykresów, dane w postaci tabeli, diagramu (diagramu słupkowego, diagramu kołowego) lub wykresu kartezjańskiego.

Typy zadań: Diagram kołowy: brakujący procent · Diagram kołowy: część jako ułamek · Diagram kołowy: dwie części razem · Diagram kołowy: kąt wycinka · Wykres kołowy: wybierz kąt wycinka · Diagram kołowy – kąt wycinka z procentu: znajdź błąd · Diagram kołowy – liczebność z procentu: wstaw znak · Diagram kołowy – liczebność z procentu: znajdź błąd · Diagram kołowy – procent z liczby głosów: wstaw znak · Diagram kołowy – procent z liczby głosów: znajdź błąd · Diagram kołowy: brakująca liczba głosów · Diagram kołowy: ile osób w dwóch częściach · Diagram kołowy: ile osób w dwóch częściach: wybierz wynik · Diagram kołowy: kąt wycinka z procentu · Diagram kołowy: kąt wycinka z procentu: prawda czy fałsz · Diagram kołowy: kąt wycinka z procentu: wybierz wynik · Diagram kołowy: liczebność z kąta · Diagram kołowy: liczebność z procentu · Diagram kołowy: liczebność z procentu: prawda czy fałsz · Diagram kołowy: o ile więcej osób · Diagram kołowy: o ile więcej osób: wybierz wynik · Diagram kołowy: procent z liczby głosów · Diagram kołowy: procent z liczby głosów: prawda czy fałsz · Diagram kołowy: procent z liczby głosów: wybierz wynik · Liczebność z diagramu kołowego: wybierz wynik · Diagram kołowy: liczba ankietowanych z części (kl. 8–10)

Prawdopodobieństwo: obliczanie szans wystąpienia zdarzenia

Uczeń uczy się obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia w prostym doświadczeniu, w którym wszystkie wyniki mają jednakową szansę, na przykład w rzucie kostką lub w losowaniu kuli.

typów zadań: 12Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W doświadczeniu, w którym każdy wynik ma tę samą szansę (zrównoważona kostka, karta wylosowana na chybił trafił, kula wyciągnięta bez patrzenia), uczeń najpierw liczy łączną liczbę możliwych wyników, a następnie te, które realizują żądane zdarzenie. Prawdopodobieństwo zapisuje w postaci „a szans na b”. Program wymaga również, by wiedzieć, że prawdopodobieństwo jest liczbą z przedziału od 0 do 1, a pojęcie to pojawia się już w klasie CM2, a następnie w klasie 6. Najczęstszym błędem jest odwrócenie ułamka, na przykład zapisanie „5 szans na 2” lub „5/2” dla jednej kuli na pięć, albo zapomnienie o policzeniu wszystkich możliwych wyników. Inną pułapką jest założenie, że wszystkie wyniki są jednakowo prawdopodobne, podczas gdy kontekst na to nie pozwala, na przykład gdy w worku jest więcej kul jednego koloru niż innego.

W klasie 5 wydrukowane zadania mają następującą postać:

  • Rzut kostką i losowanie ponumerowanej karty: policzyć wyniki sprzyjające na tle wszystkich.
  • Wylosuj kulę z pudełka oraz Prawdopodobieństwo: ile kul tego koloru: wyznaczyć liczbę kul na podstawie podanego prawdopodobieństwa.
  • Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego: obliczyć szansę, że zdarzenie nie zajdzie.
  • Szanse w dwóch workach: porównaj oraz Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz: porównać dwie sytuacje i uzasadnić.
  • Prawdopodobieństwo: znajdź błąd: wskazać błąd w rozumowaniu w podanej odpowiedzi.

Powiązanie z podstawą programową: Wiedzieć, że prawdopodobieństwo jest liczbą z przedziału od 0 do 1.
Powiązanie z podstawą programową: Umieć obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia jako sumę prawdopodobieństw wyników, które je tworzą.
Powiązanie z podstawą programową: Stosować zależność P(A) = Card(A)/Card(Ω) w przypadku zdarzeń równoprawdopodobnych.
Powiązanie z podstawą programową: Poruszać zagadnienia dotyczące przypadku na podstawie prostych problemów.
Powiązanie z podstawą programową: Używać słownictwa z zakresu prawdopodobieństwa w konkretnych kontekstach: doświadczenie losowe, wynik, zdarzenie.
Powiązanie z podstawą programową: Przypisywać prawdopodobieństwa w prostych przypadkach (jednakowe prawdopodobieństwo).
Powiązanie z podstawą programową: Znać, że prawdopodobieństwo zdarzenia jest liczbą z przedziału od 0 do 1
Powiązanie z podstawą programową: Obliczanie prawdopodobieństw w prostych sytuacjach równego prawdopodobieństwa
Powiązanie z podstawą programową: W sytuacji równoprawdopodobieństwa, w prostym doświadczeniu losowym, wyrażać prawdopodobieństwo zdarzenia w postaci „a szans na b”

Typy zadań: Koło losujące: liczba większa niż k · Koło losujące: pola zacieniowane · Losowanie kuli z pudełka · Rzut kostką · Losowanie kartki z liczbą · Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego · Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo: wybierz wynik · Prawdopodobieństwo: znajdź błąd · Szanse w dwóch urnach: porównaj · Prawdopodobieństwo: ile jest kul danego koloru · Losowanie bez patrzenia — jakie prawdopodobieństwo?

Jaki procent stanowi dana część całości?

W tej klasie uczeń uczy się wyrażać część w stosunku do całości w postaci procentu, w prostych przypadkach.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym poziomie uczeń powinien umieć określić, jaką część jednej wielkości stanowi inna, i zapisać ją w postaci procentu. Program wymaga zrozumienia, co oznacza procent (proporcja na 100), oraz umiejętności obliczania proporcji, czyli stosunku części do całości, w prostych przypadkach.

Najczęstszy błąd polega na odwróceniu dwóch liczb: uczeń dzieli całość przez część zamiast dzielić część przez całość. Otrzymuje wtedy wynik większy niż 1 dla części mniejszej od całości, co powinno go zaniepokoić. Kolejna trudność pojawia się w ostatnim kroku: zamiana wyniku dziesiętnego lub ułamkowego na procent, na przykład przez pomnożenie przez 100.

Na kartach pracy w klasie spotyka się przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Jaki to procent? : określenie procentu odpowiadającego danej części.
  • Jaki procent całości to jest? : umieszczenie części w całym zbiorze.
  • Jaki procent: porównaj dwie części : zestawienie dwóch części w postaci procentów.
  • Jaki procent: zapisz ułamek w procentach : przejście od ułamka do procentu.
  • Jaki procent: wybierz wynik : wskazanie właściwego procentu spośród podanych propozycji.
  • Procent: reszta: wybierz odpowiedź : znalezienie części, która pozostaje po odjęciu jednej części.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać, stosować, wyrażać proporcję w różnych postaciach (dziesiętnej, ułamkowej, procentowej).
Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywanie związku między liczebnościami, proporcjami i procentami.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać liczebności i częstości (wyrażone w postaci dziesiętnej, ułamkowej lub procentowej).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać, stosować proporcje, procenty.
Powiązanie z podstawą programową: Rozumieć znaczenie procentu
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać proporcję (stosunek części do całości) i wyrażać ją w postaci procentu w prostych przypadkach
Powiązanie z podstawą programową: Znać definicję procentu

Typy zadań: Jakim procentem jest liczba? · Jakim procentem: zamień ułamek na procent · Procent: reszta całości: wybierz odpowiedź · Jaki to procent: wybierz wynik · Jakim procentem: porównaj dwa udziały · Jaki to procent całości?

Odczytywanie i porównywanie danych na wykresie

Uczeń uczy się czytać tabelę, diagram lub wykres, porównywać zawarte w nich wartości oraz obliczać liczebności i częstości, wyrażone w postaci ułamka, liczby dziesiętnej lub procentu.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5. uczeń musi czytać i interpretować informacje przedstawione w postaci tabel, diagramów i wykresów oraz obliczać liczebności i częstości, które może wyrażać jako ułamek, liczbę dziesiętną lub procent. Chodzi o to, by powiedzieć, co oznacza słupek, pole lub symbol, a następnie porównać wartości między sobą.

Najczęstszy błąd polega na pomyleniu liczebności (liczby osób lub przedmiotów) z częstością (udziałem tej liczebności w całości). Uczeń może podać „12”, gdy pytanie dotyczy udziału procentowego, albo porównać dwa słupki, nie sprawdziwszy, ile warta jest jedna podziałka. Na piktogramie zdarza się też zapomnieć, że każdy symbol przedstawia kilka jednostek.

W kartach tej serii ćwiczenia przybierają różne formy:

  • Diagram słupkowy: porównywanie słupków między sobą.
  • Diagram kreskowy: określenie, o ile więcej, oraz ocena, czy stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe.
  • Pikogram w skali: obliczenie różnicy z uwzględnieniem skali.
  • Udział słupka w całości w procentach: wyrażenie częstości.
  • Średnia z diagramu punktowego lub z czterech słupków: obliczenie średniej na podstawie odczytanych danych.
  • Znajdź błąd: wskazanie błędnego odczytu w diagramie kreskowym.

Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać wykres, histogram, diagram słupkowy lub kołowy, wykres pudełkowy lub inną reprezentację (wskazywać początek układu współrzędnych, jednostki podziałki lub skale itp.).
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić od wykresu do danych i odwrotnie.
Powiązanie z podstawą programową: Czytać i komentować powszechnie stosowane wykresy: • diagram słupkowy; • diagram kołowy, półkolowy; • wykres liniowy, diagram punktowy (diagram kartezjański).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać liczebności i częstości (wyrażone w postaci dziesiętnej, ułamkowej lub procentowej).
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać i interpretować informacje przedstawione w postaci tabel, diagramów i wykresów.
Powiązanie z podstawą programową: Dokonywanie wyboru poprzez filtrowanie danych w tabeli według kryterium
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać i interpretować dane z tabeli jedno- lub dwuwymiarowej, diagramu słupkowego lub wykresu liniowego
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania jedno- lub wieloetapowe z wykorzystaniem danych z tabeli jedno- lub dwuwymiarowej, diagramu słupkowego lub wykresu liniowego.
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać i interpretować dane z tabeli, diagramu słupkowego, diagramu kołowego lub wykresu liniowego
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania w jednym lub dwóch krokach, wykorzystując dane z tabeli, diagramu słupkowego, diagramu kołowego lub wykresu liniowego

Typy zadań: Diagram obrazkowy ze skalą: o ile więcej · Udział słupka w całości w procentach · Średnia czterech słupków diagramu · Średnia czterech słupków diagramu: wybierz wynik · Średnia z wykresu kropkowego · Diagram słupkowy – o ile więcej: znajdź błąd (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: o ile więcej — prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: porównaj słupki (kl. 4–6) · Odczyt z diagramu: wybierz sumę słupków (kl. 4–6)

Średnia zestawu danych

Twoje dziecko uczy się obliczać średnią arytmetyczną prostego zbioru danych, a następnie wyjaśniać, co ta liczba oznacza.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie piątej uczeń uczy się obliczać średnią arytmetyczną zbioru danych: dodaje wszystkie wartości, a następnie dzieli sumę przez liczbę wartości. Musi też zinterpretować wynik, czyli wyjaśnić, co on oznacza w danej sytuacji (na przykład średnia ocen albo średni czas dojazdu).

Najczęstszym błędem jest dzielenie przez liczbę różnych wartości zamiast przez całkowitą liczbę wartości albo pominięcie jednej wartości w sumie. Inną częstą pomyłką jest traktowanie wartości środkowej zbioru jako średniej, podczas gdy są to dwa różne pojęcia.

W kartach pracy dla klasy piątej średnia występuje w kilku formach: bezpośrednie obliczanie średniej, odczytywanie jej z diagramu słupkowego, wybór poprawnego wyniku spośród kilku propozycji lub porównywanie średnich dwóch zbiorów. Niektóre karty zawierają dane zbędne, które trzeba usunąć przed obliczeniami, a inne wymagają odnalezienia brakującej liczby na podstawie podanej średniej. Ćwiczenia „Średnia krok po kroku” pomagają śledzić obliczenia etap po etapie.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować miary statystyczne dla szeregu statystycznego.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować wskaźniki statystyczne (średnia, mediana, kwartyle) dla szeregu statystycznego (w zależności od sposobu jego prezentacji: dane surowe, dane pogrupowane w klasy, reprezentacje graficzne).
Powiązanie z podstawą programową: Liniowość średniej.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować średnią arytmetyczną szeregu danych.

Typy zadań: Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie · Średnia i mediana: oceń dwa zdania · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią · Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6)

Szacowanie prawdopodobieństwa za pomocą częstości

Twoje dziecko uczy się powtarzać doświadczenie losowe, notować wyniki, a następnie wyciągać z nich oszacowane prawdopodobieństwo na podstawie zaobserwowanych częstości.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń fizycznie powtarza prosty eksperyment losowy, na przykład rzut monetą lub kostką, i zapisuje zaobserwowane wyniki w tabeli liczebności i częstości. Częstość wyniku to liczba razy, w których się pojawił, podzielona przez łączną liczbę powtórzeń. Program nie określa tutaj konkretnego zakresu liczby powtórzeń.

Najczęstszy błąd polega na myleniu częstości zaobserwowanej z prawdopodobieństwem: uczeń odczytuje częstość z kilku prób i uznaje ją za dokładne prawdopodobieństwo. Programy nauczania umieszczają dalszy ciąg tej idei później: gdy liczba powtórzeń jest duża, zaobserwowana częstość jest zbliżona do prawdopodobieństwa, ale może się od niego oddalać w małej serii. Dlatego normalne jest, że mała liczba prób daje wynik nieco inny niż oczekiwany.

W kartach pracy tej klasy typowe zadanie polega na oszacowaniu prawdopodobieństwa na podstawie przeprowadzonego doświadczenia, z wykorzystaniem tabeli częstości. Inne karty proponują wybór prawdopodobieństwa wyniku na podstawie podanych częstości albo wybór prawdopodobieństwa zdarzenia przeciwnego. Są to trzy typy zadań, które spotyka się we wzorcowych ćwiczeniach w tej klasie.

Powiązanie z podstawą programową: Uproszczone sformułowanie prawa wielkich liczb: „Gdy n jest duże, z wyjątkiem wyjątkowych sytuacji, zaobserwowana częstość jest bliska prawdopodobieństwa.”
Powiązanie z podstawą programową: Powtórzyć materialnie proste doświadczenie losowe. Zapisać zaobserwowane wyniki w tabeli liczebności i częstości.
Powiązanie z podstawą programową: Porównywać wyniki powtarzanego doświadczenia losowego z obliczonym prawdopodobieństwem

Typy zadań: Oszacuj prawdopodobieństwo z doświadczenia · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo przeciwne

Proporcjonalność, funkcje

Obliczanie procentu danej wielkości

Uczeń uczy się znajdować procent liczby lub wielkości, rozumiejąc, że „20 %” oznacza 20 części na 100.

typów zadań: 17Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń powinien umieć znaleźć część liczby lub wielkości na podstawie procentu, na przykład 25 % z 80. Program wymaga też, aby rozumiał znaczenie procentu (proporcja na 100) i potrafił go stosować. Zadania w tej klasie obejmują procenty mniejsze niż 1, jak i większe niż 100, co wskazuje zakres pracy na tym poziomie.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu procentu jak zwykłej liczby jednostek: uczeń oblicza „20 % z 50”, dodając lub odejmując 20 od 50, albo wykonując bezpośrednio 20 × 50 bez powrotu do setnych części. Trzeba wtedy wrócić do znaczenia: 20 % z 50 to 20 części na 100 z 50, czyli ułamek wielkości, a nie suma.

W praktyce karty pracy proponują na przykład: obliczanie procentu liczby, wykonywanie tego krok po kroku, porównywanie dwóch wyników, wybieranie właściwej odpowiedzi lub stwierdzanie, czy zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe. Inne modele prowadzą przez ułamek („25 % jest równe 1/4”), używają modelu prostokątów słupkowych do zobrazowania części albo wymagają wskazania danych zbędnych w treści zadania.

Powiązanie z podstawą programową: Używać proporcji do obliczania części, znając całość, lub całości, znając część.
Powiązanie z podstawą programową: Zbiory odniesienia zawierające się w sobie: procent z procentu.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie prostych sytuacji, w których występują procenty z procentów.
Powiązanie z podstawą programową: Stosować proporcje, procenty.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać, stosować proporcje, procenty.
Powiązanie z podstawą programową: Rozumieć znaczenie procentu
Powiązanie z podstawą programową: Zastosowywanie procentu do wielkości lub liczby
Powiązanie z podstawą programową: Znać definicję procentu

Typy zadań: Procent liczby na modelu paskowym · Procent liczby — wybierz odpowiedź · Procent liczby: dane zbędne · Procent liczby: prawda czy fałsz · Procent liczby: znajdź błąd · Procent mniejszy niż 1 · Procent większy niż 100 · Procent z liczby: procent jako ułamek · Procenty dwóch liczb: porównaj · Procenty różnych liczb: uporządkuj · Procent liczby: dobierz wartości · Procent liczby: dokończ zdanie · Procent liczby: oceń dwa zdania · Procent liczby: porównaj dwa wyniki · Procent liczby w zadaniu tekstowym · Procent liczby: zamiana procentu z liczbą · Procent z reszty: ile osób przychodzi pieszo · Oblicz procent liczby (kl. 6) · Procent liczby krok po kroku (kl. 6)

Odległość, prędkość i czas: połącz wszystkie trzy

W klasie 5 (5e) uczeń uczy się obliczać odległość, prędkość lub czas trwania na podstawie dwóch pozostałych wielkości, wykorzystując współczynnik proporcjonalności.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń używa średniej prędkości jako współczynnika proporcjonalności w konkretnych sytuacjach: podróż, bieg, przemieszczenie. Potrafi przejść od dwóch z trzech wielkości (odległość, prędkość, czas) do trzeciej, mnożąc lub dzieląc. Program cyklu 4 wskazuje także, już od klasy 4, stosowanie wielkości ilorazowych z jednostką lub bez; w klasie 5 wraca się do ich użycia dla prędkości. Punkty programu nie podają dla tej klasy zakresu liczbowego, dlatego tutaj żaden zakres nie jest podany.

Najczęstszy błąd wynika z wyboru działania: uczeń mnoży, gdy trzeba dzielić, lub odwrotnie, ponieważ nie zastanowił się nad znaczeniem szukanej wielkości. Innym częstym błędem jest mieszanie jednostek, na przykład podanie czasu w minutach przy prędkości wyrażonej w kilometrach na godzinę. Wreszcie, przy średniej prędkości na kilku etapach uczeń dodaje lub uśrednia prędkości zamiast dzielić całkowitą odległość przez całkowity czas.

Karty tej serii obejmują następujące wzory:

  • Prędkość w zależności od odległości i czasu: z jaką prędkością jechał?
  • Odległość w zależności od prędkości i czasu: jaką odległość przejdzie?
  • Odległość, prędkość, czas: oblicz czas trwania i kto jechał szybciej?
  • Średnia prędkość krok po kroku: prowadzony tok rozumowania na kilku częściach trasy.
  • Odległość przy stałej prędkości: dane zbędne: uczeń wskazuje informacje, które nie są potrzebne do obliczeń.
  • Odległość, prędkość i czas: znajdź błąd, prawda czy fałsz, wybierz odległość lub wybierz czas: ćwiczenia kontrolne i rozumowania.
  • Czasy dwóch tras: porównaj: porównanie czasów trwania dwóch tras.

Powiązanie z podstawą programową: Używać współczynnika proporcjonalności w konkretnych kontekstach (cena jednostkowa, prędkość średnia, skala itp.).

Typy zadań: Droga, prędkość i czas: prawda czy fałsz · Droga, prędkość i czas: znajdź błąd · Czasy dwóch przejazdów: porównaj · Droga, prędkość i czas: wybierz czas · Droga, prędkość i czas: wybierz drogę · Droga, prędkość, czas: oblicz czas jazdy · Prędkość średnia krok po kroku · Droga, prędkość, czas: kto jechał szybciej? · Średnia prędkość na dwóch odcinkach trasy · Droga w ruchu jednostajnym: dane zbędne (kl. 6) · Droga z prędkości i czasu: jaką drogę pokona (kl. 6) · Prędkość z drogi i czasu: z jaką prędkością jechał (kl. 6)

Czytanie wykresu drogi w klasie 5

Uczeń uczy się odczytywać wykres przedstawiający odległość w zależności od czasu, aby na jego podstawie wyznaczyć odległość, czas trwania lub prędkość.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń uczy się odczytywać wykres kartezjański przedstawiony za pomocą krzywej: na osi odciętych czas, na osi rzędnych inna wielkość, na przykład przebyta odległość. Potrafi zaznaczyć punkt, odczytać odpowiadające mu wartości i zrozumieć, że wielkość zależy od czasu, co wyraża się zwrotem „w funkcji czasu”.

Najczęstszym błędem jest odczytywanie krzywej jak rysunku drogi. Odcinek poziomy nie oznacza, że poruszamy się wolno, lecz że odległość już się nie zmienia: to postój. Podobnie stroma krzywa nie oznacza „dalej” bez uwzględnienia upływu czasu. Zawsze trzeba wiązać wysokość krzywej z osią odciętych.

W praktyce karty pracy proponują sytuacje związane z podróżą: obliczanie całkowitej przebytej odległości, wyznaczanie czasu trwania postoju, określanie prędkości na pierwszym etapie. Inne polecenia wymagają stwierdzenia, czy zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe, wskazania błędu w już wykonanym odczycie lub wybrania poprawnego wyniku dla danej prędkości. Wszystkie te ćwiczenia opierają się na jednej i tej samej krzywej, odczytywanej punkt po punkcie.

Powiązanie z podstawą programową: Czytać i komentować powszechnie stosowane wykresy: • diagram słupkowy; • diagram kołowy, półkolowy; • wykres liniowy, diagram punktowy (diagram kartezjański).
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać i interpretować wykres kartezjański przedstawiony za pomocą krzywej lub chmury punktów.
Powiązanie z podstawą programową: Wprowadzać wyrażenie: „w zależności od” w kontekstach konkretnych lub matematycznych.

Typy zadań: Wykres podróży: jak długo trwał postój? · Wykres drogi: prawda czy fałsz · Wykres drogi: znajdź błąd · Wykres podróży: ile przejechano łącznie? · Wykres podróży: prędkość w pierwszym etapie · Podróż na wykresie: cała przebyta droga · Podróż na wykresie: jak długi postój · Prędkość z wykresu ruchu: wybierz wynik · Podróż na wykresie: prędkość na pierwszym odcinku

Użycie skali do wyznaczenia rzeczywistej długości

Uczeń uczy się używać skali mapy lub planu, aby przejść od odległości zmierzonej na papierze do rzeczywistej odległości i odwrotnie.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń pracuje ze współczynnikiem proporcjonalności w konkretnych kontekstach, m.in. ze skalą mapy lub planu. Mnoży odległość zmierzoną na mapie przez skalę, aby uzyskać rzeczywistą odległość, albo dzieli rzeczywistą odległość, aby znaleźć odległość na mapie.

Najczęstszy błąd dotyczy jednostek. Przy skali 1/50 000 uczeń czasem pisze „1 cm na 50 000 km” zamiast „1 cm na 50 000 cm”, a następnie otrzymuje błędny wynik różniący się o znaczący czynnik. Przed obliczeniami należy sprawdzić, czy długość rzeczywista i długość na mapie są wyrażone w spójnych jednostkach.

Karty pracy obejmują m.in.: odległość na mapie w centymetrach, odległość w kilometrach, wybór właściwej odległości w km, wyznaczanie skali na podstawie dwóch długości, przejście od skali liczbowej do skali z jednostkami, wykrywanie błędu lub zbędnej danej w treści zadania. Zagadnienie programowe dotyczące wprowadzenia do rozwiązywania zadań o skalach podawane jest w klasie 6: wykracza więc poza poziom klasy 5.

Powiązanie z podstawą programową: Używać współczynnika proporcjonalności w konkretnych kontekstach (cena jednostkowa, prędkość średnia, skala itp.).
Powiązanie z podstawą programową: Zapoznać się z rozwiązywaniem zadań z zastosowaniem skali

Typy zadań: Skala liczbowa i mianowana: prawda czy fałsz · Skala liczbowa i mianowana: znajdź błąd · Skala mapy: wybierz odległość w kilometrach · Skala mapy: odległość na mapie w centymetrach · Skala mapy: odległość w kilometrach · Skala mapy: wyznacz skalę · Skala: z liczbowej na mianowaną · Skala planu: rzeczywiste pole obszaru · Rzeczywista długość ze skali krok po kroku (kl. 5–6) · Skala planu: dane zbędne (kl. 5–6) · Odległość na mapie i w terenie (kl. 5–6)

Obliczanie wartości funkcji liniowej

Nauka obliczania wartości funkcji liniowej, czyli podstawiania liczby do wzoru i wykonywania obliczeń.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń najpierw poznaje wyrażenie „w zależności od” w konkretnych lub matematycznych kontekstach. Rozumie, że jedna wielkość zależy od drugiej: na przykład cena do zapłacenia zależy od liczby kupionych przedmiotów. Program nie podaje tutaj zakresu liczb właściwego dla tej klasy.

Pojęcia funkcji liniowej i funkcji afinicznej, wraz z ich definicjami i zastosowaniami, są ujęte w programie klasy 3, czyli pod koniec cyklu 4, a nie w klasie 5.

W kartach pracy dla tej klasy praca nad tym pojęciem przyjmuje postać zadań, takich jak:

  • Wartość funkcji afinicznej oraz Wartość funkcji afinicznej krok po kroku, gdzie uczeń zastępuje zmienną liczbą, a następnie wykonuje obliczenia;
  • Funkcja afiniczna w cenniku: ile zapłacić, które łączy obliczenie ceny z konkretną sytuacją;
  • Wartość funkcji: znajdź błąd oraz prawda czy fałsz, które polegają na wykryciu błędu w obliczeniu wartości.

Powiązanie z podstawą programową: Wprowadzać wyrażenie: „w zależności od” w kontekstach konkretnych lub matematycznych.

Typy zadań: Wartość funkcji liniowej · Wartości dwóch funkcji liniowych: porównaj · Wartość funkcji liniowej krok po kroku · Wartość funkcji liniowej — wybierz odpowiedź · Wartość funkcji liniowej: dane zbędne · Wartość funkcji: prawda czy fałsz · Wartość funkcji: znajdź błąd · Funkcja liniowa w cenniku: ile trzeba zapłacić

Znajdowanie brakującej wartości w proporcji

W sytuacji proporcjonalności uczeń uczy się obliczać nieznaną liczbę w równości stosunków, na przykład brakującą cenę lub ilość, wybierając odpowiednią metodę.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkty programu obejmują cały cykl, od klasy CM1 do klasy 5e. W klasie 5e uczeń powinien umieć uzupełnić sytuację proporcjonalności, gdy znana jest tylko jedna wartość, stosując metodę poznaną wcześniej: mnożenie przez współczynnik, dodawanie dwóch zależności lub sprowadzenie do jedności.

Najczęstszy błąd polega na rozumowaniu za pomocą dodawania, podczas gdy sytuacja jest multiplikatywna. Na przykład, jeśli 3 zeszyty kosztują 6 €, uczeń może sądzić, że 6 zeszytów kosztuje 6 + 3 = 9 €, zamiast 12 €. Stosuje wtedy tę samą różnicę zamiast tego samego stosunku. Ta pomyłka wynika często z tego, że dodawanie dobrze sprawdza się w życiu codziennym przy porównywaniu różnic.

Na kartach pracy w klasie 5e umiejętność ta pojawia się w postaci zadań, takich jak:

  • Proporcja: brakująca wartość oraz Proporcja: brakujący trzeci wyraz, gdzie trzeba znaleźć liczbę w równości stosunków;
  • Proporcjonalność: uzupełnij tabelę, gdzie trzeba wyznaczyć kilka wartości w jednym wierszu;
  • Proporcja w zadaniu: obliczenie dla innej liczby, gdzie brakującą wartość podaje kontekst z życia (przepis, cena, odległość).

Powiązanie z podstawą programową: Graficznie charakteryzować proporcjonalność.
Powiązanie z podstawą programową: Identyfikować sytuacje proporcjonalności w konkretnych kontekstach (ceny, przepisy kulinarne, odległości, skale).
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać sytuację proporcjonalności na podstawie tabeli lub wykresu.
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać graficznie, czy chmura punktów jest związana, czy nie jest związana z sytuacją proporcjonalności między danymi dyskretnymi.
Powiązanie z podstawą programową: Znać definicję proporcjonalności między dwiema wielkościami i wiązać ją z wyrażeniami z życia codziennego
Powiązanie z podstawą programową: Identyfikować, czy sytuacja należy do „modelu” proporcjonalności
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadanie dotyczące proporcjonalności, wybierając odpowiednią procedurę: własność liniowości dla mnożenia lub dodawania, sprowadzanie do jedności
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawić sytuację proporcjonalności za pomocą tabeli lub zapisów symbolicznych
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań z zakresu proporcjonalności
Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać zadanie z zakresu proporcjonalności

Typy zadań: Proporcjonalność prosta: uzupełnij tabelę · Proporcja: brakująca wartość (kl. 5–6) · Proporcja: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Proporcja: wybierz brakujący wyraz (kl. 5–6) · Proporcja: znajdź błąd (kl. 5–6) · Proporcja w zadaniu: przeliczenie na inną liczbę sztuk (kl. 5–6) · Proporcja: brakujący trzeci wyraz (kl. 5–6)

Znajdowanie wartości dla jednej jednostki (cena jednostkowa)

Uczeń uczy się znajdować wartość jednej jednostki, na przykład cenę jednego artykułu lub prędkość, na podstawie podanej ilości.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń używa współczynnika proporcjonalności w sytuacjach z życia codziennego, takich jak cena jednostkowa, prędkość średnia lub skala. Program cyklu 4 wskazuje tę kompetencję dla klasy 5. Treści z poprzednich poziomów (CM1, CM2 i klasa 6) wymagają rozpoznawania sytuacji proporcjonalnej i rozwiązywania zadania metodą sprowadzenia do jedności. Te treści są więc podstawą, na której opiera się klasa 5.

Częstym błędem jest mnożenie zamiast dzielenia albo dzielenie złej liczby przez złą. Na przykład dla 4 zeszytów po 3 € uczeń może obliczyć 4 ÷ 3 zamiast 12 ÷ 4: nie wie, która wielkość jest dzielona. Ten błąd jest częstą obserwacją i nie stanowi treści narzuconej przez program.

W kartach pracy ta kompetencja pojawia się w różnych formach: „Wartość jednostkowa: zadanie, ile za jedną sztukę”, „Cena jednostkowa: gdzie jest taniej?” do porównania dwóch ofert, „Cena za sztukę krok po kroku” do szczegółowego opisu każdego obliczenia oraz „Wartość za jedną jednostkę: znajdź błąd” do wychwycenia błędnego rozumowania. Ćwiczenia „prawda czy fałsz” i „wybierz wynik” także pozwalają sprawdzić odpowiedź. Wreszcie „Cena za sztukę: zbędne dane” wymaga wskazania informacji, które nie są potrzebne do obliczeń.

Powiązanie z podstawą programową: Używać współczynnika proporcjonalności w konkretnych kontekstach (cena jednostkowa, prędkość średnia, skala itp.).
Powiązanie z podstawą programową: Znać definicję proporcjonalności między dwiema wielkościami i wiązać ją z wyrażeniami z życia codziennego
Powiązanie z podstawą programową: Identyfikować, czy sytuacja należy do „modelu” proporcjonalności
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadanie dotyczące proporcjonalności, wybierając odpowiednią procedurę: własność liniowości dla mnożenia lub dodawania, sprowadzanie do jedności
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawanie sytuacji proporcjonalności
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań z zakresu proporcjonalności
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawanie sytuacji proporcjonalności
Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać zadanie z zakresu proporcjonalności

Typy zadań: Cena za sztukę: gdzie taniej? · Wartość dla jednej jednostki: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Wartość dla jednej jednostki: znajdź błąd (kl. 5–6) · Cena jednostkowa: z treścią, ile na jedną sztukę (kl. 5–6) · Cena za sztukę krok po kroku (kl. 5–6) · Cena za sztukę: dane zbędne (kl. 5–6) · Wartość dla jednej jednostki: wybierz wynik (kl. 5–6)

Pozostałe typy zadań

Największy wspólny dzielnik (NWD)

Twoje dziecko uczy się znajdować największą liczbę, która jednocześnie dzieli dwie liczby całkowite, na przykład po to, by dzielić przedmioty na jednakowe zestawy.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie CM2 uczniowie uczą się wyszukiwać wspólne dzielniki dwóch liczb całkowitych mniejszych lub równych 30. W klasie 5e (odpowiednik klasy 6 szkoły podstawowej w Polsce) opierają się na tej bazie, aby znaleźć największy z tych wspólnych dzielników, zwany PGCD, na przykład dla liczb 12 i 18, gdzie wspólne dzielniki to 1, 2, 3 i 6, a PGCD wynosi 6.

Najczęstszy błąd polega na zatrzymaniu się na pierwszym znalezionym wspólnym dzielniku, często 2, bez sprawdzenia, czy nie istnieje większy dzielnik. Wynika on często z niepełnej listy dzielników: uczeń pomija duże dzielniki albo nie porównuje wszystkich list przed wyciągnięciem wniosku.

Ćwiczenia w klasie 5e obejmują m.in.:

  • Obliczanie PGCD dwóch liczb, poprzez wypisanie dzielników każdej z nich.
  • Dzielenie na jednakowe paczki: jaka jest największa liczba jednakowych paczek, jaką można utworzyć z dwóch podanych ilości?
  • Wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias, aby zapisać sumę w postaci iloczynu.
  • Wybieranie największego wspólnego dzielnika spośród kilku propozycji.
  • Prawda czy fałsz oraz znajdowanie błędu w już wykonanym obliczeniu.

Skracanie ułamków do postaci nieskracalnej należy do późniejszego etapu (koniec gimnazjum, w klasie 3e): PGCD przygotowuje to pojęcie, ale nie jest to jeszcze wymaganie klasy 5e.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać wspólne dzielniki dwóch liczb całkowitych mniejszych lub równych 30

Typy zadań: NWD: wyłącz wspólny czynnik przed nawias · NWD: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · NWD: wybierz największy wspólny dzielnik (kl. 5–6) · NWD: znajdź błąd (kl. 5–6) · NWD w zadaniu: podział na jednakowe paczki (kl. 5–6) · Oblicz NWD dwóch liczb (kl. 5–6)

Tak wygląda zadanie

Oblicz.

5 + (-17) = □

Odpowiedź: −12

Podstawą graniastosłupa prostego jest trójkąt prostokątny o bokach a, b i c, a wysokość graniastosłupa to h. Oblicz pole jego powierzchni.

a = 6 cm, b = 8 cm, c = 10 cm, h = 5 cm

Odpowiedź: 168 cm²

Liczebności trzech grup A, B i C przedstawiono na diagramie kołowym. Oblicz kąt wycinka grupy A.

f_A = 12, f_B = 6, f_C = 14; α_A = □°

Odpowiedź: 135

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych

W klasie 5 (5e) uczeń dodaje i odejmuje liczby dziesiętne, aby rozwiązywać zadania, a następnie sprawdza, czy jego wynik jest prawdopodobny.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń używa dodawania i odejmowania liczb dziesiętnych do rozwiązywania zadań i sprawdza prawdopodobieństwo swojego wyniku. Program klasy 5 nie określa tutaj zakresu liczb. Punkty odniesienia z klas 3 i 4 wskazują podstawy, na których opiera się ta praca: pisemne dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych w kolumnach oraz dodawanie dwóch liczb dziesiętnych mniejszych niż 10, zapisanych z co najwyżej jedną cyfrą po przecinku.

Najczęstszy błąd polega na ustawianiu liczb w kolumnach od prawej strony bez uwzględnienia przecinka. Uczeń dodaje wtedy dziesiąte z setnymi albo jednostki z dziesiątymi i otrzymuje błędny wynik. Aby go wykryć, wystarczy oszacować wynik przed obliczeniem: jeśli do około 3 dodajemy około 0,3, suma powinna być bliska 3, a nie 30 ani 0,6.

W praktyce zadanie z tego tematu ma postać krótkiego problemu z życia codziennego, dotyczącego cen, długości lub mas, wymagającego obliczenia sumy lub różnicy. Uczeń powinien następnie uzasadnić, że jego wynik jest zgodny z rzędem wielkości danej sytuacji.

Powiązanie z podstawą programową: Dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić, aby rozwiązywać zadania i kontrolować wiarygodność swojego wyniku.
Powiązanie z podstawą programową: Dodawać i odejmować liczby dziesiętne
Powiązanie z podstawą programową: Dodawać lub odejmować liczbę całkowitą mniejszą niż 10 jednostek, dziesiątek, setek, dziesiątych lub setnych do liczby dziesiętnej, gdy nie występuje przeniesienie
Powiązanie z podstawą programową: Zapisywać w słupku i wykonywać dodawanie oraz odejmowanie liczb dziesiętnych
Powiązanie z podstawą programową: Dodawać lub odejmować liczbę całkowitą do liczby dziesiętnej, gdy nie występuje przeniesienie
Powiązanie z podstawą programową: Dodawanie liczby całkowitej do liczby dziesiętnej, gdy występuje przeniesienie
Powiązanie z podstawą programową: Dodawać dwie liczby dziesiętne mniejsze od 10, zapisane z co najwyżej jedną cyfrą po przecinku

Typy zadań: Dodaj ułamki dziesiętne (kl. 4–6) · Odejmij ułamki dziesiętne (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne – dodawanie: znajdź błąd (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne – odejmowanie: znajdź błąd (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne: dodawanie — prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne: dodawanie — wybierz wynik (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne: odejmowanie — prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne: odejmowanie — wybierz wynik (kl. 4–6) · Dodaj masy zapisane ułamkiem dziesiętnym (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne: brakujący odjemnik (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne: brakujący składnik (kl. 4–6)

Mnożenie liczb dziesiętnych

Uczeń uczy się obliczać iloczyn liczb dziesiętnych, poprawnie umieszczać przecinek oraz sprawdzać, czy jego wynik jest wiarygodny.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program klasy 5 opiera się na umiejętnościach z poprzednich klas: mnożenie liczby dziesiętnej przez liczbę całkowitą, podwajanie jej, mnożenie przez 5 lub przez 50, a w klasie 6 obliczanie iloczynu dwóch liczb dziesiętnych. W klasie 5 wyraźnie oczekuje się, że uczniowie będą używać mnożenia do rozwiązywania zadań oraz sprawdzać prawdopodobieństwo wyniku. Karty pracy dla klasy 5 proponują więc przede wszystkim obliczenia tego typu, bez ustalania tutaj konkretnej listy liczb do opanowania.

Najczęstszym błędem jest nieprawidłowe umieszczenie przecinka. Uczeń wykonuje czasem obliczenie tak, jakby liczby były całkowite, a następnie stawia przecinek przypadkowo, na przykład zapisując 0,12 zamiast wyniku 0,3 × 4 lub zapominając o jednym miejscu po przecinku. Sprawdzanie prawdopodobieństwa wyniku pomaga wychwycić tego typu błąd: mnożenie 0,3 przez 4 powinno dać wynik bliski 1, a nie 0,12.

Na kartach pracy dla klasy 5 ta kompetencja pojawia się przede wszystkim w następujących modelach:

  • Mnożenie długości przez liczbę kawałków : na przykład obliczanie łącznej długości kilku taśm o tym samym rozmiarze.
  • Mnożenie liczb dziesiętnych : bezpośrednie obliczenia z przecinkiem.
  • Mnożenie liczb dziesiętnych: czy iloczyn jest większy? : przewidywanie, czy iloczyn jest większy, czy mniejszy od liczby wyjściowej.
  • Mnożenie liczb dziesiętnych: wybierz wynik : wybór poprawnej odpowiedzi spośród kilku propozycji.
  • Mnożenie liczb dziesiętnych: prawda czy fałsz : ocena równości lub stwierdzenia.
  • Mnożenie liczb dziesiętnych: znajdź błąd : wykrywanie i poprawianie błędu w przecinku lub w obliczeniu.

Powiązanie z podstawą programową: Dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić, aby rozwiązywać zadania i kontrolować wiarygodność swojego wyniku.
Powiązanie z podstawą programową: Zrozumienie sensu mnożenia dwóch liczb dziesiętnych
Powiązanie z podstawą programową: Obliczanie iloczynu dwóch liczb dziesiętnych
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań tekstowych obejmujących mnożenie liczb dziesiętnych
Powiązanie z podstawą programową: Zapisywać i wykonywać mnożenia liczby dziesiętnej przez liczbę całkowitą mniejszą od 10
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać dwukrotność liczby dziesiętnej w prostych przypadkach
Powiązanie z podstawą programową: Mnożyć ułamek dziesiętny przez 5
Powiązanie z podstawą programową: Mnożenie liczby dziesiętnej przez 50
Powiązanie z podstawą programową: Zapisywać i wykonywać mnożenie liczby dziesiętnej przez liczbę całkowitą

Typy zadań: Mnożenie ułamków dziesiętnych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków dziesiętnych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków dziesiętnych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków dziesiętnych: czy iloczyn jest większy? (kl. 5–6) · Pomnóż długość przez liczbę sztuk (kl. 5–6) · Pomnóż ułamki dziesiętne (kl. 5–6)

Dzielenie liczb dziesiętnych w klasie 5

W klasie 5 (piątej) uczeń uczy się dzielić liczbę dziesiętną przez liczbę dziesiętną, a następnie sprawdzać, czy jego wynik jest prawdopodobny.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń powinien umieć dzielić przez liczbę dziesiętną i wykorzystywać dzielenie do rozwiązywania zadań, sprawdzając, czy wynik jest wiarygodny. Wcześniejsze etapy cyklu wyglądają inaczej: w klasie 4 dzielenie dotyczy liczby dziesiętnej jako dzielnej i dzielnika jednocyfrowego, a w klasie 6 – liczby dziesiętnej dzielonej przez liczbę całkowitą mniejszą od 10.

Najczęstszym błędem jest przesunięcie przecinka tylko w jednej z dwóch liczb albo zapomnienie, że trzeba go przesunąć o tyle samo miejsc w dzielnej i w dzielniku. Inny częsty błąd wynika z przekonania, że dzielenie zawsze daje wynik mniejszy: gdy dzielnik jest mniejszy od 1, iloraz jest przeciwnie większy od dzielnej.

W kartach pracy spotyka się zwłaszcza zadania o następujących tytułach:

  • « Dziel liczby dziesiętne »
  • « Dzielenie liczb dziesiętnych: przecinek w obu liczbach »
  • « Dzielenie liczb dziesiętnych: czy iloraz jest większy? »
  • « Dzielenie liczb dziesiętnych: przez liczbę całkowitą »
  • « Dzielenie liczb dziesiętnych: wybierz wynik »
  • « Dzielenie liczb dziesiętnych: prawda czy fałsz »
  • « Dzielenie liczb dziesiętnych: znajdź błąd »

Powiązanie z podstawą programową: Dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić, aby rozwiązywać zadania i kontrolować wiarygodność swojego wyniku.
Powiązanie z podstawą programową: Dzielenie przez liczbę dziesiętną.
Powiązanie z podstawą programową: Dzielenie liczby dziesiętnej przez niezerową liczbę całkowitą mniejszą niż 10
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań wymagających wykonywania dzieleń dziesiętnych
Powiązanie z podstawą programową: Znać połowę liczb nieparzystych do 15
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać połowę liczby dziesiętnej w prostych przypadkach
Powiązanie z podstawą programową: Zapisywać i wykonywać dzielenia dziesiętne z dzielną całkowitą i dzielnikiem jednocyfrowym
Powiązanie z podstawą programową: Zapisywać w słupku i wykonywać dzielenia dziesiętne z dzielną dziesiętną i dzielnikiem jednocyfrowym

Typy zadań: Dzielenie dziesiętnych: przecinek w obu liczbach (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: przez liczbę naturalną (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: czy iloraz jest większy? (kl. 5–6) · Podziel ułamki dziesiętne (kl. 5–6)

Obliczenia z nawiasami i kolejnością działań

Uczeń uczy się wykonywać kilka działań po kolei, w odpowiedniej kolejności, zgodnie z priorytetami działań oraz z rolą nawiasów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń potrafi obliczyć wyrażenie, w którym łączy się kilka działań: dodawania, odejmowania, mnożenia i proste potęgi. Stosuje kolejność wykonywania działań, czyli najpierw liczy potęgi i iloczyny, a dopiero potem dodawania i odejmowania, oraz wykonuje najpierw obliczenie w nawiasach. Powinien także umieć wyjaśnić, dlaczego nawias bywa niezbędny, aby zapis miał zamierzone znaczenie.

Najczęstszy błąd polega na liczeniu od lewej do prawej bez uwzględnienia kolejności działań: dla 3 + 4 × 2 uczeń zapisuje 14 zamiast 11. Innym częstym błędem jest traktowanie nawiasów jako szczegółu: 3 × (4 + 2) daje 18, podczas gdy 3 × 4 + 2 daje 14, mimo tych samych liczb.

Na karcie pracy znajdują się m.in.:

  • obliczanie wyrażenia z nawiasami;
  • wybór poprawnego wyniku spośród kilku propozycji;
  • stwierdzenie, czy równość jest prawdziwa, czy fałszywa;
  • śledzenie obliczenia krok po kroku;
  • porównywanie dwóch wyrażeń zawierających te same liczby w innej kolejności;
  • wskazywanie błędu w już wykonanym obliczeniu;
  • porządkowanie uzyskanych wyników.

Powiązanie z podstawą programową: Znać i uzasadniać sytuacje, w których nawiasy są niezbędne dla sensu zapisów.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać wartość liczbową wyrażeń zawierających proste potęgi, dodawania, odejmowania i iloczyny.
Powiązanie z podstawą programową: Wykonywanie ciągów działań.
Powiązanie z podstawą programową: Znać i stosować kolejność wykonywania działań.
Powiązanie z podstawą programową: Umieć wykonywać obliczenia zawierające nawiasy
Powiązanie z podstawą programową: Umieć wykonać obliczenie zawierające jedną lub dwie pary nawiasów

Typy zadań: Dwa wyrażenia z nawiasem: porównaj (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem krok po kroku (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: wybierz wynik (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: znajdź błąd (kl. 4–6) · Oblicz wartość wyrażenia z nawiasem (kl. 4–6) · Te same liczby, inna kolejność działań: uporządkuj (kl. 4–6)

Czytanie wyrażenia: sumy, iloczyny, czynniki

W klasie 5 (5e) uczeń uczy się rozpoznawać, czy wyrażenie literowe jest sumą, czy iloczynem, oraz nazywać jego składniki lub czynniki.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń uczy się rozpoznawać strukturę wyrażenia literowego: czy jest to suma, czy iloczyn? W sumie fragmenty oddzielone znakami + lub − nazywamy wyrazami. W iloczynie fragmenty mnożone nazywamy czynnikami. Program wymaga rozróżniania sum i iloczynów, wyrazów i czynników oraz określania, czy wyrażenie literowe jest sumą, czy iloczynem.

Najczęstszy błąd wynika z tego, że wyrażenie zawiera jednocześnie dodawania i mnożenia. Na przykład w 3x + 5 uczeń widzi ukryty znak × w 3x i może sądzić, że całe wyrażenie jest iloczynem. Trzeba natomiast patrzeć na działanie najbardziej zewnętrzne: tutaj ostatnim wykonywanym działaniem jest dodawanie, więc jest to suma wyrazów 3x i 5.

W praktyce karty proponują krótkie zadania na ten temat:

  • Części wyrażenia: nazwij rolę, w którym uczeń wskazuje, czy każdy fragment jest wyrazem, czy czynnikiem;
  • Części wzoru na wzrost: prawda czy fałsz, służące do sprawdzania twierdzeń o strukturze wzoru;
  • Części wzoru na wzrost: znajdź błąd, służące do wychwytywania pomyłki między wyrazem a czynnikiem;
  • Części wzoru na wzrost: wstaw znak, służące do uzupełniania wyrażenia odpowiednim działaniem.

Powiązanie z podstawą programową: Określać, czy wyrażenie literowe jest sumą, czy iloczynem.
Powiązanie z podstawą programową: Nazywać działanie, rozróżniać sumy i iloczyny, składniki i czynniki.

Typy zadań: Części wyrażenia: nazwij rolę części (kl. 9–10) · Części wzoru wzrostu: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Części wzoru wzrostu: wstaw znak (kl. 9–10) · Części wzoru wzrostu: znajdź błąd (kl. 9–10) · Model wykładniczy: wartość początkowa i zmiana % (kl. 9–10) · Części wzoru wzrostu: wybierz procent zmiany (kl. 9–10)

Kryteria podzielności: rozpoznawanie wielokrotności

Twoje dziecko uczy się rozpoznawać, czy liczba jest podzielna przez 3 lub przez 9, na podstawie jej cyfr, bez wykonywania dzielenia pisemnego.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń powinien znać kryteria podzielności przez 3 i przez 9: dodaje cyfry liczby i sprawdza, czy wynik jest podzielny przez 3 (lub przez 9). Kryteria podzielności przez 2, 5 i 10 rozpoznaje się bezpośrednio po zapisie liczby; są one w programie od klasy 3, a praca nad dzielnikami do 10 sięga klasy 4.

Najczęstszy błąd polega na pomieszaniu kryteriów: uczeń patrzy na ostatnią cyfrę, aby rozstrzygnąć, czy liczba jest podzielna przez 3, albo zapomina obliczyć sumę cyfr i odpowiada na chybił trafił. Wtedy sprawdza regułę, która w tym przypadku nie obowiązuje.

Karta pracy na ten temat zwykle wymaga powiedzenia bez kalkulatora, czy liczba jest podzielna przez 3, 9, 2, 5 lub 10, uzupełnienia brakującej cyfry tak, aby liczba była podzielna, albo wyznaczenia reszty z dzielenia przez 9 na podstawie sumy cyfr. Dostępne szablony to:

  • Kryteria podzielności: sprawdź podzielność
  • Kryteria podzielności: brakująca cyfra
  • Kryteria podzielności: przez 2, 5 i 10
  • Reszta z dzielenia przez 9 bez dzielenia
  • Reszta z dzielenia przez 9: ile jej zostaje

Karty dotyczące dzielenia przez 6, 12, 15 lub 18 również istnieją w tej serii, ale te przypadki nie występują w wymienionych tutaj punktach programu.

Powiązanie z podstawą programową: Znać cechy podzielności przez 3 i przez 9.
Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozpoznawać wielokrotności liczb 2, 5 i 10 na podstawie ich zapisu cyfrowego
Powiązanie z podstawą programową: Określić, czy liczba naturalna mniejsza lub równa 10 jest dzielnikiem danej liczby naturalnej albo czy dana liczba naturalna jest wielokrotnością liczby naturalnej mniejszej lub równej 10

Typy zadań: Cechy podzielności: przez 2, 5 i 10 (kl. 4–5) · Cechy podzielności: sprawdź podzielność (kl. 4–6) · Cechy podzielności: brakująca cyfra (kl. 5–6) · Cechy podzielności: przez 6, 12, 15, 18 (kl. 5–6) · Reszta z dzielenia przez 9: ile zostanie po pakowaniu (kl. 5–6) · Reszta z dzielenia przez 9 bez dzielenia (kl. 5–6)

Porównywanie ułamków o różnych mianownikach

Twoje dziecko uczy się określać, która z dwóch ułamków jest większa, nawet gdy ich mianowniki lub liczniki są różne.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń porównuje ułamki w sytuacjach proponowanych na kartach ćwiczeń: ułamki o różnych mianownikach, ułamki o tym samym liczniku oraz ułamki, które porównuje z jedną drugą. Musi umieć wskazać, który jest większy, i uzasadnić swoją odpowiedź.

Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że im większy mianownik, tym większy ułamek, tak jak w przypadku liczb całkowitych. Na przykład uczeń może sądzić, że 1/5 jest większe od 1/3, ponieważ 5 jest większe od 3. W rzeczywistości im większy mianownik, tym mniejsze są części: jedna trzecia tortu jest większa niż jedna piąta tego samego tortu.

Na kartach ćwiczeń z klasy 5 spotyka się przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Ułamki o różnych mianownikach: porównywanie dwóch ułamków, których mianowniki są różne.
  • Ułamki o tym samym liczniku: porównywanie, na przykład, 3/4 i 3/7.
  • Ułamki porównywane z jedną drugą: stwierdzenie, czy ułamek jest mniejszy, czy większy od 1/2.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać działania i porównywać proste ułamki.
Powiązanie z podstawą programową: Porównywać ułamki.
Powiązanie z podstawą programową: Porównywać i szacować (ograniczać z obu stron) ułamki
Powiązanie z podstawą programową: Porządkować listę liczb zapisanych w postaci ułamków lub liczb mieszanych
Powiązanie z podstawą programową: Porównywanie ułamków
Powiązanie z podstawą programową: Porównywać ułamki

Typy zadań: Ułamki o tym samym liczniku: porównaj (kl. 4–5) · Ułamki równe: brakujący licznik (kl. 4–6) · Ułamki równe: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ułamki równe: wybierz brakujący licznik (kl. 4–6) · Ułamki równe: znajdź błąd (kl. 4–6) · Ułamki: porównaj z połową (kl. 4–5) · Ułamki o różnych mianownikach: porównaj (kl. 4–6) · Ułamki równoważne: tyle samo z innego podziału (kl. 4–6)

Ułamki o różnych mianownikach

Uczeń uczy się dodawać i odejmować ułamki o różnych mianownikach, a następnie wykorzystywać te obliczenia w zadaniach tekstowych.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie piątej uczeń musi dodawać i odejmować ułamki o dowolnych mianownikach, na przykład 1/2 + 1/3 albo 3/4 − 1/6. Najpierw musi sprowadzić je do wspólnego mianownika, następnie wykonać obliczenie i w razie potrzeby skrócić wynik. Musi też rozwiązywać zadania tekstowe, w których wykorzystuje się te rachunki.

Najczęstszy błąd polega na dodawaniu liczników i mianowników między sobą, na przykład zapisaniu 1/2 + 1/3 = 2/5. Uczeń traktuje wtedy ułamek jak dwie oddzielne liczby, podczas gdy części muszą mieć taką samą wielkość, zanim będzie można je razem policzyć.

W kartach pracy znajdziesz między innymi:

  • ćwiczenia, w których dodaje się lub odejmuje ułamki o różnych mianownikach;
  • zadania tekstowe rozwiązywane za pomocą dodawania lub odejmowania ułamków;
  • ćwiczenia, w których trzeba wybrać poprawną sumę lub różnicę spośród kilku propozycji;
  • pytania typu prawda lub fałsz oraz ćwiczenia „znajdź błąd”;
  • ćwiczenia, w których trzeba wyznaczyć licznik po sprowadzeniu do wspólnego mianownika.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać działania i porównywać proste ułamki.
Powiązanie z podstawą programową: Dodawać i odejmować ułamki o dowolnych mianownikach.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania z dodawaniem i odejmowaniem ułamków.
Powiązanie z podstawą programową: Dodawanie i odejmowanie ułamków
Powiązanie z podstawą programową: Dodawanie i odejmowanie ułamków

Typy zadań: Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: prawda/fałsz (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: znajdź błąd (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: znajdź błąd (kl. 5–6) · Dodaj ułamki o różnych mianownikach (kl. 5–6) · Dodawanie ułamków o różnych mianownikach: z treścią (kl. 5–6) · Odejmij ułamki o różnych mianownikach (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: licznik (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: wybierz (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: licznik po sprowadzeniu (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: wybierz sumę (kl. 5–6)

Kwadraty i sześciany: zrozumieć potęgi

Uczeń uczy się zapisywać i obliczać kwadrat oraz sześcian liczby całkowitej, na przykład 7² = 7 × 7 = 49 i 2³ = 2 × 2 × 2 = 8.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie piątej uczeń poznaje zapis potęg w przypadku kwadratu i sześcianu. Musi znać kwadraty liczb całkowitych od 0 do 12, wiedzieć, że sześcian liczby 10 wynosi 1 000, oraz umieć zapisać liczbę w postaci potęgi liczby 2 lub 3.

Najczęstszy błąd polega na mnożeniu podstawy przez wykładnik zamiast mnożenia podstawy przez nią samą: uczeń zapisuje 3² = 6, ponieważ oblicza 3 × 2. Trzeba sprawić, by powiedział na głos: „3 do kwadratu to 3 razy 3”. W przypadku ułamków typowym błędem jest podniesienie do kwadratu tylko licznika: (2/3)² nie jest równe 4/3, lecz 4/9.

W kartach pracy ćwiczenia dotyczą obliczania kwadratu lub sześcianu liczby oraz wyboru właściwego wyniku spośród kilku propozycji. Znajdują się tu także zadania polegające na porządkowaniu małych liczb w postaci potęg, porównywaniu a^b i b^a, odnajdywaniu brakującej podstawy oraz ćwiczenia dotyczące kwadratu ułamka lub wyboru mianownika potęgi ułamka.

Powiązanie z podstawą programową: Poznawać pojęcie potęgi liczby oraz jej zapis w przypadku kwadratu i sześcianu.
Powiązanie z podstawą programową: Znać kwadraty liczb całkowitych od 0 do 12.
Powiązanie z podstawą programową: Znać sześcian liczby 10.
Powiązanie z podstawą programową: Umieć zapisać liczbę w postaci potęgi 2 lub 3.

Typy zadań: Kwadrat i sześcian liczby (kl. 4–6) · Kwadrat ułamka (kl. 5–6) · Potęga liczby naturalnej: wybierz wynik (kl. 5–6) · Potęga ułamka: wybierz mianownik (kl. 5–6) · Potęgi małych liczb: uporządkuj (kl. 4–6) · Potęga: brakująca podstawa (kl. 5–6) · Potęgi: porównaj a^b i b^a (kl. 5–6)

Znajdowanie niewiadomej w prostym równaniu

Twoje dziecko uczy się znajdować wartość litery w równaniu, które zawiera tylko jedno działanie, cofając to działanie za pomocą jego odwrotności.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W piątej klasie program wymaga, aby litera otrzymała status niewiadomej, oraz rozwiązywania równań postaci a × x = c lub x + b = c metodami arytmetycznymi, opierając się na działaniach odwrotnych. Punkty programowe z klas CM1 i szóstej przygotowują to podejście: uzupełnianie równości z lukami w mnożeniu oraz wyznaczanie nieznanej wartości przez oznaczenie jej literą lub symbolem.

Najczęstszy błąd polega na zachowaniu tego samego działania zamiast jego odwrócenia. W x + 3 = 7 dziecko dodaje 3 zamiast odjąć 3, aby znaleźć x. Wtedy należy poprosić je o sprawdzenie odpowiedzi przez podstawienie znalezionej wartości za x.

Karty pracy dla piątej klasy proponują równania x : a = b, a × x = b, x − a = b i x + a = b, a także ćwiczenia, w których trzeba zmodyfikować obie strony równości. Inne wymagają sprawdzenia, czy dana liczba jest rozwiązaniem, wyboru właściwego rozwiązania spośród kilku propozycji lub znalezienia błędu w już zapisanym rozwiązaniu.

Powiązanie z podstawą programową: Nadawać literze status niewiadomej.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać równania typu a𝑥 = c lub 𝑥 + b = c metodami arytmetycznymi opartymi na działaniach odwrotnych.
Powiązanie z podstawą programową: Uzupełniać multiplikatywne równości z lukami
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie wartości nieznanej liczby z wykorzystaniem symbolu lub litery do jej oznaczenia

Typy zadań: Równanie a · x = b (kl. 4–6) · Równanie a · x = b: czy liczba jest rozwiązaniem? (kl. 4–6) · Równanie a · x = b: znajdź błąd (kl. 4–6) · Równanie x + a = b (kl. 4–6) · Równanie x : a = b (kl. 4–6) · Równanie x − a = b (kl. 4–6) · Równanie x − a = b: wybierz rozwiązanie (kl. 4–6) · Równanie x + a = b: zmiana po obu stronach (kl. 4–6)

Ułożenie równania do zadania (klasa 5)

Uczeń tłumaczy krótkie zadanie tekstowe na proste równanie postaci x + b = c lub ax = c, a następnie je rozwiązuje, aby znaleźć szukaną liczbę.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń uczy się rozpoznawać nieznaną liczbę w treści zadania i zapisywać ją w postaci równania typu x + b = c lub ax = c. To działania „z lukami”: szukamy liczby, która brakuje. Następnie uczeń rozwiązuje równanie, aby znaleźć tę liczbę. Program wymaga tych dwóch postaci na tym poziomie; równania, w których niewiadoma występuje po obu stronach, należą do późniejszego etapu nauki.

Najczęstszym błędem jest zachowanie działań w kolejności słów, a nie w kolejności opisywanej sytuacji. Na przykład dla zdania „do pewnej liczby dodajemy 7 i otrzymujemy 20” uczeń czasem zapisuje x − 7 = 20 zamiast x + 7 = 20. Odczytuje znak działania, nie śledząc tego, co naprawdę dzieje się w treści zadania.

Ćwiczenia w klasie 5 powracają do tych sytuacji w kilku formach:

  • Równanie na podstawie treści: „jaka to była liczba?” Uczeń zapisuje równanie odpowiadające zdaniu.
  • Wielkość początkowa: uczeń odnajduje wartość początkową w zadaniu.
  • Wybierz odpowiedź: spośród kilku podanych równań wskazuje to, które odpowiada treści zadania.
  • Prawda czy fałsz: sprawdza, czy podana liczba jest rozwiązaniem równania.
  • Znajdź błąd: wskazuje błędny krok w już zapisanym rozwiązaniu.

Powiązanie z podstawą programową: Modelować problemy dotyczące działań z okienkiem za pomocą równań typu a𝑥 = c lub 𝑥 + b = c.
Powiązanie z podstawą programową: Stosować modele przedalgebraiczne do rozwiązywania zadań algebraicznych
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania algebraiczne
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań algebraicznych

Typy zadań: Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: znajdź błąd (kl. 5–6) · Równanie z treści: jaką liczbę pomyślano (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą na początku: z treścią (kl. 5–6)

Umieszczanie liczb dziesiętnych na osi liczbowej

Twoje dziecko uczy się czytać i zaznaczać liczbę dziesiętną na osi liczbowej, określając jej położenie między dwoma znacznikami.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 program wymaga czytania i zaznaczania punktu o danej odciętej na osi liczbowej z podziałką. Liczby dziesiętne są tymi, które uczeń najczęściej spotyka na takich osiach. Wymagania dotyczące samych liczb dziesiętnych wprowadza się wcześniej: w klasie 4, a następnie w klasie 6, uczeń uczy się zaznaczać liczbę zapisaną z przecinkiem na półprostej z podziałką oraz wskazywać punkt za pomocą liczby dziesiętnej.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu cyfr po przecinku jak liczby całkowitej. Uczeń, który odczytuje 0,35 jako „trzydzieści pięć”, może wtedy umieścić ją za 0,4, podczas gdy w rzeczywistości jest ona mniejsza. Trzeba podzielić odcinek między dwoma punktami orientacyjnymi na równe części i uważnie je policzyć.

Typowe zadania w tej serii są następujące:

  • Odczytaj liczbę dziesiętną na osi liczbowej: podaj odciętą zaznaczonego punktu.
  • Liczby dziesiętne na osi: środek oraz wybierz środek: znajdź punkt leżący w połowie odległości między dwiema liczbami dziesiętnymi.
  • Liczby dziesiętne na osi: odległość między liczbami oraz wybierz odległość: wyznacz odległość między dwoma punktami zaznaczonymi na osi.

Powiązanie z podstawą programową: Na osi liczbowej: - odczytywać współrzędną danego punktu; - zaznaczać punkt o danej współrzędnej.
Powiązanie z podstawą programową: Graduować odcinek o danej długości
Powiązanie z podstawą programową: Zaznaczać na półprostej z podziałką punkt, którego odciętą jest liczba dziesiętna
Powiązanie z podstawą programową: Wskazywać liczbę dziesiętną na półprostej liczbowej
Powiązanie z podstawą programową: Umieszczać ułamek dziesiętny na półprostej z podziałką i określać położenie punktu na półprostej z podziałką za pomocą ułamka dziesiętnego
Powiązanie z podstawą programową: Zaznaczać liczbę dziesiętną zapisaną z przecinkiem na półprostej z podziałką oraz oznaczać punkt na półprostej z podziałką liczbą dziesiętną
Powiązanie z podstawą programową: Umieszczać ułamek dziesiętny na półprostej z podziałką i określać, za pomocą ułamka dziesiętnego, położenie punktu na półprostej z podziałką
Powiązanie z podstawą programową: Zaznaczać liczbę dziesiętną zapisaną z przecinkiem na półprostej z podziałką oraz określać liczbą zapisaną z przecinkiem położenie punktu na półprostej z podziałką.

Typy zadań: Liczby dziesiętne na osi: wybierz odległość (kl. 4–6) · Odczytaj ułamek dziesiętny z osi (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne na osi: odległość dwóch liczb (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne na osi: wybierz środek odcinka (kl. 4–6) · Ułamki dziesiętne na osi: liczba w połowie (kl. 4–6)

Czytanie i zaznaczanie punktów w układzie współrzędnych

W klasie 5 (5e) uczeń uczy się odczytywać współrzędne punktu w układzie ortogonalnym, zaznaczać punkt na podstawie jego współrzędnych oraz zaznaczać punkty odpowiadające tabeli wartości.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń powinien umieć odczytać współrzędne punktu położonego w układzie współrzędnych prostokątnych, zaznaczyć punkt, którego współrzędne są znane, oraz zaznaczyć w układzie współrzędnych punkty pochodzące z tabeli wartości. Program nie określa tu konkretnego zakresu liczb: istotna jest metoda, a nie wielkość liczb.

Najczęstszym błędem jest zamienianie obu współrzędnych miejscami: uczeń odczytuje lub zaznacza najpierw rzędną (wysokość), a potem odciętą (poziomo), podczas gdy pierwszą współrzędną zawsze odczytuje się na osi poziomej. Kolejna trudność pojawia się, gdy współrzędne są ujemne: uczeń zapomina, że trzeba iść w lewo lub w dół, i punkt trafia do niewłaściwej ćwiartki układu.

W kartach pracy ta umiejętność przybiera postać krótkich zadań:

  • Odczytaj współrzędne punktu: podany jest narysowany punkt i pytamy o jego współrzędne.
  • Współrzędna punktu: wybierz pierwszą oraz wybierz drugą: uczeń określa, która z dwóch współrzędnych odczytuje się na osi poziomej, a która na pionowej.
  • Współrzędna punktu: uzupełnij znak: uczeń uzupełnia znaki współrzędnych w zależności od położenia punktu.
  • Współrzędna punktu: prawda czy fałsz oraz znajdź błąd: uczeń rozpoznaje stwierdzenie lub niepoprawne zaznaczenie punktu.
  • Współrzędne na mapie: odczytaj położenie: to samo odczytywanie współrzędnych zastosowane do konkretnego planu.

Powiązanie z podstawą programową: W płaszczyźnie z prostokątnym układem współrzędnych odczytywać współrzędne danego punktu, zaznaczać punkt o danych współrzędnych.
Powiązanie z podstawą programową: W płaszczyźnie z prostokątnym układem współrzędnych: - odczytywać współrzędne danego punktu; - zaznaczać punkt o danych współrzędnych
Powiązanie z podstawą programową: Zaznaczać w danym prostokątnym układzie współrzędnych punkty odpowiadające tabeli wartości.

Typy zadań: Odczytaj współrzędne punktu (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wstaw znak (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wybierz drugą (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wybierz pierwszą (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: znajdź błąd (kl. 5–6) · Układ współrzędnych na mapie: odczytaj położenie (kl. 5–6)

Zamiana jednostek pola i objętości

Uczeń uczy się wyrażać pole lub objętość w innej jednostce, na przykład cm² w dm² lub dm³ w cm³.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie piątej uczeń musi zamieniać jednostki pola między typowymi jednostkami (cm², dm², m²) oraz znać zamiany objętości i pojemności. Zagadnienia programowe obejmują kilka poziomów: jednostki pola są wprowadzane w klasie piątej szkoły podstawowej (CM2), powtarzane w szóstej klasie, a zadania łączące długości i pola są w programie klasy piątej. To, czego oczekuje się w klasie piątej, wiąże się z kartami pracy z lekcji, które dotyczą zamiany pól oraz jednej zamiany objętości na mniejszą jednostkę.

Najczęstszym błędem jest zastosowanie do pola zamiany stosowanej dla długości. Ponieważ 1 m = 10 dm, uczeń czasem mnoży przez 10 zamiast przez 100, aby przejść z m² na dm². Ten sam błędny tok rozumowania pojawia się przy objętościach: przejście z dm³ na cm³ wymaga pomnożenia przez 1 000, a nie przez 10. Poproszenie dziecka o narysowanie kwadratu o boku 1 m, podzielonego na kwadraty o boku 1 dm, często pomaga zrozumieć, dlaczego potrzeba 100 małych kwadratów.

Na kartach pracy znajdują się m.in. ćwiczenia „Zamień na większą jednostkę pola”, „Zamień na mniejszą jednostkę pola”, a także „Zamień na mniejszą jednostkę objętości”. Inne ćwiczenia polegają na porównywaniu wielkości, wybieraniu właściwej zamiany, stwierdzaniu, czy zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe, lub na znajdowaniu błędu w już wykonanym obliczeniu. Te ostatnie formy pomagają dziecku uzasadniać swoją odpowiedź, a nie tylko stosować regułę.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać przeliczanie jednostek: długości, pola powierzchni, objętości, pojemności, czasu trwania, prędkości, masy.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania wymagające zamiany jednostek długości i jednostek pola.
Powiązanie z podstawą programową: Znać i zamieniać jednostki miar stosowane w praktyce (objętości i pojemności).
Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać zamiany jednostek pola
Powiązanie z podstawą programową: Znać i używać jednostek pola: centymetra kwadratowego, decymetra kwadratowego i metra kwadratowego do wyrażania pól
Powiązanie z podstawą programową: Zamieniać pola powierzchni między różnymi jednostkami

Typy zadań: Jednostki pola: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Jednostki pola: wybierz zamianę (kl. 5–6) · Jednostki pola: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zamień na mniejszą jednostkę objętości (kl. 5–6) · Zamień na mniejszą jednostkę pola (kl. 5–6) · Zamień na większą jednostkę pola (kl. 5–6) · Jednostki pola: porównaj wielkości (kl. 5–6)

Zamiana jednostek pojemności

Nauka zamiany jednostek pojemności: przechodzenia z jednej jednostki na inną, mniejszą lub większą, oraz porównywania pojemności.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń powinien znać typowe jednostki objętości i pojemności oraz umieć je zamieniać. Program precyzuje, że wzorce pojemności sięgają od mililitra do hektolitra, wraz z ich symbolami: te wzorce są wprowadzane już w klasie CM1, a w klasie 5 są ponownie wykorzystywane do zamiany typowych jednostek między sobą.

Najczęstszy błąd polega na przesunięciu przecinka w złym kierunku. Na przykład, aby przejść z litrów na mililitry, uczeń powinien pomnożyć przez 1 000, ale czasem dzieli, albo nie uwzględnia tego, że każda jednostka jest dziesięć lub sto razy większa od poprzedniej. Wynik wydaje się wtedy uczniowi prawdopodobny, co sprawia, że błąd trudno zauważyć samodzielnie.

Karty tego zagadnienia proponują kilka typów ćwiczeń:

  • Zamień na mniejszą jednostkę pojemności oraz Zamień na większą jednostkę pojemności: przekształcanie ilości z jednej jednostki na inną.
  • Pojemność w mniejszej jednostce: wybierz wynik: wybór poprawnej zamiany spośród kilku propozycji.
  • Jednostki pojemności: porównaj: porównywanie dwóch pojemności wyrażonych w różnych jednostkach.
  • Jednostki pojemności: prawda czy fałsz oraz Jednostki pojemności: znajdź błąd: sprawdzanie twierdzenia lub wskazywanie błędnej zamiany.

Powiązanie z podstawą programową: Znać i zamieniać jednostki miar stosowane w praktyce (objętości i pojemności).
Powiązanie z podstawą programową: Znać i stosować jednostki pojemności od mililitra do hektolitra oraz związane z nimi symbole
Powiązanie z podstawą programową: Znać zależności między jednostkami pojemności
Powiązanie z podstawą programową: Porównywać pojemności

Typy zadań: Jednostki pojemności: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Jednostki pojemności: znajdź błąd (kl. 4–5) · Jednostki pojemności: porównaj (kl. 4–5) · Pojemność na mniejszą jednostkę: wybierz wynik (kl. 4–6) · Zamień na mniejszą jednostkę pojemności (kl. 4–6) · Zamień na większą jednostkę pojemności (kl. 4–5)

Obliczanie objętości walca obrotowego

Twoje dziecko uczy się obliczać objętość walca obrotowego na podstawie pola jego podstawy-koła oraz wysokości.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5. program wymaga obliczania pola koła i objętości walca obrotowego. Konkretnie uczeń mnoży pole podstawy kołowej, π × promień², przez wysokość walca. Wynik często pozostawia się w postaci wielokrotności π lub podaje z przybliżoną wartością π.

Najczęstszym błędem jest użycie średnicy zamiast promienia. Treść zadania czasem podaje średnicę, a uczeń zapomina podzielić ją przez dwa przed podniesieniem do kwadratu. Inną częstą pomyłką jest zapomnienie o podniesieniu promienia do kwadratu i zwykłe mnożenie π × promień × wysokość.

Karty z tego przedmiotu proponują zadania takie jak „Objętość walca: pojemność zbiornika” (konkretny problem pojemności), „Objętość walca: wybierz liczbę przed π” (uczeń wskazuje część wyniku zawierającą π) oraz „Objętość walca” (bezpośrednie obliczenie). Modele „Objętość stożka” i „Objętość kuli” również występują w tych kartach, jednak zgodnie z podstawą programową stożek pojawia się w klasie 4, a kula w klasie 3, więc nie są oczekiwane w klasie 5.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwody (wielokąta i okręgu), pola (prostokąta, trójkąta i koła) oraz objętości (prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać pole koła, objętość walca obrotowego.

Typy zadań: Objętość kuli (kl. 8–10) · Objętość stożka (kl. 8–10) · Objętość stożka: prawda czy fałsz (kl. 8–10) · Objętość stożka: znajdź błąd (kl. 8–10) · Objętość walca (kl. 8–10) · Objętość walca: wybierz liczbę przed π (kl. 8–10) · Objętość walca: pojemność zbiornika (kl. 9–11)

Jaka jest długość trzeciego boku trójkąta?

Uczeń uczy się określać, czy trzy długości mogą tworzyć trójkąt, oraz znajdować możliwe długości trzeciego boku.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń pracuje nad konstrukcją trójkątów na podstawie danych częściowych: dwóch znanych boków i trzeciego do wyznaczenia. Uczy się sprawdzać, czy trójkąt jest możliwy, zanim go narysuje, korzystając z nierówności trójkąta: każdy bok musi być krótszy od sumy dwóch pozostałych. Program nie określa tutaj konkretnego zakresu liczb dla tej umiejętności; ćwiczenia wykorzystują długości podane na kartach.

Częsty błąd polega na pominięciu jednego z trzech porównań. Wielu uczniów dodaje dwa krótsze boki, stwierdza, że suma jest większa od trzeciego boku, i wyciąga wniosek, że trójkąt istnieje, nie sprawdzając, czy najdłuższy bok jest nadal krótszy od sumy dwóch pozostałych. Mogą też sądzić, że dowolne trzy liczby tworzą trójkąt.

Na kartach pojęcie to pojawia się w kilku typach ćwiczeń:

  • Trzeci bok trójkąta: wybierz, ile: uczeń wskazuje możliwe długości spośród kilku propozycji.
  • Najdłuższy możliwy trzeci bok: szuka największej dopuszczalnej wartości trzeciego boku.
  • Nierówność trójkąta: prawda czy fałsz: decyduje, czy podane długości mogą tworzyć trójkąt, i uzasadnia.
  • Nierówność trójkąta: ile długości, 3. bok: liczy całkowite wartości możliwe dla trzeciego boku.
  • Nierówność trójkąta: znajdź błąd: wskazuje błędne rozumowanie w podanej odpowiedzi.

Powiązanie z podstawą programową: Konstruować trójkąty na podstawie danych częściowych.
Powiązanie z podstawą programową: Konstruowanie trójkątów

Typy zadań: Najdłuższy możliwy trzeci bok (kl. 5–6) · Nierówność trójkąta: ile długości ma trzeci bok (kl. 5–6) · Nierówność trójkąta: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Nierówność trójkąta: znajdź błąd (kl. 5–6) · Trzeci bok trójkąta: wybierz liczbę możliwości (kl. 5–6)

Rozpoznawanie wysokości trójkąta

Uczeń uczy się rysować wysokość trójkąta poprowadzoną z wierzchołka, prostopadłą do przeciwległego boku, oraz sprawdzać, że trzy wysokości przecinają się w jednym punkcie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń powinien umieć zdefiniować wysokość trójkąta, narysować ją oraz wiedzieć, że trzy wysokości trójkąta są współprzecinające się, czyli przecinają się w jednym punkcie. Program nie podaje tutaj zakresu liczb: chodzi przede wszystkim o rysowanie i rozpoznawanie wysokości na rysunku.

Najczęstszym błędem jest uznanie za wysokość dowolnego odcinka wychodzącego z wierzchołka lub boku trójkąta, bez sprawdzenia, czy tworzy on kąt prosty z przeciwległym bokiem. Wielu uczniów sądzi też, że wysokość zawsze znajduje się wewnątrz trójkąta, co nie jest prawdą we wszystkich przypadkach. Trzeba zatem sprawdzić kąt prosty, a nie tylko patrzeć na położenie odcinka.

Na drukowanych kartach ćwiczeń dla klasy 5 to pojęcie pojawia się w trzech typach zadań:

  • Wysokość trójkąta: wybierz wynik, gdzie uczeń wskazuje prawidłową wysokość spośród kilku proponowanych odcinków;
  • Wysokość trójkąta: na podstawie pola i podstawy, gdzie uczeń korzysta ze wzoru na pole, aby wyznaczyć wysokość odpowiadającą danej podstawie;
  • Wysokość trójkąta: czy to jest wysokość, gdzie uczeń mówi, czy narysowany na rysunku odcinek jest rzeczywiście wysokością, uzasadniając to kątem prostym.

Powiązanie z podstawą programową: Definiować i kreślić wysokości w trójkącie.
Powiązanie z podstawą programową: Wiedzieć, że wysokości trójkąta są współbieżne.

Typy zadań: Wysokość trójkąta: czy to wysokość (kl. 5–6) · Wysokość trójkąta: wybierz wynik (kl. 5–6) · Wysokość trójkąta: z pola i podstawy (kl. 5–6)

Rozpoznawanie czworokątów na podstawie ich własności

Twoje dziecko uczy się nazywać czworokąt, opierając się na jego równoległych bokach, długościach boków i kątach, a następnie określać, jaką szczególną figurą jest: równoległobokiem, prostokątem, rombem czy kwadratem.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń poznaje definicję równoległoboku: jest to czworokąt, którego przeciwległe boki są parami równoległe. Na podstawie tej definicji potrafi rozpoznawać szczególne równoległoboki: prostokąt, romb i kwadrat, a także stosować własność dotyczącą boków lub przekątnych, aby stwierdzić, o jaką figurę chodzi. Program nie podaje tu zakresu liczb: chodzi o rozumowanie na figurach.

Najczęstszy błąd polega na nazywaniu figury na podstawie jej wyglądu. Kwadrat jest wtedy postrzegany jako „inny kształt” niż prostokąt, podczas gdy prostokąt definiuje się przez jego własności (kąty proste, przeciwległe boki równoległe), a kwadrat je również spełnia, do tego ma cztery boki równe. Podobnie uczeń czasem liczy boki, które „wyglądają na równoległe”, zamiast sprawdzić definicję.

W kartach pracy ta umiejętność pojawia się w kilku formach:

  • Jak nazywa się ten czworokąt? : uczeń obserwuje oznaczoną figurę i podaje jej nazwę.
  • Czworokąty: ile par boków równoległych? : liczy pary boków równoległych, zanim wyciągnie wniosek.
  • Pary boków równoległych: prawda czy fałsz oraz wstaw znak : uczeń uzasadnia stwierdzenie dotyczące równoległości.
  • Czworokąty: czy kwadrat jest też prostokątem : uczeń wyjaśnia, dlaczego dana szczególna figura należy do szerszej kategorii.

Powiązanie z podstawą programową: Zdefiniować równoległobok.
Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywać charakterystyczną własność przekątnych lub boków do ich skonstruowania albo podania rodzaju czworokąta.
Powiązanie z podstawą programową: Definiować szczególne równoległoboki (prostokąt, romb, kwadrat).
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać, nazywać i opisywać kwadrat, prostokąt, trójkąt, trójkąt prostokątny i romb.
Powiązanie z podstawą programową: Znać własności kątów i równości długości dla kwadratów, prostokątów i rombów.
Powiązanie z podstawą programową: Używać odpowiedniego słownictwa geometrycznego w kontekście poznawania odpowiadających mu pojęć
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać i nazywać następujące figury, odwołując się do ich definicji: trójkąt, trójkąt prostokątny, trójkąt równoramienny, trójkąt równoboczny, czworokąt, kwadrat, prostokąt i romb
Powiązanie z podstawą programową: Znać własności równoległości boków przeciwległych, równości długości i kątów dla typowych figur: trójkąt prostokątny, trójkąt równoramienny, trójkąt równoboczny, kwadrat, prostokąt i romb.
Powiązanie z podstawą programową: Stosować odpowiednie słownictwo geometryczne w kontekście nauki odpowiadających im pojęć
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać i nazywać następujące figury, opierając się na ich definicji: trójkąt, trójkąt prostokątny, trójkąt równoramienny, trójkąt równoboczny, czworokąt, kwadrat, prostokąt, romb, trapez, trapez prostokątny, pięciokąt i sześciokąt
Powiązanie z podstawą programową: Znać własności równoległości boków przeciwległych, równości długości i kątów dla typowych figur: trójkąt prostokątny, trójkąt równoramienny, trójkąt równoboczny, kwadrat, prostokąt, romb, trapez i trapez prostokątny

Typy zadań: Czworokąty: ile par boków równoległych? (kl. 4–6) · Jak nazywa się ten czworokąt? (kl. 5–6) · Pary boków równoległych: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Pary boków równoległych: wstaw znak (kl. 4–6) · Czworokąty: czy kwadrat to też prostokąt (kl. 5–6)

Kąty i przekątne równoległoboku

Uczeń uczy się korzystać z własności kątów i przekątnych równoległoboku, rombu oraz trapezu równoramiennego, aby obliczać brakujące kąty.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń powinien umieć zdefiniować równoległobok i znać jego charakterystyczne własności dotyczące boków przeciwległych oraz przekątnych: przekątne równoległoboku przecinają się w swoim wspólnym środku. Programy podane tutaj nie określają konkretnego zakresu liczb dla tego pojęcia; oczekiwane jest opanowanie samych własności.

Najczęstszy błąd polega na stosowaniu do równoległoboków własności, które obowiązują tylko dla niektórych figur. Na przykład uczeń może założyć, że przekątne mają tę samą długość albo że są prostopadłe, podczas gdy jest to prawdziwe tylko dla pewnych szczególnych czworokątów. Może też pomylić kąty przeciwległe, które są równe, z kątami następującymi po sobie, które się uzupełniają do 180°. Warto sprawdzić z dzieckiem, jaką figurę ma przed oczami, zanim wybierze własność do zastosowania.

Karty z tego przedmiotu proponują m.in.:

  • ćwiczenia dotyczące kątów równoległoboku, z wyborem odpowiedzi lub bez;
  • ćwiczenia dotyczące przekątnych równoległoboku, w których trzeba znaleźć wspólny środek;
  • ćwiczenia dotyczące kątów w rombie i jego przekątnych;
  • ćwiczenia dotyczące kątów trapezu równoramiennego.

Powiązanie z podstawą programową: Zdefiniować równoległobok.
Powiązanie z podstawą programową: Znać charakterystyczne własności boków przeciwległych i przekątnych.
Powiązanie z podstawą programową: Znać charakterystyczne własności.

Typy zadań: Kąt równoległoboku: wybierz wynik (kl. 9) · Kąt trapezu równoramiennego: wybierz wynik (kl. 9) · Kąty równoległoboku (kl. 9) · Kąty trapezu równoramiennego (kl. 9) · Przekątne równoległoboku: podział na połowy (kl. 9) · Kąt w rombie z przekątnymi: wybierz wynik (kl. 9) · Kąty w rombie z przekątnymi (kl. 9)

Zamienianie jednostek długości

Przeliczanie długości z jednej jednostki na inną, od milimetra do kilometra, oraz rozwiązywanie zadań dotyczących długości.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń powinien umieć zamieniać długość z jednej jednostki na inną, zarówno na większą, jak i na mniejszą jednostkę, oraz zapisywać długość w jednej jednostce, gdy podano ją w dwóch jednostkach (na przykład 2 m 35 cm). Jednostki, o które chodzi, mieszczą się w zakresie od milimetra do kilometra. Program wymaga także rozwiązywania zadań z wykorzystaniem zamiany jednostek długości i jednostek pola.

Najczęstszym błędem jest złe wybranie kierunku obliczenia: uczeń mnoży, choć powinien dzielić, lub odwrotnie. Na przykład zapisuje 2,5 m = 25 cm zamiast 250 cm. Dzieje się tak często dlatego, że uczeń nie zastanawia się, czy nowa jednostka jest mniejsza (wtedy będzie ich więcej), czy większa (wtedy będzie ich mniej). Inną pułapką jest bezpośrednie dodawanie długości wyrażonych w różnych jednostkach, bez wcześniejszego sprowadzenia ich do tej samej jednostki.

W kartach z tego przedmiotu umiejętność ćwiczy się na podstawie następujących wzorów:

  • Zamień na mniejszą jednostkę długości, a następnie na większą jednostkę.
  • Zapisz długość w jednej jednostce.
  • Dodawanie długości podanych w dwóch jednostkach.
  • Jednostki długości: wybierz przeliczoną wartość, a następnie porównaj.
  • Długość w jednej jednostce: prawda czy fałsz, znajdź błąd, wstaw znak.

Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania wymagające zamiany jednostek długości i jednostek pola.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań z zastosowaniem długości
Powiązanie z podstawą programową: Znać zależności między jednostkami długości.
Powiązanie z podstawą programową: Znać i stosować jednostki długości od milimetra do kilometra oraz związane z nimi symbole
Powiązanie z podstawą programową: Znać zależności między jednostkami długości
Powiązanie z podstawą programową: Porównywanie długości

Typy zadań: Długość w jednej jednostce: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Długość w jednej jednostce: wstaw znak (kl. 4–5) · Długość w jednej jednostce: znajdź błąd (kl. 4–5) · Jednostki długości: porównaj (kl. 4–5) · Jednostki długości: wybierz wynik zamiany (kl. 4–5) · Zamień na mniejszą jednostkę długości (kl. 4–6) · Zamień na większą jednostkę długości (kl. 4–6) · Zapisz długość w jednej jednostce (kl. 4–6) · Dodawanie długości w dwóch jednostkach (kl. 4–5)

Uzupełnianie tabeli wartości na podstawie reguły

Twoje dziecko uczy się wypełniać tabelę, w której każda liczba wyjściowa jest przekształcana według tej samej reguły obliczeniowej, oraz odnajdywać regułę lub liczbę wyjściową, gdy brakuje jednej informacji.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Tabela wartości łączy liczbę początkową z wynikiem uzyskanym przez regułę, na przykład „pomnóż przez 3” lub „odejmij 4”. Zagadnienia programowe obejmują kilka lat nauki: od wykonywania programu obliczeniowego w klasie CM1 aż po przedstawianie sytuacji proporcjonalności w collège. W klasie 5 (5e) ćwiczenia drukowane wymagają przede wszystkim zastosowania reguły do kilku prostych liczb, wywnioskowania reguły na podstawie par wejście-wyjście lub znalezienia liczby, która została wprowadzona do maszyny.

Najczęstszy błąd polega na zastosowaniu reguły tylko do jednego pola albo na użyciu sąsiedniej operacji: dodawaniu zamiast mnożenia lub odejmowaniu w niewłaściwym kierunku. W odejmowaniu „odejmij 4” nie daje tego samego wyniku co „4 minus liczba”. Dziecko, które znalazło właściwą regułę w pierwszym wierszu, może więc pomylić się w kolejnych, jeśli nie sprawdza każdego wyniku.

Karty pracy proponowane w tym temacie to:

  • Tabela: uzupełnij regułą mnożenia oraz Tabela reguły (odejmowanie): uzupełnij wyniki, do wypełniania pustych pól;
  • Tabela odpowiedniości: znajdź regułę oraz Tabela reguły: jaka liczba została wprowadzona, do odnajdywania reguły lub liczby początkowej;
  • Tabela reguły: popraw błąd oraz Tabela funkcji: program obliczeniowy, do wykrywania pomyłki i śledzenia programu obliczeniowego krok po kroku.

Powiązanie z podstawą programową: Czytać i interpretować tabelę wartości.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawianie zależności między dwiema wielkościami za pomocą tabeli wartości na podstawie wzoru.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawianie sytuacji proporcjonalnej za pomocą tabeli lub wykresu.
Powiązanie z podstawą programową: Wprowadzać wyrażenie: „w zależności od” w kontekstach konkretnych lub matematycznych.
Powiązanie z podstawą programową: Sporządzić tabelę wartości.
Powiązanie z podstawą programową: Przewidywać wartość wyrażenia informatycznego przed jego wykonaniem.
Powiązanie z podstawą programową: Tworzyć i wykonywać sekwencję instrukcji
Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać program obliczeń
Powiązanie z podstawą programową: Wykonywanie lub tworzenie programu obliczeń

Typy zadań: Maszyna liczbowa: co wyjdzie (kl. 2–3) · Tabelka funkcji: program obliczeń (kl. 4–6) · Maszyna liczbowa: brakująca liczba w maszynie (kl. 2–3) · Maszyna liczbowa: co weszło (kl. 2–3) · Tabelka funkcji: uzupełnij według reguły mnożenia (kl. 2–4) · Tabelka z regułą odejmowania: uzupełnij wyniki (kl. 2–4) · Maszyna liczbowa: dwie maszyny, co weszło (kl. 3–4) · Reguła maszyny: wybierz liczbę (kl. 2–4) · Tabelka z regułą: jaka liczba weszła (kl. 2–4) · Tabelka z regułą: popraw błąd (kl. 3–4) · Tabelka z regułą: wybierz wynik z maszyny (kl. 2–4) · Tabelka zależności: odkryj regułę (kl. 2–4)

Porównywanie dwóch liczb: o ile więcej czy ile razy więcej

Uczeń uczy się porównywać dwie liczby na dwa sposoby: szukając, o ile jedna jest większa (różnica), oraz sprawdzając, ile razy jedna zawiera się w drugiej (iloraz).

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5. uczeń porównuje dwie liczby lub dwie wielkości, zadając sobie dwa pytania: o ile więcej? (różnica) i ile razy więcej? (iloraz). Musi umieć wskazać, które z tych porównań odpowiada na zadane pytanie.

Najczęstszym błędem jest odpowiadanie na niewłaściwe pytanie. Przy pytaniu „ile razy więcej” uczeń odejmuje zamiast dzielić, albo odwrotnie. Oba obliczenia dotyczą tych samych liczb, co sprawia, że łatwo o pomyłkę.

Karty pracy zawierają m.in.:

  • Porównanie przez różnicę: o ile więcej, czyli o ile jedna liczba przewyższa drugą.
  • Porównanie przez iloraz: ile razy więcej, w formie zadania tekstowego lub pytania bezpośredniego.
  • Liczba k razy większa: znajdowanie liczby, która zawiera w sobie k razy inną liczbę.
  • Pytania wielokrotnego wyboru: wybór poprawnej odpowiedzi spośród kilku propozycji, przez różnicę lub przez iloraz.

Powiązanie z podstawą programową: Porównywać dwie liczby bezpośrednio lub za pomocą obliczeń: • ich różnicę; • jeśli są ściśle dodatnie, ich iloraz.
Powiązanie z podstawą programową: Porównywanie addytywne (przez różnicę), porównywanie multiplikatywne (przez iloraz, dla dwóch liczb dodatnich).
Powiązanie z podstawą programową: Porównywać dwie wielkości, używając ich różnicy lub ilorazu (stosunku) w przypadku wielkości dodatnich. Interpretować, zależnie od kontekstu, to porównanie w kategoriach zmiany addytywnej lub multiplikatywnej.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania na porównywanie multiplikatywne w jednym kroku.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań na porównywanie multiplikatywne
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań z zakresu proporcjonalności
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań na porównywanie multiplikatywne
Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać zadanie z zakresu proporcjonalności

Typy zadań: Ile razy większa: wybierz odpowiedź (kl. 4–5) · Liczba k razy większa (kl. 4–5) · O ile jedna liczba jest większa: wybierz odpowiedź (kl. 4–6) · Porównanie ilorazem: ile razy więcej (zadanie) (kl. 4–6) · Porównanie ilorazem: ile razy większa liczba (kl. 4–6) · Porównanie różnicą: o ile większa liczba (kl. 4–6)

Zaokrąglanie liczby dziesiętnej do dziesiątych lub setnych

Uczeń uczy się zastępować liczbę dziesiętną wartością prostszą, zaokrągloną do dziesiątych lub setnych, patrząc na cyfrę następującą po cyfrze zaokrąglenia.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń musi umieć podać zaokrągloną wartość liczby dziesiętnej do dziesiątych lub setnych. Programy określają także, dla szkoły podstawowej (CM1 i CM2), część całkowitą oraz zaokrąglanie do liczby całkowitej. Karty pracy dla klasy 5 dotyczą więc dziesiątych i setnych, na przykład zaokrąglania 3,46 do dziesiątych.

Najczęstszym błędem jest obcinanie, czyli usuwanie cyfr z prawej strony bez patrzenia na następną cyfrę. Na przykład 3,46 staje się wtedy 3,4 zamiast 3,5. Innym źródłem nieporozumień jest sama reguła: uczeń patrzy na cyfrę następującą po ostatniej zachowanej cyfrze. Jeśli jest to 5 lub więcej, zwiększamy zachowaną cyfrę o 1; w przeciwnym razie zostawiamy ją bez zmian.

Na kartach pracy to zagadnienie pojawia się w kilku formach: ćwiczenia „Zaokrąglij do dziesiątych” i „Zaokrąglij do setnych”, w których uczeń od razu wpisuje wynik; „Zaokrąglanie do dziesiątych: wybierz wynik”, gdzie musi rozpoznać poprawną wartość spośród kilku propozycji; „Zaokrąglanie do dziesiątych: prawda czy fałsz”, służące do potwierdzenia lub odrzucenia stwierdzenia; oraz „Zaokrąglanie do dziesiątych: znajdź błąd”, w którym uczeń wskazuje pomyłkę w już wykonanym obliczeniu.

Powiązanie z podstawą programową: Zbiór 𝔻 liczb dziesiętnych. Oszacowanie dziesiętne liczby rzeczywistej z dokładnością do 10⁻ⁿ.
Powiązanie z podstawą programową: Podawać wartość zaokrągloną do jedności, do dziesiątych lub do setnych, liczby dziesiętnej
Powiązanie z podstawą programową: Umieć podać część całkowitą oraz zaokrąglenie do liczby całkowitej liczby dziesiętnej
Powiązanie z podstawą programową: Umieć podać część całkowitą oraz zaokrąglenie do liczby całkowitej liczby dziesiętnej

Typy zadań: Zaokrąglanie do części dziesiątych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zaokrąglij do części dziesiątych (kl. 5–6) · Zaokrąglij do części setnych (kl. 5–6)

Obliczanie obwodu wielokąta i wyznaczanie brakującego boku

Twoje dziecko uczy się dodawać długości boków wielokąta, aby obliczyć jego obwód, oraz odnajdywać brakującą długość, gdy dany jest obwód.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń oblicza obwód wielokątów o podanych długościach boków, na przykład prostokąta, kwadratu lub wielokąta foremnego. Umie też wyznaczyć brakujący bok, znając obwód całkowity. Program nauczania obejmuje dłuższy cykl, od klasy 4 do liceum; ta karta opisuje tylko to, co proponują ćwiczenia z klasy 5.

Najczęstszy błąd polega na pominięciu jednego boku w sumie, szczególnie w przypadku prostokąta, gdzie trzeba dodać dwie długości i dwie szerokości. W zadaniach na brakujący bok uczeń czasem odejmuje od obwodu tylko jedną znaną długość, nie uwzględniając pozostałych boków, albo myli obwód z polem.

Proponowane karty to na przykład: „Obwód prostokąta krok po kroku”, „Brakujący bok na podstawie obwodu”, „Obwód wielokąta foremnego: oblicz bok”, „Obwód wielokąta: zadanie (ogrodzenie)” oraz „Bok prostokąta i obwód: pytanie odwrotne”. Niektóre karty zawierają dane zbędne, które trzeba wskazać przed obliczeniami.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwody (wielokąta i okręgu), pola (prostokąta, trójkąta i koła) oraz objętości (prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwody figur złożonych
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań z zastosowaniem długości
Powiązanie z podstawą programową: Wiedzieć, czym jest obwód figury płaskiej
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie obwodu wielokąta przy użyciu linijki z podziałką
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania dotyczące długości boków wielokąta i jego obwodu

Typy zadań: Obwód wielokąta (kl. 4–6) · Bok prostokąta z obwodu: pytanie odwrotne (kl. 4–6) · Brakujący bok z obwodu (kl. 4–6) · Brakujący bok z obwodu: wybierz bok (kl. 4–6) · Obwody prostokąta i kwadratu: porównaj (kl. 4–6) · Obwód prostokąta krok po kroku (kl. 4–6) · Obwód prostokąta: dane zbędne (kl. 4–6) · Obwód wielokąta foremnego: oblicz bok (kl. 4–6) · Obwód wielokąta: wybierz wynik (kl. 4–5) · Obwód wielokąta: z treścią (kl. 4–5)

Szacowanie wyniku: zaokrąglanie, aby sprawdzić

Zanim wykonasz dokładne obliczenie, zaokrąglij liczby, aby uzyskać wynik przybliżony, a następnie sprawdź, czy twój dokładny rachunek jest prawdopodobny.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie piątej uczeń uczy się szacować wynik sumy, zaokrąglając każdą liczbę do najbliższej setki, a następnie dodając te zaokrąglone liczby. Wynik szacunkowy służy do sprawdzenia, czy dokładne obliczenie jest poprawne: jeśli szacowanie daje około 900, a dokładne obliczenie daje 90, to gdzieś jest błąd. Wymagania programowe, od szkoły podstawowej aż do liceum, wymagają szacowania wyniku działania i kontrolowania wyniku za pomocą rzędu wielkości. Na kartach pracy w klasie piątej ta praca odbywa się przede wszystkim na sumach liczb zaokrąglonych do setek.

Najczęstszy błąd polega na zaokrągleniu do niewłaściwej cyfry, na przykład zamianie 487 na 400 zamiast 500, ponieważ uczeń patrzy na cyfrę dziesiątek i nie uwzględnia położenia liczby między dwiema setkami. Innym częstym błędem jest porównywanie szacunku z dokładnym obliczeniem bez prawdziwego zastanowienia: uczeń zapisuje wynik, ale nie pyta się, czy jest on bliski szacunkowi.

Na kartach pracy znajduje się kilka typów ćwiczeń:

  • Oszacuj sumę: uczeń zaokrągla składniki i oblicza przybliżoną sumę.
  • Oszacować sumę: wybierz szacunek: spośród kilku propozycji uczeń wskazuje wartość najbliższą wynikowi.
  • Szacować: wybierz zaokrąglenie do setki: uczeń określa poprawne zaokrąglenie każdej liczby.
  • Oszacować sumę w sytuacji: zaokrąglanie do setek: uczeń szacuje sumę w konkretnym zadaniu, na przykład przy zakupach lub odległościach.

Powiązanie z podstawą programową: Szacować rząd wielkości.
Powiązanie z podstawą programową: Kontrolować wyniki za pomocą rzędów wielkości
Powiązanie z podstawą programową: Oszacowywanie wyniku działania
Powiązanie z podstawą programową: Szacowanie wyniku działania

Typy zadań: Oszacuj sumę (kl. 4–6) · Szacowanie sumy w zadaniu tekstowym: zaokrąglij do setek (kl. 4–6) · Szacowanie sumy: wybierz przybliżenie (kl. 4–6) · Szacowanie: wybierz zaokrąglenie do setek (kl. 4–6)

Upraszczanie ułamka: dzielenie licznika i mianownika

W klasie 5 uczeń uczy się upraszczać ułamek, dzieląc licznik i mianownik przez tę samą liczbę, oraz odnajdywać tę liczbę.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 5 uczeń upraszcza ułamek, dzieląc licznik i mianownik przez tę samą liczbę, aby otrzymać równy ułamek o mniejszych liczbach. Na przykład 6/8 staje się 3/4 po podzieleniu obu liczb przez 2. Karty pracy w tym wieku posługują się ułamkami o małych liczbach całkowitych.

Najczęstszy błąd polega na podzieleniu tylko jednej z dwóch liczb albo na podzieleniu licznika i mianownika przez różne liczby. Innym częstym błędem jest odejmowanie tej samej liczby od licznika i mianownika, na przykład 6/8 zamienione na 4/6. Wynika to z tego, że uczeń przenosi regułę dodawania lub odejmowania: tymczasem upraszczanie oznacza dzielenie, a nie odejmowanie.

W kartach pracy z klasy 5 upraszczanie przybiera kilka form:

  • Uprość ułamek: uczeń zapisuje najprostszy ułamek równy podanemu.
  • Uprość: przez jaką liczbę uproszczono?: uczeń odnajduje wspólny dzielnik, który został użyty.
  • Upraszczanie ułamków: brakujący mianownik oraz wybierz brakujący mianownik: na przykład 3/4 = 6/?, gdzie uczeń znajduje liczbę, która sprawia, że oba ułamki są równe.
  • Uprościć ułamek: wybierz brakujący licznik: ta sama zasada, ale brakuje górnej części ułamka.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać ułamki w postaci nieskracalnej.
Powiązanie z podstawą programową: Ustalanie równości ułamków
Powiązanie z podstawą programową: Znać kilka zależności między częstymi ułamkami

Typy zadań: Skracanie ułamków: brakujący mianownik (kl. 4–6) · Skracanie ułamków: przez jaką liczbę skrócono? (kl. 4–6) · Skracanie ułamków: wybierz brakujący mianownik (kl. 4–6) · Skracanie ułamków: wybierz licznik wyniku (kl. 4–6) · Skróć ułamek (kl. 4–6)

Znajdowanie ułamka danej wielkości

Uczeń uczy się obliczać ułamek liczby lub wielkości, na przykład trzy czwarte z 20 uczniów lub z 20 euro.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Repery programowe dla tej umiejętności obejmują kilka lat, od klasy CM1 do 4e. W klasie 5e to, co uczeń powinien umieć zrobić, pokazują wzory ćwiczeń z tej klasy: znaleźć ułamek danej liczby, odtworzyć całość na podstawie części, porównać dwie części albo znaleźć, co pozostaje po odjęciu części.

Najczęstszym błędem jest wykonanie tylko części obliczenia. Aby znaleźć trzy czwarte z 20, uczeń dzieli 20 na 4 równe części (otrzymuje 5), a potem zapomina wziąć 3 części: zatrzymuje się na 5 zamiast na 15. Trzeba podzielić przez mianownik, a następnie pomnożyć przez licznik, albo najpierw pomnożyć przez licznik, a potem podzielić.

W kartach najczęściej spotyka się następujące wzory: „Oblicz ułamek liczby”, „Ułamek liczby: oblicz”, „Ułamek liczby: wybierz wynik”, a także ćwiczenia z modelem prostokątnym (paskowym) lub krok po kroku. W zadaniach typu „całość na podstawie części” uczeń szuka wartości całej wielkości na podstawie znanego ułamka, co jest ćwiczeniem odrębnym od bezpośredniego obliczania.

Powiązanie z podstawą programową: Używać mnożenia do zastosowania ułamka do liczby naturalnej
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań z zastosowaniem ułamków
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie ułamka danej ilości lub wielkości
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać ułamek ilości lub wielkości

Typy zadań: Całość z części na modelu paskowym (kl. 5–6) · Ułamek liczby krok po kroku (kl. 4–6) · Ułamek liczby na modelu paskowym (kl. 4–6) · Ułamek liczby: oblicz (kl. 4–6) · Ułamek liczby: wybierz wynik (kl. 4–6) · Oblicz ułamek danej liczby (kl. 4–6) · Ułamek liczby: ile zostaje po odjęciu części (kl. 4–6) · Ułamek liczby: oblicz całość z części (kl. 5–6) · Ułamek liczby: porównaj dwie części (kl. 4–6) · Ułamek liczby: wybierz całość (kl. 5–6)

Zapisywanie liczby dziesiętnej w postaci ułamka

Uczeń uczy się zamieniać liczbę dziesiętną na ułamek, na przykład 0,25 zamienia się na 25/100, a następnie porównuje obie zapisy.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Już od klasy CM1 i CM2 uczeń uczy się interpretować, zapisywać i odczytywać ułamki dziesiętne, czyli ułamki, których mianownik to 10, 100 lub 1 000, oraz przechodzić od tego zapisu do zapisu z przecinkiem i odwrotnie. W klasie 5e karty ćwiczeń proponują przede wszystkim kierunek odwrotny: podaje się liczbę dziesiętną, a uczeń ma zapisać ją w postaci ułamka.

Błąd, który pojawia się najczęściej, to niewłaściwy dobór mianownika. Dla 0,25 niektórzy uczniowie piszą 25/10, ponieważ patrzą tylko na liczbę cyfr części dziesiętnej... albo, przeciwnie, 25/1. Trzeba policzyć liczbę cyfr po przecinku: są dwie cyfry, więc mianownik to 100. Mianownik zależy od położenia ostatniej cyfry, a nie od wartości liczby.

Wzory ćwiczeń w klasie 5e występują w czterech formach:

  • Zapisz liczbę dziesiętną w postaci ułamka: uczeń zapisuje odpowiadający jej ułamek.
  • Liczba dziesiętna na ułamek: wybierz ułamek: uczeń wskazuje poprawny ułamek spośród kilku propozycji.
  • Liczba dziesiętna na ułamek: prawda czy fałsz: uczeń ocenia, czy podana równość jest poprawna.
  • Liczba dziesiętna na ułamek: znajdź błąd: uczeń wskazuje pomyłkę w już wykonanym zapisie, często złe mianowniki.

Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić z jednego zapisu liczby na inny (dziesiętny, ułamkowy, procentowy).
Powiązanie z podstawą programową: Łączyć i stosować różne zapisy liczby dziesiętnej: zapis z przecinkiem, ułamek, liczba mieszana, procent
Powiązanie z podstawą programową: Interpretować, przedstawiać, zapisywać i odczytywać ułamki dziesiętne
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzenie od zapisu w postaci ułamka dziesiętnego lub sumy ułamków dziesiętnych do zapisu z przecinkiem i odwrotnie
Powiązanie z podstawą programową: Interpretować, przedstawiać, zapisywać i odczytywać ułamki dziesiętne
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić od zapisu w postaci ułamka dziesiętnego lub sumy ułamków dziesiętnych do zapisu z przecinkiem i odwrotnie.

Typy zadań: Ułamek dziesiętny na zwykły: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ułamek dziesiętny na zwykły: wybierz ułamek (kl. 4–6) · Ułamek dziesiętny na zwykły: znajdź błąd (kl. 4–6) · Zamień ułamek dziesiętny na zwykły (kl. 4–6)

Zapisywanie ułamka w postaci dziesiętnej

Uczeń uczy się zamieniać ułamek na liczbę dziesiętną, na przykład 3/4 = 0,75, oraz sprawdzać wynik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Repères programowe dotyczące zapisu dziesiętnego obejmują ułamki dziesiętne (dziesiąte, setne itd.) oraz ułamki zwykłe, takie jak 1/2, 1/4 czy 3/4, których zapis dziesiętny trzeba znać. W klasie 5 w drukowanych ćwiczeniach należy zapisać ułamek w postaci liczby dziesiętnej.

Najczęstszy błąd polega na odczytaniu ułamka jako dwóch osobnych liczb i przepisaniu ich: 3/4 zapisuje się jako 0,34, a 1/4 jako 0,14. Trzeba zrozumieć, że ułamek oznacza dzielenie: 3/4 to 3 podzielone przez 4, co daje 0,75. Program klasy 6 przypomina zresztą, że ułamek może oznaczać liczbę całkowitą, liczbę dziesiętną lub liczbę, która nie jest dziesiętna.

Typowe ćwiczenie z tej karty może wyglądać tak:

  • Zapisz ułamek w postaci liczby dziesiętnej: na przykład zapisz 1/4 lub 7/5 w postaci dziesiętnej.
  • Ułamek na dziesiętny: wybierz zapis: spośród kilku propozycji (0,5; 0,25; 0,2…) zakreśl tę, która odpowiada podanemu ułamkowi.
  • Ułamek na dziesiętny: prawda czy fałsz: określ, czy równość, taka jak 3/4 = 0,75, jest poprawna.
  • Ułamek na dziesiętny: znajdź błąd: wskaż, co jest nie tak w błędnej odpowiedzi, na przykład 3/4 = 0,34.

Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić z jednego zapisu liczby na inny (dziesiętny, ułamkowy, procentowy).
Powiązanie z podstawą programową: Wiedzieć, że ułamek a/b może przedstawiać liczbę całkowitą, liczbę dziesiętną niecałkowitą lub liczbę niedziesiętną
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzenie od zapisu w postaci ułamka dziesiętnego lub sumy ułamków dziesiętnych do zapisu z przecinkiem i odwrotnie
Powiązanie z podstawą programową: Znać zapis dziesiętny najczęściej używanych ułamków
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić od zapisu w postaci ułamka dziesiętnego lub sumy ułamków dziesiętnych do zapisu z przecinkiem i odwrotnie.
Powiązanie z podstawą programową: Znać zapis dziesiętny popularnych ułamków

Typy zadań: Ułamek zwykły na dziesiętny: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Ułamek zwykły na dziesiętny: wybierz zapis (kl. 5–6) · Ułamek zwykły na dziesiętny: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zamień ułamek zwykły na dziesiętny (kl. 4–6)

Odczytywanie i zaznaczanie ułamka na osi liczbowej

Odczytywanie ułamka na osi liczbowej

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Ta umiejętność jest częścią ścieżki, która zaczyna się w klasie CE2 (dzielenie jednostki na części ułamkowe) i trwa aż do klasy drugiej liceum (seconde). W klasie 5e karty ćwiczeń wymagają od ucznia odczytania ułamka zaznaczonego na osi liczbowej, wybrania ułamka odpowiadającego punktowi oraz stwierdzenia, czy zdanie dotyczące położenia jest prawdziwe, czy fałszywe.

Najczęstszy błąd polega na liczeniu kresek zamiast liczeniu odcinków. Jeśli na osi są podziałki przy każdym odcinku, uczeń może policzyć kreski (jest ich o jedną więcej niż odcinków) i pomylić się o jedność. Dlatego trzeba zapytać, na ile równych części podzielona jest jedność między dwiema kolejnymi liczbami całkowitymi.

Typowe ćwiczenie przedstawia oś liczbową z zaznaczonym punktem. Uczeń musi odczytać odpowiadający mu ułamek („odczytaj ułamek z osi liczbowej”) albo wybrać spośród kilku propozycji tę, która jest poprawna („wybierz ułamek”). Może też ocenić zdanie w rodzaju „punkt A odpowiada temu ułamkowi” i odpowiedzieć prawda lub fałsz („prawda czy fałsz”).

Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać współrzędną liczby rzeczywistej na osi liczbowej i zaznaczać liczbę rzeczywistą o danej współrzędnej.
Powiązanie z podstawą programową: Zaznaczać ułamek na osi liczbowej (półprostej z podziałką) w prostych przypadkach
Powiązanie z podstawą programową: Graduować odcinek o danej długości
Powiązanie z podstawą programową: Dzielić jednostkę długości na ułamki jednostki i mierzyć długości niecałkowite względem tej jednostki.
Powiązanie z podstawą programową: Umieć zaznaczyć ułamek lub sumę liczby całkowitej i ułamka mniejszego od jednego na półprostej liczbowej
Powiązanie z podstawą programową: Umieć określić położenie punktu na półprostej liczbowej za pomocą ułamka lub sumy liczby całkowitej i ułamka
Powiązanie z podstawą programową: Zaznaczać ułamek lub sumę liczby naturalnej i ułamka mniejszego od jedności na półprostej z podziałką
Powiązanie z podstawą programową: Zaznaczać punkt na półprostej z podziałką, wskazany ułamkiem lub sumą liczby całkowitej i ułamka

Typy zadań: Odczytaj ułamek z osi liczbowej (kl. 3–6) · Ułamek na osi liczbowej: prawda czy fałsz (kl. 3–6) · Ułamek na osi liczbowej: wybierz ułamek (kl. 3–6)

Rozpoznawanie i nazywanie podstawowych brył

Rozpoznawanie bryły po jej kształcie i nadawanie jej nazwy: sześcian, prostopadłościan, kula, stożek, ostrosłup, walec lub graniastosłup prosty.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Już w szkole podstawowej (klasy CM1 i CM2) program wymaga umiejętności nazywania sześcianu, kuli, prostopadłościanu, stożka, ostrosłupa, walca lub graniastosłupa prostego. W klasie 5 uczeń powtarza te bryły i rozpoznaje je na podstawie rysunku lub opisu. Pojęcie stożka obrotowego oraz rozpoznawanie ostrosłupa są wymagane później, w klasie 4.

Najczęstszy błąd polega na myleniu brył, które są do siebie podobne: walca i graniastosłupa, stożka i ostrosłupa albo sześcianu i prostopadłościanu. Uczeń często patrzy tylko na jedną ścianę, podczas gdy nazwa zależy od kształtu wszystkich ścian oraz od ewentualnych zaokrąglonych części. Może też liczyć krawędzie, nie rozpoznając ich naprawdę.

W klasie 5 praca opiera się na następujących typach ćwiczeń:

  • Jaka to bryła? : uczeń obserwuje figurę i odpowiada, podając jej nazwę.
  • Jaka to bryła? Wybierz nazwę : uczeń wybiera właściwą nazwę spośród kilku propozycji.
  • Krawędzie bryły: prawda czy fałsz : uczeń sprawdza twierdzenia dotyczące krawędzi bryły.
  • Krawędzie bryły: znajdź błąd : uczeń wskazuje fałszywe twierdzenie na liście.

Powiązanie z podstawą programową: Nazywać sześcian, kulę, prostopadłościan, stożek, ostrosłup, walec i graniastosłup prosty
Powiązanie z podstawą programową: Nazywać sześcian, kulę, prostopadłościan, stożek, ostrosłup, walec lub graniastosłup prosty

Typy zadań: Jaka to bryła? (kl. 4–5) · Jaka to bryła? Wybierz nazwę (kl. 4–5) · Krawędzie bryły: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Krawędzie bryły: znajdź błąd (kl. 4–5)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się uczeń w 5. klasie z matematyki?

W klasie 5 uczeń poznaje liczby względne: umieszcza je na osi liczbowej, porównuje, dodaje i odejmuje. Wykonuje ciągi działań z zachowaniem kolejności operacji, stosuje rozdzielność mnożenia oraz cechy podzielności przez 3 i przez 9, dodaje ułamki o dowolnych mianownikach i oblicza kwadraty oraz sześciany. Litera zyskuje status zmiennej, a następnie niewiadomej: podstawianie, redukcja a𝑥 + b, rozwiązywanie a𝑥 = c oraz 𝑥 + b = c. W geometrii pojawiają się symetria środkowa, kąty naprzemianległe i odpowiadające, suma kątów w trójkącie, pola powierzchni trójkąta, równoległoboku i koła, a także objętości graniastosłupa prostego i walca. Oblicza częstości i średnie, przypisuje proste prawdopodobieństwa, posługuje się procentami, współczynnikiem proporcjonalności oraz tabelami wartości.

O programie nauczania: nowy program dla cyklu 4 (BO nr 10 z 5 marca 2026 r.) określa cele nauczania rok po roku; wchodzi w życie w klasie 5 od roku szkolnego 2026, w klasie 4 w 2027 r. i w klasie 3 w 2028 r. Dosłownie przytoczone cele na ten rok znajdują się w sekcji poniżej.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
Liczby i działania
Dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić, aby rozwiązywać zadania i kontrolować wiarygodność swojego wyniku. Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych · Mnożenie liczb dziesiętnych · Dzielenie liczb dziesiętnych w klasie 5
Znać znaczenie i sytuacje zastosowania tych działań. Przetłumaczenie zdania na wyrażenie
Dzielenie przez liczbę dziesiętną. Dzielenie liczb dziesiętnych w klasie 5
Wykonywanie ciągów działań. Obliczenia z nawiasami i kolejnością działań
Zapisywanie problemu, danego ciągu działań, programu obliczeń w postaci jednego wyrażenia, z użyciem lub bez użycia nawiasów. Przetłumaczenie zdania na wyrażenie
Nazywać działanie, rozróżniać sumy i iloczyny, składniki i czynniki. Czytanie wyrażenia: sumy, iloczyny, czynniki · Przetłumaczenie zdania na wyrażenie
Znać i stosować kolejność wykonywania działań. Obliczenia z nawiasami i kolejnością działań
Znać i stosować prostą własność rozdzielności na przykładach liczbowych. Rozdzielność mnożenia: rozwijanie i wyłączanie wspólnego czynnika
Stosować pojęcia wielokrotności i dzielników. Dzielniki i wielokrotności: wypisywanie i liczenie
Znać cechy podzielności przez 3 i przez 9. Kryteria podzielności: rozpoznawanie wielokrotności
Wykorzystywanie algorytmu w ramach obliczeń liczbowych.
Definiować liczby względne. Liczby ujemne: wyniki poniżej zera · Liczby względne na osi liczbowej
Zdefiniować liczbę przeciwną i wartość bezwzględną liczby. Liczby względne na osi liczbowej · Odległość na osi liczbowej a wartość bezwzględna
Definiować pojęcie liczby dodatniej, ściśle dodatniej, ujemnej, ściśle ujemnej. Porównywanie i porządkowanie liczb względnych · Liczby względne na osi liczbowej
Używać liczb względnych do przedstawiania wielkości obserwowalnych, które mogą przyjmować wartości mniejsze od zera (temperatura, czas, wysokość itp.), w szczególności w ramach rozwiązywania problemów. Liczby ujemne: wyniki poniżej zera
Odczytywać odciętą liczby względnej na prostej graduowanej i zaznaczać liczbę względną o danej odciętej. Liczby względne na osi liczbowej
Porównywać i porządkować w kolejności rosnącej i malejącej liczby dziesiętne względne. Porównywanie i porządkowanie liczb względnych
Dodawać dwie względne liczby dziesiętne. Dodawanie i odejmowanie liczb ujemnych · Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ujemnych i dodatnich
Dodawać kilka dziesiętnych liczb względnych. Dodawanie i odejmowanie liczb ujemnych · Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ujemnych i dodatnich
Odejmować dwie dziesiętne liczby względne. Dodawanie i odejmowanie liczb ujemnych · Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ujemnych i dodatnich
Znać i uzasadniać sytuacje, w których nawiasy są niezbędne dla sensu zapisów. Obliczenia z nawiasami i kolejnością działań
Upraszczać zapis sum zawierających nawiasy. Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ujemnych i dodatnich
Wykonywać ciągi dodawania i odejmowania liczb dziesiętnych ze znakiem. Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ujemnych i dodatnich
Rozwiązywać zadania wymagające dodawania i odejmowania liczb dziesiętnych dodatnich i ujemnych. Liczby ujemne: wyniki poniżej zera · Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ujemnych i dodatnich
Porównywać ułamki. Porównywanie ułamków o różnych mianownikach
Dodawać i odejmować ułamki o dowolnych mianownikach. Ułamki o różnych mianownikach
Rozwiązywać zadania z dodawaniem i odejmowaniem ułamków. Ułamki o różnych mianownikach
Poznawać pojęcie potęgi liczby oraz jej zapis w przypadku kwadratu i sześcianu. Kwadraty i sześciany: zrozumieć potęgi
Znać kwadraty liczb całkowitych od 0 do 12. Kwadraty i sześciany: zrozumieć potęgi
Znać sześcian liczby 10. Kwadraty i sześciany: zrozumieć potęgi
Umieć zapisać liczbę w postaci potęgi 2 lub 3. Kwadraty i sześciany: zrozumieć potęgi
Obliczać wartość liczbową wyrażeń zawierających proste potęgi, dodawania, odejmowania i iloczyny. Obliczanie potęg liczb względnych i ułamków · Obliczenia z nawiasami i kolejnością działań
Obliczać wartość wyrażenia literowego zawierającego prostą potęgę. Obliczanie wartości wyrażenia z literą
Tworzyć wzory (dwukrotność, trzykrotność, kwadrat, następnik, poprzednik, pole, obwód itp.). Przetłumaczenie zdania na wyrażenie
Obliczać wartość wyrażenia literowego przez podstawianie. Obliczanie wartości wyrażenia z literą
Sprawdzać, czy równość między wyrażeniami algebraicznymi zawierającymi zmienną jest prawdziwa, czy fałszywa. Sprawdzanie, czy liczba jest rozwiązaniem równania
Określać, czy wyrażenie literowe jest sumą, czy iloczynem. Czytanie wyrażenia: sumy, iloczyny, czynniki
Wykorzystywać zależności k(a + b) = ka + kb lub k(a – b) = ka – kb do rozkładania na czynniki, lub rozwijania wyrażenia algebraicznego. Rozdzielność mnożenia: rozwijanie i wyłączanie wspólnego czynnika
Redukować wyrażenie literalne postaci a𝑥 + b, gdzie a i b są liczbami dziesiętnymi. Upraszczanie wyrażenia: grupowanie wyrazów podobnych
Wykazywanie ogólnej własności za pomocą rachunku literowego.
Użyć kontrprzykładu, aby wykazać, że twierdzenie jest fałszywe. Wykazanie, że twierdzenie jest fałszywe
Formułować hipotezy, opierając się na języku algorytmicznym lub arkuszu kalkulacyjnym.
Nadawać literze status niewiadomej. Sprawdzanie, czy liczba jest rozwiązaniem równania · Znajdowanie niewiadomej w prostym równaniu
Modelować problemy dotyczące działań z okienkiem za pomocą równań typu a𝑥 = c lub 𝑥 + b = c. Ułożenie równania do zadania (klasa 5)
Rozwiązywać równania typu a𝑥 = c lub 𝑥 + b = c metodami arytmetycznymi opartymi na działaniach odwrotnych. Znajdowanie niewiadomej w prostym równaniu
Przestrzeń i geometria
Na osi liczbowej: - odczytywać współrzędną danego punktu; - zaznaczać punkt o danej współrzędnej. Umieszczanie liczb dziesiętnych na osi liczbowej · Liczby względne na osi liczbowej
W płaszczyźnie z prostokątnym układem współrzędnych: - odczytywać współrzędne danego punktu; - zaznaczać punkt o danych współrzędnych Czytanie i zaznaczanie punktów w układzie współrzędnych
Konstruować i wiązać ze sobą różne przedstawienia w perspektywie kawalerskiej następujących brył: prostopadłościan, sześcian, walec prosty, graniastosłup prosty.
Umieć powiązać przedstawienie w perspektywie kawalerskiej z siatką prostopadłościanu, graniastosłupa prostego lub walca obrotowego. Wzór sześcianu w klasie 5
Obliczać objętość sześcianu, prostopadłościanu, graniastosłupa prostego. Obliczanie objętości prostopadłościanu · Objętość prostopadłościanu i graniastosłupa prostego
Znać i zamieniać jednostki miar stosowane w praktyce (objętości i pojemności). Zamiana jednostek pola i objętości · Zamiana jednostek pojemności
Obliczać pole koła, objętość walca obrotowego. Obwód i pole koła: obliczenia z użyciem π · Obliczanie objętości walca obrotowego
Zdefiniować półobrót lub symetrię środkową. Symetria środkowa (obrót o 180°) w klasie 5
Znać własności obrotu o 180 stopni. Symetria środkowa (obrót o 180°) w klasie 5
Charakteryzować równoległość za pomocą kątów: kąty naprzemianległe wewnętrzne, kąty odpowiadające. Znajdowanie brakującej części kąta
Znać sumę kątów trójkąta i umieć ją udowodnić. Obliczanie brakującego kąta w trójkącie lub czworokącie
Konstruować trójkąty na podstawie danych częściowych. Jaka jest długość trzeciego boku trójkąta?
Znać własności symetralnych oraz okręgu opisanego na trójkątach szczególnych. Symetralna i dwusieczna: rysowanie i zastosowanie
Obliczać pole trójkąta. Obliczanie pola trójkąta w klasie 5
Definiować i kreślić wysokości w trójkącie. Rozpoznawanie wysokości trójkąta
Wiedzieć, że wysokości trójkąta są współbieżne. Rozpoznawanie wysokości trójkąta
Zdefiniować i wykreślić środkowe w trójkącie. Środek odcinka i współrzędne
Wykazać, że mediana dzieli trójkąt na dwa trójkąty o równych polach.
Stosować te własności w przypadku szczególnych trójkątów.
Zdefiniować równoległobok. Rozpoznawanie czworokątów na podstawie ich własności · Kąty i przekątne równoległoboku
Konstruowanie równoległoboków.
Znać charakterystyczne własności boków przeciwległych i przekątnych. Kąty i przekątne równoległoboku
Wykorzystywać charakterystyczną własność przekątnych lub boków do ich skonstruowania albo podania rodzaju czworokąta. Rozpoznawanie czworokątów na podstawie ich własności
Definiować szczególne równoległoboki (prostokąt, romb, kwadrat). Rozpoznawanie czworokątów na podstawie ich własności
Znać charakterystyczne własności. Kąty i przekątne równoległoboku
Umieć obliczać pole równoległoboku i figur złożonych. Obliczanie pola równoległoboku · Obliczanie pola figury przez jej rozłożenie na części
Rozwiązywać zadania wymagające zamiany jednostek długości i jednostek pola. Zamiana jednostek pola i objętości · Zamienianie jednostek długości
Organizacja i zarządzanie danymi oraz prawdopodobieństwo
Zbierać i organizować dane.
Obliczać liczebności i częstości (wyrażone w postaci dziesiętnej, ułamkowej lub procentowej). Jaki procent stanowi dana część całości? · Odczytywanie i porównywanie danych na wykresie
Odczytywać i interpretować informacje przedstawione w postaci tabel, diagramów i wykresów. Odczytywanie i porównywanie danych na wykresie
Przedstawiać, na papierze lub za pomocą arkusza kalkulacyjnego z funkcją tworzenia wykresów, dane w postaci tabeli, diagramu (diagramu słupkowego, diagramu kołowego) lub wykresu kartezjańskiego. Wykres kołowy: kąty i liczebności
Wybierać reprezentację odpowiednią do tego, co należy wyeksponować.
Obliczać i interpretować średnią arytmetyczną szeregu danych. Średnia zestawu danych
Poruszać zagadnienia dotyczące przypadku na podstawie prostych problemów. Prawdopodobieństwo: obliczanie szans wystąpienia zdarzenia
Używać słownictwa z zakresu prawdopodobieństwa w konkretnych kontekstach: doświadczenie losowe, wynik, zdarzenie. Prawdopodobieństwo: obliczanie szans wystąpienia zdarzenia
Przypisywać prawdopodobieństwa w prostych przypadkach (jednakowe prawdopodobieństwo). Prawdopodobieństwo: obliczanie szans wystąpienia zdarzenia
Powtórzyć materialnie proste doświadczenie losowe. Zapisać zaobserwowane wyniki w tabeli liczebności i częstości. Szacowanie prawdopodobieństwa za pomocą częstości
Proporcjonalność, funkcje
Stosować proporcje, procenty. Obliczanie procentu danej wielkości
Obliczać, stosować proporcje, procenty. Obliczanie procentu danej wielkości · Jaki procent stanowi dana część całości?
Identyfikować sytuacje proporcjonalności w konkretnych kontekstach (ceny, przepisy kulinarne, odległości, skale). Znajdowanie brakującej wartości w proporcji
Używać współczynnika proporcjonalności w konkretnych kontekstach (cena jednostkowa, prędkość średnia, skala itp.). Znajdowanie wartości dla jednej jednostki (cena jednostkowa) · Użycie skali do wyznaczenia rzeczywistej długości · Odległość, prędkość i czas: połącz wszystkie trzy
Przedstawianie sytuacji proporcjonalnej za pomocą tabeli lub wykresu. Uzupełnianie tabeli wartości na podstawie reguły
Rozpoznawać sytuację proporcjonalności na podstawie tabeli lub wykresu. Znajdowanie brakującej wartości w proporcji
Rozpoznawać graficznie, czy chmura punktów jest związana, czy nie jest związana z sytuacją proporcjonalności między danymi dyskretnymi. Znajdowanie brakującej wartości w proporcji
Wprowadzać wyrażenie: „w zależności od” w kontekstach konkretnych lub matematycznych. Obliczanie wartości funkcji liniowej · Czytanie wykresu drogi w klasie 5 · Uzupełnianie tabeli wartości na podstawie reguły
Sporządzić tabelę wartości. Uzupełnianie tabeli wartości na podstawie reguły
Czytać i interpretować tabelę wartości. Uzupełnianie tabeli wartości na podstawie reguły
Zaznaczać w danym prostokątnym układzie współrzędnych punkty odpowiadające tabeli wartości. Czytanie i zaznaczanie punktów w układzie współrzędnych
Odczytywać i interpretować wykres kartezjański przedstawiony za pomocą krzywej lub chmury punktów. Czytanie wykresu drogi w klasie 5
Przedstawianie zależności między dwiema wielkościami za pomocą tabeli wartości na podstawie wzoru. Uzupełnianie tabeli wartości na podstawie reguły
Stworzyć prostą formułę przedstawiającą zależność między dwiema wielkościami. Przetłumaczenie zdania na wyrażenie
Graficznie charakteryzować proporcjonalność. Znajdowanie brakującej wartości w proporcji
Myślenie komputacyjne
Wykonywać proste polecenia i układać je w kolejności.
Określanie danych wejściowych i wyjściowych programu.
Przedstawiać wzory w postaci wyrażenia informatycznego w blokowym języku programowania.
Obliczać wartości wzorów za pomocą ciągu instrukcji w blokowym języku programowania.
Przewidywać wartość wyrażenia informatycznego przed jego wykonaniem. Uzupełnianie tabeli wartości na podstawie reguły
Analizować prosty dany program i modyfikować jego parametry.
Wykonać prostą pętlę bezwarunkową, umożliwiającą powtórzenie liniowej sekwencji instrukcji ściśle określoną liczbę razy.

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.