Polski
Program nauczania (Austria)

Matematyka — klasa 7

Klasa 7 (Austria) — Stosunki i proporcje, przypadek i szanse

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Austria) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w 3. klasie Mittelschule i AHS: liczby wymierne, wyrażenia z potęgami, wzory skróconego mnożenia, przekształcenia równoważne, odsetki, graniastosłupy, ostrosłupy, prawdopodobieństwo. Do każdego tematu są przykładowe zadania na karty pracy do wydrukowania, z rozwiązaniami.

Obszar kompetencji 1: Liczby i miary

Mnożenie i dzielenie liczb całkowitych

Dziecko uczy się mnożyć i dzielić liczby całkowite, zarówno dodatnie, jak i ujemne, i przy tym prawidłowo uwzględniać znaki.

typów zadań: 15Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Am Ende dieser Klasse rechnet das Kind mit liczbami całkowitymi, czyli z liczbami dodatnimi i ujemnymi bez ułamków i liczb dziesiętnych. Dziecko bezpiecznie mnoży i dzieli takie liczby. Podstawa programowa opisuje dla tego obszaru liczby wymierne w ogóle, czyli także ułamki i liczby dziesiętne. Te liczby jednak nie są wymagane w zadaniach z tej klasy, które tutaj przedstawiono.

Typowy błąd dotyczy znaku, a nie rachunku na wartościach bezwzględnych. Na przykład z (-6) · (-2) wychodzi -12 zamiast 12, albo dziecko poprawnie liczy 6 · 2 i ustawia złym znakiem. Za tym często stoi przenoszenie z dodawania lub odejmowania, gdzie znaki minus działają inaczej. Najczęściej mylone są następujące kwestie:

  • znak minus jako znak działania (odejmowanie) i jako znak liczby
  • reguła „minus razy minus daje plus” oraz „plus razy minus daje minus”
  • znak wyniku przy dzieleniu, który wyznacza się tak samo jak przy mnożeniu

Zadanie na ten temat zwykle wygląda tak: pod nagłówkiem „Mnożenie liczb całkowitych” znajdują się działania typu 5 · (-4) lub (-7) · (-3). Pod „Dzielenie liczb całkowitych” są na przykład (-18) : 3 albo (-24) : (-6). Przykłady służą do zilustrowania zagadnienia. Na stronie są do tego materiały do wydrukowania z rozwiązaniami, dzięki którym dziecko może ćwiczyć reguły znaków.

Powiązanie z podstawą programową: rationale Przedstawianie, porównywanie i porządkowanie liczb; wykonywanie działań rachunkowych i interpretowanie ich.

Typy zadań: Dzielenie liczb ujemnych · Iloczyny liczb ze znakiem: uporządkuj · Mnożenie liczb ujemnych · Mnożenie liczb ze znakiem: wybierz wynik · Prawda czy fałsz: znak iloczynu · Znak iloczynu: wstaw znak · Znak iloczynu: znajdź błąd · Brakujący czynnik ze znakiem · Iloczyny liczb ze znakiem: porównaj · Mnożenie i dzielenie liczb ujemnych: oblicz łańcuch działań · Mnożenie liczb ze znakiem: oceń dwa zdania · Wzorzec: dlaczego minus razy minus daje plus · Znak iloczynu bez liczenia · Łańcuch mnożeń i dzieleń ze znakami: wybierz wynik · Łańcuch mnożeń i dzieleń ze znakami: brakująca liczba

Dodawanie i odejmowanie liczb całkowitych

Dziecko uczy się dodawać liczbę naturalną do liczby całkowitej lub odejmować ją od niej i potrafi zinterpretować wynik na osi liczbowej jako ruch.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko dodaje i odejmuje liczby całkowite, także liczby ujemne, takie jak −4 czy −12. Przy tym traktuje działanie jako ruch po osi liczbowej: dodawanie przesuwa w prawo, odejmowanie w lewo. Program nauczania nie podaje dla tego etapu stałego zakresu liczb, dlatego nie podajemy tu żadnych granic.

Typowym błędem jest pominięcie znaku i liczenie tylko na cyfrach. Przy 3 − 5 zapisuje się wtedy 5 − 3 = 2, choć wynik to −2. Także przy ujemnych liczbach początkowych często myli się kierunek, na przykład gdy przy −4 + 2 idzie się w lewo. Wyobrażenie osi liczbowej pomaga, ponieważ pokazuje, czy wynik leży powyżej, czy poniżej zera.

W karcie pracy takie zadania pojawiają się w szablonach „Dodawanie liczb całkowitych” i „Odejmowanie liczb całkowitych”. Zadania można wydrukować, a rozwiązania są dołączone, dzięki czemu mogą Państwo sprawdzić obliczenia wspólnie z dzieckiem.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać działania na nieujemnych liczbach ułamkowych i je interpretować; interpretować dodawanie, odpowiednio odejmowanie liczby naturalnej do liczby całkowitej albo od liczby całkowitej jako ruch po osi liczbowej,
Powiązanie z podstawą programową: rationale Przedstawianie, porównywanie i porządkowanie liczb; wykonywanie działań rachunkowych i interpretowanie ich.

Typy zadań: Dodaj liczby całkowite · Dodawanie liczb całkowitych: wstaw znak · Dodawanie liczb całkowitych: wybierz wynik · Dodawanie liczb całkowitych: znajdź błąd · Odejmij liczby całkowite · Prawda czy fałsz: dodawanie liczb całkowitych · Brakujący składnik — liczby całkowite · Dodawanie i odejmowanie liczb całkowitych: dobierz wartości · Sumy liczb całkowitych: porównaj · Liczby ujemne w sytuacjach: ile było na początku? · Różnica temperatur: z treścią, o ile stopni cieplej

Znajdowanie największej i najmniejszej liczby całkowitej

Dziecko uczy się znajdować w zbiorze liczb całkowitych największą lub najmniejszą liczbę, nawet wtedy, gdy wśród nich są liczby ujemne.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi z danego zbioru liczb całkowitych wskazać największą lub najmniejszą liczbę. Do tego musi umieć przedstawiać liczby wymierne, porównywać je i porządkować, czyli także poprawnie umiejscawiać liczby ujemne. Punkt programu nauczania opisuje to dla całego etapu kształcenia; w tej klasie zadania pokazują przede wszystkim, jak ćwiczyć porządkowanie liczb całkowitych.

Przy tym często pojawia się typowy błąd: przy liczbach ujemnych dziecko porównuje tylko cyfry bez znaku. Wtedy -12 wydaje się „większa” niż -3, ponieważ 12 jest większe od 3. Poprawnie jest tak: im dalej w lewo na osi liczbowej leży liczba, tym jest mniejsza. Największą liczbą ze zbioru {-12; -3} jest więc -3, a najmniejszą -12.

W praktyce dziecko spotyka zadania, takie jak:

  • Największa liczba całkowita zbioru: z listy liczb całkowitych wyszukać największą.
  • Najmniejsza liczba całkowita zbioru: z listy liczb całkowitych wyszukać najmniejszą.

Karty pracy zawierają do tego rozwiązania, dzięki czemu rodzice mogą sprawdzić odpowiedzi.

Powiązanie z podstawą programową: rationale Przedstawianie, porównywanie i porządkowanie liczb; wykonywanie działań rachunkowych i interpretowanie ich.

Typy zadań: Najmniejsza liczba całkowita w zbiorze · Najmniejsza liczba całkowita w zbiorze: wybierz odpowiedź · Największa liczba całkowita w zbiorze · Największa liczba całkowita w zbiorze: wybierz odpowiedź

Obszar kompetencji 2: Zmienne i funkcje

Zwiększanie i zmniejszanie o procent

Dziecko uczy się zwiększać lub zmniejszać kwotę o dany procent, używając przy tym odpowiedniego współczynnika zmiany.

typów zadań: 16Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się zwiększać lub zmniejszać wartość wyjściową o podany procent, na przykład podnieść cenę o 20 % albo obniżyć ją o 20 %. Punkty programu nauczania opisują w tym celu procesy wzrostu i spadku oraz zmiany wielkości, m.in. za pomocą czynnika zmiany (dla +20 % wynosi on 1,2, dla −20 % wynosi 0,8). Punkty nie podają zakresu liczb. Dotyczą one całego etapu; to, co konkretnie pojawia się w 7. klasie, pokazują szablony zadań.

Typowy błąd: wzrost i spadek o ten sam procent traktuje się jak przeciwieństwa, które się znoszą. Kto najpierw zwiększy 100 € o 20 % (120 €), a potem obniży o 20 %, nie otrzyma 100 €, lecz 96 €. Drugi procent odnosi się do nowej wartości, a nie do pierwotnej.

W szablonach zadań wygląda to tak:

  • Zwiększ o procent: Kwota zostaje powiększona o podany procent.
  • Zmniejsz o procent: Kwota zostaje zmniejszona o podany procent.
  • Wzrost procentowy — wybierz odpowiedź: Spośród kilku podanych informacji wybierana jest właściwa.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać zmiany wielkości za pomocą miar zmian (zmiana bezwzględna i względna, średnie tempo zmiany, czynnik zmiany)
Powiązanie z podstawą programową: Modelowanie procesów wzrostu i spadku oraz praca z odpowiadającymi im modelami.

Typy zadań: Cena po podwyżce i po obniżce: porównaj · Cena przed obniżką: pytanie odwrotne · Obniżka procentowa krok po kroku · Podwyżka o procent — wybierz odpowiedź · Podwyżka procentowa krok po kroku · Zmniejsz o procent · Zwiększ o procent · Obniżka: o ile procent zmalała liczba? · Podwyżka: o ile procent wzrosła liczba? · Zmiana o procent: podwyżka i obniżka — prawda czy fałsz · Zmiana o procent: znajdź błąd · Obniżka o procent: jaka była liczba przed obniżką? · Zmiana o procent: najpierw podwyżka, potem obniżka · Obniżka procentowa: z treścią, ile po obniżce · Podwyżka, potem obniżka o procent: cena końcowa · Wzrost procentowy: z treścią, ile po wzroście

Rozwiązywanie prostych równań: ax + b = c

Dziecko uczy się rozwiązywać równania postaci ax + b = c, wykonując tę samą operację arytmetyczną po obu stronach, aż poszukiwana liczba zostanie sama.

typów zadań: 13Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec klasy 3. Twoje dziecko powinno umieć rozwiązać równanie z jedną niewiadomą, na przykład 3x + 4 = 19, poprzez odwracanie działań arytmetycznych. Podstawa programowa nazywa to przekształceniem równoważnym: równanie zmienia się tylko w taki sposób, że pozostaje prawdziwe, czyli robi się to samo po obu stronach. Jakie liczby się przy tym pojawiają, podstawa programowa nie określa osobno; format ustala szablon zadania.

Często zdarza się tak: dziecko odejmuje 4 tylko po lewej stronie albo dzieli tylko 3, nie dostosowując reszty. Pojawiają się też błędy ze znakiem, gdy b jest ujemne. Przyczyna leży zwykle w tym, że znak równości jest odczytywany jako polecenie do wykonania rachunku, a nie jako waga, na której obie strony muszą pozostać w równowadze.

W obszarze matematyki występują z tym związane dwa rodzaje zadań:

  • Rozwiązanie równania ax + b = c: Najpierw odwracamy b po obu stronach (w przypadku 3x + 4 = 19 odejmujemy więc 4, zostaje 3x = 15), a następnie dzielimy przez a (x = 5).
  • Rozwiązanie równania, wybór odpowiedzi: Dziecko sprawdza, która z podanych liczb sprawia, że równanie jest prawdziwe, podstawiając ją. To pomaga kontrolować własny wynik.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać równania liniowe przez stosowanie działań odwrotnych do działań arytmetycznych i przekształcać wzory.
Powiązanie z podstawą programową: Przekształcać równania i wzory; rozwiązywać równania za pomocą przekształceń równoważnych,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach,

Typy zadań: Waga: worki i odważniki · Pomyślałem liczbę — ułóż i rozwiąż równanie · Rozwiązanie równania — wybierz odpowiedź · Równanie ax + b = c · Równanie z nawiasem krok po kroku · Równanie z x po obu stronach krok po kroku · Równanie: przeniesienie wyrazu wolnego: wybierz odpowiedź · Brakujący współczynnik równania · Równanie z jedną niewiadomą: dokończ zdanie · Równanie z nawiasem a(x + b) = c · Równanie z treści: ax + b = c · Dwa równania o tym samym rozwiązaniu · Równanie z treścią: dwie ilości i ich suma · Równanie dwukrokowe krok po kroku (kl. 6)

Obliczanie potęg liczb całkowitych i ułamków

Dziecko uczy się obliczać wartość potęg, których podstawą jest liczba całkowita lub ułamek, na przykład 4³ lub (3/5)².

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 3 szkoły średniej (Mittelschule) i AHS chodzi o potęgi z dodatnimi wykładnikami całkowitymi. Dziecko potrafi zrozumieć potęgę, taką jak 4³, jako wielokrotne mnożenie i obliczyć jej wartość. Podstawa potęgi jest przy tym liczbą całkowitą lub ułamkiem. Punkt programu nauczania dotyczący przekształcania wyrażeń wykracza poza tę klasę. Tutaj opisujemy jedynie, czego wymagają zadania na tym poziomie.

Typowy błąd przy ułamkach: wykładnik dotyczy licznika i mianownika, ale często oblicza się tylko jedno z nich. Dla (2/3)² wynik to 4/9. Błędne byłyby 4/3 (podniesiony do kwadratu tylko licznik) lub 4/6 (mianownik pomnożony tylko przez wykładnik). Przy liczbach całkowitych często dzieje się odwrotnie: podstawa i wykładnik są mnożone. Wtedy 3² staje się 6 zamiast 9.

Zadania na ten temat wyglądają w praktyce mniej więcej tak:

  • Obliczenie potęgi liczby całkowitej: np. 4³ = 64
  • Obliczenie potęgi ułamka: np. (3/5)² = 9/25
  • Wybór wartości potęgi: Spośród kilku odpowiedzi wybiera się właściwą.

Do tych typów zadań dostępne są arkusze do druku z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,
Powiązanie z podstawą programową: rozumieć i opisywać różnicę między liczbami wymiernymi a niewymiernymi; wykonywać działania na liczbach rzeczywistych; posługiwać się pierwiastkami i wartościami przybliżonymi.

Typy zadań: Dwie potęgi: porównaj · Oblicz potęgę liczby całkowitej · Oblicz potęgę ułamka · Potęga z minusem: wartość wyrażenia: wybierz odpowiedź · Wartość potęgi — wybierz odpowiedź · Potęgi liczb ujemnych w wyrażeniu · Potęgi: dobierz wartości · Potęgi: dokończ zdanie · Potęgi: oceń dwa zdania

Ewaluacja wyrażeń z liczbami: obliczanie wartości

Dziecko uczy się, jak w wyrażeniu zastąpić zmienną podaną liczbą i obliczyć powstałe wyrażenie liczbowe zgodnie z regułami działań.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń podstawia podaną liczbę za zmienną i oblicza wartość wyrażenia. Plan nauczania nie podaje dla tego celu osobnego zakresu liczbowego. Dla klasy 3 obszar wymienia jako tematy liczby wymierne oraz wyrażenia z potęgami, i to właśnie z tymi liczbami oblicza się wartości wyrażeń.

Typowym błędem jest podstawianie liczb ujemnych. Gdy liczba nie zostanie zapisana w nawiasie, potęga odnosi się tylko do cyfry: dla x² przy x = −3 otrzymuje się wtedy −3² = −9 zamiast (−3)² = 9. Dlatego uczeń musi przy podstawianiu zapisywać nawias i stosować reguły dotyczące znaków oraz potęg.

Typem zadania w tym obszarze jest „Obliczanie wartości wyrażenia”. Przykład: Oblicz 3a − b² dla a = 2 i b = −1. Uczeń najpierw zapisuje 3 · 2 − (−1)², potem 6 − 1 i otrzymuje 5. Karty pracy zawierają do tego rozwiązania. Plan nauczania wymaga ponadto układania wyrażeń w sytuacjach z życia i ich interpretowania. Obliczanie wartości jest w tym pomocne: sprawdza się, co wyrażenie oznacza dla konkretnych liczb.

Powiązanie z podstawą programową: układać i interpretować proste wyrażenia algebraiczne, równania i wzory,
Powiązanie z podstawą programową: Układać i interpretować wyrażenia algebraiczne, równania i wzory, także z ułamkami oraz w związku z proporcjonalnością i procentami,
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach,

Typy zadań: Wartości dwóch wyrażeń: porównaj · Wartości wyrażeń dla tego samego x: uporządkuj · Wartość wyrażenia algebraicznego · Różnica wyrażeń dla podanego x: wybierz odpowiedź · Wartość wyrażenia: dobierz wartości · Wartość wyrażenia: oceń dwa zdania · Wartość wyrażenia: porównaj dwa wyrażenia · Wartość wyrażenia: wybierz wynik

Obliczanie odsetek na koncie oszczędnościowym

Dziecko uczy się obliczać odsetki od oszczędności i opisywać, jak pieniądze rosną z roku na rok.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Ten punkt podstawy programowej wymaga modelowania procesów wzrostu i spadku oraz pracy z tymi modelami. Na tym poziomie widać to na przykładzie oszczędności na koncie: dziecko oblicza, ile odsetek przyniesie dana kwota w określonym czasie, i rozumie, że dzięki temu saldo rośnie. Podstawa programowa nie podaje tu osobnego zakresu liczbowego, a szablony zadań również go nie określają. Czy zadanie operuje małymi, czy dużymi kwotami, widać bezpośrednio na karcie pracy.

Często zdarza się, że stopa procentowa zostaje wstawiona do obliczenia błędnie. Oprocentowanie 4 % musi wejść do rachunku jako wartość procentowa, czyli 0,04. Jeśli użyjemy samej liczby 4, kwota odsetek będzie za duża stukrotnie. Drugim typowym błędem jest pominięcie czasu: gdy kwota leży na koncie przez kilka lat, odsetki trzeba uwzględnić za każdy rok, a nie tylko za jeden.

Zadanie na ten temat nosi w szablonie nazwę „Odsetki od oszczędności na koncie”. Zwykle dane są: kwota początkowa, stopa procentowa i liczba lat. Pytamy o odsetki lub o saldo na końcu okresu. Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki którym można prześledzić rachunek dziecka.

Powiązanie z podstawą programową: Modelowanie procesów wzrostu i spadku oraz praca z odpowiadającymi im modelami.

Typy zadań: Kapitał z odsetek po roku: pytanie odwrotne · Odsetki od lokaty · Odsetki od lokaty: prawda czy fałsz · Odsetki od lokaty: wybierz kwotę · Odsetki od lokaty: znajdź błąd · Odsetki proste krok po kroku · Odsetki z dwóch lokat: porównaj · Lokata na dwa lata z kapitalizacją: kwota końcowa

Dzielenie wielkości w stosunku

Dowiesz się, jak podzielić całkowitą kwotę na części w zadanym stosunku oraz jak zapisać ten sposób postępowania w postaci wyrażenia lub równania.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkt programu nauczania U3.2.1 wymaga, aby układać i interpretować wyrażenia, równania i wzory także w związku z proporcjami lub stosunkami. Ten punkt obowiązuje na całym etapie nauczania. W 3. klasie obszar ten pojawia się przede wszystkim w zadaniu polegającym na podziale kwoty w stosunku. Jakie wielkości liczbowe się przy tym pojawiają, nie jest określone w wyciągu z programu nauczania, dlatego nie podajemy tutaj zakresu liczb.

Typowym błędem jest po prostu podzielenie całej kwoty równo przez liczbę części. Innym jest traktowanie liczb ze stosunku bezpośrednio jako udziałów, bez dodania ich do sumy części stosunku. Przy kwocie 120 € w stosunku 3 : 5 wychodzi 3 + 5 = 8 części. Jedna część wynosi wtedy 15 €, zatem otrzymujemy 45 € i 75 €. Obliczenie 120 : 2 = 60 jest natomiast błędne, ponieważ ignoruje stosunek.

W zadaniach „Podział w stosunku” zapisuje się równanie dla każdej części i na końcu sprawdza, czy części dają w sumie całą kwotę. Typowe kroki to:

  • dodanie części stosunku,

  • wyznaczenie udziału jednej części w całości,

  • ułożenie wyrażenia na kwotę dla każdej części, np. 120 · 3/8 i 120 · 5/8,

  • wykonanie sprawdzenia: obie części razem dają 120.

Takie zadania znajdują się w drukowanych kartach pracy w tym dziale, każda z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: Tworzyć i interpretować wyrażenia, równania i wzory, także w związku ze stosunkami lub proporcjami,

Typy zadań: Podział w danym stosunku · Podział w stosunku: jedna część: wybierz odpowiedź · Podział w stosunku: model paskowy · Podział w danym stosunku: wybierz część · Podział w stosunku: o ile więcej dostał największy · Podział w danym stosunku — zadanie z treścią

Zrozumienie zależności odwrotnie proporcjonalnych

Twoje dziecko uczy się rozpoznawać i obliczać zależności, w których zachodzi reguła: gdy jedna wielkość rośnie, druga maleje w tym samym stosunku.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie Twoje dziecko nauczy się rozwiązywać zadania z zależnością antyproporcjonalną. Typowo: więcej robotników potrzebuje mniej dni na tę samą pracę albo wyższa prędkość oznacza krótszy czas jazdy. Przy tym iloczyn obu wielkości pozostaje taki sam (na przykład robotnicy razy dni). Podstawa programowa wymaga układania i interpretowania wyrażeń, równań i wzorów w związku z proporcjami. Konkretny zakres liczbowy nie jest podany w fragmencie podstawy programowej dla tej klasy, dlatego opisuję tutaj tylko formę zadań.

Częsty błąd: dzieci stosują regułę proporcjonalności prostej. Wtedy przy dwukrotnie większej liczbie robotników mówią „dwa razy więcej dni”, chociaż praca zostanie wykonana w połowie czasu. Pomaga często pytanie, czy iloczyn pozostaje taki sam, oraz mała tabela wartości.

Zadania znajdziesz w dziale Zależność antyproporcjonalna. Są dostępne jako arkusze do druku z rozwiązaniami, zwykle z tabelami wartości i zadaniami tekstowymi. Podstawa programowa ogólnie opisuje zależności proporcjonalne prosto i odwrotnie proporcjonalne także za pomocą funkcji. Czy ta forma będzie w tej klasie pogłębiana, fragment nie precyzuje.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić badać wzory pod względem aspektów funkcyjnych; potrafić opisywać proporcjonalności bezpośrednie i odwrotne za pomocą funkcji
Powiązanie z podstawą programową: pracować z proporcjonalnością i procentami.
Powiązanie z podstawą programową: Tworzyć i interpretować wyrażenia, równania i wzory, także w związku ze stosunkami lub proporcjami,

Typy zadań: Proporcjonalność odwrotna krok po kroku · Proporcjonalność odwrotna: dane zbędne · Odwrotna proporcjonalność: iloczyn: wybierz odpowiedź · Proporcjonalność odwrotna · Proporcjonalność odwrotna: wybierz wartość · Więcej wykonawców — mniej dni: proporcjonalność odwrotna

Łączenie wyrazów podobnych

Dziecko uczy się łączyć podobne wyrazy w wyrażeniu, najpierw z jedną zmienną, a następnie z dwiema zmiennymi.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się łączyć w wyrażeniu wyrazy o tej samej części literowej. Na przykład 3x + 5x − 2x zamienia się w 6x, a 2a + 3b + 4a zamienia się w 6a + 3b. Przy tym powinno ono być w stanie uzasadnić każdy krok, na przykład przemiennością dodawania. Podstawy programowe nie określają dla tego tematu zakresu liczbowego. Najważniejsze jest, aby Twoje dziecko pewnie przekształcało wyrażenie i potrafiło wyjaśnić wykonany krok.

Typowym błędem jest dodawanie wyrazów niepodobnych, na przykład 2a + 3b = 5ab. Dziecko widzi kilka liter i łączy wszystko, mimo że dodawać wolno tylko wyrazy o tej samej części literowej. Podobnym błędem jest 3x + 2x² = 5x³. Pomocne jest pytanie: „Czy to ten sam rodzaj wielkości?“ Tylko wtedy, gdy tak jest, dodaje się współczynniki.

Na kartach pracy do tego tematu znajdują się dwa typy zadań z rozwiązaniami:

  • Redukcja wyrazów podobnych, z jedną zmienną,
  • Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi, w których wyrazy z x i y (lub z a i b) pozostają osobno.

W obu typach zadań Twoje dziecko może zapisać przekształcenie krok po kroku i uzasadnić każdy krok. Uzasadnianie jest ważną częścią zadania.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,

Typy zadań: Redukcja wyrazów podobnych · Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi · Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Redukcja wyrazów podobnych: brakujący współczynnik · Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik

Mnożenie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias

Dziecko uczy się rozwijać nawiasy, mnożąc je zgodnie z prawem rozdzielności, oraz wyłączać wspólne czynniki przed nawias z sumy.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi przekształcać wyrażenia. Przy mnożeniu przez nawias czynnik przed nawiasem mnoży się przez każdy składnik w nawiasie, na przykład 3·(x + 4) staje się 3x + 12. Przy wyciąganiu wspólnego czynnika przed nawias wspólny czynnik zapisuje się przed nawiasem, na przykład 6x + 9 staje się 3·(2x + 3). Każdy krok przekształcenia dziecko uzasadnia prawem rozdzielności mnożenia. Podstawy programowe nie podają dla tych zagadnień konkretnego zakresu liczbowego, dlatego tutaj go nie podajemy. Przekształcanie wyrażeń z potęgami należy do programu nauczania tego etapu jako całości; szablony zadań dla tej klasy nie pokazują w tym zakresie nic szczególnego.

Typowe błędy powstają najczęściej tam, gdzie czynnik nie działa na wszystkie składniki:

  • Mnożony jest tylko pierwszy składnik w nawiasie: 3·(x + 4) błędnie staje się 3x + 4.
  • Przed nawiasem stoi znak minus, ale nie uwzględnia się zmiany znaku: -(x − 2) błędnie staje się -x − 2 zamiast -x + 2.
  • Przy wyciąganiu wspólnego czynnika uwzględniona jest tylko część składników, na przykład 12a + 8 zamienia się w 4(3a) + 8 zamiast w 4(3a + 2).

Zadanie na ten temat w karcie pracy składa się z szablonów „Mnożenie przez nawias”, w których wyrażenie z nawiasem jest rozwijane, oraz „Wyciąganie wspólnego czynnika”, w których suma jest zapisywana jako iloczyn. Do sprawdzenia pomaga wykonanie mnożenia w odwrotnej kolejności: jeśli wynik ponownie daje wyjściowe wyrażenie, przekształcenie jest poprawne.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,

Typy zadań: Mnożenie jednomianu przez sumę · Rozdzielność: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Mnożenie przez nawias: wybierz współczynnik · Mnożenie przez sumę: brakujący współczynnik · Wyłączanie czynnika przed nawias

Mnożenie dwóch nawiasów – krok po kroku

Dziecko uczy się mnożyć dwa nawiasy, takie jak (x + a)(x + b), mnożąc każdy składnik jednego nawiasu przez każdy składnik drugiego.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się przekształcać wyrażenia, mnożąc przez siebie dwa nawiasy. Plan nauczania ogólnie mówi o przekształcaniu wyrażeń, także z użyciem potęg o dodatnich wykładnikach całkowitych. Nie podaje on zakresu liczbowego dla liczb a i b. Zadania tej klasy pokazują iloczyny postaci (x + a)(x + b), czyli dwa dwuskładnikowe nawiasy ze zmienną x.

Typowy błąd: dziecko mnoży tylko pierwsze i ostatnie składniki. Z (x + 2)(x + 3) powstaje wtedy x² + 6, choć brakuje dwóch iloczynów mieszanych 2x i 3x; poprawnie jest x² + 5x + 6. Drugi częsty błąd dotyczy znaku: przy (x − 4)(x + 1) z −4 · 1 czasem robi się +4. Oba błędy powstają wtedy, gdy nie każdy składnik zostaje pomnożony przez każdy inny.

Przykładowe zadanie polega na wymnożeniu (x + 2)(x + 3) i redukcji wyrazów podobnych. Na drukowanych kartach pracy w tym dziale są do tego szablony Wymnażanie dwóch nawiasów oraz Wymnażanie (x + a)(x + b), każdy z rozwiązaniami. Często pojawia się przy tym wyraz z x², a wyrazy podobne, takie jak 2x i 3x, są sumowane do 5x.

Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach,

Typy zadań: Kafelki algebraiczne: współczynnik przy x · Mnożenie dwumianów: kafelki algebraiczne · Mnożenie dwumianów (x + a)(x + b) · Iloczyn dwumianów: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Mnożenie dwumianów · Mnożenie dwumianów: wybierz wyraz środkowy (kl. 8) · Mnożenie dwumianów: brakujący wyraz środkowy (kl. 8)

Prawa potęg: znajdowanie brakujących wykładników

Dziecko uczy się przekształcać potęgi o dodatnich wykładnikach całkowitych zgodnie z prawami potęgowania oraz wyznaczać brakujące wykładniki.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie Państwa dziecko operuje potęgami, których wykładniki są dodatnimi liczbami całkowitymi, i przekształca w ten sposób wyrażenia. Stosuje przy tym prawa potęgowania, czyli reguły działań na potęgach o tej samej podstawie:

  • Mnożenie potęg o tej samej podstawie: a^m · a^n = a^(m+n)
  • Dzielenie potęg o tej samej podstawie: a^m : a^n = a^(m−n)
  • Potęga potęgi: (a^m)^n = a^(m·n)

Podstawa programowa dla tego etapu opisuje także potęgi z wykładnikami całkowitymi, wymiernymi i rzeczywistymi oraz potęgi dziesięciu. Dla tej klasy na pierwszym planie jest część dotycząca dodatnich wykładników całkowitych.

Typowy błąd: przy tej samej podstawie wykładniki zamiast się dodawać, są mnożone, np. 2^3 · 2^4 = 2^12 zamiast 2^7. Powodem jest to, że trzy reguły wyglądają podobnie i łatwo je pomylić. Pomocne jest świadome nazwanie reguły, zanim zacznie się liczyć.

Jednym z typów zadań w tej klasie jest „Brakujący wykładnik – prawa potęgowania”. W wyrażeniu znajduje się wtedy symbol zastępczy dla wykładnika, który dziecko wyznacza, stosując regułę potęgową, np. x^4 · x^□ = x^9, czyli □ = 5. Karty pracy do tego tematu można wydrukować; zawierają one rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo sami sprawdzić wyniki.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć stosować potęgi dziesiątki do zapisywania bardzo małych i bardzo dużych liczb w dziedzinach o zastosowaniach praktycznych; znać reguły działań na potęgach dziesiątki
Powiązanie z podstawą programową: Potrafić definiować potęgi (o wykładnikach naturalnych, całkowitych, wymiernych bądź rzeczywistych), pierwiastki i logarytmy; znać odpowiednie reguły działań na nich i potrafić je stosować
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,

Typy zadań: Brakujący wykładnik — działania na potęgach · Mnożenie potęg: wybierz wykładnik · Potęga potęgi: wybierz wykładnik · Działania na potęgach: dokończ zdanie

Przekształcanie wzorów względem wybranej zmiennej

Dziecko uczy się, jak w prostym wzorze, odwracając działania arytmetyczne, wyodrębnić szukaną literę po jednej stronie.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkty programu nauczania opisują przekształcanie wzorów w całym etapie edukacyjnym, nie tylko w klasie 3. Dla tej klasy szablon zadania pokazuje, co konkretnie się ćwiczy: przekształcenie wzoru tak, aby wyznaczyć określoną literę, np. x. Zakresu liczbowego program nauczania nie podaje, dlatego go tutaj nie podajemy.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy przekształcona zostaje tylko część strony. Z y = 3x + 2 ma zostać obliczone x. Poprawnie: najpierw odjąć 2, potem podzielić przez 3, czyli x = (y − 2) / 3. Często jednak dzieli się przez 3 tylko liczbę 2 i otrzymuje się x = y − 2/3. Dzielenie dotyczy całej lewej strony, a nie tylko ostatniego składnika. Poza tym przy przenoszeniu wyrazów na drugą stronę często zapomina się o znakach. Każdy krok musi być wykonany tak samo po obu stronach równania.

Zadanie wygląda wtedy tak: dany jest wzór, a szukana litera ma zostać sama. Postępuje się krok po kroku:

  • Cofa się działanie, które dotyczy szukanej litery: najpierw dodawanie lub odejmowanie, potem mnożenie lub dzielenie.
  • Każdy krok wykonuje się po obu stronach wzoru.
  • Nazywa się wykonany krok, na przykład „odejmuję 2 po obu stronach”.

Karty pracy z rozwiązaniami zawierają zadania typu „przekształć wzór względem x”. Jako własna propozycja, a nie wymóg programu nauczania: dla kontroli można podstawić liczbę za pozostałe litery i sprawdzić, czy oba wzory dają ten sam wynik.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.
Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać równania liniowe przez stosowanie działań odwrotnych do działań arytmetycznych i przekształcać wzory.
Powiązanie z podstawą programową: Przekształcać równania i wzory; rozwiązywać równania za pomocą przekształceń równoważnych,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach,

Typy zadań: Przekształcanie wzoru: wybierz wartość x · Wzór: składnik z x: wybierz odpowiedź · Wzór: wartość po przekształceniu · Przekształć wzór i wyznacz x

Zapisywanie stosunków w najprostszej postaci

Zapisywanie proporcji w najprostszej postaci

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się zapisywać stosunek taki jak 12 : 18 tak, aby obie liczby nie miały już wspólnego dzielnika, czyli jako 2 : 3.

Powiązanie z podstawą programową: Tworzyć i interpretować wyrażenia, równania i wzory, także w związku ze stosunkami lub proporcjami,

Typy zadań: Skracanie stosunku: prawda czy fałsz · Skracanie stosunku: znajdź błąd · Skracanie stosunku: różne jednostki · Skracanie stosunku: wybierz dzielnik (kl. 6) · Skróć stosunek (kl. 6)

Sprawdzanie równań: czy liczba jest rozwiązaniem?

Państwa dziecko podstawia podaną liczbę do równania i sprawdza, czy obie strony są równe, czyli czy ta liczba jest rozwiązaniem.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko może dla danej liczby podstawić wartość do równania i sprawdzić, czy lewa i prawa strona są równe. Jeśli tak, liczba jest rozwiązaniem, w przeciwnym razie nie. Punkt programu nauczania dotyczący przekształcania i rozwiązywania równań nie podaje zakresu liczb dla tej umiejętności, dlatego opisujemy tutaj tylko to, co pokazuje szablon zadania.

Typowy błąd pojawia się przy podstawianiu: zapomina się o nawiasach, szczególnie przy liczbach ujemnych. Przy x² dla x = −3 liczy się wtedy −3² = −9 zamiast (−3)² = 9. Kolejnym częstym błędem jest obliczenie tylko jednej strony i wyciągnięcie z tego wniosku o równości.

W szablonie zadania „Czy ta liczba jest rozwiązaniem?” podana jest równość wraz z liczbą. Państwa dziecko oblicza obie strony i uzasadnia odpowiedź tak lub nie. Pomaga w tym następujący schemat:

  • Podstawić liczbę za zmienną (z nawiasami).
  • Obliczyć lewą stronę.
  • Obliczyć prawą stronę.
  • Porównać: równe oznacza rozwiązanie, różne oznacza brak rozwiązania.

Powiązanie z podstawą programową: Przekształcać równania i wzory; rozwiązywać równania za pomocą przekształceń równoważnych,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach,

Typy zadań: Równanie: czy liczba jest rozwiązaniem · Równanie: wskaż rozwiązanie: wybierz odpowiedź

Znajdowanie brakującej liczby w proporcji

Dziecko znajduje brakującą wartość w równaniu proporcji lub w zadaniu z regułą trzech, wykorzystując zależność między wielkościami.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi obliczyć brakującą wartość w równaniu proporcji lub w zadaniu z regułą trzech prostą, jeśli znane są pozostałe liczby. Punkty programu nauczania wymagają, by ujmować i interpretować stosunki oraz proporcje w wyrażeniach lub równaniach, a także pracować z proporcjonalnością i procentami. Podstawy programowe nie podają konkretnego zakresu liczbowego, dlatego nie podaje się go tutaj.

Typowym błędem jest myślenie addytywne: dziecko liczy różnicę zamiast czynnika. Przy zadaniu „3 zeszyty kosztują 6 €, ile kosztuje 5 zeszytów?” liczy wtedy 6 + 2 = 8, chociaż każdy zeszyt kosztuje 2 € i odpowiedź brzmi 10 €. Zasada „więcej o tyle samo” z życia codziennego zostaje przeniesiona na sytuację, w której wielkości zmieniają się w tym samym stosunku. Często zamieniane są także liczby w jednym wierszu: z 3 : 6 = 5 : x powstaje 3 : 6 = x : 5 i otrzymuje się 2,5 zamiast 10.

Na lekcjach dzieci spotykają te zadania w dwóch formach, które występują także na kartach pracy w tym dziale:

  • Uzupełnianie równania proporcji: Dany jest stosunek, w drugiej proporcji brakuje liczby, którą dziecko oblicza.
  • Reguła trzech: z jednej wielkości na inną: Z znanej wielkości i jej wartości wyznacza się wartość innej wielkości, na przykład cenę 5 sztuk na podstawie ceny 3 sztuk.

Karty pracy z rozwiązaniami pomagają krok po kroku sprawdzać rachunek. Prosty test: czy wynik pasuje do sytuacji z życia? Więcej zeszytów musi kosztować więcej.

Powiązanie z podstawą programową: pracować z proporcjonalnością i procentami.
Powiązanie z podstawą programową: Tworzyć i interpretować wyrażenia, równania i wzory, także w związku ze stosunkami lub proporcjami,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z funkcjami liniowymi,

Typy zadań: Proporcjonalność prosta: uzupełnij tabelę · Proporcja: brakująca wartość (kl. 5–6) · Proporcja: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Proporcja: wybierz brakujący wyraz (kl. 5–6) · Proporcja: znajdź błąd (kl. 5–6) · Proporcja w zadaniu: przeliczenie na inną liczbę sztuk (kl. 5–6) · Proporcja: brakujący trzeci wyraz (kl. 5–6)

Obszar kompetencji 3: Figury i bryły

Graniastosłupy trójkątne: pole powierzchni i objętość

Twoje dziecko uczy się opisywać graniastosłupy o podstawie trójkąta oraz obliczać ich pole powierzchni i objętość.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko uczy się opisywać i przedstawiać bryły przestrzenne oraz wyznaczać pole powierzchni i objętość graniastosłupów prostych. W centrum uwagi znajdują się graniastosłupy trójkątne, czyli bryły, których podstawą jest trójkąt. Punkt planu nauczania wymienia dodatkowo ostrosłupy; zadania do tego tematu dotyczą jednak wyłącznie graniastosłupów. Punkt planu nauczania nie podaje żadnej wartości określającej zakres liczbowy.

Objętość bywa często obliczana błędnie, ponieważ zamiast długości graniastosłupa wstawia się wysokość trójkąta albo nie dzieli się pola trójkąta na pół. Przy polu powierzchni często dwie trójkątne ściany boczne liczy się tylko raz albo pomija się jedną z trzech prostokątnych ścian bocznych. Przyczyną jest zwykle to, że wyobrażamy sobie tylko widoczne ściany, a zapominamy o ukrytych.

Typowe zadanie podaje wymiary graniastosłupa trójkątnego i pyta o objętość lub pole powierzchni. Dostępne są do tego karty pracy do wydrukowania z rozwiązaniami, na przykład do tych szablonów:

  • Pole powierzchni graniastosłupa trójkątnego
  • Objętość graniastosłupa trójkątnego

Powiązanie z podstawą programową: opisywać i przedstawiać obiekty przestrzenne; wyznaczać pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz objętości ostrosłupów.

Typy zadań: Objętości prostopadłościanu i sześcianu: porównaj · Objętość graniastosłupa trójkątnego · Objętość graniastosłupa trójkątnego krok po kroku · Objętość graniastosłupa trójkątnego: dane zbędne · Objętość graniastosłupa trójkątnego: wybierz wynik · Pole powierzchni graniastosłupa trójkątnego · Pole powierzchni graniastosłupa: wybierz wynik · Objętość graniastosłupa trójkątnego w praktyce · Prostopadłościenny pojemnik: ile litrów wody · Pudełko bez pokrywki: ile materiału · Ściany sali w kształcie prostopadłościanu: pole do malowania

Obliczanie rzeczywistych długości za pomocą skali

Twoje dziecko uczy się, jak za pomocą skali przeliczać długość odcinka na mapie na rzeczywistą długość.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko mierzy odległość na mapie lub planie linijką i za pomocą skali oblicza rzeczywistą długość. Skala podaje, jaka odległość w naturze odpowiada jednemu centymetrowi na papierze: przy skali 1 : 10 000 1 cm na mapie odpowiada 10 000 cm w rzeczywistości. Punkty podstawy programowej dotyczące tego obszaru wykraczają poza tę klasę, na przykład rysowanie prostokątów w skali oraz powiększanie i pomniejszanie figur płaskich. Punkt dotyczący pomniejszania z użyciem siatek ma oznaczenie VS4 i pochodzi więc ze szkoły podstawowej (Volksschule). Fragment programu nie podaje osobnego zakresu liczbowego dla tego tematu, dlatego też tutaj żaden nie jest podawany.

Najczęstszy błąd dotyczy jednostek. Dziecko często liczy poprawnie, np. 5 cm · 10 000 = 50 000 cm, ale potem zapisuje 50 000 m albo pomija jednostkę. Poprawnie: 50 000 cm = 500 m. Drugi błąd pojawia się, gdy dziecko nie rozróżnia, czy przelicza z mapy na rzeczywistość, czy odwrotnie, i dlatego dzieli przez czynnik skali zamiast mnożyć.

Typowe zadanie brzmi: Na mapie w skali 1 : 10 000 dwie miejscowości są oddalone od siebie o 5 cm. Jak daleko są od siebie w rzeczywistości? Do tego zadania pasuje następujący sposób postępowania:

  • Zmierzyć linijką odcinek na mapie.
  • Odczytać skalę i pomnożyć ją przez zmierzoną długość.
  • Wynik zamienić na sensowną jednostkę.

Zadania na temat „Odległość na mapie i w rzeczywistości” są dostępne jako drukowane arkusze robocze z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać właściwości prostokątów; konstruować i przedstawiać w skali prostokąty oraz figury złożone z prostokątów; uzasadniać i stosować wzory na obwód i pole prostokąta,
Powiązanie z podstawą programową: powiększać lub pomniejszać figury jednokładnie względem środka; rozpoznawać i wykorzystywać figury podobne,
Powiązanie z podstawą programową: pomniejszać i powiększać figury płaskie, zwłaszcza z wykorzystaniem siatek; interpretować i sporządzać proste plany.

Typy zadań: Skala liczbowa i mianowana: prawda czy fałsz · Skala liczbowa i mianowana: znajdź błąd · Skala mapy: wybierz odległość w kilometrach · Skala mapy: odległość na mapie w centymetrach · Skala mapy: odległość w kilometrach · Skala mapy: wyznacz skalę · Skala: z liczbowej na mianowaną · Skala planu: rzeczywiste pole obszaru · Rzeczywista długość ze skali krok po kroku (kl. 5–6) · Skala planu: dane zbędne (kl. 5–6) · Odległość na mapie i w terenie (kl. 5–6)

Obliczanie pola trapezu

Dziecko uczy się obliczać pole trapezu na podstawie dwóch równoległych boków oraz odpowiadającej im wysokości.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko oblicza pole trapezu. Wykorzystuje przy tym dwie równoległe podstawy oraz wysokość, czyli odległość prostopadłą między nimi. Punkty podstawy programowej opisują pracę z wielokątami i szczególnymi czworokątami na dłuższym odcinku czasu i nie podają zakresu liczbowego. Dlatego tutaj opisano jedynie to, co pokazują zadania z tej klasy.

Typowe jest to, że zamiast wysokości podstawia się ramię skośne. Ramię skośne jest zwykle dłuższe od wysokości, a bez szkicu różnica nie rzuca się w oczy. Równie często używa się tylko jednej z dwóch równoległych podstaw albo zapomina się o uśrednieniu obu podstaw. Wynik wychodzi wtedy dwa razy większy niż prawidłowy.

Zadanie dotyczące pola trapezu składa się zwykle ze szkicu z naniesionymi wymiarami. Dziecko ma rozpoznać właściwą wysokość, podstawić odpowiednie wartości i podać wynik wraz z jednostką. Rozwiązania na karcie pracy pomagają w porównaniu, a przy rozbieżnościach warto najpierw sprawdzić wysokość.

Powiązanie z podstawą programową: pracować z trójkątami, szczególnymi czworokątami i obliczać ich pola powierzchni.
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wielokątami i ich polami powierzchni,

Typy zadań: Pole trapezu · Pole trapezu: prawda czy fałsz · Pole trapezu: wybierz wynik · Pole trapezu: znajdź błąd · Pole trapezu: oblicz wysokość z pola · Pole figury w kształcie trapezu · Pole trapezu krok po kroku (kl. 5–6) · Pole trapezu: dane zbędne (kl. 5–6)

Obliczanie pól powierzchni przez podział na prostokąty

Dziecko uczy się rozkładać złożoną figurę, taką jak litera L, na proste prostokąty, obliczać ich pola i łączyć pola cząstkowe w wynik końcowy.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się dzielić figury złożone z prostokątów na mniejsze prostokąty, obliczać ich pola i dodawać wyniki. Program nauczania wymaga w szkole średniej i w AHS, aby konstruować prostokąty oraz złożone z nich figury, a także uzasadniać i stosować wzory na obwód i pole prostokąta. W części programu dla szkoły podstawowej jest dodatkowo zapisane, że powierzchnie mierzy się lub szacuje za pomocą jednostek pola, a proste figury złożone z kwadratów i prostokątów oblicza się. Punkty programu nie podają konkretnego zakresu liczb, dlatego tutaj żaden nie jest podawany.

Przy figurze w kształcie litery L często brakuje jednej długości boku, którą trzeba dopiero obliczyć z podanych wymiarów, na przykład długości fragmentu brzegu. Jeśli ta długość zostanie przeoczona lub błędnie wyznaczona, dziecko dalej liczy z niewłaściwym prostokątem cząstkowym. Innym typowym błędem jest dodawanie długości boków zamiast obliczenia pola jako długość razy szerokość. Wtedy powstaje liczba, która bardziej przypomina obwód niż pole powierzchni.

Zadanie na pole figury w kształcie litery L pokazuje figurę z kilkoma wymiarami, a dziecko ma ją podzielić na dwa prostokąty, obliczyć każdy z nich i dodać oba pola. Jako własny pomysł, którego nie ma w programie nauczania, można też obliczyć duży prostokąt opisany na całej figurze i odjąć brakujący fragment. Obie drogi dobrze da się porównać na szkicu.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać właściwości prostokątów; konstruować i przedstawiać w skali prostokąty oraz figury złożone z prostokątów; uzasadniać i stosować wzory na obwód i pole prostokąta,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wielokątami i ich polami powierzchni,
Powiązanie z podstawą programową: mierzyć lub szacować pole figur płaskich za pomocą odpowiednich jednostek pola; obliczać pole i obwód kwadratów i prostokątów lub prostych figur złożonych z nich.

Typy zadań: Pole figury w kształcie litery L · Pole figury złożonej: prawda czy fałsz · Pole figury złożonej: wybierz wynik · Pole figury złożonej: znajdź błąd · Pole figury w kształcie litery L: koszt pokrycia

Ściany, krawędzie i wierzchołki graniastosłupa i ostrosłupa

Twoje dziecko uczy się liczyć wierzchołki, krawędzie i ściany brył, takich jak graniastosłupy i ostrosłupy, zarówno na samym modelu, jak i na rysunku.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się dokładnie opisywać graniastosłupy i ostrosłupy. Rozpoznaje wierzchołki, krawędzie i ściany bryły oraz odnajduje je również na rysunku. Podstawa programowa nie podaje dla tej umiejętności zakresu liczbowego, lecz ogólnie mówi o opisywaniu i przedstawianiu obiektów przestrzennych. Na tej lekcji chodzi więc przede wszystkim o dokładne przyglądanie się i liczenie.

Typowym błędem jest pomijanie krawędzi, które na rysunku są narysowane linią przerywaną, ponieważ znajdują się za bryłą. Często myli się też graniastosłup z ostrosłupem. Ostrosłup o kwadratowej podstawie ma na przykład 5 wierzchołków, 8 krawędzi i 5 ścian. Graniastosłup o trójkątnej podstawie ma natomiast 6 wierzchołków, 9 krawędzi i 5 ścian. Kto liczy podstawę dwukrotnie, szybko dochodzi do błędnych wyników.

Typowe zadania z tego zakresu to:

  • Ile krawędzi ma graniastosłup?
  • Ile wierzchołków ma graniastosłup?
  • Ile krawędzi ma ostrosłup?
  • Ile ścian ma ostrosłup?
  • Krawędzie bryły na rysunku
  • Ściany bryły na rysunku
  • Wierzchołki bryły na rysunku

Do tego tematu istnieją arkusze ćwiczeń do wydrukowania z rozwiązaniami, na których pojawiają się takie zadania.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać i przedstawiać obiekty przestrzenne; wyznaczać pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz objętości ostrosłupów.

Typy zadań: Bryła z rysunku – ściany boczne: znajdź błąd · Bryła z rysunku: ściany boczne · Bryła z rysunku: ściany boczne: prawda czy fałsz · Bryła z rysunku: ściany boczne: wybierz wynik · Graniastosłup: ile ma wierzchołków? (kl. 5–6) · Graniastosłup: wybierz liczbę wierzchołków (kl. 4–6) · Ostrosłup: ile ma ścian? (kl. 5–6) · Graniastosłup: ile ma krawędzi? (kl. 5–6) · Graniastosłup: podstawa z liczby krawędzi (kl. 5–6) · Graniastosłup: wybierz liczbę krawędzi (kl. 4–6) · Krawędzie bryły z rysunku (kl. 4–6) · Ostrosłup: ile ma krawędzi? (kl. 5–6) · Ostrosłup: podstawa z liczby krawędzi (kl. 5–6) · Ostrosłup: wybierz liczbę krawędzi (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku: wybierz wynik (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku: znajdź błąd (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku: wybierz wynik (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku: znajdź błąd (kl. 4–6)

Obszar kompetencji 4: Dane i przypadek

Wykresy kołowe: kąty i częstości

Twoje dziecko uczy się obliczać z liczebności kategorii kąt jej wycinka na wykresie kołowym, a także odwrotnie – z kąta wyznaczać odpowiadającą mu liczebność.

typów zadań: 25Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się wyznaczać z liczenia lub ankiet względne częstości (udziały) i przedstawiać je na wykresie kołowym. Całe koło odpowiada 360° i wszystkim danym razem. Każdy wycinek dostaje kąt odpowiadający swojemu udziałowi. Podstawy programowe nie podają dla tego tematu osobnego zakresu liczbowego, dlatego w centrum uwagi jest związek między udziałem a kątem.

Typowym błędem jest użycie udziału bezpośrednio jako kąta: z 25 % wychodzi wtedy 25° zamiast 90°. Zdarza się też, że wycinki razem nie dają 360°, bo źle wybrano sumę całkowitą. Pomocne jest najpierw wyrażenie udziału jako ułamka lub procentu, a następnie obliczenie odpowiedniej części z 360°.

Zadania w tej klasie to dwa szablony:

  • Wykres kołowy: kąt wycinka: Na podstawie danych liczebności oblicza się kąt każdego wycinka.
  • Wykres kołowy: liczebność z kąta: Z kąta wycinka wyznacza się liczebność.

Powiązanie z podstawą programową: wyznaczać częstości względne, przedstawiać je graficznie i interpretować przedstawienia graficzne.
Powiązanie z podstawą programową: tworzyć i wykorzystywać prezentacje statystyczne; rozpoznawać manipulacje w prezentacjach statystycznych

Typy zadań: Diagram kołowy: brakujący procent · Diagram kołowy: część jako ułamek · Diagram kołowy: dwie części razem · Diagram kołowy: kąt wycinka · Wykres kołowy: wybierz kąt wycinka · Diagram kołowy – kąt wycinka z procentu: znajdź błąd · Diagram kołowy – liczebność z procentu: wstaw znak · Diagram kołowy – liczebność z procentu: znajdź błąd · Diagram kołowy – procent z liczby głosów: wstaw znak · Diagram kołowy – procent z liczby głosów: znajdź błąd · Diagram kołowy: brakująca liczba głosów · Diagram kołowy: ile osób w dwóch częściach · Diagram kołowy: ile osób w dwóch częściach: wybierz wynik · Diagram kołowy: kąt wycinka z procentu · Diagram kołowy: kąt wycinka z procentu: prawda czy fałsz · Diagram kołowy: kąt wycinka z procentu: wybierz wynik · Diagram kołowy: liczebność z kąta · Diagram kołowy: liczebność z procentu · Diagram kołowy: liczebność z procentu: prawda czy fałsz · Diagram kołowy: o ile więcej osób · Diagram kołowy: o ile więcej osób: wybierz wynik · Diagram kołowy: procent z liczby głosów · Diagram kołowy: procent z liczby głosów: prawda czy fałsz · Diagram kołowy: procent z liczby głosów: wybierz wynik · Liczebność z diagramu kołowego: wybierz wynik · Diagram kołowy: liczba ankietowanych z części (kl. 8–10)

Jak prawdopodobne jest dane zdarzenie?

Dziecko uczy się określać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwo zdarzenia w prostym doświadczeniu losowym.

typów zadań: 12Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Przy prostych doświadczeniach losowych, na przykład przy rzucie kostką, losowaniu karty z liczbą lub wyciąganiu kuli z pudełka, dziecko potrafi podać prawdopodobieństwo zdarzenia, porównać je z innymi i wyjaśnić wynik. Zaczyna od swojego potocznego wyobrażenia o tym, jak bardzo coś jest prawdopodobne, i poznaje sposoby wyznaczania prawdopodobieństwa: stosunek liczby sprzyjających wyników do wszystkich możliwych, częstość względną z serii doświadczeń albo uzasadnioną ocenę. Podstawa programowa nie podaje dla tych zadań konkretnego zakresu liczbowego.

Typowym błędem jest uznawanie wyników doświadczeń za dokładne prawdopodobieństwa. Jeśli przy rzucie kostką w dziesięciu rzutach szóstka wypadnie tylko raz, nie znaczy to, że szansa wynosi dokładnie jedną dziesiątą. Podstawa programowa podkreśla właśnie to: metody dają jedynie wyniki przybliżone, czyli obarczone niepewnością. Dzieci często zapominają też, by w mianowniku uwzględnić wszystkie możliwe wyniki, i liczą wyłącznie przypadki sprzyjające.

W praktyce zadania wyglądają mniej więcej tak:

  • Rzut kostką: Jaka jest szansa, że wyrzucimy liczbę parzystą? Które zdarzenie jest bardziej prawdopodobne: wyrzucenie dwójki czy wyrzucenie liczby parzystej?
  • Wylosowanie karty z liczbą: Ile kart spełnia warunek i jaki jest ich udział we wszystkich kartach?
  • Wyciągnięcie kuli z pudełka: Jaka jest szansa na czerwoną kulę? Jak zmieni się prawdopodobieństwo, gdy dołożymy jeszcze jedną kulę?

Dodatkowo można przeprowadzić serię doświadczeń, na przykład trzydzieści razy wyciągnąć kulę z pudełka i zapisać wyniki. Obliczoną z nich częstość względną porównuje się następnie z udziałem wyznaczonym z rozumowania, a odchylenia tłumaczy się jako coś normalnego.

Powiązanie z podstawą programową: Znać pojęcia doświadczenia losowego, zdarzenia i prawdopodobieństwa; znać metody wyznaczania prawdopodobieństw: wyznaczanie względnego udziału, wyznaczanie częstości względnej w serii doświadczeń, podawanie subiektywnego przekonania; wiedzieć, że te metody dają jedynie wyniki przybliżone, bądź odpowiednio niepewne.
Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Koło losujące: liczba większa niż k · Koło losujące: pola zacieniowane · Losowanie kuli z pudełka · Rzut kostką · Losowanie kartki z liczbą · Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego · Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo: wybierz wynik · Prawdopodobieństwo: znajdź błąd · Szanse w dwóch urnach: porównaj · Prawdopodobieństwo: ile jest kul danego koloru · Losowanie bez patrzenia — jakie prawdopodobieństwo?

Jak często można się tego spodziewać?

Dziecko uczy się, na podstawie prawdopodobieństwa, oszacować, jak często dany wynik można spodziewać się przy wielu powtórzeniach doświadczenia losowego.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się wykorzystywać prawdopodobieństwo, aby przewidzieć, jak często dany wynik wystąpi przy wielu powtórzeniach doświadczenia losowego. Łączy przy tym dwie idee: samo prawdopodobieństwo oraz częstość względną, czyli udział, z jakim dany wynik pojawia się w rzeczywistych próbach. Punkty programu nauczania obowiązują w dłuższym okresie i nie podają własnego zakresu liczbowego. Dla tej klasy szablony zadań pokazują, czego konkretnie się wymaga.

Typowym błędem jest mylenie słowa „oczekiwane” z „dokładnie tyle razy”. Jeśli przy dziesięciu losowaniach czerwona kula wypada tylko raz, choć można by się spodziewać mniej więcej co drugiego razu, wiele dzieci uważa rachunek za błędny. Przy niewielkiej liczbie prób wynik często znacznie odbiega od prawdopodobieństwa. Dopiero przy wielu powtórzeniach częstość względna zbliża się do prawdopodobieństwa. Drugim błędem jest podawanie liczby kul w pojemniku zamiast udziału, z jakim wylosowany zostaje dany kolor.

Odpowiednie zadania znajdują się w szablonach:

  • Ile razy można tego oczekiwać? Tutaj prawdopodobieństwo przenosi się na liczbę powtórzeń.
  • Ile razy można oczekiwać czerwonej kuli? Przykład: w pojemniku leżą 4 czerwone i 6 białych kul. Udział czerwonych kul wynosi 4 z 10, czyli 40 procent. Przy 50 losowaniach można oczekiwać około 20 czerwonych kul.

Powiązanie z podstawą programową: Znać związek między częstościami względnymi a prawdopodobieństwami
Powiązanie z podstawą programową: Znać związek między częstościami względnymi a prawdopodobieństwami
Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Częstość oczekiwana, kostka: ile razy wypadnie · Częstość oczekiwana, urna: ile czerwonych · Szóstki na kostce: wybierz liczbę rzutów · Ile razy się spodziewać: wybierz · Oczekiwana liczba wyników: ile rzutów · Częstość oczekiwana, kostka: z treścią · Częstość oczekiwana, losowanie: z treścią

Odczytywanie i porównywanie diagramów oraz tabel

Twoje dziecko uczy się odczytywać wartości z tabel i wykresów słupkowych oraz porównywać ze sobą dwie lub więcej grup.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dzieci odczytują wartości z tabel i wykresów słupkowych, porządkują je i porównują grupy między sobą: Który słupek jest najwyższy? O ile większa jest jedna wartość od drugiej? Program nauczania wymienia w tym celu odczytywanie z różnych form prezentacji danych.

Częsty błąd: Słupki porównuje się jedynie „na oko”, nie zwracając uwagi na skalę na osi. Gdy podziałka wynosi na przykład pięć jednostek, łatwo odczytać ją tak, jakby oznaczała jednostki po jednej. Różnice rzucają się też w oczy wtedy, gdy oś nie zaczyna się od zera. Wtedy niewielkie różnice wydają się bardzo duże. Również przy odczytywaniu z tabel czasem myli się wiersze z kolumnami.

Szablon zadania w tym obszarze nosi nazwę Porównywanie słupków na wykresie. Typowe zadania pytają, który słupek jest największy, jak duża jest różnica między dwoma słupkami lub która grupa ma więcej niż inna. Rozwiązania na kartach pracy pomagają prześledzić drogę do wyniku. Program nauczania wspomina ponadto o częstościach względnych oraz rozpoznawaniu manipulacji w statystycznych prezentacjach danych. Do tych tematów w tym obszarze nie ma obecnie własnego szablonu zadania.

Powiązanie z podstawą programową: Zbierać dane, porządkować je, przedstawiać w różnych formach graficznych i odczytywać z różnych form przedstawiania danych,
Powiązanie z podstawą programową: wyznaczać częstości względne, przedstawiać je graficznie i interpretować przedstawienia graficzne.
Powiązanie z podstawą programową: tworzyć i wykorzystywać prezentacje statystyczne; rozpoznawać manipulacje w prezentacjach statystycznych

Typy zadań: Diagram obrazkowy ze skalą: o ile więcej · Udział słupka w całości w procentach · Średnia czterech słupków diagramu · Średnia czterech słupków diagramu: wybierz wynik · Średnia z wykresu kropkowego · Diagram słupkowy – o ile więcej: znajdź błąd (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: o ile więcej — prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: porównaj słupki (kl. 4–6) · Odczyt z diagramu: wybierz sumę słupków (kl. 4–6)

Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń

Dziecko szacuje prawdopodobieństwo zdarzenia, powtarzając doświadczenie losowe i licząc, ile razy zdarzenie się pojawia.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Das Kind lernt, aus einer Versuchsserie eine Wahrscheinlichkeit zu schätzen. Es führt ein einfaches Zufallsexperiment mehrmals durch, zählt, wie oft das gewünschte Ereignis eintritt, und berechnet die relative Häufigkeit: Anzahl der Treffer geteilt durch die Anzahl der Durchführungen. Diesen Anteil verwendet es als Näherungswert für die Wahrscheinlichkeit. Ein bestimmter Zahlenraum wird für diese Methode in den Lehrplanpunkten nicht vorgegeben.

Ein typischer Fehler: Das Kind behandelt das Ergebnis einer kleinen Versuchsreihe wie einen genauen Wert. Wirft es zehnmal eine Münze und erhält siebenmal „Kopf“, schließt es vorschnell, dass „Kopf“ eine Wahrscheinlichkeit von 0,7 hat. Der Grund: Bei wenigen Durchführungen schwankt der Anteil stark, und eine zweite Serie ergibt oft ein anderes Ergebnis. Der Lehrplan hält ausdrücklich fest, dass solche Methoden nur näherungsweise bzw. mit unsicheren Ergebnissen arbeiten. Deshalb gehört zur Aufgabe auch die Begründung, warum das Ergebnis nur ungefähr ist.

In der Vorlage Wahrscheinlichkeit aus einem Experiment schätzen arbeitet das Kind mit einer Versuchsserie und soll:

  • die Treffer auszählen,
  • die relative Häufigkeit berechnen,
  • daraus eine Schätzung der Wahrscheinlichkeit formulieren,
  • erklären, warum diese Schätzung nur ungefähr ist.

Powiązanie z podstawą programową: Znać pojęcia doświadczenia losowego, zdarzenia i prawdopodobieństwa; znać metody wyznaczania prawdopodobieństw: wyznaczanie względnego udziału, wyznaczanie częstości względnej w serii doświadczeń, podawanie subiektywnego przekonania; wiedzieć, że te metody dają jedynie wyniki przybliżone, bądź odpowiednio niepewne.
Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Oszacuj prawdopodobieństwo z doświadczenia · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo przeciwne

Pozostałe typy zadań

Pozostałe typy zadań

typów zadań: 38Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typy zadań: Diagram słupkowy: o ile więcej (kl. 2–4) · Tabela: która kategoria ma najwięcej? (kl. 2–4) · Tabela: o ile więcej według zestawienia? (kl. 2–4) · Różnica dwóch wierszy: prawda czy fałsz (kl. 2–4) · Różnica dwóch wierszy: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 2–4) · Tabela: ile grup przekracza podaną liczbę? (kl. 2–4) · Tabela: o ile różni się największa od najmniejszej? (kl. 2–4) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zaokrąglij do części dziesiątych (kl. 5–6) · Zaokrąglij do części setnych (kl. 5–6) · Cyfra w rozwinięciu okresowym: prawda czy fałsz · Cyfra w rozwinięciu okresowym: wstaw znak · Cyfra w rozwinięciu okresowym: znajdź błąd · Długość okresu rozwinięcia dziesiętnego: wybierz odpowiedź · Zapisz rozwinięcie dziesiętne nieskończone · Rozkład na czynniki pierwsze: wybierz liczbę · Rozkład na czynniki: jaka to liczba · Rozkład na czynniki pierwsze: brakujący czynnik (kl. 5–6) · Rozkład na czynniki: ile czynników: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Rozłóż liczbę na czynniki pierwsze (kl. 5–6) · NWD i NWW: znajdź drugą liczbę · NWW: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · NWW: wybierz najmniejszą wspólną wielokrotność (kl. 5–6) · NWW: znajdź błąd (kl. 5–6) · NWW w zadaniu: kiedy znów razem (kl. 5–6) · Oblicz NWW dwóch liczb (kl. 5–6) · Oszacuj sumę (kl. 4–6) · Szacowanie sumy w zadaniu tekstowym: zaokrąglij do setek (kl. 4–6) · Szacowanie sumy: wybierz przybliżenie (kl. 4–6) · Szacowanie: wybierz zaokrąglenie do setek (kl. 4–6) · Dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem: znajdź błąd · Dziesiętne ze znakiem: wybierz wynik dodawania · Odejmowanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Prawda czy fałsz: dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Brakujący składnik — ułamki dziesiętne ze znakiem · Dziesiętne ze znakiem: uporządkuj od najmniejszej · Sumy ułamków dziesiętnych ze znakiem: porównaj · Ułamki dziesiętne ujemne: spadek temperatury · Ułamki dziesiętne ujemne: wzrost temperatury · Rozwiązanie równania i liczba: porównaj · Równanie z niewiadomą po obu stronach · Waga: worki x po obu stronach · Równanie z x po obu stronach: prawda czy fałsz · Równanie z x po obu stronach: wstaw znak · Równanie z x po obu stronach: wybierz odpowiedź · Równanie z x po obu stronach: znajdź błąd · Wyrażenie słowne: o tyle mniej: wybierz odpowiedź · Wyrażenie ze słów: oblicz wartość · Zapisz wyrażenie dwóch zmiennych · Zapisz wyrażenie: o ile większa od krotności · Wyrażenie ze słów: wybierz wartość · Kolejność działań na liczbach całkowitych · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: prawda czy fałsz · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: wstaw znak · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: znajdź błąd · Kolejność działań: ułamki dziesiętne ze znakiem · Kolejność działań z liczbami ujemnymi: wstaw nawiasy · Kolejność działań z liczbami ujemnymi: znajdź błąd · Kolejność działań: ułamki zwykłe ze znakiem

Obliczanie i interpretowanie średniej

Dziecko potrafi obliczyć średnią z zestawu wartości, także na podstawie wysokości słupków wykresu słupkowego, i wyjaśnić, co ta wartość mówi o danych.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko oblicza średnią, dodając wszystkie wartości i dzieląc sumę przez liczbę wartości. Uczy się także odczytywać dane z wykresu słupkowego i na ich podstawie wyznaczać średnią oraz interpretować wynik, czyli to, co mówi on o wartościach jako całości. Jakie liczby występują w tych zadaniach, pokazują przykładowe zadania w tym dziale.

Typowy błąd pojawia się przy wykresie słupkowym: dziecko dzieli sumę wysokości słupków przez liczbę słupków. Słupki pokazują jednak często, jak często dana wartość występuje. Poprawnie jest pomnożyć każdą wartość przez jej częstość, dodać wszystkie iloczyny i podzielić przez łączną liczbę wszystkich obserwacji. Często także myli się średnią z najczęstszą wartością lub z wartością środkową uporządkowanej listy.

W tym dziale występują trzy rodzaje zadań, które można znaleźć w kartach pracy:

  • Średnia w życiu codziennym: Wartości z sytuacji z życia codziennego są zestawiane, na przykład średnia wartość z kilku dni.
  • Średnia z wykresu słupkowego: Wartości odczytuje się z słupków i na tej podstawie wyznacza się średnią.
  • Obliczanie średniej: Z podanej listy wartości oblicza się średnią.

Karty pracy do wydrukowania zawierają rozwiązania, dzięki którym rodzice mogą sprawdzić obliczenia.

Powiązanie z podstawą programową: Znać sposoby przedstawiania danych i miary statystyki opisowej oraz umieć z nimi pracować
Powiązanie z podstawą programową: wyznaczać i interpretować proste miary statystyczne.

Typy zadań: Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie · Średnia i mediana: oceń dwa zdania · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią · Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6)

Największy wspólny dzielnik (NWD) – jak go znaleźć

Dzieci uczą się znajdować największy wspólny dzielnik dwóch liczb naturalnych i dzięki temu rozwiązywać zadania dotyczące równomiernego dzielenia.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Największy wspólny dzielnik to największa liczba, która dzieli obie liczby bez reszty. Dla 12 i 18 wspólnymi dzielnikami są 1, 2, 3 i 6, a największym z nich jest 6. Dzieci zapisują w tym celu dzielniki obu liczb, porównują listy i wybierają największy wspólny dzielnik. Podstawa programowa opisuje dla tego zagadnienia pracę z dzielnikami i wielokrotnościami liczb naturalnych na całym etapie. W tej klasie, zgodnie z szablonami zadań, ćwiczone są przede wszystkim dwa poniżej wymienione typy zadań.

Często myli się największy wspólny dzielnik z najmniejszą wspólną wielokrotnością, ponieważ oba pojęcia kojarzą się ze słowami „wspólny” oraz „mały” lub „duży”. Innym typowym błędem jest znalezienie wprawdzie wspólnego dzielnika, ale nie największego, na przykład 2 zamiast 6, ponieważ lista dzielników nie została zapisana w całości.

Na lekcjach dzieci spotykają się z dwoma typami zadań:

  • Wyznaczanie NWD dwóch liczb: Na przykład szukamy NWD liczb 12 i 18. Rozwiązaniem jest 6.
  • Dzielenie na jednakowe paczki: Na przykład 12 jabłek i 18 gruszek ma zostać rozdzielone na jak największą liczbę koszyków tak, aby w każdym koszyku było tyle samo jabłek i tyle samo gruszek oraz aby nic nie zostało. Powstaje 6 koszyków, każdy z 2 jabłkami i 3 gruszkami.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć pracować z liczbami pierwszymi i dzielnikami; umieć badać zagadnienia dotyczące podzielności
Powiązanie z podstawą programową: posługiwać się wielokrotnościami i dzielnikami liczb naturalnych oraz zdaniami dotyczącymi podzielności,

Typy zadań: NWD: wyłącz wspólny czynnik przed nawias · NWD: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · NWD: wybierz największy wspólny dzielnik (kl. 5–6) · NWD: znajdź błąd (kl. 5–6) · NWD w zadaniu: podział na jednakowe paczki (kl. 5–6) · Oblicz NWD dwóch liczb (kl. 5–6)

Wyznaczanie mediany zbioru liczb

Dziecko uczy się, jak przy ciągu liczb wyznaczyć medianę jako wartość środkową oraz jak interpretować, co ona mówi o danych.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plan dydaktyczny nie podaje konkretnego zakresu liczbowego. Najważniejsze jest, aby uczeń przeanalizował zestaw wyników pomiarów lub innych danych, wyznaczył medianę i wyjaśnił, co ta wartość mówi o danych.

Częsty błąd: wartości nie są uporządkowane według wielkości przed szukaniem środka. Wtedy bierze się jakąś wartość ze środka, która wcale nie jest środkowa. Przy parzystej liczbie wartości często podaje się tylko jedną z dwóch wartości środkowych albo myli się medianę ze średnią arytmetyczną (średnią).

Szablon zadania w tym obszarze nosi nazwę Wyznaczanie mediany. Zadanie zwykle składa się z krótkiego zestawu liczb. Dziecko układa je w kolejności, odczytuje wartość środkową i uzasadnia wynik. Arkusze do tego tematu zawierają rozwiązania, dzięki czemu można prześledzić tok obliczeń.

Powiązanie z podstawą programową: Znać sposoby przedstawiania danych i miary statystyki opisowej oraz umieć z nimi pracować
Powiązanie z podstawą programową: wyznaczać i interpretować proste miary statystyczne.

Typy zadań: Mediana: dobierz wartości · Mediana: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mediana: wstaw znak (kl. 5–6) · Mediana: wybierz wartość (kl. 5–6) · Mediana: znajdź błąd (kl. 5–6) · Podaj medianę (kl. 5–6)

Tak wygląda zadanie

Oblicz.

16 : (-2) = □

Odpowiedź: −8

Liczbę 120 zmniejszono o 30%. Jaka liczba powstała?

120 →(-30%) □

Odpowiedź: 84

Podstawą graniastosłupa prostego jest trójkąt prostokątny o bokach a, b i c, a wysokość graniastosłupa to h. Oblicz pole jego powierzchni.

a = 6 cm, b = 8 cm, c = 10 cm, h = 5 cm

Odpowiedź: 168 cm²

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Obliczenia z nawiasami: właściwa kolejność

Dziecko uczy się obliczać wyrażenia z nawiasami w odpowiedniej kolejności: najpierw nawias, potem mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się w wyrażeniach z nawiasami przestrzegać kolejności działań: najpierw oblicza się wszystko w nawiasie, potem mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem. Program nauczania opisuje rachunki na liczbach wymiernych, a więc także na liczbach ujemnych, w całym zakresie etapu. Dla tej klasy szablon zadania pokazuje przede wszystkim obliczanie wyrażeń z nawiasami. Które dokładnie liczby się pojawiają, widać na kartach pracy.

Typowy błąd dotyczy znaku minus przed nawiasem. Obowiązuje on dla całego nawiasu, ale często odnosi się go tylko do pierwszej liczby w nawiasie. Z 10 − (4 − 7) powstaje wtedy błędnie 10 − 4 − 7 = −1, a poprawnie jest 10 − (−3) = 13. Równie często nawias zostaje przeoczony i liczy się po kolei od lewej do prawej, co narusza regułę „mnożenie przed dodawaniem”.

Zadanie tego typu nosi na karcie pracy tytuł „Obliczyć wyrażenie z nawiasem”, na przykład 3 · (4 + 5) − 6. Najpierw oblicza się nawias (4 + 5 = 9), potem mnoży (3 · 9 = 27), na końcu odejmuje (27 − 6 = 21). Rozwiązania do kart pracy pomagają prześledzić każdy krok.

Powiązanie z podstawą programową: wykonywać działania na liczbach naturalnych i nieujemnych liczbach dziesiętnych oraz je interpretować; wykonywać obliczenia szacunkowe,
Powiązanie z podstawą programową: rationale Przedstawianie, porównywanie i porządkowanie liczb; wykonywanie działań rachunkowych i interpretowanie ich.

Typy zadań: Dwa wyrażenia z nawiasem: porównaj (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem krok po kroku (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: wybierz wynik (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: znajdź błąd (kl. 4–6) · Oblicz wartość wyrażenia z nawiasem (kl. 4–6) · Te same liczby, inna kolejność działań: uporządkuj (kl. 4–6)

Wzory skróconego mnożenia: podnoszenie do kwadratu i mnożenie

Twoje dziecko uczy się przekształcać wyrażenia, takie jak (a+b)² lub (a+b)·(a−b), za pomocą wzorów skróconego mnożenia do postaci bez nawiasów oraz uzasadniać każdy krok.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 3. klasie chodzi o dwa typy wyrażeń: kwadrat sumy lub różnicy, na przykład (a+3)² lub (x−4)², oraz iloczyn sumy i różnicy, na przykład (a+b)·(a−b). Dziecko uczy się przekształcać takie wyrażenia, przy czym pojawiają się potęgi o dodatnich wykładnikach całkowitych, tutaj przede wszystkim a². Poszczególne kroki ma uzasadniać prawami rachunku, zwłaszcza prawem rozdzielności mnożenia.

Najczęstszym błędem jest uproszczenie (a+b)² do a²+b². Wtedy zapomina się o wyrazie mieszanym 2ab, który powstaje przy wymnażaniu, ponieważ nawias nie zostaje w pełni pomnożony przez każdy składnik. Przy kwadracie różnicy często dochodzi błąd ze znakiem: z −2ab robi się wtedy błędnie +2ab.

Typowe zadania znajdziesz na kartach pracy pod szablonami „Kwadrat sumy lub różnicy” oraz „Iloczyn sumy i różnicy”, każde z rozwiązaniami. Przykład: przekształć (x+5)² na wyrażenie bez nawiasów i przy każdym kroku zapisz, jakie prawo rachunku zostało zastosowane. Rozwiązanie brzmi x²+10x+25.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,

Typy zadań: Iloczyn sumy i różnicy (kl. 9–10) · Kwadrat dwumianu: wybierz współczynnik przy x (kl. 9–10) · Kwadrat sumy i różnicy (kl. 9–10) · Suma razy różnica: wybierz wyraz wolny (kl. 9–10) · Kwadrat dwumianu: brakujący wyraz środkowy (kl. 9–10)

Liczby kwadratowe i sześcienne, także ułamków

Twoje dziecko uczy się obliczać kwadraty i sześciany liczb oraz kwadrat ułamka, rozumiejąc przy tym potęgi jako wielokrotne mnożenie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga przekształcania wyrażeń, również z wykorzystaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami. Ten punkt obowiązuje na kilku etapach szkolnych i nie podaje własnego zakresu liczbowego. Na tym poziomie zadania pokazują, o co konkretnie chodzi: o kwadraty i sześciany liczb oraz o kwadrat ułamka.

Typowe jest to, że wykładnik bywa mylony z mnożnikiem: z 2³ robi się wtedy 2·3 = 6. Przy ułamku często podnosi się do kwadratu tylko licznik albo tylko mianownik, np. (2/3)² = 4/3 zamiast 4/9. Wykładnik dotyczy całej podstawy, czyli całego ułamka, a podstawa mnożona jest sama przez siebie.

Zadanie na ten temat może wyglądać tak (przykłady mają charakter poglądowy i nie są dokładną treścią kart pracy):

  • Obliczanie kwadratów i sześcianów liczb, na przykład 5² i 4³.
  • Obliczanie kwadratu ułamka, na przykład (3/5)², i podanie wyniku w postaci ułamka.

Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,

Typy zadań: Kwadrat i sześcian liczby (kl. 4–6) · Kwadrat ułamka (kl. 5–6) · Potęga liczby naturalnej: wybierz wynik (kl. 5–6) · Potęga ułamka: wybierz mianownik (kl. 5–6) · Potęgi małych liczb: uporządkuj (kl. 4–6) · Potęga: brakująca podstawa (kl. 5–6) · Potęgi: porównaj a^b i b^a (kl. 5–6)

Równania bez rozwiązań lub z nieskończenie wieloma rozwiązaniami

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać równania za pomocą przekształceń równoważnych oraz rozpoznawać, kiedy równanie nie ma rozwiązań lub ma ich nieskończenie wiele.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko przekształca równanie krok po kroku, wykonując na obu jego stronach tę samą operację arytmetyczną, aż zmienna zostanie sama. Na końcu sprawdza, który przypadek zachodzi: dokładnie jedno rozwiązanie, brak rozwiązania albo nieskończenie wiele rozwiązań.

Typowy błąd: po przekształceniu pozostaje zdanie bez zmiennej, na przykład 3 = 5 albo 0 = 0. Wiele dzieci mimo to dalej liczy, szuka x albo po prostu zapisuje przy 0 = 0 „x = 0”. Powodem jest przyzwyczajenie, że równanie zawsze ma dokładnie jeden wynik liczbowy. Fałszywe zdanie oznacza: żadna liczba nie spełnia równania. Prawdziwe zdanie oznacza: każda liczba spełnia równanie.

Zadania z tego działu noszą tytuł „Równanie bez rozwiązania lub z nieskończenie wieloma rozwiązaniami” i są dostępne jako drukowane karty pracy z rozwiązaniami. Na przykład:

  • 7x + 2 = 7x + 9: odejmując 7x z obu stron, otrzymujemy 2 = 9. To jest fałsz, więc równanie nie ma rozwiązania.
  • 7x + 2 = 7x + 2: odejmując 7x z obu stron, otrzymujemy 2 = 2. To jest zawsze prawda, więc równanie ma nieskończenie wiele rozwiązań.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać równania liniowe i kwadratowe z jedną zmienną; umieć badać przypadki rozwiązań
Powiązanie z podstawą programową: Przekształcać równania i wzory; rozwiązywać równania za pomocą przekształceń równoważnych,

Typy zadań: Równanie sprzeczne lub tożsamościowe (kl. 9–10) · Równanie tożsamościowe: prawda/fałsz (kl. 9–10) · Równanie tożsamościowe: wstaw znak (kl. 9–10) · Równanie tożsamościowe: wybierz (kl. 9–10) · Równanie tożsamościowe: znajdź błąd (kl. 9–10)

Procent składany: pieniądze, które rosną razem z odsetkami

Uczeń oblicza, jak rozwija się kwota pieniędzy przy rocznym oprocentowaniu ze składaniem procentów przez kilka lat.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się opisywać wzrost za pomocą modelu: kapitał rośnie co roku o stały procent, a odsetki są dopisywane do stanu konta. Ten rozwój można przedstawić za pomocą funkcji wykładniczej, na przykład K(n) = K₀ · (1 + p/100)ⁿ. Program nauczania nie podaje tu konkretnego zakresu liczbowego; zadania pokazują, w jakich ramach się liczy.

Typowym błędem jest obliczanie odsetek co roku wyłącznie od kapitału początkowego. Wtedy powstaje oprocentowanie proste zamiast procentu składanego, a wynik wychodzi zbyt niski. Drugi częsty błąd dotyczy czynnika: zamiast mnożyć przez 1 + p/100, mnoży się tylko przez p/100, więc kapitał nie rośnie, lecz wzrasta jedynie o kwotę odsetek.

W karcie pracy „Procent składany – lokata” dziecko śledzi stan konta z roku na rok w tabeli, oblicza kwotę końcową i porównuje ją z wynikiem przy oprocentowaniu prostym. Karty zawierają rozwiązania, dzięki czemu można sprawdzić obliczenia krok po kroku.

Program nauczania wymaga także porównywania modeli i refleksji nad ich granicami. Jest to cel obejmujący cały przebieg programu; w tej klasie zbiór zadań pokazuje to tylko na przykładzie lokaty.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić stosować wymienione powyżej typy funkcji rzeczywistych, w szczególności funkcje wykładnicze, w sytuacjach pozamatematycznych; potrafić postrzegać funkcje jako modele, porównywać modele i refleksyjnie rozważać granice tworzenia modeli
Powiązanie z podstawą programową: Modelowanie procesów wzrostu i spadku oraz praca z odpowiadającymi im modelami.

Typy zadań: Kapitał początkowy: pytanie odwrotne (kl. 9–11) · Procent składany przez dwa lata krok po kroku (kl. 9–11) · Procent składany — lokata (kl. 9–11) · Procent składany: wybierz kwotę po 2 latach (kl. 9–11) · Odsetki z kapitalizacją: wybierz odpowiedź (kl. 9–11) · Procent składany: ile będzie na lokacie (kl. 9–11)

Obwód wielokątów i brakujące boki

Dziecko oblicza obwód wielokąta i na podstawie danego obwodu wyznacza brakującą długość boku.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi określić obwód wielokąta, dodając wszystkie długości boków. Potrafi też na podstawie danego obwodu i znanych długości wszystkich boków oprócz jednego obliczyć brakujący bok. Program szkoły podstawowej stwarza do tego podstawy, na przykład obwód kwadratów i prostokątów, a zadania w tej klasie na nich bazują.

Typowe jest mylenie obwodu z polem powierzchni: niektóre dzieci mnożą długości boków, chociaż powinny je dodawać, ponieważ obwód to droga wokół figury. Przy brakującym boku często pojawia się inny błąd: dziecko odejmuje od obwodu tylko jeden znany bok, zamiast odjąć sumę wszystkich znanych boków. Pomocne jest sprawdzenie obliczeń wcześniej za pomocą szkicu.

Na wydrukowanych kartach pracy pojawiają się dwa typy zadań. Przy Obwód wielokąta podane są wszystkie długości boków, które trzeba dodać. Przy Brakujący bok z obwodu obwód jest podany, a dziecko oblicza sumę znanych boków i odejmuje ją od obwodu. Do obu typów istnieją rozwiązania do samodzielnej kontroli.

Powiązanie z podstawą programową: pracować z wielokątami i ich polami powierzchni,
Powiązanie z podstawą programową: mierzyć bądź szacować obwód figur płaskich; obliczać obwód kwadratów i prostokątów.

Typy zadań: Obwód wielokąta (kl. 4–6) · Bok prostokąta z obwodu: pytanie odwrotne (kl. 4–6) · Brakujący bok z obwodu (kl. 4–6) · Brakujący bok z obwodu: wybierz bok (kl. 4–6) · Obwody prostokąta i kwadratu: porównaj (kl. 4–6) · Obwód prostokąta krok po kroku (kl. 4–6) · Obwód prostokąta: dane zbędne (kl. 4–6) · Obwód wielokąta foremnego: oblicz bok (kl. 4–6) · Obwód wielokąta: wybierz wynik (kl. 4–5) · Obwód wielokąta: z treścią (kl. 4–5)

Podobne figury i ich pola

Dziecko uczy się powiększać lub pomniejszać figury względem punktu środkowego, rozpoznawać figury podobne oraz obliczać pole figury podobnej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się powiększać lub pomniejszać figurę względem środka: wszystkie boki mnożone są przez ten sam czynnik, dzięki czemu powstaje figura podobna o tym samym kształcie, ale innym rozmiarze. Ma ono rozpoznawać figury podobne i wykorzystywać tę zależność w obliczeniach.

Typowym błędem jest zmienianie pola tak samo jak długości boków. Jeśli prostokąt o bokach 3 cm i 4 cm powiększymy dwukrotnie, wielu dzieciom wydaje się, że pole również się podwoi. W rzeczywistości jest ono cztery razy większe, ponieważ pole powstaje z dwóch wymiarów (długość razy szerokość), a czynnik działa więc dwukrotnie. Z 12 cm² robi się zatem 48 cm².

Zadanie na ten temat w arkuszu nosi tytuł Pole figury podobnej: dana jest figura oraz współczynnik powiększenia lub pomniejszenia, a szukanym jest pole nowej figury. Karty pracy do tego działu zawierają takie zadania z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: powiększać lub pomniejszać figury jednokładnie względem środka; rozpoznawać i wykorzystywać figury podobne,

Typy zadań: Figury podobne: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Figury podobne: wybierz pole (kl. 9–10) · Figury podobne: znajdź błąd (kl. 9–10) · Pole figury podobnej (kl. 9–10) · Trójkąty podobne: brakujący bok (kl. 9–11) · Figury podobne: pole kopii w skali (kl. 9–11)

Podobne trójkąty i skala podobieństwa

Dziecko rozpoznaje podobne trójkąty po równych kątach i na tej podstawie oblicza brakujący bok, korzystając ze stałego współczynnika skali.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się rozpoznawać podobne figury i z nich korzystać. Dwa trójkąty są podobne, jeśli mają zgodne kąty: mają ten sam kształt, ale niekoniecznie ten sam rozmiar. Podstawa programowa nie podaje dla tego zagadnienia odrębnego zakresu liczbowego, dlatego opisujemy tutaj jedynie to, czego konkretnie wymaga zadanie na tym poziomie.

Typowym błędem jest niewłaściwe przyporządkowanie boków. Dziecko porównuje na przykład najdłuższy bok jednego trójkąta z najkrótszym bokiem drugiego albo wyznacza skalę na podstawie dwóch boków, które do siebie nie należą. Często przelicza się też tylko jeden bok, podczas gdy pozostałe pozostają bez zmian, lub skalę dodaje się zamiast mnożyć.

Zadanie Bok podobnego trójkąta podaje dwa podobne trójkąty, z których znane są niektóre boki, i pyta o brakujący bok. Jeden z możliwych sposobów postępowania to:

  • Przyporządkowanie: który bok w dużym trójkącie odpowiada któremu bokowi w małym?
  • Wyznaczenie skali: podzielić długość w dużym trójkącie przez długość w małym trójkącie.
  • Obliczenie brakującego boku: pomnożyć znaną długość przez skalę.

Do tego arkusza dołączone są rozwiązania, dzięki którym rodzice mogą prześledzić kroki obliczeń.

Powiązanie z podstawą programową: powiększać lub pomniejszać figury jednokładnie względem środka; rozpoznawać i wykorzystywać figury podobne,

Typy zadań: Bok trójkąta podobnego (kl. 9–10) · Trójkąty podobne: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Trójkąty podobne: wstaw znak (kl. 9–10) · Trójkąty podobne: wybierz długość boku (kl. 9–10) · Trójkąty podobne: znajdź błąd (kl. 9–10)

Objętość i pole powierzchni ostrosłupów prawidłowych czworokątnych

Dziecko uczy się obliczać objętość ostrosłupa oraz wyznaczać pole powierzchni ostrosłupa prawidłowego czworokątnego.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Zgodnie z planem nauczania dziecko na tym etapie ma wyznaczać objętości ostrosłupów oraz opisywać i przedstawiać obiekty przestrzenne. Punkt planu nauczania nie podaje zakresu liczbowego. Dla pola powierzchni podaje jedynie graniastosłupy proste; w przypadku ostrosłupów wymieniona jest objętość. W zadaniach tego działu dodatkowo ćwiczone jest pole powierzchni ostrosłupów prawidłowych czworokątnych.

Typowym błędem jest obliczanie objętości poprzez pomnożenie pola podstawy przez wysokość, tak jak w przypadku graniastosłupa. Ostrosłup ma jednak objętość równą tylko jednej trzeciej objętości graniastosłupa o tej samej podstawie i tej samej wysokości. Często zamiast wysokości bryły (prostopadłej odległości od wierzchołka do podstawy) podstawia się także wysokość ściany bocznej (wysokość trójkątnej ściany bocznej).

Zadania w tym dziale to arkusze do druku z rozwiązaniami, na przykład:

  • Objętość ostrosłupa prawidłowego czworokątnego: dane są długość krawędzi podstawy i wysokość bryły; dziecko oblicza objętość jako jedną trzecią pola podstawy pomnożoną przez wysokość.
  • Pole powierzchni ostrosłupa prawidłowego czworokątnego: dziecko oblicza pole podstawy oraz pola trójkątów ścian bocznych i dodaje wszystkie wyniki.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać i przedstawiać obiekty przestrzenne; wyznaczać pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz objętości ostrosłupów.

Typy zadań: Objętość ostrosłupa (kl. 8) · Objętość ostrosłupa krok po kroku (kl. 8) · Objętość ostrosłupa: dane zbędne (kl. 8) · Objętość ostrosłupa: wybierz wynik (kl. 8) · Pole powierzchni ostrosłupa (kl. 8) · Ostrosłup: brakująca wysokość (kl. 8) · Pole powierzchni ostrosłupa: wybierz wynik (kl. 8)

Rozpoznawanie graniastosłupów i ostrosłupów

Twoje dziecko uczy się rozpoznawać graniastosłupy i ostrosłupy po podstawie, ścianach bocznych i wierzchołku oraz poprawnie je nazywać.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko bada bryły według ich własności, opisuje je i porównuje. Ten punkt programu pojawia się już w programie szkoły podstawowej, tam na płaskich figurach i bryłach, szczególnie na obiektach symetrycznych. Program idzie dalej, wymieniając opisywanie i przedstawianie obiektów przestrzennych, a także pola powierzchni i objętości prostych graniastosłupów oraz objętości ostrosłupów. Na tej stronie i w zadaniu „Jaka to bryła?” na pierwszym planie stoi najpierw rozpoznawanie i nazywanie. Walec, stożek i kula nie są w tych punktach programu wymieniane osobno. Program nie podaje dla tego tematu zakresu liczbowego.

Typowy błąd: Twoje dziecko rozstrzyga na podstawie położenia bryły lub pojedynczej ściany. Graniastosłup leżący na boku szybko wygląda jak inna bryła. Trójkąty widać zarówno przy graniastosłupach, jak i przy ostrosłupach, dlatego te dwie bryły są często mylone. Graniastosłup trójkątny ma dwa jednakowe trójkąty jako podstawy, natomiast ostrosłup ma tylko jedną podstawę i wierzchołek, w którym zbiegają się wszystkie ściany boczne.

Typowe zadanie to „Jaka to bryła?”. Twoje dziecko widzi bryłę, na przykład jako rysunek lub model, i podaje jej nazwę. Pomocne są następujące pytania:

  • Czy są dwie jednakowe, równoległe podstawy? Wtedy to graniastosłup.
  • Czy jest jedna podstawa, a wszystkie pozostałe ściany zbiegają się w jednym wierzchołku? Wtedy to ostrosłup.
  • Jaki kształt mają ściany boczne: prostokąty, trójkąty czy coś innego?

Powiązanie z podstawą programową: opisywać i przedstawiać obiekty przestrzenne; wyznaczać pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz objętości ostrosłupów.
Powiązanie z podstawą programową: badać, opisywać i porównywać figury płaskie i bryły pod względem ich właściwości; w formie zabawy i planowo pracować z figurami płaskimi i bryłami, zwłaszcza z obiektami symetrycznymi.

Typy zadań: Jaka to bryła? (kl. 4–5) · Jaka to bryła? Wybierz nazwę (kl. 4–5) · Krawędzie bryły: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Krawędzie bryły: znajdź błąd (kl. 4–5)

Porównywanie szans: co jest bardziej prawdopodobne?

Twoje dziecko uczy się, w prostych doświadczeniach losowych, mówić, które z dwóch zdarzeń jest bardziej prawdopodobne, albo czy oba są równie prawdopodobne.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko porównuje szanse dwóch zdarzeń, na przykład wtedy, gdy ma wylosować z woreczka czerwoną albo niebieską kulkę. Chodzi tu o porównanie, a nie o dokładne liczenie z ułamkami czy procentami. Podstawa programowa wymaga, aby porównywać prawdopodobieństwa jakościowo i nawiązywać do tego, co dzieci już rozumieją przez słowo „prawdopodobne”. Nie podaje się przy tym konkretnego zakresu liczb.

Typowym błędem jest porównywanie tylko liczby pasujących kulek i pomijanie łącznej liczby kulek. Gdy w woreczku są 3 czerwone i 7 niebieskich kulek, dziecko czasem uznaje, że czerwona i niebieska są równie prawdopodobne, bo oba kolory „występują”. Może też powiedzieć, że 3 czerwone kulki to większa szansa niż 2 czerwone, chociaż drugi woreczek zawiera tylko 4 kulki, a czerwone stanowią w nim większy udział.

W tej klasie szablony zadań pokazują konkretnie, jak to ćwiczyć:

  • Która szansa jest większa? Wybierz: Dziecko wybiera między dwoma zdarzeniami i uzasadnia swój wybór.
  • Napełnij woreczek: większa, mniejsza lub równa szansa: Dziecko układa kulki w woreczku tak, aby dana szansa była większa, mniejsza lub równa.
  • Woreczek z kulkami: co jest bardziej prawdopodobne i Którą kulkę wylosujesz najchętniej: Dziecko szacuje, która kulka zostanie wylosowana najczęściej, i sprawdza odpowiedź na woreczku.
  • Czy postać dobrze porównała szanse? i Popraw porównanie szans: Dziecko ocenia uzasadnienie innej osoby i je poprawia.

Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.
Powiązanie z podstawą programową: przedstawiać i rozwiązywać proste zadania kombinatoryczne polegające na zliczaniu; jakościowo opisywać i porównywać prawdopodobieństwa zdarzeń z ich codziennego życia.
Powiązanie z podstawą programową: przeprowadzać i powtarzać proste doświadczenia losowe; przedstawiać wyniki i ich bezwzględne częstości oraz jakościowo porównywać prawdopodobieństwa.

Typy zadań: Szansa: co wylosujesz najprędzej? (kl. 2–4) · Szansa: czy porównanie jest dobre? (kl. 2–4) · Szansa: która jest większa? Wybierz (kl. 2–4) · Szansa: popraw porównanie (kl. 2–4) · Ułóż worek: większa, mniejsza czy równa szansa (kl. 2–4) · Worek z kulkami: co bardziej prawdopodobne (kl. 2–4)

Zamienianie zadań tekstowych na równania

Twoje dziecko uczy się układać równanie z jedną zmienną na podstawie krótkiego tekstu i następnie je rozwiązywać.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plany nauczania opisują ten cel dla gimnazjum i szkoły średniej ogólnokształcącej (AHS) łącznie, czyli w ciągu kilku lat szkolnych. Wymieniono tam również ułamki, proporcjonalność i procenty. Osobnego zakresu liczbowego dla klasy 3 nie podano. To, co konkretnie pojawia się w tej klasie, pokazują szablony zadań z tego obszaru: dziecko ma wyznaczyć z tekstu nieznaną liczbę lub nieznaną liczbę początkową, ułożyć do tego równanie i je rozwiązać. Samo rozwiązywanie odbywa się za pomocą przekształceń równoważnych, które w tym obszarze również są omawiane.

Najczęstszy błąd leży nie w rachunkach, lecz w tłumaczeniu tekstu na działanie. Typowe są:

  • Zamieniona kolejność przy „mniej niż”: „3 mniej niż pewna liczba x” zapisuje się jako 3 − x zamiast x − 3. Dziecko przejmuje kolejność słów, a nie ich znaczenie.
  • Zbiór końcowy zamiast początkowego: Przy pytaniu „Ile było na początku?” liczba z tekstu jest po prostu podstawiana jako wynik działania, bez powstania równania.
  • Błędny znak przy zmianach: Gdy coś dochodzi, czasem stawiane jest minus, ponieważ dziecko chce liczyć „wstecz”.

W praktyce zadania wyglądają tak. Przy Jaka to była liczba? opisana jest pewna liczba, na przykład: „Myślę sobie liczbę, podwajam ją i dodaję 7. Wychodzi 19.” Z tego powstaje 2x + 7 = 19, a stąd x = 6. Przy Ile było na początku? szukana jest liczba początkowa, na przykład: „Z pudełka wyjmuje się 8 jabłek. Potem zostaje w nim jeszcze 15.” Z tego powstaje x − 8 = 15, a stąd x = 23. Pomocne jest najpierw ustalenie, co oznacza x, a następnie ponowne podstawienie wyniku do tekstu (własne zalecenie).

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić stosować wyżej wymienione równania i układy równań do problemów wewnątrzmatematycznych i pozamatematycznych
Powiązanie z podstawą programową: układać i interpretować proste wyrażenia algebraiczne, równania i wzory,
Powiązanie z podstawą programową: Układać i interpretować wyrażenia algebraiczne, równania i wzory, także z ułamkami oraz w związku z proporcjonalnością i procentami,
Powiązanie z podstawą programową: pracować z wyrażeniami algebraicznymi, równaniami z jedną zmienną i wzorami w różnorodnych sytuacjach,

Typy zadań: Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: znajdź błąd (kl. 5–6) · Równanie z treści: jaką liczbę pomyślano (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą na początku: z treścią (kl. 5–6)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się na matematyce w 3. klasie Mittelschule i AHS?

W 3. klasie liczy się na liczbach wymiernych. Wyrażenia są przekształcane, również z potęgami o dodatnich całkowitych wykładnikach oraz wzorami skróconego mnożenia; równania rozwiązuje się za pomocą równoważnych przekształceń. Proporcje, proporcjonalność, rachunek procentowy ze współczynnikami zmiany oraz procent składany i procent składany wielokrotnie modelują wzrost i spadek. W geometrii: pola powierzchni wielokątów, figury podobne, pole powierzchni i objętość prostych graniastosłupów oraz objętość ostrosłupów. Prawdopodobieństwa wyznacza się w prostych doświadczeniach losowych.

O programie nauczania: Podstawą jest program nauczania AHS-Unterstufe (załącznik A do rozporządzenia BGBl. Nr. 88/1985 w wersji BGBl. II Nr. 1/2023); Mittelschule ma te same opisy kompetencji z matematyki i rozróżnia jedynie poziomy osiągnięć „Standard” i „Standard AHS”. Dla 3. klasy program obowiązuje od roku szkolnego 2025/26. Opisy kompetencji podane są dosłownie w bloku poniżej.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
Obszar kompetencji 1: Liczby i miary
rationale Przedstawianie, porównywanie i porządkowanie liczb; wykonywanie działań rachunkowych i interpretowanie ich. Mnożenie i dzielenie liczb całkowitych · Dodawanie i odejmowanie liczb całkowitych · Znajdowanie największej i najmniejszej liczby całkowitej · Obliczenia z nawiasami: właściwa kolejność
Obszar kompetencji 2: Zmienne i funkcje
Tworzyć i interpretować wyrażenia, równania i wzory, także w związku ze stosunkami lub proporcjami, Znajdowanie brakującej liczby w proporcji · Dzielenie wielkości w stosunku · Zapisywanie stosunków w najprostszej postaci · Zrozumienie zależności odwrotnie proporcjonalnych
przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami, Łączenie wyrazów podobnych · Mnożenie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias · Mnożenie dwóch nawiasów – krok po kroku · Wzory skróconego mnożenia: podnoszenie do kwadratu i mnożenie · Obliczanie potęg liczb całkowitych i ułamków · Prawa potęg: znajdowanie brakujących wykładników · Liczby kwadratowe i sześcienne, także ułamków · Ewaluacja wyrażeń z liczbami: obliczanie wartości
Przekształcać równania i wzory; rozwiązywać równania za pomocą przekształceń równoważnych, Rozwiązywanie prostych równań: ax + b = c · Przekształcanie wzorów względem wybranej zmiennej · Sprawdzanie równań: czy liczba jest rozwiązaniem? · Równania bez rozwiązań lub z nieskończenie wieloma rozwiązaniami
Modelowanie procesów wzrostu i spadku oraz praca z odpowiadającymi im modelami. Zwiększanie i zmniejszanie o procent · Obliczanie odsetek na koncie oszczędnościowym · Procent składany: pieniądze, które rosną razem z odsetkami
Obszar kompetencji 3: Figury i bryły
pracować z wielokątami i ich polami powierzchni, Obliczanie pól powierzchni przez podział na prostokąty · Obliczanie pola trapezu · Obwód wielokątów i brakujące boki
powiększać lub pomniejszać figury jednokładnie względem środka; rozpoznawać i wykorzystywać figury podobne, Podobne figury i ich pola · Podobne trójkąty i skala podobieństwa · Obliczanie rzeczywistych długości za pomocą skali
opisywać i przedstawiać obiekty przestrzenne; wyznaczać pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz objętości ostrosłupów. Graniastosłupy trójkątne: pole powierzchni i objętość · Objętość i pole powierzchni ostrosłupów prawidłowych czworokątnych · Ściany, krawędzie i wierzchołki graniastosłupa i ostrosłupa · Rozpoznawanie graniastosłupów i ostrosłupów
Obszar kompetencji 4: Dane i przypadek
tworzyć i wykorzystywać prezentacje statystyczne; rozpoznawać manipulacje w prezentacjach statystycznych Odczytywanie i porównywanie diagramów oraz tabel · Wykresy kołowe: kąty i częstości
opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych. Jak prawdopodobne jest dane zdarzenie? · Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń · Jak często można się tego spodziewać? · Porównywanie szans: co jest bardziej prawdopodobne?

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.