Polski
Program nauczania (Szwajcaria)

Matematyka — klasa 7

Klasa 7 (Szwajcaria) — Stosunki i proporcje, ułamki zwykłe

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Szwajcaria) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w klasie 7 (szkoła średnia): liczby wymierne, wyrażenia i równania, procenty, kąty, trójkąty, pola i objętości. Do każdego tematu przygotowano przykładowe zadania na arkusze do wydruku z rozwiązaniami.

Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia arytmetyczne oraz symbole. Czytają i zapisują liczby

Liczby po lewej i prawej stronie zera na osi liczbowej

Twoje dziecko uczy się odczytywać na osi liczbowej liczby całkowite dodatnie i ujemne, znajdować liczbę przeciwną do danej liczby oraz określać odległość od zera.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi umieścić dodatnie i ujemne liczby na osi liczbowej. Odczytuje, jaka liczba znajduje się w danym miejscu, i rozpoznaje, że na przykład -7 jest mniejsza niż -3. Plan nauczania ogólnie mówi o dodatnich i ujemnych liczbach wymiernych na osi liczbowej. Dla klasy 7 nie podaje konkretnego zakresu liczb. Zadania w tej klasie operują liczbami całkowitymi.

Typowy błąd: Twoje dziecko porównuje liczby ujemne tak, jakby były dodatnie. Wtedy uważa, że -7 jest większa niż -3, bo 7 jest większe niż 3. Na osi liczbowej jednak -7 leży dalej w lewo, czyli jest mniejsza. Pomyłki pojawiają się także przy odległości od zera. Odległość -7 od zera wynosi 7, ale to położenie na osi liczbowej decyduje o kolejności. Dziecko powinno umieć odróżnić te dwie rzeczy.

Typowe zadania na kartach pracy to:

  • Odczytanie liczby całkowitej na osi liczbowej: Punkt zostaje zaznaczony, a dziecko podaje liczbę.
  • Oś liczbowa z krokiem dwójkowym: Kreski podziałki liczymy co dwie jednostki, a dziecko odczytuje liczbę odpowiadającą punktowi.
  • Podanie liczby przeciwnej: Do danej liczby szukamy liczby o przeciwnym znaku, na przykład do 4 jest to -4.
  • Odległość od zera: Dziecko decyduje, czy dane zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe.
  • Symetria, czyli punkt symetryczny na osi liczbowej: Punkt zostaje odbity względem zera.
  • Środek odcinka, czyli liczba dokładnie w środku: Dziecko znajduje liczbę, która leży dokładnie w środku między dwiema podanymi liczbami.

MA.1.A.1.i: rozumieją i stosują pojęcia: wyrażenie, zmienna, niewiadoma, do potęgi, potęga, potęga dziesięciu, znak liczby, liczby dodatnie, liczby ujemne, pierwiastek (kwadratowy). Rozszerzenie: rozumieją i stosują pojęcia: podstawa, wykładnik. potrafią używać symboli √, ≤, ≥ oraz odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią czytać i zapisywać liczby do 1 miliarda.
MA.1.A.2.j: potrafią uporządkować dodatnie i ujemne liczby wymierne na osi liczbowej.

Typy zadań: Odczytaj liczbę całkowitą z osi · Odległość od zera na osi · Odległość od zera: prawda czy fałsz · Odległość od zera: znajdź błąd · Podaj liczbę przeciwną · Oś liczbowa z podziałką co 2: odczytaj liczbę · Punkt symetryczny na osi: wybierz liczbę · Środek odcinka na osi: wybierz liczbę · Liczba w połowie drogi na osi · Punkt symetryczny na osi

Obliczanie potęg ułamków i liczb całkowitych

Dziecko uczy się obliczać potęgi, takie jak (−3)² czy (2/3)³, zarówno dla liczb całkowitych, jak i dla ułamków, także z ujemnym znakiem.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko oblicza potęgi, których podstawą jest liczba wymierna (liczba całkowita, ułamek, także ujemny), a wykładnik jest liczbą naturalną. Podstawa programowa opisuje tę umiejętność dla całego etapu edukacyjnego i podaje na przykład 4³ · 4³ = 4096 lub kalkulator do potęg. Dla klasy 7 liczą się zadania, które ten dział zawiera.

Typowy błąd dotyczy znaku i ułamków. Przy −3² często liczy się (−3)², chociaż wykładnik dotyczy tylko liczby 3, czyli −(3²) = −9. Przy ułamkach wykładnik bywa stosowany tylko do licznika: (2/3)² daje wtedy 4/3 zamiast 4/9. Kolejny częsty błąd to traktowanie potęgi jak mnożenia przez wykładnik: 3² liczy się wtedy jako 6, zamiast 3 · 3 = 9.

Typowe zadania w klasie 7 to:

  • Obliczanie potęgi liczby całkowitej, na przykład (−2)⁴ lub 5³.
  • Obliczanie potęgi ułamka, na przykład (3/4)² lub (−2/5)³.
  • Wartość potęgi, wybór odpowiedzi: Spośród kilku podanych wyników wybiera się poprawny. Błędne odpowiedzi często odpowiadają dokładnie wymienionym wyżej błędom, dzięki czemu dziecko może sprawdzić swoje obliczenia.

MA.1.A.1.i: rozumieją i stosują pojęcia: wyrażenie, zmienna, niewiadoma, do potęgi, potęga, potęga dziesięciu, znak liczby, liczby dodatnie, liczby ujemne, pierwiastek (kwadratowy). Rozszerzenie: rozumieją i stosują pojęcia: podstawa, wykładnik. potrafią używać symboli √, ≤, ≥ oraz odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią czytać i zapisywać liczby do 1 miliarda.
MA.1.A.1.j: potrafią odczytywać i zapisywać liczby w notacji wykładniczej z dodatnimi wykładnikami (np. 1.32 · 10⁸ = 132 000 000). potrafią odczytywać i zapisywać potęgi o podstawie wymiernej i wykładniku naturalnym.
MA.1.A.3.i: potrafią wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. potrafią obliczać pierwiastki i potęgi za pomocą kalkulatora (np. 4³ · 4³ = 4'096; 4³ + 4³ = 128; ³√8000). Rozszerzenie: potrafią wykonywać działania podstawowe na ułamkach zwykłych ze zmiennymi i podstawiać liczby za zmienne: a/b + c/d; a/b − c/d; a/b · c/d; a : c/b : d = a/c · b/d.

Typy zadań: Dwie potęgi: porównaj · Oblicz potęgę liczby całkowitej · Oblicz potęgę ułamka · Potęga z minusem: wartość wyrażenia: wybierz odpowiedź · Wartość potęgi — wybierz odpowiedź · Potęgi liczb ujemnych w wyrażeniu · Potęgi: dobierz wartości · Potęgi: dokończ zdanie · Potęgi: oceń dwa zdania

Wyciąganie pierwiastków: pierwiastek kwadratowy i sześcienny

Dziecko uczy się znajdować pierwiastek kwadratowy z liczby, czyli taką liczbę, która pomnożona sama przez siebie daje podaną liczbę, oraz bezpiecznie posługiwać się symbolem √.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi wyznaczyć pierwiastek kwadratowy danej liczby, czyli liczbę, która pomnożona sama przez siebie daje liczbę wyjściową. Przykład: √49 = 7, ponieważ 7 · 7 = 49. Używa przy tym symbolu √ i odpowiednio korzysta z kalkulatora. Cytowany punkt programu nauczania nie podaje osobnego zakresu liczbowego dla wyciągania pierwiastków. W tym samym kontekście wymaga on umiejętności czytania i pisania liczb do 1 miliarda, a opisuje całe etapy nauki, nie tylko klasę 7.

Typowe błędy mają zwykle wyraźną przyczynę:

  • Pierwiastek traktuje się jak dzielenie na pół: √36 zapisuje się jako 18, ponieważ liczbę dzieli się przez dwa.
  • Wynik nie jest sprawdzany wstecz. Mając 8 · 8 = 64, można samodzielnie sprawdzić √64 = 8; bez takiej kontroli pomyłki pozostają niezauważone.
  • Na kalkulatorze naciska się przycisk kwadratu x² zamiast przycisku pierwiastka albo liczbę wpisuje się błędnie przed wyciąganiem pierwiastka.

W obszarze znajdują się cztery szablony zadań na ten temat: Obliczanie pierwiastka kwadratowego, Pierwiastek kwadratowy: wybierz wartość, Obliczanie pierwiastka sześciennego oraz Pierwiastek sześcienny: wybierz odpowiedź. Przy pierwiastkach kwadratowych dziecko oblicza wartość albo wybiera poprawną spośród kilku odpowiedzi. Pierwiastki sześcienne także pojawiają się w szablonach, jednak w cytowanym punkcie programu nauczania nie są wprost wymienione. Z tego punktu nie da się odczytać, czy są obowiązkowe dla danej klasy.

MA.1.A.1.i: rozumieją i stosują pojęcia: wyrażenie, zmienna, niewiadoma, do potęgi, potęga, potęga dziesięciu, znak liczby, liczby dodatnie, liczby ujemne, pierwiastek (kwadratowy). Rozszerzenie: rozumieją i stosują pojęcia: podstawa, wykładnik. potrafią używać symboli √, ≤, ≥ oraz odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią czytać i zapisywać liczby do 1 miliarda.

Typy zadań: Oblicz pierwiastek kwadratowy · Oblicz pierwiastek sześcienny · Pierwiastek kwadratowy: wybierz wartość · Pierwiastek sześcienny: wybierz odpowiedź · Bok kwadratu z pola: pytanie odwrotne · Pierwiastki i potęgi: uporządkuj · Pierwiastki: dobierz wartości · Pierwiastki: oceń dwa zdania

Liczby w zapisie wykładniczym

Twoje dziecko uczy się zapisywać bardzo duże liczby jako iloczyn liczby z przedziału od 1 do 10 i potęgi liczby 10 o wykładniku całkowitym, a następnie zamieniać taki zapis z powrotem na postać zwykłą.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W Lehrplan 21 jest zapisane, że dzieci potrafią czytać i zapisywać liczby w notacji wykładniczej z dodatnimi wykładnikami, na przykład 1.32 · 10⁸ = 132 000 000. Plan nauczania opisuje tę umiejętność w dłuższym okresie, a nie tylko dla 7. klasy. Obejmuje to także przyporządkowanie potęgom dziesięciu przedrostków SI: mega, kilo, decy, centy i mili.

Typowy błąd pojawia się przy liczeniu zer. Wykładnik wskazuje, przez którą potęgę dziesięciu mnożona jest liczba, a tym samym o ile przesuwa się przecinek. Nie jest on liczbą cyfr danej liczby. Kto zamienia 1.32 · 10⁸ na 1 320 000, zapisał więc za mało zer. Innym częstym błędem jest niedoprowadzenie czynnika przed potęgą dziesięciu do jednej cyfry przed przecinkiem, na przykład w przypadku 132 · 10⁶.

Na tej lekcji zadania przede wszystkim dotyczą pisania i czytania takich liczb. Szablony zadań to:

  • Zapis wykładniczy: zapisanie liczby w postaci wykładniczej lub odwrotne przekształcenie na zwykły zapis.
  • Wybór wykładnika: wskazanie odpowiedniej potęgi dziesięciu spośród podanych możliwości.
  • Czynnik: wybierz odpowiedź: wybranie z podanych możliwości właściwego czynnika z przedziału od 1 do 10.

Do kart pracy dołączone są rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo dobrze wspierać swoje dziecko podczas sprawdzania.

MA.1.A.1.j: potrafią odczytywać i zapisywać liczby w notacji wykładniczej z dodatnimi wykładnikami (np. 1.32 · 10⁸ = 132 000 000). potrafią odczytywać i zapisywać potęgi o podstawie wymiernej i wykładniku naturalnym.
MA.1.A.3.j: potrafią przekształcać i obliczać wyrażenia z potęgami i pierwiastkami kwadratowymi (np. √2 + √2 = 2√2 = √8; √(2³) · √3 = √24 = 2√6). potrafią dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić liczby zapisane w notacji wykładniczej.
MA.3.A.2.j: potrafią korzystać z dziesiętnego układu jednostek miar (układu SI) i przyporządkowywać przedrostki mega, kilo, decy, centy i mili do potęg dziesięciu.

Typy zadań: Liczby z potęgami dziesięciu: porównaj · Notacja wykładnicza · Notacja wykładnicza: mantysa: wybierz odpowiedź · Notacja wykładnicza w zadaniu: która potęga dziesięciu · Notacja wykładnicza: dobierz wartości · Notacja wykładnicza: wybierz wykładnik (kl. 8)

Szacowanie i zaokrąglanie pierwiastków

Dziecko uczy się określać wartość pierwiastka kwadratowego oraz decydować, czy odpowiedni jest wynik dokładny, czy zaokrąglony.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby rozróżniać wyniki dokładne i zaokrąglone oraz w zależności od sytuacji decydować, czy liczyć z wartościami zaokrąglonymi, czy dokładnymi. Jako przykład podaje √2 (dokładnie) oraz 1,41 (zaokrąglenie). Punkt ten nie wskazuje zakresu liczbowego; opisuje sposób myślenia, który obowiązuje na kolejnych etapach nauki.

Typowym błędem jest utożsamianie wartości zaokrąglonej z dokładną. Kto zapisuje 1,41 jako „pierwiastek z 2”, zapomina, że jest to tylko przybliżenie. Jeśli zaokrąglimy wcześnie i będziemy dalej liczyć, niewielka różnica może znacząco wpłynąć na wynik.

W materiale „Szacowanie pierwiastka” chodzi o oszacowanie wartości pierwiastka. To, czy wynik podaje się dokładnie czy w postaci zaokrąglonej, jest częścią rozumowania: dziecko powinno umieć uzasadnić, dlaczego dany zapis pasuje do danej sytuacji.

MA.1.A.1.l: rozumieją i stosują pojęcia liczb rzeczywistych, liczb niewymiernych.
MA.1.C.1.i: potrafią odróżniać wyniki dokładne od zaokrąglonych. w zależności od sytuacji decydują, czy operować wartościami zaokrąglonymi, czy dokładnymi (np. √2 lub 1.41).

Typy zadań: Oszacuj pierwiastek · Pierwiastek i liczba: porównaj · Pierwiastek: kwadrat poniżej liczby: wybierz odpowiedź · Szacowanie pierwiastków: dokończ zdanie · Pierwiastek w zadaniu tekstowym: bok kwadratu z pola · Szacowanie pierwiastka: wybierz część całkowitą (kl. 8)

Potęgi o ujemnych wykładnikach: potęgi jako ułamki

Twoje dziecko poznaje zasadę, że potęga o ujemnym wykładniku oznacza odwrotność, na przykład 2^-3 = 1/8, a także uczy się zapisywać ułamki w postaci potęgi.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Lehrplan 21 wymaga, aby uczniowie posługiwali się pojęciami odwrotności oraz liczbami w zapisie wykładniczym (notacji naukowej), także z ujemnymi wykładnikami. Ten cel rozciąga się na kilka lat nauki szkolnej. W 7. klasie szablony zadań z tego obszaru pokazują, że Twoje dziecko potrafi obliczać potęgi z ujemnym wykładnikiem, na przykład 2^-3, i rozumie, że ułamek 1/25 można zapisać jako potęgę 5^-2.

Typowym błędem jest odczytywanie znaku minus w wykładniku jako minus przed wynikiem. Wtedy z 2^-3 otrzymuje się -8 zamiast 1/8. Niektórzy mnożą też wykładnik przez podstawę i dostają -6. Za tym stoi pomylenie pojęć: ujemny wykładnik oznacza odwrotność, a nie ujemny wynik. Przy dodatniej podstawie wynik pozostaje dodatni.

W tym obszarze są trzy typy zadań:

  • Potęga z ujemnym wykładnikiem: obliczanie potęg takich jak 2^-3 lub zapisywanie ich w postaci ułamka.
  • Ujemny wykładnik: prawda czy fałsz: sprawdzanie stwierdzeń takich jak 3^-2 = -9 i decydowanie, czy są prawdziwe.
  • Ułamek jako potęga: wybierz odpowiedź: wybieranie z kilku możliwości potęgi odpowiadającej danemu ułamkowi.

Czytanie i zapisywanie liczb w notacji naukowej z ujemnymi wykładnikami, na przykład 0,0045 = 4,5·10^-3, również należy do celów programowych. Wymienione tu szablony zadań dla 7. klasy nie obejmują tej części.

MA.1.A.1.k: rozumieją i stosują pojęcia: liczby naturalne, liczby całkowite, liczby wymierne, odwrotność, pierwiastek trzeciego stopnia. potrafią czytać i zapisywać liczby w zapisie wykładniczym, także z ujemnymi wykładnikami.

Typy zadań: Potęga o wykładniku ujemnym · Potęga: ułamek jako potęga: wybierz odpowiedź · Potęga o wykładniku ujemnym: prawda czy fałsz (kl. 8) · Potęga o wykładniku ujemnym: znajdź błąd (kl. 8)

Uczennice i uczniowie potrafią elastycznie liczyć, porządkować liczby według wielkości i szacować wyniki

Porównywanie i porządkowanie liczb całkowitych

Dziecko potrafi porównywać liczby dodatnie i ujemne oraz ustawiać je we właściwej kolejności, na przykład -5, 3, -1, 0 i 4. Punkt programu nauczania mówi ogólnie o dodatnich i ujemnych liczbach wymiernych na osi liczbowej. W zadaniach tej klasy siódmej chodzi przede wszystkim o liczby całkowite.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko zauważa, że liczba położona dalej w prawo na osi liczbowej jest większa od liczby położonej dalej w lewo. Widzi więc, że -1 jest większe niż -4 i że wszystkie liczby ujemne są mniejsze od 0.

Typowy błąd: wiele dzieci porównuje tylko cyfry i ignoruje znak minus. Dlatego uważają, że -7 jest większe niż -3, ponieważ 7 jest większe niż 3. Przy liczbach ujemnych obowiązuje jednak odwrotność: im dalej liczba jest od punktu zerowego, tym mniejsza jest ona. Pomocna jest oś liczbowa, na której szuka się obu liczb i sprawdza, która leży dalej w lewo.

Typowe zadania w tym zakresie to:

  • Porównywanie i porządkowanie liczb całkowitych
  • Porównywanie liczb całkowitych z ich liczbami przeciwnymi
  • Liczenie, ile liczb całkowitych leży między dwiema liczbami
  • Zadania dotyczące wartości bezwzględnej, na przykład rozstrzyganie, czy prawdziwe jest, że wartość bezwzględna jest mniejsza od danej liczby, albo liczenie, ile liczb całkowitych spełnia nierówność

MA.1.A.2.j: potrafią uporządkować dodatnie i ujemne liczby wymierne na osi liczbowej.

Typy zadań: Liczby całkowite między dwiema liczbami: wybierz liczbę · Liczby całkowite: porównaj · Liczby całkowite: uporządkuj · Wartość bezwzględna mniejsza od liczby: prawda czy fałsz · Wartość bezwzględna mniejsza od liczby: znajdź błąd · Liczby całkowite: ile leży pomiędzy · Liczby całkowite: porównaj z liczbą przeciwną · Wartość bezwzględna: ile liczb spełnia nierówność

Uczennice i uczniowie potrafią dodawać, odejmować, mnożyć, dzielić i potęgować

Obliczanie procentów: ile to 7% z 35?

Dziecko uczy się obliczać wartość procentową z danej liczby lub wielkości, na przykład ile wynosi 7% z 35, oraz odwrotnie, określać, ile procent stanowi jedna liczba w stosunku do innej.

typów zadań: 17Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Das Kind kann zu einer Zahl oder Größe den Prozentwert bestimmen, zum Beispiel wie viel 7 % von 35 sind. Es versteht Prozentangaben als proportionalen Zusammenhang: 100 % sind das Ganze, 1 % ist der hundertste Teil davon. Die Arbeitsblätter zeigen Prozentsätze über 100 % und unter 1 %. Ein fester Zahlenbereich ist im Lehrplan für diese Stufe nicht genannt.

Ein typischer Fehler ist, die beiden Fragen zu verwechseln: „Wie viele Prozent sind 7 von 35?“ (Prozentsatz) und „Wie viel sind 7 % von 35?“ (Prozentwert). Oft rechnet das Kind 7 × 35 und lässt das Prozentzeichen weg, also das Ergebnis 245 statt 2,45. Oder es teilt 35 durch 7 und hält das für die Antwort.

Eine Aufgabe dazu ist etwa „Prozentwert berechnen“, wo das Kind 7 % von einer gegebenen Zahl bestimmt. Die Aufgabe „Prozent einer Größe: Sachaufgabe“ verbindet das mit einem Alltagsbeispiel, etwa einem Rabatt auf einen Preis. Bei „Prozent als Bruch“ wird die Prozentangabe in einen Bruch umgewandelt, bevor gerechnet wird. Bei „richtig oder falsch“ prüft das Kind fremde Rechnungen und findet so typische Fehler.

MA.1.A.3.h: potrafią wykonywać obliczenia procentowe za pomocą kalkulatora. Rozszerzenie: potrafią rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze.
MA.3.A.3.g: potrafią określać wartości funkcji na podstawie wykresów funkcji. potrafią wykonywać obliczenia z zastosowaniem zależności odwrotnie proporcjonalnych (np. liczba kart przypadających na jednego gracza przy 72 kartach i x graczach). rozumieją podane w procentach wartości jako przyporządkowania proporcjonalne i wykonują obliczenia procentowe (np. Ile procent stanowi 7 z 35 oraz ile to 7% z 35?).

Typy zadań: Procent liczby na modelu paskowym · Procent liczby — wybierz odpowiedź · Procent liczby: dane zbędne · Procent liczby: prawda czy fałsz · Procent liczby: znajdź błąd · Procent mniejszy niż 1 · Procent większy niż 100 · Procent z liczby: procent jako ułamek · Procenty dwóch liczb: porównaj · Procenty różnych liczb: uporządkuj · Procent liczby: dobierz wartości · Procent liczby: dokończ zdanie · Procent liczby: oceń dwa zdania · Procent liczby: porównaj dwa wyniki · Procent liczby w zadaniu tekstowym · Procent liczby: zamiana procentu z liczbą · Procent z reszty: ile osób przychodzi pieszo · Oblicz procent liczby (kl. 6) · Procent liczby krok po kroku (kl. 6)

Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ze znakiem

Dziecko uczy się dodawać i odejmować liczby dziesiętne ze znakiem oraz sprawdza wyniki, porządkując, porównując i uzupełniając.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plan nauczania 21 wymaga, aby wykonywać podstawowe działania na liczbach wymiernych. Dla tej klasy zadania pokazują konkretnie, o co chodzi: dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ze znakiem. Punkt planu nauczania dla tego etapu nie podaje dokładnego zakresu liczbowego. Dla ułamków w tym obszarze nie ma zadań wzorcowych, dlatego ten tekst ogranicza się do liczb dziesiętnych.

Typowy błąd: cyfry po przecinku traktuje się jak liczby całkowite. Z 0,7 + 0,25 wychodzi wtedy 0,32, bo liczy się 7 + 25. Poprawnie jest 0,70 + 0,25 = 0,95, gdy cyfry ustawione są jedna pod drugą. Przy odejmowaniu liczby ujemnej często gubi się znak minus: 2 − (−3,5) liczy się jak 2 − 3,5, chociaż wynik to 5,5.

Na kartach pracy ten temat pojawia się w następujących typach zadań:

  • dodawanie lub odejmowanie liczb dziesiętnych ze znakiem
  • znajdowanie brakującego składnika
  • porządkowanie liczb dziesiętnych ze znakiem według wielkości
  • porównywanie sum, wybór pasującej sumy lub decydowanie, czy zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe

Zadania porównawcze i sprawdzające pomagają wychwycić błędy rachunkowe, zanim uznamy zadanie za rozwiązane.

MA.1.A.3.i: potrafią wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. potrafią obliczać pierwiastki i potęgi za pomocą kalkulatora (np. 4³ · 4³ = 4'096; 4³ + 4³ = 128; ³√8000). Rozszerzenie: potrafią wykonywać działania podstawowe na ułamkach zwykłych ze zmiennymi i podstawiać liczby za zmienne: a/b + c/d; a/b − c/d; a/b · c/d; a : c/b : d = a/c · b/d.

Typy zadań: Dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem: znajdź błąd · Dziesiętne ze znakiem: wybierz wynik dodawania · Odejmowanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Prawda czy fałsz: dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Brakujący składnik — ułamki dziesiętne ze znakiem · Dziesiętne ze znakiem: uporządkuj od najmniejszej · Sumy ułamków dziesiętnych ze znakiem: porównaj · Ułamki dziesiętne ujemne: spadek temperatury · Ułamki dziesiętne ujemne: wzrost temperatury

Ile procent stanowi jedna liczba z drugiej

Dziecko uczy się obliczać, przy dwóch liczbach, jaki procent jednej stanowi druga, na przykład 7 z 35.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec klasy 7. dziecko potrafi przy dwóch danych liczbach podać, ile procent stanowi jedna z nich w stosunku do drugiej. Przykład z programu nauczania: ile procent stanowi 7 z 35? Jednym z możliwych sposobów jest podzielenie 7 przez 35 (0,2) i pomnożenie wyniku przez 100. Otrzymujemy 20 %, czyli 20 z 100 jednakowych części. Wyrażenia procentowe sprawiają, że wielkości są porównywalne: 60 % pewnej ilości mówi więcej niż liczba sztuk podana bez odniesienia.

Częsty błąd polega na tym, która liczba jest traktowana jako całość. Słowo »z« wskazuje, że liczba występująca po nim stanowi całość. Kto dzieli 35 przez 7, otrzymuje 5, czyli 500 %. Nie pasuje to do pytania, bo 7 jest tylko częścią liczby 35. Równie często zapomina się pomnożyć wynik przez 100 i dziecko zatrzymuje się na 0,2.

Na lekcjach ten typ zadania pojawia się pod hasłem »Ile procent to jest?«. Karty pracy na ten temat zawierają takie zadania wraz z rozwiązaniami. Do obliczeń można użyć kalkulatora. Decydujące pozostaje to, by dziecko najpierw rozpoznało, która liczba jest całością.

MA.1.A.3.h: potrafią wykonywać obliczenia procentowe za pomocą kalkulatora. Rozszerzenie: potrafią rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze.
MA.3.A.2.i: potrafią szacować pola powierzchni i objętości [m³] w odpowiedniej jednostce miary oraz zamieniać je na sąsiednie jednostki miary. potrafią porównywać wielkości w sposób bezwzględny i względny (np. 120 sztuk lub 60% albo ⅗ danej ilości). potrafią mierzyć odległości i czas trwania do obliczeń prędkości.
MA.3.A.3.g: potrafią określać wartości funkcji na podstawie wykresów funkcji. potrafią wykonywać obliczenia z zastosowaniem zależności odwrotnie proporcjonalnych (np. liczba kart przypadających na jednego gracza przy 72 kartach i x graczach). rozumieją podane w procentach wartości jako przyporządkowania proporcjonalne i wykonują obliczenia procentowe (np. Ile procent stanowi 7 z 35 oraz ile to 7% z 35?).

Typy zadań: Jakim procentem jest liczba? · Jakim procentem: zamień ułamek na procent · Procent: reszta całości: wybierz odpowiedź · Jaki to procent: wybierz wynik · Jakim procentem: porównaj dwa udziały · Jaki to procent całości?

Prawa potęg: obliczenia z wykładnikami

W 7. klasie dziecko uczy się obliczać z potęgami (wykładnikami), stosując odpowiednią regułę.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się mnożyć potęgi o tej samej podstawie, dodając wykładniki, oraz obliczać potęgę potęgi, mnożąc wykładniki. Dodatkowo wyznacza brakujący wykładnik w wyrażeniu. Podstawa programowa Lehrplan 21 opisuje działania na potęgach, pierwiastkach i zapisie wykładniczym w ciągu kilku lat szkolnych. Zadania w tej klasie dotyczące tego tematu koncentrują się jednak na prawach potęg z wykładnikami.

Typowy błąd polega na pomieszaniu obu reguł. Przy mnożeniu wykładniki są wtedy mnożone: 2³ · 2⁴ błędnie daje 2¹², poprawnie wynosi 2⁷. Przy potędze potęgi odwrotnie – dodaje się wykładniki: (2³)⁴ błędnie daje 2⁷, poprawnie wynosi 2¹². Powodem jest to, że obie reguły działają na wykładnikach, a dziecko nie jest pewne, która operacja obowiązuje w danej sytuacji.

W kartach pracy tej klasy najczęściej występują następujące typy zadań:

  • Mnożenie potęg: wybór wykładnika: Dziecko wybiera, jaki wykładnik jest poprawnym wynikiem mnożenia potęg.
  • Potęga potęgi: wybór wykładnika: Dziecko wybiera odpowiedni wykładnik dla zagnieżdżonej potęgi.
  • Brakujący wykładnik – prawa potęg: W wyrażeniu brakuje wykładnika, który dziecko uzupełnia, korzystając z praw potęg.

Do każdego zadania są podane rozwiązania, dzięki czemu rodzice mogą sprawdzić wyniki.

MA.1.A.3.j: potrafią przekształcać i obliczać wyrażenia z potęgami i pierwiastkami kwadratowymi (np. √2 + √2 = 2√2 = √8; √(2³) · √3 = √24 = 2√6). potrafią dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić liczby zapisane w notacji wykładniczej.
MA.1.A.4.m: Potrafią przekształcać wyrażenia wymierne z dwumianami. Potrafią stosować prawa działań w wyrażeniach z potęgami i pierwiastkami oraz w liczbach zapisanych w notacji wykładniczej. Potrafią rozwiązywać równania wymierne z niewiadomą w mianowniku (np. 3/x + 2 = 4/x + 3) i równania z parametrem (np. ax + a = 7). Potrafią rozwiązywać układy równań liniowych z 2 niewiadomymi.

Typy zadań: Brakujący wykładnik — działania na potęgach · Mnożenie potęg: wybierz wykładnik · Potęga potęgi: wybierz wykładnik · Działania na potęgach: dokończ zdanie

Mnożenie ułamków: prostokąt i wynik

Dziecko potrafi pomnożyć dwa ułamki, zinterpretować wynik na modelu prostokąta i sprawdzić, czy wynik jest sensowny.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkty programu nauczania opisują cel dla całego etapu, a nie tylko dla klasy 7. Wymieniane są ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50 i 100, które mnoży się na modelu prostokąta i zapisuje jako liczby dziesiętne. To, co konkretnie pojawia się w klasie 7, pokazują typy zadań: mnożenie ułamków, obliczanie pola prostokąta, wybieranie prawidłowego wyniku oraz wybieranie odpowiedniego mianownika.

Typowy błąd: wiele dzieci oczekuje, że mnożenie zawsze daje wynik większy, ponieważ znają to z liczb całkowitych. Przy mnożeniu ułamka przez ułamek powstaje jednak wynik mniejszy od pierwszego czynnika; na przykład ⅓ z ¾ jest mniejsze niż ¾. Na modelu prostokąta jest to widoczne: widać część części. Drugim częstym błędem jest dodawanie licznika i mianownika zamiast ich mnożenia.

W praktyce zadanie może wyglądać na przykład tak:

  • Mnożenie ułamków: Dziecko oblicza iloczyn ułamków, na przykład ⅓ · ¾, i sprawdza wynik na modelu prostokąta.
  • Pole prostokąta: Długości boków są ułamkami, a pole jest ich iloczynem.
  • wybierz wynik: Spośród kilku propozycji wybiera się prawidłowy iloczyn.
  • wybierz mianownik: Dziecko ustala, który mianownik pasuje do wyniku.

Karty pracy do tych zadań można wydrukować; każda zawiera rozwiązania.

MA.1.A.3.g: potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕).
MA.1.C.1.g: potrafią przedstawiać i opisywać za pomocą odpowiednich modeli sumy, różnice i iloczyny ułamków oraz liczb dziesiętnych (np. iloczyn: ⅓ z ¾ z użyciem modelu prostokątnego; suma: ½ + ¼ z użyciem modelu kołowego).

Typy zadań: Mnożenie ułamków: wybierz mianownik · Mnożenie ułamków: wybierz wynik · Pomnóż ułamki · Mnożenie ułamków: pole prostokąta (kl. 5–6)

Rozkład liczb na czynniki pierwsze

Twoje dziecko uczy się rozkładać liczbę naturalną na czynniki pierwsze, czyli na czynniki, które same dzielą się tylko przez 1 i przez siebie samych.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko rozkłada liczbę naturalną na czynniki tak, aby na końcu zostały tylko liczby pierwsze, na przykład 60 = 2 · 2 · 3 · 5. Plan nauczania Lehrplan 21 wprowadza to jako rozszerzenie tematu procentów i nie podaje określonego zakresu liczbowego. Jakie wielkości liczbowe się pojawiają, najlepiej pokazują same zadania.

Typowe jest to, że rozkład zatrzymuje się za wcześnie. Z 12 powstaje wtedy 2 · 6 zamiast 2 · 2 · 3, ponieważ 6 nie zostaje dalej rozłożone. Równie częste są błędy: liczba 9 uznawana jest za liczbę pierwszą albo 1 liczona jest jako liczba pierwsza.

Karty pracy zawierają w tym zakresie pięć form zadań:

  • Rozkład na czynniki pierwsze: rozłożyć liczbę całkowicie na czynniki pierwsze.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: wybierz liczbę: spośród kilku liczb znaleźć tę, do której pasuje dany rozkład.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: brakujący czynnik: w niepełnym rozkładzie uzupełnić brakujący czynnik.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: jaka to liczba: na podstawie rozkładu określić liczbę wyjściową.
  • Rozkład na czynniki pierwsze: ile czynników: przy podanych odpowiedziach wskazać, ile czynników pierwszych ma dana liczba.

MA.1.A.3.h: potrafią wykonywać obliczenia procentowe za pomocą kalkulatora. Rozszerzenie: potrafią rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze.

Typy zadań: Rozkład na czynniki pierwsze: wybierz liczbę · Rozkład na czynniki: jaka to liczba · Rozkład na czynniki pierwsze: brakujący czynnik (kl. 5–6) · Rozkład na czynniki: ile czynników: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Rozłóż liczbę na czynniki pierwsze (kl. 5–6)

Dzielenie ułamków prostych: ile razy się tam mieści?

Twoje dziecko uczy się dzielić ułamek jednostkowy przez liczbę całkowitą oraz określać, ile razy ułamek jednostkowy mieści się w liczbie całkowitej.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko może wykonywać działania na ułamkach jednostkowych, czyli ułamkach z licznikiem 1, takich jak ⅕ czy ¼, w dwóch kierunkach: dzieli ułamek jednostkowy przez liczbę całkowitą (np. ¼ : 2 = ⅛) oraz określa, ile razy ułamek jednostkowy mieści się w liczbie całkowitej (np. 2 : ⅕ = 10, ponieważ ⅕ mieści się w 2 dziesięć razy).

Podstawa programowa podaje dla tej umiejętności mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50 i 100. Ta informacja dotyczy całego działu podstawy programowej obejmującego kilka lat nauki, a nie tylko klasy 7.

Często zdarza się następująca sytuacja: w przypadku 2 : ⅕ dzieci spodziewają się mniejszego wyniku i zapisują 2/5. Przy ¼ : 2 często dzielony jest tylko mianownik, czyli 4 : 2 = 2, i wynik to ½ zamiast ⅛. Powodem jest to, że reguła „dzielenie zmniejsza” tutaj nie obowiązuje, a znaczenie mianownika zostaje pomylone.

Karty pracy do tego tematu zawierają m.in. następujące formy zadań:

  • Dzielenie przez ułamek jednostkowy: zadanie z treścią, ile razy się mieści, w którym pytamy, ile razy ułamek jednostkowy mieści się w danej wielkości.
  • Dzielenie ułamka jednostkowego przez liczbę, czyli dzielenie ułamka jednostkowego przez liczbę całkowitą.
  • Dzielenie przez ułamek jednostkowy: wybierz wynik, w którym z podanych wyników wybiera się poprawny.
  • Ułamek dzielony przez liczbę całkowitą: wybierz mianownik, w którym trzeba znaleźć odpowiedni mianownik wyniku.

MA.1.A.3.g: potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕).

Typy zadań: Dzielenie przez ułamek: z treścią, ile razy się mieści · Dzielenie przez ułamek jednostkowy: wybierz wynik (kl. 5–6) · Dzielenie ułamka jednostkowego przez liczbę (kl. 5–6) · Ułamek przez liczbę: wybierz mianownik (kl. 5–6)

Częściowe pierwiastkowanie: wyłączanie czynników przed znak pierwiastka

Dziecko uczy się upraszczać pierwiastki kwadratowe, wyciągając odpowiedni czynnik przed znak pierwiastka, na przykład √8 = 2√2.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 7. klasie uczniowie uczą się upraszczać wyrażenia z pierwiastkami, wyciągając przed pierwiastek czynnik, którego pierwiastek można w całości obliczyć. Z √8 otrzymuje się w ten sposób 2√2: liczba 8 zawiera kwadrat liczby 4, a √4 to 2. Celem jest krótszy zapis pierwiastka. Program nauczania podaje jako przykład także √24 = 2√6.

Typowym błędem jest wyciągnięcie czynnika przed pierwiastek, ale bez jego spierwiastkowania. Z √8 powstaje wtedy 4√2, ponieważ liczbę 4 po prostu wpisuje się przed pierwiastek, chociaż przed pierwiastek powinno trafić tylko √4 = 2. Pomocne jest proste sprawdzenie: po podniesieniu wyniku do kwadratu musi wyjść liczba znajdująca się pod pierwiastkiem. Dla 4√2 wychodzi 32 zamiast 8.

Zadania na ten temat występują w następujących formach:

  • Częściowe wyciąganie pierwiastka: Pierwiastek upraszcza się tak bardzo, jak to możliwe, na przykład √12 zapisuje się jako 2√3.
  • Wyciąganie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź: Spośród kilku zapisów wybiera się poprawny.
  • Wyciąganie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz: Sprawdza się pewne przekształcenie, na przykład czy √12 = 2√3 jest prawdziwe.
  • Częściowe wyciąganie pierwiastka: brakujący czynnik: W równaniu takim jak √18 = 3·√■ uzupełnia się brakującą liczbę.

MA.1.A.3.j: potrafią przekształcać i obliczać wyrażenia z potęgami i pierwiastkami kwadratowymi (np. √2 + √2 = 2√2 = √8; √(2³) · √3 = √24 = 2√6). potrafią dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić liczby zapisane w notacji wykładniczej.
MA.1.A.4.m: Potrafią przekształcać wyrażenia wymierne z dwumianami. Potrafią stosować prawa działań w wyrażeniach z potęgami i pierwiastkami oraz w liczbach zapisanych w notacji wykładniczej. Potrafią rozwiązywać równania wymierne z niewiadomą w mianowniku (np. 3/x + 2 = 4/x + 3) i równania z parametrem (np. ax + a = 7). Potrafią rozwiązywać układy równań liniowych z 2 niewiadomymi.

Typy zadań: Wyłącz czynnik przed pierwiastek · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: znajdź błąd (kl. 8) · Wyłączanie czynnika spod pierwiastka: brakujący czynnik (kl. 8)

Uczennice i uczniowie potrafią porównywać i przekształcać wyrażenia algebraiczne, rozwiązywać równania, stosować prawa i reguły

Rozwiązywanie równań z dwoma krokami obliczeniowymi

Uczysz się rozwiązywać równania, takie jak 5x + 3 = 7, przekształcając krok po kroku obie strony tak, aby zachować równość.

typów zadań: 13Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7 nauczysz się rozwiązywać równania z jedną zmienną, na przykład 5x + 3 = 7. Przekształcasz równanie krok po kroku i zawsze robisz to samo po obu stronach: najpierw odejmujesz 3 od obu stron, a potem dzielisz obie strony przez 5. Dzięki temu równanie pozostaje prawdziwe i znajdujesz wartość x. Program nauczania podaje dokładnie ten przykład.

Typowym błędem jest znak przy przenoszeniu 3. Z równania 5x + 3 = 7 wychodzi wtedy 5x = 7 + 3 zamiast 5x = 7 − 3. Innym częstym błędem są nawiasy: liczba przed nawiasem zostaje zastosowana tylko do części wyrażenia albo nawias nie zostaje poprawnie wymnożony. Wynik nie pasuje wtedy do pierwotnego równania.

W klasie 7 pojawiają się następujące typy zadań:

  • Rozwiąż równanie ax + b = c: dwa kroki, aby znaleźć x.
  • Równanie z nawiasem a(x + b) = c: poprawnie uwzględnij nawias i liczbę przed nim.
  • Równanie z zadania tekstowego: ax + b = c: przetłumacz tekst na równanie i rozwiąż je.
  • Myślę sobie liczbę: ułóż i rozwiąż równanie na podstawie opisu liczby.
  • Rozwiązanie równania – wybierz odpowiedź oraz Przeniesienie wyrazu wolnego – wybierz odpowiedź: wybierz poprawne rozwiązanie lub poprawny kolejny krok.
  • Znajdź brakujący współczynnik oraz Dwa równania o tym samym rozwiązaniu: mając na uwadze rozwiązanie, wyznacz brakującą liczbę, względnie rozpoznaj pasujące równania.

MA.1.A.4.j: Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków).

Typy zadań: Waga: worki i odważniki · Pomyślałem liczbę — ułóż i rozwiąż równanie · Rozwiązanie równania — wybierz odpowiedź · Równanie ax + b = c · Równanie z nawiasem krok po kroku · Równanie z x po obu stronach krok po kroku · Równanie: przeniesienie wyrazu wolnego: wybierz odpowiedź · Brakujący współczynnik równania · Równanie z jedną niewiadomą: dokończ zdanie · Równanie z nawiasem a(x + b) = c · Równanie z treści: ax + b = c · Dwa równania o tym samym rozwiązaniu · Równanie z treścią: dwie ilości i ich suma · Równanie dwukrokowe krok po kroku (kl. 6)

Rozwiązywanie równań z x po obu stronach

Dziecko uczy się rozwiązywać równania liniowe, w których x występuje po obu stronach znaku równości, wykonując te same przekształcenia po obu stronach.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W Lehrplan 21 rozwiązywanie równań liniowych z jedną zmienną za pomocą przekształceń równoważnych zalicza się do rozszerzeń. Oznacza to: po obu stronach równania wolno wykonać tę samą operację arytmetyczną, a równanie pozostaje prawdziwe. W klasie 7. chodzi konkretnie o równania typu 3x + 4 = x + 10, w których x występuje zarówno po lewej, jak i po prawej stronie. Plan nauczania nie podaje tu własnego zakresu liczbowego, dlatego ten tekst opisuje wyłącznie formę zadań.

Często pojawia się błąd ze znakiem, gdy liczba lub wyraz z x przenosi się na drugą stronę. Przy 5x + 2 = 2x + 11 zapisuje się na przykład 5x − 2x = 11 + 2. Liczba 2 nie zmieniła wtedy znaku, a rachunek prowadzi do błędnego wyniku. Tok rozwiązania staje się pewniejszy, jeśli każde przekształcenie zapisuje się osobno i zadaje sobie pytanie, co dokładnie zrobiono po obu stronach.

Na kartach pracy znajdują się w tym temacie trzy typy zadań:

  • Równanie z x po obu stronach: Równanie rozwiązuje się w całości, z pełnym tokiem obliczeń.
  • Równanie z x po obu stronach: wybierz odpowiedź: Spośród podanych rozwiązań wybiera się poprawne.
  • Równanie z x po obu stronach: prawda czy fałsz: Ocenia się, czy krok rozwiązania lub wynik jest poprawny. Jest to dobre ćwiczenie do rozpoznawania typowego błędu ze znakiem.

MA.1.A.4.j: Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków).
MA.1.A.4.m: Potrafią przekształcać wyrażenia wymierne z dwumianami. Potrafią stosować prawa działań w wyrażeniach z potęgami i pierwiastkami oraz w liczbach zapisanych w notacji wykładniczej. Potrafią rozwiązywać równania wymierne z niewiadomą w mianowniku (np. 3/x + 2 = 4/x + 3) i równania z parametrem (np. ax + a = 7). Potrafią rozwiązywać układy równań liniowych z 2 niewiadomymi.

Typy zadań: Rozwiązanie równania i liczba: porównaj · Równanie z niewiadomą po obu stronach · Waga: worki x po obu stronach · Równanie z x po obu stronach: prawda czy fałsz · Równanie z x po obu stronach: wstaw znak · Równanie z x po obu stronach: wybierz odpowiedź · Równanie z x po obu stronach: znajdź błąd

Usuwanie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias

Dziecko uczy się usuwać nawiasy za pomocą prawa rozdzielności mnożenia względem dodawania oraz, w odwrotnej kolejności, wyłączać wspólne czynniki przed nawias z sumy.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się mnożyć liczbę lub wyrażenie przed nawiasem przez każdy składnik w nawiasie, np. a · (b + c) = a · b + a · c. Odwrotnie, rozpoznaje wspólny czynnik w sumie i wyłącza go przed nawias. Program nauczania ujmuje mnożenie przez nawias i wyłączanie przed nawias jako rozszerzenie. Nie podaje on w tym celu konkretnego zakresu liczbowego.

Typowym błędem jest pomnożenie przez czynnik tylko pierwszego składnika w nawiasie: z 3(x + 4) robi się wtedy błędnie 3x + 4. Czynnik przed nawiasem dotyczy jednak każdego składnika w nim. Przy ujemnym czynniku pojawia się drugi błąd: z −2(x − 3) często powstaje −2x − 6 zamiast poprawnego −2x + 6, ponieważ nie uwzględnia się znaku przy mnożeniu przez składnik ujemny. Przy wyłączaniu przed nawias często dzieli się przez czynnik tylko część składników, np. 6x + 9 = 3(2x + 3), a nie 3(2x + 9).

Zadania do tego tematu to karty pracy z rozwiązaniami, do których należą na przykład:

  • Mnożenie przez nawias: rozwiązywanie wyrażeń z nawiasami.
  • Wyłączanie przed nawias: wyciąganie wspólnego czynnika z wyrażenia.
  • Mnożenie przez nawias: wybierz współczynnik: wybór odpowiedniego czynnika przed nawiasem spośród podanych możliwości.
  • Mnożenie przez nawias: brakujący współczynnik: uzupełnienie brakującej liczby, która musi stać przed nawiasem.
  • Prawo rozdzielności: wyraz wolny: wybierz odpowiedź: wybór spośród podanych możliwości stałego składnika (liczby bez zmiennej), który powstaje przy mnożeniu przez nawias.

MA.1.A.4.i: potrafią zapisać iloczyn równych czynników w postaci potęgi i odwrotnie (np. 15 · 15 · 15 = 15³ ; a · a · a · a = a⁴). potrafią stosować prawo rozdzielności mnożenia względem dodawania przy przekształcaniu wyrażeń (np. a · (b + c) = a · b + a · c = ab + ac). potrafią sensownie zaokrąglać wyniki obliczeń. Rozszerzenie: rozumieją konwencje dotyczące zapisu wyrażeń algebraicznych (np. abc = a · b · c, ale 789 ≠ 7 · 8 · 9).
MA.1.A.4.j: Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków).
MA.1.C.2.i: potrafią opisywać zależności między wyrażeniami a figurami (np. interpretować n(n+1) jako prostokąt; przedstawiać sumę pierwszych n liczb nieparzystych jako kwadrat: 1 + 3 + 5 + 7 = 4 · 4). potrafią tworzyć wyrażenia opisujące długości odcinków, pola powierzchni i objętości oraz interpretować odpowiadające im wyrażenia. potrafią ilustrować wyrażenia arytmetyczne i algebraiczne, zwłaszcza za pomocą tekstu, symboli i szkiców (np. iloczyn dwóch dwumianów, sumę trzech kolejnych liczb). potrafią uogólniać prawidłowości arytmetyczne za pomocą wyrażeń literowych (np. 3(4 + 5) = 3 · 4 + 3 · 5 → a(b + c) = ab + ac). Rozszerzenie: potrafią formułować struktury arytmetyczne w postaci algebraicznej (np. iloczyny 2 · 3 · 4 / 3 · 4 · 5 / 5 · 6 · 7, ... są podzielne przez 6 → a(a + 1) · (a + 2) · ⅙ jest liczbą całkowitą).

Typy zadań: Mnożenie jednomianu przez sumę · Rozdzielność: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Mnożenie przez nawias: wybierz współczynnik · Mnożenie przez sumę: brakujący współczynnik · Wyłączanie czynnika przed nawias

Upraszczanie wyrażeń z zmiennymi

Dziecko uczy się dodawać i odejmować wyrażenia z zmiennymi, łącząc wyłącznie wyrazy tego samego rodzaju, na przykład 3a + 4b zamiast 7ab.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń w 7. klasie uczy się dodawać i odejmować wyrażenia z zmiennymi. Łączy przy tym tylko wyrazy podobne, czyli wyrazy z tą samą literą: 2a i 5a dają 7a, natomiast a i b nie tworzą jednego wyrazu. Plan nauczania Lehrplan 21 podaje jako przykład a + 2a + b + 3b + ¼ + ⅜, które upraszcza się do 3a + 4b + ⅝. Pojawiają się więc wyrażenia z jedną zmienną i z dwiema zmiennymi, a także ułamki jako wyrazy liczbowe.

Typowym błędem jest dodawanie wszystkiego, co wygląda na litery. Z 3a + 4b wychodzi wtedy 7ab, a z a + 2a wychodzi 3a². Powodem jest to, że litery są traktowane jako część liczby, a nie jako oznaczenie wielkości, którą liczy się w ilościach. Dodaje się tylko liczbę przed literą (współczynnik). Często przeocza się też, że samo a liczy się jak 1a, czyli a + 2a = 3a. Przy ułamkach trzeba najpierw sprowadzić do wspólnego mianownika, bo ¼ + ⅜ to 2/8 + 3/8 = 5/8.

Na kartach pracy widać to w kilku typach zadań: przy Gleichartige Terme zusammenfassen (Redukcja wyrazów podobnych) upraszcza się wyrażenia. Przy Gleichartige Terme mit zwei Variablen zusammenfassen (Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi) zbiera się osobno wyrazy z a i wyrazy z b. Przy wähle den Koeffizienten (wybierz współczynnik) uczeń wybiera właściwą liczbę przed literą, a przy der fehlende Koeffizient (brakujący współczynnik) uzupełnia liczbę, która sprawia, że wynik się zgadza. Przy Absolutglied: wähle die Antwort (wyraz wolny: wybierz odpowiedź) chodzi o wyraz liczbowy bez litery. Do wszystkich zadań są rozwiązania do porównania.

Wyrażenia z kwadratami (a²) lub nawiasami, które w planie nauczania występują jako rozszerzenie, nie należą do typów zadań w tej klasie.

MA.1.A.4.j: Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków).
MA.1.A.4.k: potrafią dodawać i odejmować wyrażenia zawierające zmienne (np. a + 2a + b + 3b + ¼ + ⅜ = 3a + 4b + ⅝).

Typy zadań: Redukcja wyrazów podobnych · Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi · Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Redukcja wyrazów podobnych: brakujący współczynnik · Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik

Tłumaczenie opisów słownych na wyrażenia

Państwa dziecko uczy się tłumaczyć tekst na wyrażenie algebraiczne z literami, na przykład „dwukrotność liczby, plus 3” jako 2x + 3.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się tłumaczyć opis słowny na wyrażenie rachunkowe, w którym litera oznacza liczbę. Program nauczania podaje na to przykład z życia codziennego: cena = 2 · liczba + 3. Kto czyta „dwukrotność liczby, plus 3”, zapisuje 2x + 3. Dziecko pracuje przy tym z liczbami i literami, także z dwiema zmiennymi, i potrafi obliczyć wartość wyrażenia dla danej liczby lub wybrać odpowiednie wyrażenie spośród kilku.

Typowe jest odwrócenie przy „mniej niż”: „5 mniej niż x” często zapisuje się jako 5 − x, poprawnie jest x − 5. Dziecko wtedy przejmuje kolejność słów w zdaniu zamiast zastanowić się nad zależnością między wielkościami. Zdarzają się też brakujące nawiasy, na przykład przy „dwukrotność sumy a i b”, które oznacza 2(a + b), a nie 2a + b.

Zadania w kartach pracy opierają się na następujących wzorach:

  • Ułóż wyrażenie: o … większa niż wielokrotność: utworzyć wielokrotność i dodać do niej pewną wartość.
  • Ułóż wyrażenie z dwiema zmiennymi: tłumaczyć opisy z dwiema literami.
  • Wyrażenie ze słów: oblicz wartość: ułożyć wyrażenie i obliczyć je dla danej liczby.
  • Wyrażenie ze słów: wybierz wartość: wybrać odpowiednie wyrażenie spośród kilku.
  • Polecenie słowne: mniej niż iloczyn: wybierz odpowiedź: sprawdzić kolejność przy „mniej niż” i wybrać pasującą odpowiedź.

Przekształcenia, takie jak wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias czy rozwiązywanie równań, należą do rozszerzeń programu nauczania i nie są uwzględnione w szablonach dla tego tematu.

MA.1.A.4.j: Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków).
MA.1.C.2.i: potrafią opisywać zależności między wyrażeniami a figurami (np. interpretować n(n+1) jako prostokąt; przedstawiać sumę pierwszych n liczb nieparzystych jako kwadrat: 1 + 3 + 5 + 7 = 4 · 4). potrafią tworzyć wyrażenia opisujące długości odcinków, pola powierzchni i objętości oraz interpretować odpowiadające im wyrażenia. potrafią ilustrować wyrażenia arytmetyczne i algebraiczne, zwłaszcza za pomocą tekstu, symboli i szkiców (np. iloczyn dwóch dwumianów, sumę trzech kolejnych liczb). potrafią uogólniać prawidłowości arytmetyczne za pomocą wyrażeń literowych (np. 3(4 + 5) = 3 · 4 + 3 · 5 → a(b + c) = ab + ac). Rozszerzenie: potrafią formułować struktury arytmetyczne w postaci algebraicznej (np. iloczyny 2 · 3 · 4 / 3 · 4 · 5 / 5 · 6 · 7, ... są podzielne przez 6 → a(a + 1) · (a + 2) · ⅙ jest liczbą całkowitą).
MA.1.C.2.j: potrafią geometrycznie interpretować wyrażenia algebraiczne (np. a² · b jako prostopadłościan o kwadratowej podstawie, a · b jako prostokąt o bokach a i b oraz a + b jako sumę dwóch odcinków). potrafią przekładać liniowe ciągi figur na wyrażenia algebraiczne (np. liczbę potrzebnych patyczków do ułożenia n trójkątów równobocznych w rząd jako 2n + 1).
MA.3.C.3.g: Rozszerzenie: potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory i równania funkcji liniowych w sytuacjach praktycznych (np. równanie funkcji y = 2x + 3 z cena = 2 · liczba + 3).

Typy zadań: Wyrażenie słowne: o tyle mniej: wybierz odpowiedź · Wyrażenie ze słów: oblicz wartość · Zapisz wyrażenie dwóch zmiennych · Zapisz wyrażenie: o ile większa od krotności · Wyrażenie ze słów: wybierz wartość

Uczniowie potrafią badać zależności między liczbami i działaniami oraz prawidłowości arytmetyczne i wymieniać się spostrzeżeniami

Obliczanie wartości wyrażeń: wyznaczanie wartości

Dziecko uczy się podstawiać podaną liczbę za literę i obliczać wartość wyrażenia.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko podstawia konkretną liczbę za literę i oblicza wartość wyrażenia. Program nauczania podaje w tym celu przykład a³ + 5a dla a = 4: 4³ + 5 · 4 = 64 + 20 = 84. Ponieważ w klasie 7 omawia się także liczby wymierne, nasuwa się podstawianie liczb ujemnych. Nie jest to jednak wprost wymienione w punkcie programu nauczania.

Typowe błędy pojawiają się przy zapisie bez kropki mnożenia oraz przy potęgach:

  • Myli się potęgę z iloczynem: 4³ liczy się jako 4 · 3 = 12 zamiast 4 · 4 · 4 = 64.
  • Literę i liczbę odczytuje się razem: 5a dla a = 4 daje 54 zamiast 5 · 4 = 20.

Oba błędy często wynikają z tego, że litera jest traktowana jako zwykły znak, a nie jako symbol zastępujący liczbę, którą podstawia się do wyrażenia.

Na kartach pracy w tej klasie temat pojawia się w czterech typach zadań:

  • Obliczanie wartości wyrażenia: podstawienie liczby i obliczenie.
  • Porównywanie wartości wyrażeń: Dwa wyrażenia oblicza się dla tej samej liczby, a następnie porównuje się ich wartości.
  • Wartość wyrażenia, wybór wyniku: Z podanych odpowiedzi wybiera się poprawną wartość wyrażenia.
  • Różnica dwóch wyrażeń dla x: Wyznacza się różnicę obu wartości wyrażeń i wybiera pasującą odpowiedź.

Punkt programu nauczania wykracza poza tę klasę, na przykład do sprawdzania zdań o podzielności lub ciągów liczbowych. Te zadania nie należą do materiału tej klasy.

MA.1.B.1.l: Potrafią systematycznie zmieniać liczby, cyfry i działania, formułować obserwacje i odnosić je do wyrażeń literowych (np. Kiedy zachodzi: a · b · c < 100a + 10b + c? Znajdź przykłady i kontrprzykłady).
MA.1.B.2.j: potrafią sprawdzać zdania algebraiczne przez podstawianie liczb (np. a³ + 5a jest podzielne przez 6: 4³ + 5⋅4 = 84 → 84 : 6 = 14; a^(2b) = (a²)^b; 2⁶ = (2²)³ = 2²˙³ = 4³; 2⁸ = 4⁴; 3⁴ = 9²).
MA.1.C.2.i: potrafią opisywać zależności między wyrażeniami a figurami (np. interpretować n(n+1) jako prostokąt; przedstawiać sumę pierwszych n liczb nieparzystych jako kwadrat: 1 + 3 + 5 + 7 = 4 · 4). potrafią tworzyć wyrażenia opisujące długości odcinków, pola powierzchni i objętości oraz interpretować odpowiadające im wyrażenia. potrafią ilustrować wyrażenia arytmetyczne i algebraiczne, zwłaszcza za pomocą tekstu, symboli i szkiców (np. iloczyn dwóch dwumianów, sumę trzech kolejnych liczb). potrafią uogólniać prawidłowości arytmetyczne za pomocą wyrażeń literowych (np. 3(4 + 5) = 3 · 4 + 3 · 5 → a(b + c) = ab + ac). Rozszerzenie: potrafią formułować struktury arytmetyczne w postaci algebraicznej (np. iloczyny 2 · 3 · 4 / 3 · 4 · 5 / 5 · 6 · 7, ... są podzielne przez 6 → a(a + 1) · (a + 2) · ⅙ jest liczbą całkowitą).
MA.1.C.2.k: potrafią liczbowo potwierdzać lub ilustrować stwierdzenia dotyczące ciągów liczbowych i wyrażeń (np. ½n(n+1) + ½(n+1)(n+2) jest liczbą kwadratową; n = 1 → 1 + 3 = 4, n = 2 → 3 + 6 = 9, ... n = 6 → 21 + 28 = 49). potrafią rozpoznawać wzrost liniowy, kwadratowy i wykładniczy w wyrażeniach, ciągach liczbowych i wykresach oraz opisywać różnice między nimi.

Typy zadań: Wartości dwóch wyrażeń: porównaj · Wartości wyrażeń dla tego samego x: uporządkuj · Wartość wyrażenia algebraicznego · Różnica wyrażeń dla podanego x: wybierz odpowiedź · Wartość wyrażenia: dobierz wartości · Wartość wyrażenia: oceń dwa zdania · Wartość wyrażenia: porównaj dwa wyrażenia · Wartość wyrażenia: wybierz wynik

Obalić kontrprzykładem

Twoje dziecko uczy się obalać twierdzenie o liczbach, znajdując jedną odpowiednią liczbę, dla której to twierdzenie nie jest prawdziwe.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko sprawdza twierdzenia o liczbach całkowitych, na przykład dotyczące podzielności, i potrafi obalić fałszywe twierdzenie, znajdując kontrprzykład. Wystarczy jedna konkretna liczba, dla której twierdzenie nie jest prawdziwe. Na poziomie klasy 7 jest to szczególnie ważne przy podzielności.

Typowy błąd: dziecko sprawdza tylko liczby, dla których twierdzenie jest prawdziwe, i wyciąga z tego wniosek, że zawsze ono obowiązuje. Przykład: „Każda liczba podzielna przez 6 jest też podzielna przez 12.” Liczba 12 potwierdza twierdzenie, ale liczba 6 je obala, ponieważ 6 dzieli się przez 6, lecz nie dzieli się przez 12. Wystarczy jeden odpowiedni kontrprzykład.

Na karcie pracy Twoje dziecko spotka się z tym tematem w trzech typach zadań:

  • Podzielność: znajdź kontrprzykład: Dziecko samodzielnie szuka liczby, która obala twierdzenie.
  • Kontrprzykład dotyczący podzielności: wybierz odpowiedź: Spośród kilku liczb dziecko wybiera odpowiedni kontrprzykład.
  • Kontrprzykład dotyczący podzielności: prawda czy fałsz: Dziecko decyduje, czy twierdzenie jest prawdziwe, czy nie.

MA.1.B.1.l: Potrafią systematycznie zmieniać liczby, cyfry i działania, formułować obserwacje i odnosić je do wyrażeń literowych (np. Kiedy zachodzi: a · b · c < 100a + 10b + c? Znajdź przykłady i kontrprzykłady).
MA.1.B.2.h: potrafią badać, uzasadniać lub obalać stwierdzenia dotyczące prawidłowości arytmetycznych (np. suma nieparzysta powstaje przez dodanie liczby parzystej i nieparzystej; iloczyny czterech kolejnych liczb są podzielne przez 24). potrafią badać i uzasadniać liczbę cyfr po przecinku w iloczynach i ilorazach liczb dziesiętnych (np. z kalkulatorem).

Typy zadań: Podzielność: znajdź kontrprzykład · Kontrprzykład w podzielności: prawda czy fałsz · Kontrprzykład w podzielności: wstaw znak · Kontrprzykład w podzielności: wybierz odpowiedź · Kontrprzykład w podzielności: znajdź błąd

Uczniowie potrafią wyjaśniać, sprawdzać i uzasadniać stwierdzenia, przypuszczenia i wyniki dotyczące liczb i zmiennych

Sprawdzanie, czy liczba spełnia równanie

Twoje dziecko uczy się sprawdzać, czy dana liczba spełnia równanie, podstawiając ją do równania, a także kontrolować przekształcenia.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Zgodnie z Lehrplan 21 ten punkt dotyczy rozszerzenia: dzieci potrafią sprawdzić przekształcenia równoważne, czyli takie, które nie zmieniają równania, za pomocą rachunku kontrolnego. Plan nauczania nie podaje dla tego punktu żadnego zakresu liczbowego. Zadania w tej klasie operują liczbami wymiernymi, ale zasada podstawiania pozostaje taka sama.

Typowy błąd: liczba zostaje podstawiona tylko po jednej stronie równania albo ginie znak. Na przykład dla -x przy x = -3 wychodzi 3, a nie -3. Liczba jest rozwiązaniem tylko wtedy, gdy po podstawieniu obie strony są równe. Kto oblicza tylko jedną stronę, niczego nie sprawdził.

Typowe zadania w tej klasie:

  • Czy ta liczba jest rozwiązaniem? Liczbę podstawia się do równania, oblicza się obie strony i porównuje je.
  • Znajdź rozwiązanie: wybierz odpowiedź. Spośród kilku liczb szuka się tej, która spełnia równanie. Każdą odpowiedź można sprawdzić przez podstawienie.

MA.1.B.2.i: Rozszerzenie: potrafią sprawdzać przekształcenia równoważne za pomocą obliczeń kontrolnych.

Typy zadań: Równanie: czy liczba jest rozwiązaniem · Równanie: wskaż rozwiązanie: wybierz odpowiedź

Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole

Symetralna odcinka i dwusieczna kąta – zrozumienie

Dziecko uczy się rozumieć pojęcia symetralna odcinka i dwusieczna kąta, odróżniać je od innych prostych oraz poprawnie opisywać figury.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Ihr Kind lernt in der 7. Klasse, die Begriffe Mittelsenkrechte und Winkelhalbierende zu verstehen und richtig zu verwenden. Eine Mittelsenkrechte steht senkrecht auf einer Strecke und geht durch deren Mitte. Eine Winkelhalbierende teilt einen Winkel in zwei gleich grosse Teile. Dazu gehört auch, Punkte, Seiten und Winkel von Dreiecken und Vierecken korrekt zu beschriften. Die Lehrplanpunkte nennen dafür keinen Zahlenbereich, es geht um das Verständnis der Begriffe und um eine saubere Benennung in Figuren.

Häufig werden zwei Linien verwechselt: Die Mittelsenkrechte wird mit der Seitenhalbierenden gleichgesetzt, obwohl die Seitenhalbierende nur durch die Seitenmitte geht und nicht zwingend senkrecht zur Seite steht. Die Winkelhalbierende wird oft mit der Höhe verwechselt, weil beide von einer Ecke ausgehen. Der Fehler entsteht, weil sich die Linien optisch ähnlich sehen. Entscheidend ist die Eigenschaft: rechter Winkel und Mittelpunkt bei der Mittelsenkrechten, gleiche Winkelteile bei der Winkelhalbierenden.

Zu diesem Thema gibt es diese Aufgabentypen für druckbare Arbeitsblätter mit Lösungen:

  • Winkelhalbierende: richtig oder falsch: Aussagen zur Winkelhalbierenden werden als richtig oder falsch beurteilt.
  • Winkelhalbierende: Aufgaben zur Winkelhalbierenden in Figuren.
  • Umfang mit Mittelsenkrechte: wähle das Ergebnis: Der Umfang wird im Zusammenhang mit einer Mittelsenkrechten bestimmt, und das passende Ergebnis wird aus vorgegebenen Antworten gewählt.
  • Mittelsenkrechte: Aufgaben zur Mittelsenkrechten in Figuren.

MA.2.A.1.i: rozumieją i stosują pojęcia: środkowa boku, dwusieczna kąta, wysokość, prostopadła, podstawa, podstawa (figury przestrzennej), symetralna, ramię, siatka (rozwinięcie), okrąg opisany, okrąg wpisany, czworokąt, wielokąt, romb, równoległobok, deltoid, trapez, równoramienny, równoboczny, rozwartokątny, ostrokątny, symetria środkowa, obrót, punkt oryginalny, punkt obrazu, przystający, układ współrzędnych, dwuwymiarowy, trójwymiarowy. potrafią poprawnie oznaczać obiekty geometryczne: punkty, punkty obrazów, boki i kąty trójkątów i czworokątów.
MA.2.C.2.h: potrafią rysować proste prostopadłe, dwusieczne kątów i symetralne odcinków za pomocą ekierki. potrafią konstruować dwusieczne kątów, symetralne odcinków i trójkąt równoboczny cyrklem i linijką. potrafią rysować figury na komputerze.

Typy zadań: Dwusieczna kąta · Dwusieczna kąta: prawda czy fałsz · Dwusieczna kąta: znajdź błąd · Symetralna odcinka · Obwód z symetralną: wybierz wynik

Trójkąty przystające i ich kąty

Dziecko rozumie pojęcie przystawania, rozpoznaje trójkąty przystające i oblicza brakujące kąty w takich trójkątach.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dwa trójkąty są przystające, jeśli zgadzają się w kształcie i wielkości oraz można je dokładnie nałożyć na siebie przez przesunięcie, obrót lub odbicie lustrzane. W 7. klasie uczniowie mają rozumieć i stosować to pojęcie. Odpowiadający mu punkt planu nauczania nie podaje żadnego zakresu liczbowego. Wymienia on ponadto pojęcia takie jak podstawa, stożek, graniastosłup, ostrosłup i π, które jednak nie występują w zadaniach tego działu.

Typowy błąd pojawia się przy przyporządkowaniu wierzchołków. W trójkątach przystających równe kąty leżą przy odpowiadających sobie wierzchołkach, a nie w tym samym miejscu na rysunku. Kto błędnie przyporządkuje oba trójkąty, przejmie zły kąt i otrzyma błędny wynik, mimo że tok rozumowania jest poprawny.

Zadania z tego działu pokazują, co ćwiczy się w 7. klasie:

  • Kąt w trójkącie przystającym: wybierz wielkość – Uczniowie wybierają odpowiednią miarę kąta.
  • Kąt w trójkącie przystającym: prawda czy fałsz – Uczniowie sprawdzają stwierdzenia dotyczące kątów o równej mierze.
  • Kąt w trójkącie przystającym – Uczniowie obliczają brakujący kąt.

MA.2.A.1.k: rozumieją i stosują pojęcia: przystawanie (przekształcenie przystające), podstawa, stożek, graniastosłup, ostrosłup, π.

Typy zadań: Kąt w trójkącie przystającym · Kąt w trójkącie przystającym: prawda czy fałsz · Kąt w trójkącie przystającym: wybierz miarę · Kąt w trójkącie przystającym: znajdź błąd

Wierzchołki, krawędzie i ściany w graniastosłupach i ostrosłupach

Dziecko potrafi policzyć wierzchołki, krawędzie i ściany graniastosłupów oraz ostrosłupów, także na podstawie rysunku, i na podstawie tych danych opisać bryłę.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W przedmiocie matematyka w klasie 7 Państwa dziecko opisuje bryły za pomocą wierzchołków, krawędzi i ścian. Zadania dotyczą graniastosłupów i ostrosłupów: dziecko określa, ile wierzchołków, krawędzi i ścian ma dana bryła. Plan nauczania nie podaje dla tego stałego zakresu liczb. Decydujące są bryły, które pokazują zadania.

Typowym błędem przy rysunku jest pomyłka w liczeniu: liczy się tylko widoczne krawędzie i przeoczy się te zakryte na tylnej stronie. Przy ostrosłupach dochodzi jeszcze jedna pomyłka. Szczyt jest wierzchołkiem, a podstawa też liczy się jako ściana. Kto liczy tylko ściany boczne, przy liczbie ścian często dochodzi do wyniku o jeden za mały.

Typowe zadania w tym dziale:

  • Liczenie wierzchołków, krawędzi lub ścian bryły na rysunku (szablony „Wierzchołki/krawędzie/ściany bryły na rysunku”)
  • Przy graniastosłupach i ostrosłupach podanie liczby wierzchołków lub krawędzi albo wybór spośród możliwości („ile …?” i „wybierz liczbę …”)
  • Wnioskowanie o podstawie z liczby krawędzi (szablony „Podstawa z liczby krawędzi”): graniastosłup, którego podstawą jest n-kąt, ma 3n krawędzi, a ostrosłup, którego podstawą jest n-kąt, ma 2n krawędzi. Zadanie polega na określeniu kształtu podstawy na podstawie liczby krawędzi.

MA.2.A.1.e: rozumieją i używają pojęć: punkt, wierzchołek, krawędź, ściana, sześcian, prostopadłościan.
MA.2.A.1.l: rozumieją i stosują pojęcia: czworościan, przekątna bryły, wysokość bryły, wysokość ściany bocznej, wycinek koła, wierzchołek, podobieństwo, przeciwprostokątna, przyprostokątna, styczna, cięciwa. potrafią opisywać bryły za pomocą ich własności (długości odcinków, równoległość odcinków, kąty między odcinkami a płaszczyznami, pole powierzchni, objętość, przekątne bryły, siatka, liczba i kształt ścian bocznych, wierzchołki i krawędzie).
MA.2.B.2.a: potrafią badać i opisywać własności figur i brył (np. przy dzieleniu kwadratu na pół powstają m.in. trójkąty lub prostokąty).
MA.2.C.1.g: potrafią z kwadratów i prostokątów wykonać sześciany i prostopadłościany, a także odwrotnie – narysować siatkę sześcianów i prostopadłościanów przez rozwijanie.

Typy zadań: Bryła z rysunku – ściany boczne: znajdź błąd · Bryła z rysunku: ściany boczne · Bryła z rysunku: ściany boczne: prawda czy fałsz · Bryła z rysunku: ściany boczne: wybierz wynik · Graniastosłup: ile ma wierzchołków? (kl. 5–6) · Graniastosłup: wybierz liczbę wierzchołków (kl. 4–6) · Ostrosłup: ile ma ścian? (kl. 5–6) · Graniastosłup: ile ma krawędzi? (kl. 5–6) · Graniastosłup: podstawa z liczby krawędzi (kl. 5–6) · Graniastosłup: wybierz liczbę krawędzi (kl. 4–6) · Krawędzie bryły z rysunku (kl. 4–6) · Ostrosłup: ile ma krawędzi? (kl. 5–6) · Ostrosłup: podstawa z liczby krawędzi (kl. 5–6) · Ostrosłup: wybierz liczbę krawędzi (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku: wybierz wynik (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku: znajdź błąd (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku: wybierz wynik (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku: znajdź błąd (kl. 4–6)

Uczniowie potrafią odwzorowywać figury i bryły, rozkładać je na części i składać z części

Odbicie osiowe: punkty i ich obrazy lustrzane

Twoje dziecko uczy się odbijać punkty i figury względem osi oraz rozpoznawać, czy figura jest symetryczna względem osi.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 7. klasie Twoje dziecko potrafi odbijać punkty i figury względem prostej lub osi, szkicować obraz lustrzany i dokładnie rysować go za pomocą ekierki. Rozpoznaje też, czy figura jest symetryczna względem osi. Program nauczania nie podaje dla tej umiejętności zakresu liczbowego, ponieważ chodzi o położenie i kształt.

Typowym błędem jest umieszczanie punktu obrazu ukośnie lub z boku zamiast prostopadle do osi. Często leży on po właściwej stronie, ale w innej odległości od osi niż punkt wyjściowy. Punkty leżące na samej osi pozostają bez zmian, co czasem bywa przeoczane. Poza tym prostą uznaje się często za oś symetrii tylko dlatego, że wizualnie wygląda na pasującą.

Zadania do tego działu pojawiają się w tej klasie jako drukowane karty pracy z rozwiązaniami, na przykład:

  • Odbicie punktu względem prostej: wyznaczenie punktu obrazu i jego narysowanie.
  • Odbicie względem prostej pionowej: wybór odpowiedniej współrzędnej punktu obrazu.
  • Symetria osiowa: odbicie względem prostej pionowej: odbicie figury względem pionowej osi.
  • Symetria osiowa: prawda czy fałsz: rozstrzygnięcie, czy figura jest symetryczna.
  • Symetria osiowa: ile osi symetrii: policzenie osi symetrii figury.
  • Symetria osiowa: oś pary punktów: znalezienie osi, która wzajemnie odbija dwa punkty.

MA.2.A.1.g: rozumieją i używają pojęć: bok, przekątna, średnica, promień, pole powierzchni, środek, równoległa, linia, prosta, odcinek, siatka, punkt przecięcia, przecinać, prostopadła, symetria, symetria osiowa, obwód, kąt, prostokątny, przesunięcie, geotrójkąt. posługują się symbolami kątów prostych i linii równoległych.
MA.2.A.2.e: potrafią za pomocą figur podstawowych układać różne parkiety (np. z trójkątów lub pentomin). potrafią odbijać figury w osiach i szkicować ich odbicia lustrzane.
MA.2.A.2.g: potrafią za pomocą ekierki powiększać, pomniejszać, odbijać i przesuwać linie i figury oraz rozpoznają odpowiadające im przekształcenia.
MA.2.A.2.i: potrafią za pomocą ekierki kreślarskiej odbijać figury względem osi lub punktu, przesuwać je oraz za pomocą cyrkla i ekierki obracać je o 90°, 180° i 270°.

Typy zadań: Odbicie w prostej pionowej: wybierz współrzędną · Punkt symetryczny względem prostej · Symetria osiowa: odbicie względem pionowej prostej · Symetria osiowa: prawda czy fałsz · Symetria osiowa: znajdź błąd · Oś symetrii w zadaniu tekstowym: gdzie stoi lustro · Symetria osiowa w zadaniu tekstowym: gdzie jest odbicie · Symetria osiowa: oś pary punktów · Symetria osiowa: ile osi symetrii ma figura (kl. 4–6)

Symetria środkowa: odbijanie figur względem punktu

Symetria punktowa: odbijanie figur względem punktu

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko uczy się obracać figurę na papierze w kratkę wokół stałego punktu o 180°. Nazywa się to symetrią środkową. Przy tym każdy punkt figury wychodzi po drugiej stronie środka, w tej samej odległości. Program nauczania wymaga także obrotów o 90° i 270°. Zadania w 7. klasie koncentrują się jednak na symetrii środkowej. Chodzi o figury na kratkach, a nie o obliczenia liczbowe.

Typowy błąd: dziecko odbija punkt tak, jakby odbijało go względem prostej, czyli tak, że figura ląduje po tej samej stronie albo zostaje tylko przesunięta w bok. Przy symetrii środkowej nowy punkt musi jednak leżeć dokładnie na wyobrażonej prostej przechodzącej przez stary punkt i środek, po drugiej stronie środka, w tej samej odległości. Przy szukaniu środka pary punktów często wybiera się dowolny punkt zamiast środka odcinka łączącego te punkty.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Symetria środkowa: czy figura ma środek symetrii? Dziecko sprawdza, czy figurę można przekształcić w nią samą za pomocą obrotu wokół punktu.
  • Symetria środkowa: wybierz współrzędną Dziecko określa współrzędne punktu obrazu przy symetrii względem środka.
  • Odbicie punktu względem punktu Dziecko rysuje obraz danego punktu względem zadanego środka.
  • Symetria środkowa: środek pary punktów Dziecko znajduje środek, który przyporządkowuje sobie dwa dane punkty, czyli środek odcinka łączącego je.

MA.2.A.2.h: potrafią obracać figury na kratkowanej siatce o 90°, 180° (symetria środkowa) i 270° oraz rozpoznawać odpowiadające im przekształcenia.
MA.2.A.2.i: potrafią za pomocą ekierki kreślarskiej odbijać figury względem osi lub punktu, przesuwać je oraz za pomocą cyrkla i ekierki obracać je o 90°, 180° i 270°.

Typy zadań: Symetria środkowa: czy figura ma środek symetrii? · Odbicie względem punktu: wybierz współrzędną · Punkt symetryczny względem punktu · Symetria środkowa: środek symetrii pary punktów

Przesuwanie, obracanie i skalowanie w układzie współrzędnych

Twoje dziecko uczy się przesuwać punkty w układzie współrzędnych, obracać je o 90° lub 180° wokół początku układu (punktu 0|0) oraz rozciągać je względem początku układu.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko przesuwa punkty w układzie współrzędnych. Punkty programu nauczania dotyczące tego tematu obejmują dłuższy okres. W zadaniach tego działu w 7. klasie pojawiają się przede wszystkim trzy czynności:

  • przesunięcie punktu w lewo na dół lub w prawo do góry, czyli zmiana dwóch współrzędnych o stałe wartości;
  • obrót punktu o 90° lub 180° wokół początku układu;
  • rozciągnięcie punktu względem początku układu, czyli pomnożenie jego współrzędnych przez współczynnik skali.

Typowym błędem przy rozciąganiu jest dodawanie zamiast mnożenia. Przy współczynniku skali 2 z punktu (3|1) błędnie powstaje (5|3) zamiast poprawnego (6|2). Przy obrotach często zamienia się współrzędne, nie zmieniając znaku. Przy przesunięciach dzieci czasem mylą lewo z prawo lub górę z dołem, przez co zmieniana jest niewłaściwa współrzędna.

W karcie pracy zadanie może wyglądać na przykład tak: punkt zostaje przesunięty lub obrócony, a dziecko wyznacza nowe położenie. Typowe rodzaje zadań to „Obrót o 90°: wybierz współrzędną”, „Przesunięcie punktu”, „Jednokładność względem początku układu”, „Obrót punktu o 180° wokół początku układu”, „Obrót punktu o 90° wokół początku układu”, „Przesunięcie punktu w lewo na dół” oraz „Przesunięcie punktu w prawo do góry”. W przypadku rozciągania pojawiają się także zadania, w których trzeba zdecydować, czy stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe. Jako własną pomoc do ćwiczeń (nie jest ona częścią wymagań) dziecko może najpierw obliczyć nowy punkt, a następnie sprawdzić wynik na siatce.

MA.2.A.2.h: potrafią obracać figury na kratkowanej siatce o 90°, 180° (symetria środkowa) i 270° oraz rozpoznawać odpowiadające im przekształcenia.
MA.2.A.2.j: potrafią skalować figury i prostopadłościany przy danej skali i danym środku jednokładności. potrafią wykonywać odwzorowania w układzie współrzędnych zgodnie z poleceniami oraz je modyfikować (np. współrzędne x pozostają stałe, a współrzędne y są podwajane).
MA.2.C.4.d: potrafią rysować figury w układzie współrzędnych, przesuwać je poziomo i pionowo oraz podawać współrzędne wierzchołków.
MA.2.C.4.j: potrafią przedstawiać przekształcenia geometryczne w układzie współrzędnych (np. odbicie trójkąta względem prostej x = 2).

Typy zadań: Przesunięcie punktu w lewo i w dół · Przesunięcie punktu w prawo i w górę · Przesunięcie punktu: wybierz współrzędną · Jednokładność o środku w początku układu (kl. 8) · Jednokładność punktu: prawda czy fałsz (kl. 8) · Jednokładność punktu: wstaw znak (kl. 8) · Jednokładność punktu: znajdź błąd (kl. 8) · Obrót punktu o 180° wokół początku układu (kl. 8) · Obrót punktu o 90° wokół początku układu (kl. 8) · Obrót punktu o 90°: wybierz współrzędną (kl. 8)

Uczniowie potrafią wyznaczać i obliczać długości, pola i objętości

Objętość i pole powierzchni graniastosłupów

Dziecko uczy się obliczać objętość i pole powierzchni graniastosłupów o podstawie trójkąta, prawidłowo wykorzystując pole podstawy, wysokość oraz wszystkie ściany boczne.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Lehrplan 21 opisuje ten cel w ciągu kilku lat szkolnych: obliczanie długości krawędzi, pól powierzchni i objętości prostych graniastosłupów oraz walców. W 7. klasie zadania dotyczą przede wszystkim graniastosłupów trójbocznych. Dziecko oblicza objętość jako pole podstawy razy wysokość, a pole powierzchni jako sumę wszystkich ścian, czyli także obu trójkątów na końcach. Punkty planu nauczania nie podają dla tego zakresu liczbowego.

Typowe jest to, że dziecko jako wysokość podstawia błędną długość, na przykład wysokość trójkąta zamiast długości graniastosłupa, albo przy obliczaniu pola powierzchni liczy tylko trzy prostokąty i zapomina o dwóch trójkątach. Przyczyną jest zwykle to, że bryła nie jest widziana jako całość. Pomocne może być narysowanie siatki i odhaczanie każdej ściany osobno:

  • Zaznaczyć podstawę (trójkąt) i wyznaczyć jej pole.
  • Długość graniastosłupa używać jako wysokości przy obliczaniu objętości.
  • Przy polu powierzchni policzyć każdą ścianę dokładnie raz.

Zadania na kartach pracy to między innymi: Objętość graniastosłupa trójbocznego (z wyborem wyniku), Pole powierzchni graniastosłupa trójbocznego, Pole powierzchni graniastosłupa: wybierz wynik oraz Objętość graniastosłupa trójkątnego w życiu codziennym. Przy zadaniach wyboru warto oszacować wynik, zanim dziecko zaznaczy odpowiedź.

MA.2.A.3.g: Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów.
MA.2.A.3.i: potrafią obliczać obwód i pole koła. potrafią obliczać długości krawędzi, pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz walców. potrafią szacować objętość dowolnych brył przez podział na części lub porównanie ze znanymi bryłami.

Typy zadań: Objętości prostopadłościanu i sześcianu: porównaj · Objętość graniastosłupa trójkątnego · Objętość graniastosłupa trójkątnego krok po kroku · Objętość graniastosłupa trójkątnego: dane zbędne · Objętość graniastosłupa trójkątnego: wybierz wynik · Pole powierzchni graniastosłupa trójkątnego · Pole powierzchni graniastosłupa: wybierz wynik · Objętość graniastosłupa trójkątnego w praktyce · Prostopadłościenny pojemnik: ile litrów wody · Pudełko bez pokrywki: ile materiału · Ściany sali w kształcie prostopadłościanu: pole do malowania

Twierdzenie Pitagorasa w trójkącie prostokątnym

Dziecko uczy się, jak za pomocą twierdzenia Pitagorasa obliczać brakujące długości boków w trójkącie prostokątnym oraz sprawdzać, czy trójkąt jest prostokątny.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi w trójkącie prostokątnym obliczać brakujące długości boków za pomocą twierdzenia Pitagorasa. Wyznacza przeciwprostokątną, czyli bok leżący naprzeciwko kąta prostego, na podstawie dwóch przyprostokątnych. Odwrotnie, może znaleźć brakującą przyprostokątną, gdy znane są przeciwprostokątna i druga przyprostokątna. Dzięki temu można także obliczać długości i pola powierzchni. Program nauczania nie określa konkretnego zakresu liczb; to, jakie liczby się pojawią, zależy od zadania.

Typowym błędem jest użycie niewłaściwego boku jako przeciwprostokątnej. Przeciwprostokątna jest zawsze najdłuższym bokiem i leży naprzeciwko kąta prostego. Jeśli zostanie pomylona z przyprostokątną, cały rachunek będzie błędny. Przy szukaniu przyprostokątnej często pojawia się drugi błąd: dziecko dodaje zamiast odejmować albo zapomina o pierwiastku kwadratowym na końcu. Zwykle wynika to stąd, że wzór został zapamiętany na pamięć, ale nie został powiązany z położeniem boków w trójkącie.

Typowe zadania to Obliczanie przeciwprostokątnej oraz Obliczanie przyprostokątnej, które służą do ćwiczenia rachunku. W zadaniu Przeciwprostokątna — wybierz odpowiedź dziecko musi najpierw rozpoznać, który bok jest przeciwprostokątną. Pitagoras: jedna przyprostokątna — prawda czy fałsz ujawnia typowy błąd. Twierdzenie Pitagorasa: czy trójkąt jest prostokątny pyta, czy dany trójkąt ma kąt prosty. Zadania Pitagoras w życiu codziennym: drabina, przekątna, lina pokazują, gdzie twierdzenie występuje poza szkołą.

MA.2.A.3.h: potrafią obliczać długości i pola powierzchni za pomocą twierdzenia Pitagorasa. potrafią w obliczeniach geometrycznych wykorzystywać wzory i arkusz kalkulacyjny.
MA.2.B.2.g: potrafią wyjaśnić wzory na objętość graniastosłupów i ostrosłupów (np. rozłożyć sześcian na ostrosłupy za pomocą przekrojów i wyznaczyć ich objętość). potrafią uzasadnić twierdzenia z geometrii płaszczyzny na przykładach i rozumieć ich uzasadnienia (np. twierdzenie Pitagorasa, twierdzenie o kącie wpisanym, twierdzenie Talesa).

Typy zadań: Długość przeciwprostokątnej: dane zbędne · Oblicz przeciwprostokątną · Oblicz przyprostokątną · Przeciwprostokątna i liczba: porównaj · Przeciwprostokątna — wybierz odpowiedź · Twierdzenie Pitagorasa krok po kroku · Twierdzenie Pitagorasa: czy trójkąt jest prostokątny · Twierdzenie Pitagorasa: dokończ zdanie · Twierdzenie Pitagorasa: oceń dwa zdania · Trapez równoramienny: pole z wysokością z Pitagorasa · Twierdzenie Pitagorasa: o ile krócej na skos · Przeciwprostokątna: dane zbędne (kl. 9) · Twierdzenie Pitagorasa: przyprostokątna — prawda czy fałsz (kl. 8) · Twierdzenie Pitagorasa: znajdź błąd (kl. 8) · Pitagoras w praktyce: bok trójkąta prostokątnego (kl. 8–9)

Obliczanie pola powierzchni trójkątów

Państwa dziecko uczy się obliczać pole trójkąta, wybierając jeden bok jako podstawę, wyznaczając odpowiadającą mu wysokość i dzieląc iloczyn przez dwa.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko potrafi obliczać pole trójkątów i czworokątów, a przy tym dzielić wielokąty na prostsze części. W przypadku trójkąta obejmuje to wyjaśnienie wzoru: trójkąt ma połowę pola prostokąta o tej samej podstawie i wysokości, co można pokazać na szkicu. Plan nauczania nie podaje dla tego zagadnienia żadnego zakresu liczbowego. W 7. klasie zadania dotyczą przede wszystkim trójkątów prostokątnych, w których przyprostokątne tworzą podstawę i wysokość.

Typowy błąd: dziecko mnoży dwa boki, które nie są do siebie prostopadłe, na przykład bok skośny zamiast wysokości. Równie częste jest zapomnienie o dzieleniu przez 2, przez co wynik wychodzi dwa razy większy niż powinien. Oba błędy wiążą się z tym, że wzór jest naprawdę zrozumiany dopiero wtedy, gdy jasne jest, który odcinek jest wysokością i dlaczego dzielimy przez 2.

Na karcie pracy dziecko spotka się z tym tematem w zadaniach takich jak te:

  • Pole trójkąta prostokątnego z przyprostokątnych

  • Pole trójkąta: wybierz wynik

  • Pole trójkątnej działki

  • Pole trójkąta: prawda czy fałsz

  • Pole trójkąta

MA.2.A.3.g: Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów.
MA.2.B.2.e: potrafią stosować strategie heurystyczne: planować, szkicować, badać przykłady, pracować w przód, pracować wstecz, wychodząc od przyjętego rozwiązania. potrafią uzasadniać twierdzenia i wzory na pola trójkątów i czworokątów za pomocą szkiców i modeli (np. prostokąt przekątnymi zostaje podzielony na cztery trójkąty o równych polach; pole rombu jest równe połowie iloczynu długości przekątnych).
MA.2.B.2.f: potrafią wyjaśniać wzory i własności geometryczne na przykładach (np. wzór na pole trójkąta, jednakowa długość czterech przekątnych prostopadłościanu; w trójkącie prostokątnym dwa kąty ostre razem wynoszą 90°).

Typy zadań: Pole trójkąta · Pole trójkąta: prawda czy fałsz · Pole trójkąta: wybierz wynik · Pole trójkąta: znajdź błąd · Pole trójkąta: dokończ zdanie · Pole trójkątnej figury · Pole trójkąta i równoległoboku: porównaj (kl. 5–6) · Pole trójkąta krok po kroku (kl. 5–6) · Pole trójkąta: dane zbędne (kl. 5–6) · Pole trójkąta: prostokątny z przyprostokątnych (kl. 5–6)

Obliczanie pola powierzchni trapezów

Państwa dziecko uczy się obliczać pole trapezu na podstawie jego dwóch równoległych boków oraz odpowiadającej im wysokości.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Trapez to czworokąt, który ma dwa równoległe boki. Plan nauczania Lehrplan 21 zakłada, że dzieci potrafią rozkładać wielokąty na prostsze figury cząstkowe i dzięki temu obliczać pola, podobnie jak pola trójkątów i czworokątów. Trapez jest takim czworokątem. Plan nie podaje konkretnego zakresu liczbowego; liczby zależą od poszczególnych kart pracy.

Typowym błędem jest podstawianie za wysokość ukośnego boku trapezu zamiast wysokości. Wysokość jest prostopadła do równoległych boków, a ukośny bok nie jest. Drugim częstym błędem jest nieporozumienie polegające na tym, że sumy dwóch równoległych boków nie dzieli się na pół, zanim zostanie pomnożona przez wysokość.

Typowe zadania na kartach pracy na ten temat to:

  • Pole trapezu: Pole oblicza się na podstawie danych boków i wysokości.
  • Pole działki w kształcie trapezu: Obliczenie występuje w sytuacji z życia codziennego.
  • Pole trapezu: wybierz wynik oraz Pole trapezu: prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza podane wyniki.
  • Pole trapezu: wysokość z pola: Wysokość wyznacza się na podstawie danego pola.

Do wszystkich kart pracy dostępne są rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo prześledzić z dzieckiem tok obliczeń.

MA.2.A.3.g: Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów.

Typy zadań: Pole trapezu · Pole trapezu: prawda czy fałsz · Pole trapezu: wybierz wynik · Pole trapezu: znajdź błąd · Pole trapezu: oblicz wysokość z pola · Pole figury w kształcie trapezu · Pole trapezu krok po kroku (kl. 5–6) · Pole trapezu: dane zbędne (kl. 5–6)

Obliczanie pól przez dzielenie figur na części

Twoje dziecko uczy się rozkładać złożoną figurę na proste części, obliczać pola tych części i dodawać je do wyniku końcowego.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko uczy się dzielić figurę złożoną z prostokątów lub trójkątów na części. Typowe przykłady to figury w kształcie litery L oraz wielokąty, które można podzielić na prostokąty. Pola poszczególnych części są obliczane, a następnie sumowane w celu uzyskania pola całkowitego. Plan nauczania Lehrplan 21 opisuje rozkładanie wielokątów oraz obliczanie trójkątów i czworokątów jako cel, i to na przestrzeni kilku lat szkolnych. W przypadku 7. klasy formaty zadań pokazują, co konkretnie się ćwiczy. Dla figur na siatce pole można także w przybliżeniu wyznaczyć, licząc kwadraty jednostkowe.

Częstym błędem jest obliczanie prostokąta składowego z niewłaściwą długością boku, na przykład używanie całkowitej wysokości figury zamiast wysokości danej części. Często brakuje jednego boku, który najpierw trzeba wyliczyć z pozostałych wymiarów; kto go przeoczy, dalej liczy błędną miarą. Zdarza się też, że części liczy się podwójnie lub pomija. Przy figurach z wyciętą częścią czasem dodaje się pole tam, gdzie należałoby je odjąć.

Karty pracy na ten temat mają następujące formaty zadań:

  • Pole figury w kształcie litery L: Państwa dziecko oblicza pola części figury L i je dodaje.
  • Pole figury złożonej: wybierz wynik: Spośród kilku propozycji rozwiązania wybiera się poprawną. Błędne propozycje mogą odzwierciedlać typowe błędy rachunkowe.
  • Pole figury złożonej: prawda czy fałsz: Sprawdza się gotowe, wcześniej obliczone rozwiązanie i trzeba znaleźć błąd.

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo prześledzić tok rozumowania.

MA.2.A.2.d: Potrafią powiększać, pomniejszać i przesuwać figury na kratkach. Potrafią dzielić wielokąty na trójkąty i czworokąty oraz składać figury (np. układać figury z trójkątów).
MA.2.A.3.f: potrafią obliczać objętość prostopadłościanów. potrafią w przybliżeniu wyznaczać pole figur nieprostokątnych na siatce kwadratowej (np. zliczając kwadraty jednostkowe w kole).
MA.2.A.3.g: Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów.

Typy zadań: Pole figury w kształcie litery L · Pole figury złożonej: prawda czy fałsz · Pole figury złożonej: wybierz wynik · Pole figury złożonej: znajdź błąd · Pole figury w kształcie litery L: koszt pokrycia

Obliczanie pola równoległoboku

Dziecko oblicza pole równoległoboku na podstawie długości podstawy i odpowiadającej jej wysokości, zwracając przy tym uwagę na jednostki.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko oblicza pole równoległoboku, mnożąc bok podstawy przez odpowiadającą mu wysokość. Plan nauczania ogólnie wymaga, aby wielokąty rozkładać na części w celu obliczenia pola oraz obliczać pole trójkątów i czworokątów; równoległobok należy do czworokątów. Punkt planu nauczania nie podaje dla tego osobnego zakresu liczb.

Typowe błędy pojawiają się w trzech miejscach:

  • Bok ukośny zamiast wysokości: Wysokość jest prostopadła do boku podstawy. Bok ukośny jest zwykle dłuższy i często bywa mylony, ale daje błędny wynik.
  • Mieszane jednostki: Jeśli bok podstawy podano w dm, a wysokość w cm, przed obliczeniami trzeba je przeliczyć. Bez przeliczenia wynik jest niepoprawny.
  • Zbędne dane: Długość boku, która nie jest potrzebna do obliczenia pola, mimo to zostaje uwzględniona w obliczeniach.

Zadania na ten temat wyglądają na przykład tak: „Pole równoległoboku” jako zadanie podstawowe; „Pole równoległoboku: wybierz wynik” z kilkoma propozycjami rozwiązań; „Pole równoległoboku: która dana jest zbędna?”; „Równoległobok w dm i cm: wybierz wynik” oraz „Pole równoległoboku: podstawa w dm, wysokość w cm”, w których trzeba dopasować jednostki; a także „Pole równoległoboku: wysokość z pola”, w którym na podstawie danego pola i boku podstawy oblicza się wysokość.

MA.2.A.3.g: Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów.

Typy zadań: Pole równoległoboku · Pole równoległoboku: wybierz wynik · Pole równoległoboku: która dana jest zbędna? · Pole równoległoboku: podstawa w dm, wysokość w cm · Pole równoległoboku: wysokość z pola · Pole równoległoboku w dm i cm: wybierz wynik (kl. 6)

Obliczanie objętości prostopadłościanów

Dziecko oblicza objętość prostopadłościanu, mnożąc ze sobą długość, szerokość i wysokość, i rozumie to dzięki sześcianom jednostkowym.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się, ile miejsca zajmuje prostopadłościan, mnożąc długość, szerokość i wysokość. Podstawą jest liczenie sześcianów jednostkowych: prostopadłościan można zbudować z podanej liczby sześcianów albo rozłożyć na określoną liczbę mniejszych prostopadłościanów. Punkty podstawy programowej nie podają dla objętości osobnego zakresu liczb; jakie liczby się pojawiają, pokazują zadania na kartach pracy.

Częstym błędem jest obliczanie pola jednej ściany albo dodawanie długości krawędzi zamiast wyznaczania objętości. Równie rozpowszechnione jest przekonanie, że objętość podwaja się, gdy wszystkie krawędzie są dwa razy dłuższe. Tymczasem staje się ona osiem razy większa. Dokładnie ten związek bada zadanie „Krawędzie k razy dłuższe”.

Typowe zadania na kartach pracy to:

  • obliczanie objętości sześcianu i objętości prostopadłościanu
  • wyznaczanie objętości z sześcianów jednostkowych
  • znajdowanie brakującej krawędzi przy danej objętości
  • rozwiązywanie zadania tekstowego o pudełku
  • porównywanie objętości dwóch pudełek
  • obliczanie objętości bryły złożonej z dwóch prostopadłościanów
  • ocenianie stwierdzeń o objętości jako prawdziwych lub fałszywych oraz wybieranie właściwego wyniku

Do wszystkich zadań dostępne są rozwiązania.

MA.2.A.3.e: potrafią mierzyć i obliczać obwód wielokątów. potrafią obliczać pole powierzchni kwadratów i prostokątów. potrafią budować prostopadłościany z danej liczby sześcianów i rozkładać prostopadłościany na określoną liczbę prostopadłościanów.
MA.2.A.3.f: potrafią obliczać objętość prostopadłościanów. potrafią w przybliżeniu wyznaczać pole figur nieprostokątnych na siatce kwadratowej (np. zliczając kwadraty jednostkowe w kole).
MA.2.B.1.k: potrafią systematycznie zmieniać kąty, odcinki i pola na figurach oraz bryłach i formułować przypuszczenia (np. kąt oparty na cięciwie w okręgu, stosunek średnicy okręgu do jego obwodu). potrafią systematycznie zmieniać długości krawędzi, pole powierzchni lub objętość brył i formułować zależności (np. zmiana długości krawędzi, pól powierzchni i objętości prostopadłościanu przy zmniejszeniu o połowę / podwojeniu wszystkich krawędzi). potrafią konstrukcyjnie rozwiązywać problemy geometryczne za pomocą dynamicznego oprogramowania geometrycznego oraz systematycznie zmieniać figury i zależności (np. porównywać kwadraty zbudowane na dwóch krótszych bokach trójkąta z kwadratem zbudowanym na najdłuższym boku).

Typy zadań: Prostopadłościan: dobierz wartości · Prostopadłościan: dokończ zdanie · Prostopadłościan: oceń dwa zdania · Objętość: krawędzie k razy dłuższe · Objętość z sześcianów jednostkowych (kl. 5) · Plan budowli: ile sześcianów (kl. 4–5) · Budowla z sześcianów: ile sześcianów (kl. 4–5) · Objętość prostopadłościanu (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu krok po kroku (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: dane zbędne (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: znajdź błąd (kl. 5–6) · Objętość sześcianu (kl. 5–6) · Wysokość prostopadłościanu z objętości: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Budowla z sześcianów: ile dołożyć do prostopadłościanu (kl. 5–6) · Objętość bryły z dwóch prostopadłościanów (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: brakująca krawędź (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: porównaj dwa pudełka (kl. 5–6) · Plan budowli: widok z boku (kl. 5–6) · Plan budowli: widok z przodu (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: z treścią (kl. 5–6)

Uczniowie potrafią przedstawiać bryły i zależności przestrzenne

Przeliczanie odległości za pomocą skali

Dzieci uczą się przeliczać odległość z mapy na rzeczywistość i odwrotnie, korzystając ze skali.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 7. klasie dzieci przeliczają długość odcinka na mapie na rzeczywistą długość i odwrotnie, korzystając ze skali, np. 1:50 000. Podstawa programowa podaje jako przykłady np. 12-kilometrową wędrówkę, której trasa jest zaznaczona na mapie. Pozostałe punkty podstawy programowej dotyczące skali, na przykład rysowanie planów czy przedstawianie położenia w układzie współrzędnych, należą do tego obszaru programowego, ale nie zostały tu zapisane jako typ zadania.

Typowy błąd dotyczy zazwyczaj jednostek i kierunku obliczeń:

  • Na mapie mierzy się w cm, a w rzeczywistości wynik wymagany jest w km. Bez przeliczenia jednostek powstaje błędna odpowiedź.
  • Przy skali 1:50 000 z mapy na rzeczywistość mnoży się: 4 cm · 50 000 = 200 000 cm = 2 km. W odwrotnym kierunku dzieli się: 12 km = 1 200 000 cm, podzielone przez 50 000 daje 24 cm na mapie.

Typowe zadanie to szablon „Odległość na mapie i w rzeczywistości”. Uczniowie mierzą linijką odcinek na mapie, obliczają rzeczywistą długość i sprawdzają wynik w odpowiedniej jednostce. Do tego typu zadań dostępne są karty pracy do wydrukowania z rozwiązaniami.

MA.2.C.1.l: potrafią wykonywać szkice modeli w skali lub wykonywać modele (np. siatkę dachu dwuspadowego w skali 1: 50).
MA.2.C.4.g: Potrafią narysować plan mieszkania w skali lub odczytać odpowiednie plany. Potrafią szkicować drogi i wzajemne położenie obiektów (np. droga do szkoły) lub korzystać z odpowiednich planów.
MA.2.C.4.h: potrafią w skali przedstawiać wzajemne położenie obiektów w układzie współrzędnych (np. plac szkolny).
MA.3.A.3.h: potrafią wyznaczać pary wartości do równania funkcji i zaznaczać je w układzie współrzędnych. potrafią wyznaczać długości odcinków na podstawie danych o skali i odwrotnie (np. zaznaczać na mapie odpowiednie trasy dla wędrówki o długości 12 km).

Typy zadań: Skala liczbowa i mianowana: prawda czy fałsz · Skala liczbowa i mianowana: znajdź błąd · Skala mapy: wybierz odległość w kilometrach · Skala mapy: odległość na mapie w centymetrach · Skala mapy: odległość w kilometrach · Skala mapy: wyznacz skalę · Skala: z liczbowej na mianowaną · Skala planu: rzeczywiste pole obszaru · Rzeczywista długość ze skali krok po kroku (kl. 5–6) · Skala planu: dane zbędne (kl. 5–6) · Odległość na mapie i w terenie (kl. 5–6)

Uczniowie potrafią składać figury, szkicować, rysować i konstruować oraz wymieniać się przedstawieniami dotyczącymi geometrii płaskiej i je sprawdzać

Cyrkiel i linijka: dokładne konstrukcje

Dziecko uczy się dokładnie rysować dwusieczne kątów, symetralne oraz trójkąty o trzech bokach za pomocą cyrkla i linijki.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 7. klasie chodzi o to, aby figury geometryczne rysować nie tylko na oko, lecz dokładnie, za pomocą cyrkla i linijki. Punkty programowe nie podają dla tego żadnego zakresu liczbowego. Chodzi o stałe kroki rysowania oraz o dokładność gotowej figury.

Typowy błąd polega na tym, że rozwarcie cyrkla zmienia się między dwoma łukami. Wtedy łuki nie przecinają się albo przecinają się w złym miejscu i konstrukcja przestaje być poprawna. Przy symetralnej promień musi być wyraźnie większy niż połowa odcinka, inaczej łuki w ogóle się nie przetną. Przy trójkącie z trzech odcinków czasem źle przenosi się jedną długość albo rysuje łuk z niewłaściwego wierzchołka.

Jednym z zadań jest dokładne odtworzenie za pomocą cyrkla i linijki danej figury lub odcinka. Drukowane karty pracy w tym dziale ćwiczą następujące konstrukcje:

  • Konstrukcja dwusiecznej kąta: podział danego kąta na dwie równe części za pomocą cyrkla.
  • Konstrukcja symetralnej odcinka: podzielenie odcinka na pół i poprowadzenie prostej przez jego środek pod kątem prostym.
  • Trójkąt z trzech odcinków: narysowanie trójkąta z trzech danych długości boków.

MA.2.C.2.e: potrafią rysować prostokąty o danych długościach boków. potrafią rysować, zmieniać i opisywać ornamenty płaszczyznowe za pomocą cyrkla i linijki.
MA.2.C.2.f: potrafią rysować przy użyciu kratki, cyrkla i ekierki z kątomierzem (np. linie równoległe, kąty proste, trójkąty prostokątne, kwadraty i prostokąty).
MA.2.C.2.h: potrafią rysować proste prostopadłe, dwusieczne kątów i symetralne odcinków za pomocą ekierki. potrafią konstruować dwusieczne kątów, symetralne odcinków i trójkąt równoboczny cyrklem i linijką. potrafią rysować figury na komputerze.
MA.2.C.2.i: potrafią szkicować figury i zależności geometryczne oraz wykonywać rysunki za pomocą ekierki i cyrkla lub dynamicznego oprogramowania geometrycznego (np. narysować lub skonstruować równoległobok o bokach a, b i wysokości ha).

Typy zadań: Konstrukcja dwusiecznej kąta · Konstrukcja symetralnej odcinka · Trójkąt z trzech boków: sprawdź i skonstruuj · Podział kąta na połowy konstrukcją (kl. 5–6) · Trójkąt z trzech odcinków (kl. 5–6) · Środek odcinka konstrukcją (kl. 5–6)

Uczniowie potrafią w układzie współrzędnych wyznaczać współrzędne figur i brył lub przedstawiać figury i bryły na podstawie ich współrzędnych, a także odczytywać i rysować plany

Pole powierzchni i obwód w układzie współrzędnych

Twoje dziecko uczy się mierzyć trójkąty i trapezy narysowane na siatce lub w układzie współrzędnych: wyznaczać obwód i pole powierzchni.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko określa pole powierzchni figur w siatce, a w przypadku trójkątów prostokątnych także obwód. W tym celu odczytuje wierzchołki jako punkty siatki i wyznacza długości boków między nimi. Plan nauczania przedmiotu opisuje dla tego obszaru także ujemne i niecałkowite współrzędne. Zadania dla tej klasy operują jednak figurami w siatce.

Typowy błąd: przy ukośnych bokach długość boku zostaje użyta jako wysokość lub podstawa, mimo że nie jest on prostopadły. Podobnie kratki na brzegu figury są liczone dwukrotnie lub pomijane, gdy połówki kratek należą do pola. Dziecko liczy wtedy na błędnej podstawie i otrzymuje wynik, który wygląda wiarygodnie, ale jest błędny.

Dostępne szablony zadań to:

  • Obwód trójkąta prostokątnego w siatce: wyznaczanie długości boków i ich dodawanie.
  • Pole trójkąta w układzie współrzędnych: odczytanie podstawy i wysokości z siatki.
  • Pole trapezu w układzie współrzędnych: wyznaczenie dwóch równoległych boków i wysokości.
  • Pole trójkąta w siatce: prawda czy fałsz: sprawdzenie podanego pola i uzasadnienie.
  • Pole trapezu w siatce: wybierz wynik: wybór poprawnej odpowiedzi spośród kilku.

MA.2.C.4.i: potrafią przedstawiać figury w prostokątnym układzie współrzędnych (także o ujemnych i niecałkowitych współrzędnych). potrafią w układzie współrzędnych obliczać odległości i pola figur.

Typy zadań: Pole trójkąta na kratce: prawda czy fałsz · Pole trójkąta na kratce: znajdź błąd · Pole trójkąta w układzie współrzędnych · Pole trapezu na kratce: wybierz wynik · Pole trapezu w układzie współrzędnych · Obwód trójkąta prostokątnego na kratce (kl. 8)

Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole dotyczące wielkości, funkcji, danych i przypadku

Zwiększanie i zmniejszanie o procent

Twoje dziecko uczy się zwiększać lub zmniejszać liczbę o dany procent oraz obliczać, o ile procent zmienił się dany wartość.

typów zadań: 16Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 7. klasie Wasze dziecko liczy zadania tekstowe z procentami, na przykład dotyczące procentu składanego, rabatu lub procentowego wzrostu. Używa przy tym pojęć: procent, stopa procentowa, kapitał, rabat, brutto i netto. Program nauczania nie podaje dla tych zadań osobnego zakresu liczbowego. Dlatego miarodajne są typy zadań, które pojawiają się w tej klasie.

Częsty błąd: jeśli najpierw zwiększymy o 10 %, a potem zmniejszymy o 10 %, wielu uczniów sądzi, że wróci się do wartości wyjściowej. Dla 100 wynik to jednak 110, a potem 99, ponieważ druga zmiana odnosi się do nowej, wyższej wartości. Także przy obliczaniu zmiany w procentach często wybiera się błędną wartość podstawową: miarodajna jest wartość początkowa, a nie nowa.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Zwiększyć o procent i Zmniejszyć o procent
  • Procentowy wzrost lub procentowy spadek jako zadanie tekstowe, w którym szukana jest nowa wartość
  • Wzrost lub spadek: o ile procent wzrosła lub zmalała liczba?
  • Spadek o procent: jaka liczba była wcześniej?
  • Zmiana procentowa: najpierw wzrost, potem spadek
  • Procent w górę i w dół: rozstrzygnąć, czy stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe
  • Procentowy wzrost: wybrać poprawną odpowiedź

MA.3.A.1.l: rozumieją i stosują pojęcia: wzrost w %, odsetki, stopa procentowa, kapitał, rabat, brutto, netto.
MA.3.A.3.i: potrafią określić wartość funkcji dla danej liczby na podstawie tabeli wartości, wykresu i równania funkcji oraz zaznaczać pary wartości w układzie współrzędnych (np. y = 2x + 1. Dla x = 7 → y = 15); potrafią używać kalkulatora lub odpowiedniego oprogramowania (np. arkusza kalkulacyjnego) do obliczania wartości funkcji i wartości miar; potrafią rozwiązywać zadania praktyczne z danymi procentowymi (np. dotyczące nachylenia i odsetek).
MA.3.C.1.j: potrafią na podstawie danych ustalać zależności między różnymi wielkościami (np. zależność między przebiegniętą odległością a zwycięstwem w piłce nożnej); potrafią rozwiązywać i porównywać problemy społeczne (np. profilaktyka wypadków), ekonomiczne (np. oprocentowanie, rabat, leasing) i ekologiczne (np. zużycie wody, utylizacja odpadów) oraz porównywać dane liczbowe wyrażone bezwzględnie i względnie.

Typy zadań: Cena po podwyżce i po obniżce: porównaj · Cena przed obniżką: pytanie odwrotne · Obniżka procentowa krok po kroku · Podwyżka o procent — wybierz odpowiedź · Podwyżka procentowa krok po kroku · Zmniejsz o procent · Zwiększ o procent · Obniżka: o ile procent zmalała liczba? · Podwyżka: o ile procent wzrosła liczba? · Zmiana o procent: podwyżka i obniżka — prawda czy fałsz · Zmiana o procent: znajdź błąd · Obniżka o procent: jaka była liczba przed obniżką? · Zmiana o procent: najpierw podwyżka, potem obniżka · Obniżka procentowa: z treścią, ile po obniżce · Podwyżka, potem obniżka o procent: cena końcowa · Wzrost procentowy: z treścią, ile po wzroście

Droga, czas i prędkość – zrozumienie zależności

Dziecko uczy się obliczać jedną z trzech wielkości — drogę, czas lub prędkość — na podstawie dwóch pozostałych oraz przeliczać jednostki prędkości, takie jak km/h i m/s, jedne na drugie.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się wiązać drogę, czas i prędkość. Gdy znane są dwie z tych wielkości, można obliczyć trzecią. Obejmuje to także zamianę prędkości z jednej jednostki na inną. W programie nauczania jako przykład podano, że 200 m w 10 s odpowiada prędkości 72 km/h. Konkretne zakresy liczbowe, które w klasie 7 są ćwiczone, pokazują karty pracy.

Typowy błąd dotyczy zwykle jednostek. Jeśli czas podano w minutach, a prędkość w km/h, najpierw trzeba dokonać przeliczenia. Przy prędkości 4,5 km/h w ciągu 10 minut nie przebywa się drogi 4,5 × 10 = 45 km, lecz tylko 4,5 × (10/60) = 0,75 km, czyli 750 m. Czas musi zawsze być podany w tej samej jednostce co prędkość, w przeciwnym razie wynik jest błędny.

Typowe zadania na kartach pracy w tym dziale to:

  • Prędkość z drogi i czasu: Jak szybko jechał pojazd?
  • Droga z prędkości i czasu: Jaką odległość pokona pojazd?
  • Droga, prędkość, czas: Oblicz czas jazdy.
  • Droga, prędkość i czas: Wybierz drogę, wybierz czas, prawda czy fałsz, albo kto był szybszy?

Zadania mają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo wraz z dzieckiem prześledzić tok obliczeń.

MA.3.A.1.k: rozumieją i stosują pojęcia: częstość bezwzględna i względna, współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, prawdopodobieństwo. potrafią używać jednostek miar i ich skrótów: prędkość (km/h, m/s, kB/s, dpi).
MA.3.A.2.i: potrafią szacować pola powierzchni i objętości [m³] w odpowiedniej jednostce miary oraz zamieniać je na sąsiednie jednostki miary. potrafią porównywać wielkości w sposób bezwzględny i względny (np. 120 sztuk lub 60% albo ⅗ danej ilości). potrafią mierzyć odległości i czas trwania do obliczeń prędkości.
MA.3.A.2.k: potrafią wykonywać obliczenia ze złożonymi liczbami miarowymi i przeliczać wielkości z jednej jednostki na inną. potrafią przeliczać prędkości (np. z 200 m/10 s na 72 km/h).
MA.3.A.3.e: Potrafią zapisywać zależności funkcyjne w tabelach wartości (np. pokonane odległości przy prędkości 4.5 km/h po 10 min, 20 min, 30 min, ...). Potrafią wykonywać obliczenia z zależnościami proporcjonalnymi (np. 300 g sera przy cenie 20 fr./kg; zużycie paliwa na 700 km przy spalaniu 6 l/100 km).
MA.3.B.1.g: potrafią formułować i uzasadniać zależności funkcyjne, w szczególności dotyczące ceny i ilości oraz drogi i czasu (np. zakup napojów oferowanych w różnych wielkościach opakowań).

Typy zadań: Droga, prędkość i czas: prawda czy fałsz · Droga, prędkość i czas: znajdź błąd · Czasy dwóch przejazdów: porównaj · Droga, prędkość i czas: wybierz czas · Droga, prędkość i czas: wybierz drogę · Droga, prędkość, czas: oblicz czas jazdy · Prędkość średnia krok po kroku · Droga, prędkość, czas: kto jechał szybciej? · Średnia prędkość na dwóch odcinkach trasy · Droga w ruchu jednostajnym: dane zbędne (kl. 6) · Droga z prędkości i czasu: jaką drogę pokona (kl. 6) · Prędkość z drogi i czasu: z jaką prędkością jechał (kl. 6)

Obliczanie odsetek: oszczędności i wkłady

Dziecko uczy się obliczać odsetki na podstawie kapitału i stopy procentowej wyrażonej w procentach oraz rozwiązywać zadania tekstowe dotyczące oszczędności.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi obliczyć odsetki w zadaniu praktycznym na podstawie kapitału (salda) i stopy procentowej w procentach. Plan nauczania nie podaje ustalonego zakresu liczbowego dla odsetek. Obejmuje to także wyznaczanie wartości funkcji i wielkości miar za pomocą kalkulatora lub arkusza kalkulacyjnego. Odsetki pozostają w stałym stosunku do kapitału: jeśli stopa procentowa jest taka sama, odsetki rosną proporcjonalnie do kapitału, co odpowiada pojęciu nachylenia w %.

Typowym błędem jest używanie stopy procentowej jako liczby całkowitej zamiast jako części (ułamka). Przy obliczaniu 2 % z 500 franków zapisuje się wtedy 500 · 2 zamiast 500 · 0,02 i otrzymuje 1000 zamiast 10 franków. Często brakuje jasności co do tego, do czego odnosi się procent: zawsze do kapitału. Ponadto pojęcia kapitał i odsetki bywają czasem mylone.

Typowe zadania na drukowanych kartach pracy z rozwiązaniami to:

  • Odsetki od oszczędności: Odsetki są obliczane dla podanego salda i stopy procentowej.
  • Odsetki od wkładu: wybierz kwotę: Spośród podanych kwot wybiera się właściwą.
  • Odsetki od wkładu: prawda czy fałsz: Stwierdzenia dotyczące odsetek ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.

MA.3.A.1.l: rozumieją i stosują pojęcia: wzrost w %, odsetki, stopa procentowa, kapitał, rabat, brutto, netto.
MA.3.A.3.i: potrafią określić wartość funkcji dla danej liczby na podstawie tabeli wartości, wykresu i równania funkcji oraz zaznaczać pary wartości w układzie współrzędnych (np. y = 2x + 1. Dla x = 7 → y = 15); potrafią używać kalkulatora lub odpowiedniego oprogramowania (np. arkusza kalkulacyjnego) do obliczania wartości funkcji i wartości miar; potrafią rozwiązywać zadania praktyczne z danymi procentowymi (np. dotyczące nachylenia i odsetek).

Typy zadań: Kapitał z odsetek po roku: pytanie odwrotne · Odsetki od lokaty · Odsetki od lokaty: prawda czy fałsz · Odsetki od lokaty: wybierz kwotę · Odsetki od lokaty: znajdź błąd · Odsetki proste krok po kroku · Odsetki z dwóch lokat: porównaj · Lokata na dwa lata z kapitalizacją: kwota końcowa

Obliczanie wartości funkcji liniowych

Twoje dziecko uczy się wyznaczać dla danej liczby x odpowiadającą jej wartość y funkcji liniowej.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się obliczać, do danej liczby x, odpowiadającą jej wartość funkcji y. Zwykle funkcja jest podana jako równanie, na przykład y = 2x + 1: podstawia się liczbę za x i oblicza y. W przykładzie z podstawy programowej dla x = 7 wynik to y = 15. Podstawa programowa opisuje ten krok dla całego etapu szkoły średniej I stopnia i wymienia trzy sposoby: z równania, z tabeli wartości lub z wykresu. Nie podaje osobnego zakresu liczbowego tylko dla klasy 7.

Typowy błąd dotyczy kolejności działań. Przy y = 2x + 1 dla x = 7 często liczy się tylko 2 · 7 = 14 i zapomina o +1 albo liczy się 2 + 7 + 1. Przy ujemnych wartościach x pojawiają się dodatkowo błędy ze znakami, na przykład przy 2 · (−3). Przy odczytywaniu z wykresu łatwo ponadto pomylić oś x z osią y.

Zadania na ten temat w tym przedmiocie wyglądają tak. Szablony to:

  • Wartość funkcji liniowej: Dana jest wartość x, należy obliczyć wartość y.
  • Wartość funkcji – wybierz odpowiedź: Spośród kilku podanych wartości wybiera się poprawną wartość funkcji.
  • Wartość funkcji: prawda czy fałsz: Podane zdanie dotyczące wartości funkcji ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.

Karty pracy na ten temat zawierają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo dobrze wspierać dziecko podczas sprawdzania obliczeń.

MA.3.A.1.m: Rozumieją i stosują pojęcia: (liniowa) funkcja, zdarzenia pewne, możliwe, niemożliwe, schemat blokowy, bit, bajt. Potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mikro, nano. Potrafią stosować jednostki miar i ich skróty: gęstość (kg/dm³, g/cm³).
MA.3.A.3.h: potrafią wyznaczać pary wartości do równania funkcji i zaznaczać je w układzie współrzędnych. potrafią wyznaczać długości odcinków na podstawie danych o skali i odwrotnie (np. zaznaczać na mapie odpowiednie trasy dla wędrówki o długości 12 km).
MA.3.A.3.i: potrafią określić wartość funkcji dla danej liczby na podstawie tabeli wartości, wykresu i równania funkcji oraz zaznaczać pary wartości w układzie współrzędnych (np. y = 2x + 1. Dla x = 7 → y = 15); potrafią używać kalkulatora lub odpowiedniego oprogramowania (np. arkusza kalkulacyjnego) do obliczania wartości funkcji i wartości miar; potrafią rozwiązywać zadania praktyczne z danymi procentowymi (np. dotyczące nachylenia i odsetek).
MA.3.C.2.f: Rozpoznawać zależności proporcjonalne i liniowe (rozszerzenie: odwrotnie proporcjonalne) w sytuacjach praktycznych (np. cena przejazdu taksówką przy opłacie podstawowej i stałej cenie za kilometr). Potrafić przedstawiać pary wartości oraz wykresy funkcji w układzie współrzędnych (np. czasy pośrednie w biegach na 10'000 m; ciężar względnie masa i cena produktów spożywczych). Potrafić przekładać sytuacje z życia codziennego (np. pole powierzchni pokoju; prędkość samochodu; zużycie benzyny) na język matematyczny, określać właściwe wielkości i dobierać odpowiednie jednostki miar.

Typy zadań: Wartość funkcji liniowej · Wartości dwóch funkcji liniowych: porównaj · Wartość funkcji liniowej krok po kroku · Wartość funkcji liniowej — wybierz odpowiedź · Wartość funkcji liniowej: dane zbędne · Wartość funkcji: prawda czy fałsz · Wartość funkcji: znajdź błąd · Funkcja liniowa w cenniku: ile trzeba zapłacić

Przewidywania z prawdopodobieństwem

Twoje dziecko uczy się szacować, na podstawie prawdopodobieństwa, jak często można się spodziewać zdarzenia przy określonej liczbie prób.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko uczy się obliczać prawdopodobieństwa i na tej podstawie przewidywać, jak często zdarzenie wystąpi przy określonej liczbie prób. Program nauczania ujmuje to jako rozszerzenie i opisuje dla całego etapu: przeprowadzanie doświadczeń losowych, wyznaczanie prawdopodobieństw (na przykład szansę wyciągnięcia dwa razy z rzędu tego samego koloru z talii kart) oraz wyciąganie wniosków o prawdopodobieństwie z częstości względnej.

W 7. klasie zadania dotyczą przede wszystkim kostki i urny. Typowy jest rachunek: prawdopodobieństwo razy liczba prób. Przy 60 rzutach jedną kostką spodziewamy się na przykład około 60 · 1/6 = 10 szóstek.

Częstym błędem jest oczekiwanie dokładnego wyniku. Kto spodziewa się 10 szóstek, a przy 60 rzutach wypadnie 13, uważa rachunek za błędny. Oczekiwana liczba jest jednak wartością średnią, a rzeczywisty wynik się waha. Drugim błędem jest mylenie zaobserwowanej częstości względnej z prawdopodobieństwem: kto w 12 rzutach trzy razy wyrzuci szóstkę, ma częstość względną 3 na 12, a to jeszcze nie jest prawdopodobieństwo.

Typowe zadania z oferty to:

  • Oczekiwana liczba: ile rzutów, w których szukana jest liczba rzutów
  • Oczekiwana częstość, kostka: ile razy, w których oblicza się, ile razy można oczekiwać danego wyniku
  • Oczekiwana częstość, kostka: zadanie tekstowe, ten sam rachunek w codziennej historyjce
  • Oczekiwana częstość, urna: ile czerwonych, w których chodzi o oczekiwaną liczbę czerwonych kul
  • Oczekiwana częstość, urna: zadanie tekstowe, sytuacja z urną opisana słownie
  • Jak często można oczekiwać: wybór, w których z podanych odpowiedzi wybiera się odpowiednią oczekiwaną częstość
  • Szóstki na kostce: wybierz liczbę rzutów, w których wybiera się pasującą liczbę rzutów

MA.3.A.1.k: rozumieją i stosują pojęcia: częstość bezwzględna i względna, współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, prawdopodobieństwo. potrafią używać jednostek miar i ich skrótów: prędkość (km/h, m/s, kB/s, dpi).
MA.3.C.1.i: Rozszerzenie: potrafią przeprowadzać doświadczenia losowe i wyznaczać prawdopodobieństwa (np. określać prawdopodobieństwo wylosowania z talii kart dwa razy z rzędu tego samego koloru); Rozszerzenie: potrafią wyciągać wnioski dotyczące prawdopodobieństwa z częstości względnej zdarzenia (np. w ciągu miesiąca 88 z 2'750 pociągów spóźnia się więcej niż 5 min, z nich 57 więcej niż 10 min).

Typy zadań: Częstość oczekiwana, kostka: ile razy wypadnie · Częstość oczekiwana, urna: ile czerwonych · Szóstki na kostce: wybierz liczbę rzutów · Ile razy się spodziewać: wybierz · Oczekiwana liczba wyników: ile rzutów · Częstość oczekiwana, kostka: z treścią · Częstość oczekiwana, losowanie: z treścią

Średnia arytmetyczna: jak obliczyć średnią

Dziecko uczy się wyznaczać średnią z ciągu wartości oraz analizować ją razem z maksimum i minimum, także na podstawie wykresów.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi wyznaczyć średnią (średnią arytmetyczną) zbioru liczb: wszystkie wartości się dodaje, a sumę dzieli przez liczbę wartości. Przy tym analizuje zbiór danych. Podstawy programowe nie podają dla tego sposobu postępowania określonego zakresu liczb, dlatego nie podano tu ograniczenia zakresu liczbowego.

Często popełniane są dwa błędy. Albo sumę dzieli się przez złą liczbę, na przykład dlatego, że podczas liczenia pominięto jedną wartość, albo na wykresie słupkowym źle odczytuje się słupek. Ponadto średnią często myli się z najczęstszą wartością lub wartością środkową. Średnia jest jednak wartością wyrównującą, która nie musi koniecznie występować na liście.

Zadania na ten temat w karcie pracy wyglądają na przykład tak:

  • Obliczanie średniej: dodać wartości z listy i podzielić przez ich liczbę.
  • Średnia z wykresu słupkowego: odczytać wartości ze słupków i na ich podstawie wyznaczyć średnią.
  • Średnia z wykresu: wybierz wartość: wybrać z wykresu odpowiednią średnią.
  • Średnia: wybór wyniku: wybrać poprawny wynik spośród kilku odpowiedzi i w ten sposób sprawdzić obliczenie.
  • Średnia w życiu codziennym: obliczać i interpretować średnie z sytuacji z życia codziennego.

MA.3.A.1.h: rozumieją i stosują pojęcia: proporcjonalność, pole powierzchni, objętość, zawartość, średnia, wykres kołowy, wykres słupkowy, wykres liniowy, dane, częstość, przypadek, pamięć. potrafią orientować się w wielkościach odniesienia: 1 m², 1 dm², 1 cm², 1 mm², 1 bit, 1 bajt, 1 kB. potrafią nazywać jednostki miar i używać ich skrótów: jednostki pola powierzchni (km², m², dm², cm², mm²), czas (d, h, min, s).
MA.3.A.1.j: rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $).
MA.3.C.1.f: potrafią analizować zbiory danych według kryteriów i w zbiorach danych wyznaczać średnią arytmetyczną, maksimum i minimum.

Typy zadań: Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie · Średnia i mediana: oceń dwa zdania · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią · Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6)

Przeliczanie ilości danych na megabajty i gigabajty

Dziecko uczy się porównywać ilości danych w megabajtach i gigabajtach oraz odpowiednio je przeliczać.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkty programu nauczania opisują cały etap, nie tylko klasę 7. Dla tej klasy zadania pokazują przede wszystkim, że dzieci potrafią porównywać ilości danych w megabajtach (MB) i gigabajtach (GB) oraz zamieniać je jedne na drugie. Program nauczania wymienia również bajty, kilobajty i terabajty, ale w szablonach zadań dla tej klasy nie występują one.

Typowym błędem jest niewłaściwe działanie. Kto wie, że giga jest większe niż mega, ten przy zamianie gigabajtów na megabajty czasem dzieli, choć powinien mnożyć, lub odwrotnie. Gigabajt to nie tylko odrobinę większa jednostka niż megabajt, lecz znacznie większa. Wyczucie tego rzędu wielkości pomaga sprawdzić wynik pod kątem prawdopodobieństwa.

Typowe zadania to:

  • Gigabajty na megabajty: Podaną wartość w GB przelicza się na MB.
  • Megabajty na gigabajty: Spośród kilku odpowiedzi wybiera się poprawny wynik.
  • Porównywanie ilości danych: Wskazuje się, która ilość danych jest większa.
  • Wybór przeliczonej wartości: Wśród różnych podanych wartości rozpoznaje się poprawną.

MA.3.A.1.h: rozumieją i stosują pojęcia: proporcjonalność, pole powierzchni, objętość, zawartość, średnia, wykres kołowy, wykres słupkowy, wykres liniowy, dane, częstość, przypadek, pamięć. potrafią orientować się w wielkościach odniesienia: 1 m², 1 dm², 1 cm², 1 mm², 1 bit, 1 bajt, 1 kB. potrafią nazywać jednostki miar i używać ich skrótów: jednostki pola powierzchni (km², m², dm², cm², mm²), czas (d, h, min, s).
MA.3.A.1.i: potrafią orientować się w wielkościach referencyjnych: 1 m³, 1 dm³, 1 cm³. potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mega, giga, tera.

Typy zadań: Gigabajty na megabajty · Jednostki informacji: porównaj (kl. 5–6) · Jednostki informacji: wybierz wynik zamiany (kl. 5–6) · Megabajty na gigabajty: wybierz wynik (kl. 4–6)

Uczennice i uczniowie potrafią opisywać zależności funkcyjne i wyznaczać wartości funkcji

Odwrotnie proporcjonalnie: więcej osób, mniej na osobę

Dziecko uczy się obliczać przy stałej łącznej liczbie, która jest rozdzielana na mniej lub więcej osób, na przykład 72 karty na x graczy.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać zadania, w których stała liczba elementów jest rozdzielana na większą lub mniejszą liczbę osób. Program nauczania podaje jako przykład 72 karty, które rozdaje się między x graczy: im więcej osób gra, tym mniej kart dostaje każda z nich. Iloczyn liczby osób i liczby kart na osobę pozostaje przy tym taki sam, tutaj zawsze 72.

Typowym błędem jest przeniesienie logiki proporcjonalności prostej i myślenie: „więcej osób, więc więcej kart na osobę”. Kolejnym częstym błędem jest myślenie addytywne. Gdy przechodzi się z 6 na 9 osób, liczy się wtedy „3 karty mniej”, zamiast zauważyć, że liczba kart na osobę zmienia się zgodnie ze stosunkiem liczb osób. Pomocne pytanie brzmi: co się dzieje z liczbą kart na osobę, gdy osób jest dwa razy więcej?

Przykładowe zadania na ten temat to:

  • Przyporządkowanie antyproporcjonalne: podstawowe zadania dotyczące odwrotnej proporcjonalności
  • Więcej ludzi, mniej dni: jak zmienia się czas wykonania pracy, gdy pracuje więcej osób
  • Przyporządkowanie antyproporcjonalne: wybierz wartość: znajdowanie pasującej wartości dla danej liczby osób
  • Antyproporcjonalnie: iloczyn: sprawdzanie za pomocą odpowiedzi wielokrotnego wyboru, czy iloczyn pozostaje stały

MA.3.A.3.g: potrafią określać wartości funkcji na podstawie wykresów funkcji. potrafią wykonywać obliczenia z zastosowaniem zależności odwrotnie proporcjonalnych (np. liczba kart przypadających na jednego gracza przy 72 kartach i x graczach). rozumieją podane w procentach wartości jako przyporządkowania proporcjonalne i wykonują obliczenia procentowe (np. Ile procent stanowi 7 z 35 oraz ile to 7% z 35?).

Typy zadań: Proporcjonalność odwrotna krok po kroku · Proporcjonalność odwrotna: dane zbędne · Odwrotna proporcjonalność: iloczyn: wybierz odpowiedź · Proporcjonalność odwrotna · Proporcjonalność odwrotna: wybierz wartość · Więcej wykonawców — mniej dni: proporcjonalność odwrotna

Obliczanie całkowitej wartości podstawowej na podstawie znanej wartości procentowej

Obliczanie całości na podstawie znanej wartości procentowej. Na przykład: Jeśli 20 % pewnej liczby to 7, jak duża jest cała liczba?

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się obliczać z danej wartości procentowej całość, czyli wartość bazową. Jeśli na przykład 20 % pewnej liczby daje 7, szukana jest ta liczba. Program nauczania nie podaje dla tego osobnego zakresu liczb, a jedynie jako przykład liczby 7 i 35. Konkretne ćwiczenia w 7. klasie pokazują szablony zadań z tego działu.

Typowym błędem jest to, że dzieci liczą tak, jakby znana wartość była całością: mnożą 7 przez 20 i dzielą przez 100, otrzymując 1,4. Wynik ten jest jednak tylko częścią szukanej liczby. Poprawnie: 7 podzielone przez 20 razy 100 daje 35. Pomocne jest pytanie, ile wynosi 1 %: 7 podzielone przez 20 daje 0,35, a wtedy 100 % to 35.

W szablonach zadań do tego tematu występują m.in.:

  • Wartość bazowa z wartości procentowej: Z podanej wartości procentowej oblicza się całość.
  • Znana wartość procentowa – jak duża jest całość? Dziecko wyznacza liczbę, do której należy znana wartość procentowa.
  • Wartość bazowa z procentu: wybierz wynik: Dziecko wybiera właściwą odpowiedź spośród kilku.
  • Procent: wartość 1 %: wybierz odpowiedź: Dziecko najpierw wyznacza wartość 1 %, a następnie na jej podstawie całość.

MA.3.A.3.g: potrafią określać wartości funkcji na podstawie wykresów funkcji. potrafią wykonywać obliczenia z zastosowaniem zależności odwrotnie proporcjonalnych (np. liczba kart przypadających na jednego gracza przy 72 kartach i x graczach). rozumieją podane w procentach wartości jako przyporządkowania proporcjonalne i wykonują obliczenia procentowe (np. Ile procent stanowi 7 z 35 oraz ile to 7% z 35?).

Typy zadań: Liczba z danego procentu · Procent: ile wynosi 1%: wybierz odpowiedź · Liczba z danego procentu: wybierz wynik · Znamy część w procentach — ile jest całości?

Skracanie proporcji: porównywanie części

Dziecko uczy się sprowadzać stosunek dwóch wielkości do najprostszej postaci, dzięki czemu łatwo porównać udziały.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7 dzieci zapisują dwie wielkości jako stosunek, na przykład liczbę sklepów do liczby mieszkańców, i skracają go tak, aby pozostały możliwie najmniejsze liczby całkowite. Dzięki temu można porównywać udziały. Przykład z programu nauczania: w mieście X przypadają 2 sklepy z zabawkami na 12 000 osób, czyli 2 : 12 000 = 1 : 6000. W mieście Y jest 8 sklepów na 30 000 osób, czyli 8 : 30 000 = 1 : 3750. Dopiero w postaci skróconej widać, że w Y na jednego mieszkańca przypada więcej sklepów. Przykładowe liczby mieszczą się w zakresie tysięcy; dokładnej granicy liczbowej dla klasy 7 program nauczania tutaj nie podaje.

Typowe jest to, że dzieci dzielą przez dzielnik tylko jedną z obu liczb albo kończą skracanie zbyt wcześnie. Z 8 : 30 000 powstaje wtedy na przykład 4 : 15 000. Wygląda to na skrócone, ale można to jeszcze podzielić przez 4. Powód: dzieci szukają wspólnego dzielnika, ale nie największego. Przy różnych jednostkach często skraca się przed przeliczeniem, na przykład w przypadku 50 cm : 2 m. Najpierw trzeba zastosować tę samą jednostkę.

Zadania na ten temat występują w następujących formach:

  • Skracanie stosunku: Stosunek, na przykład 12 : 30, sprowadza się do najprostszej postaci.
  • Skracanie stosunków: różne jednostki: Najpierw obie wielkości przelicza się na tę samą jednostkę, a następnie skraca.
  • Skracanie stosunków: prawda czy fałsz: Dzieci sprawdzają, czy skrócona postać jest poprawna, czy można skrócić ją jeszcze bardziej.
  • Skracanie stosunku: wybierz dzielnik: Z kilku liczb wybiera się odpowiedni wspólny dzielnik.

Karty pracy do tego tematu można wydrukować i zawierają rozwiązania, dzięki czemu rodzice mogą dobrze wspierać dziecko w zadaniach.

MA.3.A.3.f: potrafią wyznaczać i porównywać udziały (np. w X z 2 sklepami z zabawkami mieszka 12 000 osób; w Y z 8 sklepami z zabawkami mieszka 30 000 osób).

Typy zadań: Skracanie stosunku: prawda czy fałsz · Skracanie stosunku: znajdź błąd · Skracanie stosunku: różne jednostki · Skracanie stosunku: wybierz dzielnik (kl. 6) · Skróć stosunek (kl. 6)

Uczennice i uczniowie potrafią formułować pytania dotyczące zależności między wielkościami oraz zależności funkcyjnych, badać je, a także sprawdzać wyniki i uzasadniać je

Odczytywanie zmian w czasie z wykresu

Dziecko odczytuje z wykresu droga-czas, jak zmienia się przebyta odległość w czasie, i wyjaśnia, kiedy coś porusza się szybciej, wolniej lub wcale się nie porusza.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7. dziecko potrafi odczytać wykres, który pokazuje, jak zmienia się wielkość w czasie, na przykład drogę podczas podróży lub podczas biegu na 400 m. Rozpoznaje, co jest opisane na obu osiach, odczytuje wartości i opisuje przebieg: linia rośnie, maleje lub biegnie poziomo. Plany nauczania nie podają dla tej umiejętności odrębnego zakresu liczbowego; decydujące jest samo przedstawienie.

Typowy błąd: dziecko odczytuje wysokość wykresu jako prędkość, zamiast zauważyć, że nachylenie, czyli to, jak stromo biegnie linia, odpowiada prędkości. Odcinek poziomy interpretuje wtedy jako powolną jazdę, mimo że droga w tym czasie wcale się nie zmienia, czyli oznacza to postój. Również odczytanie niewłaściwej osi albo pomylenie wartości końcowej z czasem trwania często prowadzi do błędnych odpowiedzi.

Typowe zadania na tym etapie to:

  • Wykres podróży: prędkość w pierwszym odcinku
  • Wykres podróży: jak daleko łącznie?
  • Wykres podróży: jak długo trwał postój?
  • Wykres droga-czas: prawda czy fałsz
  • Prędkość z wykresu droga-czas: wybierz

W zadaniu „prawda czy fałsz” dziecko sprawdza stwierdzenie dotyczące wykresu i uzasadnia je na podstawie przebiegu linii. Rozwiązania na kartach pracy pomagają w kontroli.

MA.3.B.1.i: potrafią sprawdzać wyniki i stwierdzenia dotyczące zależności funkcyjnych, w szczególności poprzez interpretację tabel, wykresów i diagramów (np. dojazd do pracy rowerem i pociągiem z X do Y trwa krócej i jest tańszy niż dojazd samochodem).
MA.3.C.2.f: Rozpoznawać zależności proporcjonalne i liniowe (rozszerzenie: odwrotnie proporcjonalne) w sytuacjach praktycznych (np. cena przejazdu taksówką przy opłacie podstawowej i stałej cenie za kilometr). Potrafić przedstawiać pary wartości oraz wykresy funkcji w układzie współrzędnych (np. czasy pośrednie w biegach na 10'000 m; ciężar względnie masa i cena produktów spożywczych). Potrafić przekładać sytuacje z życia codziennego (np. pole powierzchni pokoju; prędkość samochodu; zużycie benzyny) na język matematyczny, określać właściwe wielkości i dobierać odpowiednie jednostki miar.
MA.3.C.2.g: potrafią przedstawić zależność dwóch wielkości za pomocą wykresu funkcji oraz interpretować przebiegi wykresów (np. wykres droga – czas dla biegu na 400 m). Rozszerzenie: potrafią dobrać odpowiednią skalę w układzie współrzędnych do tabel wartości. Rozszerzenie: potrafią opisać liniowe zależności funkcyjne za pomocą wyrażenia (np. kursy walut).

Typy zadań: Wykres podróży: jak długo trwał postój? · Wykres drogi: prawda czy fałsz · Wykres drogi: znajdź błąd · Wykres podróży: ile przejechano łącznie? · Wykres podróży: prędkość w pierwszym etapie · Podróż na wykresie: cała przebyta droga · Podróż na wykresie: jak długi postój · Prędkość z wykresu ruchu: wybierz wynik · Podróż na wykresie: prędkość na pierwszym odcinku

Uczniowie potrafią badać sytuacje praktyczne dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa, formułować przypuszczenia i je weryfikować

Reguła iloczynu: liczenie par

Twoje dziecko uczy się wyznaczać liczbę możliwych par lub kombinacji, mnożąc liczby możliwych wyborów zamiast wypisywać każdą możliwość osobno.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko zlicza pary i kombinacje, bez konieczności żmudnego wypisywania wszystkich możliwości. Gdy są dwa wybory, mnoży się liczbę możliwości pierwszego wyboru przez liczbę możliwości drugiego. Jako przykład program nauczania podaje systematyczne wypisywanie wszystkich liczb trzycyfrowych utworzonych z cyfr 1, 2 i 3, z powtórzeniami i bez powtórzeń. Tę umiejętność program nauczania rozwija przez kilka lat szkolnych. W klasie 7 zadania dotyczą przede wszystkim par i wyborów trzech elementów z przejrzystych zbiorów.

Typowe jest, że dzieci przy dwóch wyborach dodają zamiast mnożyć. Przy 3 koszulach i 2 parach spodni powstaje 3 · 2 = 6 zestawów ubrań, a nie 5. Przy uściskach dłoni każdy uścisk często liczy się podwójnie, ponieważ „Anna podaje rękę Benowi” i „Ben podaje rękę Annie” uważa się za dwa przypadki, mimo że to jeden uścisk dłoni. Ponadto myli się zadania, w których kolejność ma znaczenie, na przykład dwie role, z zadaniami, w których kolejność nie ma znaczenia, na przykład dwa jednakowe miejsca w drużynie.

Na kartach pracy pojawiają się następujące typy zadań:

  • Reguła iloczynu: ile par oraz Reguła iloczynu: wybór liczby par: łączenie dwóch wyborów.
  • Reguła iloczynu: trzy wybory: trzy kolejne wybory, na przykład ubrania.
  • Dwie różne osoby na dwie role: kolejność ma znaczenie.
  • Uściski dłoni: ile ich jest?, Podawanie rąk: prawda czy fałsz oraz Każdy z każdym: ile razy?: pary, w których kolejność nie ma znaczenia.
  • Ile jest kombinacji?: wybory mieszane.

Aby sprawdzić wynik, warto zapisać możliwości w małej tabeli. Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu dziecko może samodzielnie sprawdzić, czy liczba się zgadza.

MA.3.B.2.d: potrafią w przeliczalnych wariacjach i kombinacjach systematycznie zapisać wszystkie możliwości (np. liczby z cyframi 1, 2, 3 z powtórzeniami i bez powtórzeń: 123, 132, 213, 231, 312, 321, 112, 121, 211, ...).
MA.3.C.1.h: potrafią przeprowadzać wieloetapowe doświadczenia losowe z kostkami, monetami lub kartami i przedstawiać możliwe zdarzenia (np. narysować diagram drzewa dla trzykrotnego rzucania monetą).

Typy zadań: Na ile sposobów można to zestawić? · Reguła mnożenia: ile par · Reguła mnożenia: trzy wybory · Reguła mnożenia: wybierz liczbę par · Każdy z każdym — ile razy? · Uściski dłoni: ile ich jest? · Uściski dłoni: prawda czy fałsz · Uściski dłoni: znajdź błąd · Wybór dwóch różnych osób do ról

Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń

Pani/Pan dziecko uczy się, jak na podstawie wyników własnych doświadczeń losowych formułować uzasadnione przypuszczenie o prawdopodobieństwie zdarzenia.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko przeprowadza doświadczenia losowe, na przykład rzuca pinezką lub rzuca dwiema kostkami do gry, i zapisuje wyniki w tabeli. Program nauczania podaje jako przykład 50 rzutów dwiema kostkami. Na podstawie doświadczeń dziecko oblicza względną częstość zdarzenia (liczba trafień podzielona przez liczbę prób) i na tej podstawie formułuje przypuszczenie, jak prawdopodobne jest to zdarzenie.

Typowym błędem jest traktowanie częstości uzyskanej z kilku prób jako dokładnego prawdopodobieństwa. Jeśli pinezka wypadła 4 razy na 10 rzutów ostrzem w dół, jest to wskazówka, ale jeszcze nie stała wartość: przy kolejnych próbach częstość może wyraźnie się różnić. Przy prawdopodobieństwie przeciwnym dzieci często mylą zdarzenie z jego przeciwieństwem i podają częstość zdarzenia „ostrze w dół”, gdy pytanie dotyczy zdarzenia „nie ostrze w dół”.

Zadania na ten temat w 7. klasie występują w trzech formach, do których dostępne są arkusze do wydrukowania z rozwiązaniami:

  • Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczenia
  • Względna częstość: wybór prawdopodobieństwa
  • Względna częstość: wybór prawdopodobieństwa przeciwnego

MA.3.B.2.e: Potrafią doświadczalnie wyznaczać częstości i formułować przypuszczenia dotyczące ich prawdopodobieństw (np. rzut pinezką: główka do góry lub czubek na dole; rzut dwiema kostkami: uzyskanie dwóch parzystych liczb oczek lub sumy 7). są gotowi zmierzyć się z nieznanymi zagadnieniami z zakresu kombinatoryki i prawdopodobieństwa.
MA.3.C.1.d: potrafią przedstawiać w tabelach i diagramach oraz interpretować dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen (np. dotyczące zwierząt domowych). potrafią przeprowadzać doświadczenia losowe, rejestrować ich wyniki i je interpretować (np. 50 razy rzucać dwiema kostkami).

Typy zadań: Oszacuj prawdopodobieństwo z doświadczenia · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo przeciwne

Uczniowie potrafią zbierać, porządkować, przedstawiać, analizować i interpretować dane dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa

Odczytywanie i porównywanie diagramów oraz tabel

Twoje dziecko uczy się odczytywać wartości z diagramów słupkowych i tabel, porównywać słupki, określać różnice oraz dodawać wysokości słupków.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7. dziecko odczytuje wartości z diagramów słupkowych i tabel oraz porównuje je ze sobą. Punkty programu nauczania nie podają dla tego konkretnego zakresu liczbowego. Dlatego ten opis trzyma się zadań, które rzeczywiście występują w tym temacie. Chodzi o trzy czynności:

  • odczytanie wartości pojedynczych słupków i podanie ich wartości,
  • porównanie dwóch słupków ze sobą,
  • zsumowanie wartości kilku słupków.

Typowy błąd pojawia się przy pojęciu »o ile więcej«. Pytamy o różnicę między dwoma słupkami, a nie o wartość wyższego słupka. Równie często przeocza się skalę: jeśli kreska siatki oznacza wartość 10 zamiast 1, odczytany wynik jest błędny. Przy sumowaniu czasem brakuje jednego słupka.

W materiale znajdują się trzy typy zadań:

  • Diagram słupkowy: porównywanie słupków – odczytanie wartości dwóch słupków i wskazanie, który jest wyższy.
  • Diagram słupkowy: o ile więcej – prawda czy fałsz – sprawdzenie stwierdzenia dotyczącego różnicy i uzasadnienie, czy jest prawdziwe.
  • Odczytywanie diagramu: wybierz sumę słupków – spośród kilku możliwych odpowiedzi wybranie poprawnej sumy.

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo wspólnie z dzieckiem sprawdzić odpowiedzi.

MA.3.A.1.h: rozumieją i stosują pojęcia: proporcjonalność, pole powierzchni, objętość, zawartość, średnia, wykres kołowy, wykres słupkowy, wykres liniowy, dane, częstość, przypadek, pamięć. potrafią orientować się w wielkościach odniesienia: 1 m², 1 dm², 1 cm², 1 mm², 1 bit, 1 bajt, 1 kB. potrafią nazywać jednostki miar i używać ich skrótów: jednostki pola powierzchni (km², m², dm², cm², mm²), czas (d, h, min, s).
MA.3.C.1.e: potrafią statystycznie zbierać, porządkować, przedstawiać i interpretować dane (np. drogi do szkoły: odległość, środki transportu, czas trwania).
MA.3.C.1.g: potrafią przedstawiać i interpretować w diagramach, z użyciem komputera, dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen. potrafią porównywać prawdopodobieństwo poszczególnych zdarzeń.
MA.3.C.2.e: rozpoznawać w sytuacjach praktycznych zależności proporcjonalne (np. między liczbą kroków a odległością). potrafić przetwarzać informacje z tekstów użytkowych, tabel, diagramów i obrazów z mediów.

Typy zadań: Diagram obrazkowy ze skalą: o ile więcej · Udział słupka w całości w procentach · Średnia czterech słupków diagramu · Średnia czterech słupków diagramu: wybierz wynik · Średnia z wykresu kropkowego · Diagram słupkowy – o ile więcej: znajdź błąd (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: o ile więcej — prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: porównaj słupki (kl. 4–6) · Odczyt z diagramu: wybierz sumę słupków (kl. 4–6)

Pozostałe typy zadań

Pozostałe typy zadań

typów zadań: 78Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typy zadań: Obwód prostokąta (kl. 3) · Obwód prostokąta na kratkach (kl. 2–3) · Brakujący bok prostokąta z obwodu (kl. 3) · Narysuj prostokąt o podanym obwodzie (kl. 3) · Obwód prostokąta: prawda czy fałsz (kl. 3) · Obwód prostokąta: wybierz poprawny wynik (kl. 3) · Obwód: która figura ma większy obwód? (kl. 3) · Kolejność działań (dwa działania) (kl. 3) · Kolejność działań: prawda czy fałsz (kl. 3) · Kolejność działań: wybierz poprawny wynik (kl. 3) · Kolejność działań: całość minus rozdane po równo (kl. 3–4) · Kolejność działań: dwa iloczyny i suma (kl. 3–4) · Kolejność działań: grupy, a potem ubytek (kl. 3–4) · Kolejność działań: najpierw suma, potem mnożenie (kl. 3–4) · Pomnóż ułamek przez liczbę naturalną · Mnożenie ułamka przez liczbę: dodawanie powtarzane (kl. 4–5) · Mnożenie ułamka przez liczbę: brakujący licznik (kl. 5–6) · Mnożenie ułamka przez liczbę: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mnożenie ułamka przez liczbę: wybierz wynik (kl. 5–6) · Mnożenie ułamka przez liczbę: znajdź błąd (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków: odwrotność ułamka · Dzielenie ułamków: wybierz mnożnik · Dzielenie ułamków: wybierz wynik · Podziel ułamek przez ułamek · Cechy podzielności: przez 2, 5 i 10 (kl. 4–5) · Cechy podzielności: sprawdź podzielność (kl. 4–6) · Cechy podzielności: brakująca cyfra (kl. 5–6) · Cechy podzielności: przez 6, 12, 15, 18 (kl. 5–6) · Reszta z dzielenia przez 9: ile zostanie po pakowaniu (kl. 5–6) · Reszta z dzielenia przez 9 bez dzielenia (kl. 5–6) · Liczba pierwsza czy złożona? (kl. 4–6) · Liczba złożona: najmniejszy dzielnik (kl. 5–6) · Liczba złożona: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Liczby pierwsze: wybierz liczbę pierwszą (kl. 5–6) · Dzielniki: najmniejsza liczba o k dzielnikach · Najmniejsza liczba z k dzielnikami: prawda czy fałsz · Najmniejsza liczba z k dzielnikami: znajdź błąd · Dzielniki liczby: wybierz, ile ich jest (kl. 5–6) · Wypisz wszystkie dzielniki liczby (kl. 4–6) · Dzielniki: ile ich jest? (kl. 5–6) · Dzielniki: na ile sposobów ustawić w równych rzędach (kl. 5–6) · Dwa wyrażenia z nawiasem: porównaj (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem krok po kroku (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: wybierz wynik (kl. 4–6) · Kolejność działań z nawiasem: znajdź błąd (kl. 4–6) · Oblicz wartość wyrażenia z nawiasem (kl. 4–6) · Te same liczby, inna kolejność działań: uporządkuj (kl. 4–6) · Cena za sztukę: gdzie taniej? · Wartość dla jednej jednostki: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Wartość dla jednej jednostki: znajdź błąd (kl. 5–6) · Cena jednostkowa: z treścią, ile na jedną sztukę (kl. 5–6) · Cena za sztukę krok po kroku (kl. 5–6) · Cena za sztukę: dane zbędne (kl. 5–6) · Wartość dla jednej jednostki: wybierz wynik (kl. 5–6) · Długość w jednej jednostce: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Długość w jednej jednostce: wstaw znak (kl. 4–5) · Długość w jednej jednostce: znajdź błąd (kl. 4–5) · Jednostki długości: porównaj (kl. 4–5) · Jednostki długości: wybierz wynik zamiany (kl. 4–5) · Zamień na mniejszą jednostkę długości (kl. 4–6) · Zamień na większą jednostkę długości (kl. 4–6) · Zapisz długość w jednej jednostce (kl. 4–6) · Dodawanie długości w dwóch jednostkach (kl. 4–5) · Pole i obwód prostokąta: oceń dwa zdania · Pole prostokąta i kwadratu: dokończ zdanie · Pole prostokąta: boki k razy dłuższe · Pole prostokąta (kl. 4–6) · Bok prostokąta z pola: pytanie odwrotne (kl. 4–6) · Brakujący bok prostokąta z pola (kl. 4–6) · Brakujący bok prostokąta: wybierz bok (kl. 4–6) · Pole kwadratu: bok z pola (kl. 4–6) · Pole prostokąta w życiu codziennym (kl. 4–6) · Pole prostokąta: dane zbędne (kl. 4–6) · Pole prostokąta: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Pole prostokąta: wstaw znak (kl. 4–5) · Pole prostokąta: znajdź błąd (kl. 4–5) · Pole prostokąta: figura z wyciętym rogiem (kl. 5–6) · Pole prostokąta: porównaj dwa pola (kl. 4–6) · Czwarty kąt czworokąta · Kąty trójkąta: czy taki trójkąt istnieje? · Trzeci kąt trójkąta · Trzeci kąt trójkąta: wybierz wynik · Kąty trójkąta równoramiennego: kąt między ramionami · Kąty w trójkącie: oceń dwa zdania · Kąty trójkąta w danym stosunku · Trzeci kąt trójkąta w praktyce · Kąty trójkąta prostokątnego: drugi kąt ostry (kl. 5–6) · Suma kątów wielokąta krok po kroku (kl. 5–6) · Suma kątów wielokąta: porównaj (kl. 5–6) · Proste równoległe i sieczna: brakujący kąt · Brakująca część kąta (kl. 4–6) · Brakująca część kąta: trzy kąty w kącie pełnym (kl. 4–6) · Brakująca część kąta: wybierz miarę (kl. 4–6) · Trzeci kąt trójkąta krok po kroku (kl. 4–6) · Trzeci kąt trójkąta: dane zbędne (kl. 4–6) · Trzeci kąt w kącie pełnym: wybierz miarę (kl. 4–6) · Pola powierzchni dwóch prostopadłościanów: porównaj (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu krok po kroku (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu: dane zbędne (kl. 5–6) · Pole powierzchni sześcianu (kl. 5–6) · Pole powierzchni sześcianu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Siatka prostopadłościanu: pole powierzchni (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu: z treścią (kl. 5–6) · Dzielenie liczb ujemnych · Iloczyny liczb ze znakiem: uporządkuj · Mnożenie liczb ujemnych · Mnożenie liczb ze znakiem: wybierz wynik · Prawda czy fałsz: znak iloczynu · Znak iloczynu: wstaw znak · Znak iloczynu: znajdź błąd · Brakujący czynnik ze znakiem · Iloczyny liczb ze znakiem: porównaj · Mnożenie i dzielenie liczb ujemnych: oblicz łańcuch działań · Mnożenie liczb ze znakiem: oceń dwa zdania · Wzorzec: dlaczego minus razy minus daje plus · Znak iloczynu bez liczenia · Łańcuch mnożeń i dzieleń ze znakami: wybierz wynik · Łańcuch mnożeń i dzieleń ze znakami: brakująca liczba · Długość okręgu · Pole koła · Pole koła: wybierz wynik · Długość okręgu: wybierz liczbę przed π · Koło losujące: liczba większa niż k · Koło losujące: pola zacieniowane · Losowanie kuli z pudełka · Rzut kostką · Losowanie kartki z liczbą · Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego · Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo: wybierz wynik · Prawdopodobieństwo: znajdź błąd · Szanse w dwóch urnach: porównaj · Prawdopodobieństwo: ile jest kul danego koloru · Losowanie bez patrzenia — jakie prawdopodobieństwo? · Suma oczek na dwóch kostkach (kl. 8) · Dwa losowania ze zwracaniem (kl. 8) · Dwa losowania: prawda czy fałsz (kl. 8) · Dwa losowania: znajdź błąd (kl. 8) · Dwie kostki: która suma jest bardziej prawdopodobna (kl. 8) · Suma oczek na dwóch kostkach: wybierz wynik (kl. 8) · Objętość kuli (kl. 8–10) · Objętość stożka (kl. 8–10) · Objętość stożka: prawda czy fałsz (kl. 8–10) · Objętość stożka: znajdź błąd (kl. 8–10) · Objętość walca (kl. 8–10) · Objętość walca: wybierz liczbę przed π (kl. 8–10) · Objętość walca: pojemność zbiornika (kl. 9–11) · Kafelki algebraiczne: współczynnik przy x · Mnożenie dwumianów: kafelki algebraiczne · Mnożenie dwumianów (x + a)(x + b) · Iloczyn dwumianów: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Mnożenie dwumianów · Mnożenie dwumianów: wybierz wyraz środkowy (kl. 8) · Mnożenie dwumianów: brakujący wyraz środkowy (kl. 8) · Odległość punktów (kl. 9–11) · Długości dwóch odcinków: porównaj (kl. 9–11) · Odległość dwóch punktów krok po kroku (kl. 9–11) · Odległość punktów: dane zbędne (kl. 8) · Kwadrat na odcinku AB: wybierz pole (kl. 8) · Odległość punktów w układzie: wybierz (kl. 8) · Odległość punktów z twierdzenia Pitagorasa (kl. 8) · Odległość na mapie z Pitagorasa: zadanie tekstowe (kl. 8–9) · Odległość punktów w układzie współrzędnych: zadanie tekstowe (kl. 9–11) · Przekątne wielokąta: dobierz wartości · Przekątne wielokąta: na ile trójkątów? · Przekątne wielokąta: ile boków? · Przekątne wielokąta krok po kroku (kl. 5–6) · Przekątne wielokąta: dane zbędne (kl. 5–6) · Przekątne wielokąta: z jednego wierzchołka (kl. 5–6) · Przekątne z wierzchołka: wybierz liczbę (kl. 5–6) · Przekątne wielokąta: ile ich jest? (kl. 5–6) · Przekątne wielokąta: wybierz liczbę (kl. 5–6) · Wysokość trójkąta: czy to wysokość (kl. 5–6) · Wysokość trójkąta: wybierz wynik (kl. 5–6) · Wysokość trójkąta: z pola i podstawy (kl. 5–6) · Siatka sześcianu – ściana naprzeciw: znajdź błąd · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw: prawda czy fałsz · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw: wybierz wynik · Siatka sześcianu w zadaniu tekstowym: kostka do gry · Siatka sześcianu: czy to siatka? (kl. 5–6) · Iloczyn sumy i różnicy (kl. 9–10) · Kwadrat dwumianu: wybierz współczynnik przy x (kl. 9–10) · Kwadrat sumy i różnicy (kl. 9–10) · Suma razy różnica: wybierz wyraz wolny (kl. 9–10) · Kwadrat dwumianu: brakujący wyraz środkowy (kl. 9–10) · Figury podobne: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Figury podobne: wybierz pole (kl. 9–10) · Figury podobne: znajdź błąd (kl. 9–10) · Pole figury podobnej (kl. 9–10) · Trójkąty podobne: brakujący bok (kl. 9–11) · Figury podobne: pole kopii w skali (kl. 9–11) · Kolejność działań na liczbach całkowitych · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: prawda czy fałsz · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: wstaw znak · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: znajdź błąd · Kolejność działań: ułamki dziesiętne ze znakiem · Kolejność działań z liczbami ujemnymi: wstaw nawiasy · Kolejność działań z liczbami ujemnymi: znajdź błąd · Kolejność działań: ułamki zwykłe ze znakiem · Kratka: bok po powiększeniu · Kratka: bok po zmniejszeniu · Kratka: ile razy powiększono · Kratka: pole po powiększeniu · Kratka: pole po powiększeniu: wybierz wynik · Przewracanie kostki dwa razy (kl. 3–4) · Przewracanie kostki w wyobraźni (kl. 3–4)

Tak wygląda zadanie

Jaką liczbę zaznaczono na osi liczbowej?

□

Odpowiedź: −9

Wstaw znak lub =.

5 □ -17

Odpowiedź: >

Ile wynosi podany procent liczby? Wybierz poprawną odpowiedź.

15% · 240 = ?

Odpowiedź: d

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Zapisywanie ułamków jako liczb dziesiętnych

Twoje dziecko uczy się zapisywać ułamki, takie jak ¾ czy ⅖, jako liczby dziesiętne, na przykład ¾ jako 0,75.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się zapisywać proste ułamki w postaci dziesiętnej, na przykład ¾ = 0,75 lub ⅖ = 0,4. Program nauczania podaje do tego mianowniki takie jak 2, 4, 5, 8, 10, 20, 50, 100 i 1000. Opisuje ten krok na przestrzeni kilku lat szkolnych. Dla klasy 7 zadania w tym obszarze pokazują przede wszystkim: zapisywanie ułamków w postaci dziesiętnej.

Typowym błędem jest zapisywanie licznika i mianownika po prostu jako cyfr jedna po drugiej. Z ¾ powstaje wtedy 0,34 zamiast 0,75. Za tym często stoi przekonanie, że zapis z kreską ułamkową i zapis dziesiętny mają ten sam schemat. Kolejnym błędem jest pomylenie wartości pozycyjnej: ¼ zapisuje się jako 0,4. Tymczasem 0,4 oznacza cztery dziesiąte, a jedna czwarta odpowiada 25 setnym, czyli 0,25.

Przykładowe zadanie wygląda tak: na karcie pracy „Zapisywanie ułamka w postaci dziesiętnej” znajdują się ułamki takie jak ⅝, ⅕ lub 7/20, które dziecko zamienia na liczbę dziesiętną. Pomocne jest często najpierw rozszerzenie ułamka do mianownika 10, 100 lub 1000: ⅝ = 625/1000 = 0,625. To tylko jeden z możliwych sposobów rozwiązania, a nie wymóg. Do sprawdzenia nadają się dołączone rozwiązania.

MA.1.A.1.h: rozumieją i używają pojęć: równanie, nawias, liczba pierwsza. potrafią używać symboli +, -, /, *, =, x², (), ≠ i odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią przekształcać ułamki (mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000), liczby dziesiętne i procenty każdy z nich na dwie pozostałe postacie zapisu.
MA.1.A.3.g: potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕).

Typy zadań: Ułamek zwykły na dziesiętny: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Ułamek zwykły na dziesiętny: wybierz zapis (kl. 5–6) · Ułamek zwykły na dziesiętny: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zamień ułamek zwykły na dziesiętny (kl. 4–6)

Zapisywanie liczb dziesiętnych w postaci ułamka

Twoje dziecko uczy się zapisywać liczbę dziesiętną, taką jak 0,75, w postaci ułamka, odczytując cyfry po przecinku jako mianownik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi zamienić liczbę dziesiętną na ułamek. Liczba cyfr po przecinku określa mianownik: 0,7 ma jedną cyfrę po przecinku i daje 7/10, a 0,75 ma dwie cyfry i daje 75/100. Plan nauczania Lehrplan 21 wymienia dla tego zagadnienia m.in. mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 i 1'000. Opisuje te umiejętności na przestrzeni kilku lat szkolnych, nie tylko dla klasy 7. Jakie mianowniki pojawiają się w tej klasie, pokazują same zadania.

Typowy błąd dotyczy wartości pozycyjnej. Dziecko poprawnie odczytuje cyfry, ale źle liczy miejsca po przecinku. Tak 0,05 zamienia się na 5/10 zamiast 5/100, a 0,3 na 3/100 zamiast 3/10. Czasem ginie też część całkowita: z 2,5 powstaje wtedy 5/10 zamiast 25/10. Często przyczyną jest to, że pojęcia dziesiątych i setnych nie są jeszcze dobrze utrwalone.

W tej klasie Twoje dziecko spotka przy tym trzy typy zadań:

  • Zapisz liczbę dziesiętną jako ułamek: Dziecko samodzielnie zapisuje liczbę dziesiętną w postaci ułamka, np. 0,6 jako 6/10.
  • Liczba dziesiętna jako ułamek: wybierz ułamek: Dziecko wybiera właściwy ułamek spośród kilku podanych.
  • Liczba dziesiętna jako ułamek: prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza podaną zamianę, na przykład czy 0,4 = 4/100 jest prawdziwe. Właśnie te zadania dobrze nadają się do uwidocznienia błędu wartości pozycyjnej.

MA.1.A.1.h: rozumieją i używają pojęć: równanie, nawias, liczba pierwsza. potrafią używać symboli +, -, /, *, =, x², (), ≠ i odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią przekształcać ułamki (mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000), liczby dziesiętne i procenty każdy z nich na dwie pozostałe postacie zapisu.

Typy zadań: Ułamek dziesiętny na zwykły: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ułamek dziesiętny na zwykły: wybierz ułamek (kl. 4–6) · Ułamek dziesiętny na zwykły: znajdź błąd (kl. 4–6) · Zamień ułamek dziesiętny na zwykły (kl. 4–6)

Szacowanie wyników: wstępne przybliżone oszacowanie

Dziecko uczy się szacować wynik obliczenia w przybliżeniu, zaokrąglając liczby w sensowny sposób, i dzięki temu sprawdzać prawdopodobieństwo dokładnego wyniku.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko może przy dodawaniu wcześniej oszacować przybliżony wynik, zaokrąglając liczby do odpowiedniej pozycji. Na przykład 23'268 + 4'785 daje około 28'000. Szacowanie nie zastępuje dokładnego liczenia, pełni rolę kontroli: jeśli dokładny wynik mniej więcej zgadza się z oszacowaniem, jest prawdopodobnie poprawny. Program nauczania opisuje tę umiejętność na przestrzeni kilku lat szkolnych i wymienia także liczby dziesiętne, procenty oraz iloczyny i ilorazy. W 7. klasie zadania dotyczą przede wszystkim sum, w których zaokrągla się do setek.

Typowym błędem jest zaokrąglanie liczb w różny sposób, na przykład jednej w górę, a drugiej w dół, bez tego, by wynik dzięki temu stał się bardziej wiarygodny. Równie często szacowanie traktuje się jako dokładny wynik albo nie zauważa się dużej różnicy w stosunku do wyniku dokładnego. Właśnie takie błędy ma uwidaczniać szacowanie.

Typowe zadania w tej jednostce to:

  • Szacowanie sumy: Dziecko zaokrągla składniki i szacuje wynik, zanim policzy dokładnie.
  • Szacowanie sumy: wybór oszacowania: Dziecko decyduje, które z kilku oszacowań pasuje do zadania.
  • Szacowanie: wybierz zaokrąglenie do setek: Dziecko wybiera zaokrąglenie do setek i dzięki temu szacuje sumę.

MA.1.A.2.g: potrafią liczyć w przód i w tył od dowolnych liczb dziesiętnych, w odpowiednich krokach (np. od 0.725 w krokach po 0.005). potrafią porządkować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100. potrafią porządkować liczby dziesiętne (np. 1.043; 1.43; 1.05; 1.5; 1.403). potrafią szacować wyniki działań podstawowych na liczbach naturalnych (np. 13'567 + 28'902 ≈ 40'000; 592'000 : 195 ≈ 600'000 : 200).
MA.1.A.2.h: potrafią szacować sumy i różnice z liczbami dziesiętnymi (np. 0.723 - 0.04 ≈ 0.7; 23'268 + 4'785 ≈ 28'000). potrafią w obliczeniach procentowych szacować wyniki (np. 263 z 830 to około 30%; 45% z 13'000 to więcej niż 5'000).
MA.1.A.2.i: Rozszerzenie: umieć szacować iloczyny i ilorazy liczb dziesiętnych (np. 0.382 : 42.8 → 0.4 : 40 = 0.4 : 4 : 10 = 0.01; 32.7 : 0.085 → 30 : 0.1 = 300 : 1 = 300).
MA.1.B.2.f: potrafią sprawdzać wyniki za pomocą obliczeń szacunkowych. potrafią badać i uzasadniać liczbę cyfr iloczynów i ilorazów.

Typy zadań: Oszacuj sumę (kl. 4–6) · Szacowanie sumy w zadaniu tekstowym: zaokrąglij do setek (kl. 4–6) · Szacowanie sumy: wybierz przybliżenie (kl. 4–6) · Szacowanie: wybierz zaokrąglenie do setek (kl. 4–6)

Mnożenie liczb dziesiętnych: prawidłowe ustawienie przecinka

Dziecko mnoży liczby dziesiętne, poprawnie stawia przecinek i sprawdza wynik za pomocą szacowania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi mnożyć liczby dziesiętne przez siebie i przez liczby całkowite, na przykład 12 · 0,3. Plan nauczania Lehrplan 21 podaje w tym celu liczby o najwyżej 5 cyfrach znaczących, na przykład 308 · 52. Ta informacja dotyczy całego etapu, a nie tylko 7. klasy. To, co konkretnie ćwiczy się w tej klasie, pokazują typy zadań z tego działu: mnożenie liczb dziesiętnych oraz mnożenie długości przez liczbę. Należy do tego także sprawdzanie wyniku, na przykład w pamięci lub za pomocą własnego sposobu obliczenia.

Typowy błąd: dziecko liczy tak, jakby nie było przecinka, a potem stawia go w przypadkowym miejscu. Z 12 · 0,3 wychodzi wtedy 36 zamiast 3,6. Równie błędne jest 0,3 · 0,2 = 0,6 zamiast 0,06, ponieważ liczbę cyfr po przecinku obu czynników trzeba zsumować. Pomaga szacowanie: 0,3 jest mniejsze niż 1, więc wynik musi być mniejszy niż 12. Plan nauczania wymaga ponadto, aby uzasadniać liczbę cyfr po przecinku w iloczynach, na przykład za pomocą kalkulatora.

Typowe jest zadanie, w którym długość mnoży się przez liczbę, na przykład: Wstążka ma 2,4 m długości, jak długie są 15 wstążek? Albo zadanie z działu „Mnożenie liczb dziesiętnych” z kilkoma działaniami, w których trzeba postawić przecinek i sprawdzić wynik. Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu rodzice mogą prześledzić obliczenia.

MA.1.A.3.g: potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕).
MA.1.B.2.h: potrafią badać, uzasadniać lub obalać stwierdzenia dotyczące prawidłowości arytmetycznych (np. suma nieparzysta powstaje przez dodanie liczby parzystej i nieparzystej; iloczyny czterech kolejnych liczb są podzielne przez 24). potrafią badać i uzasadniać liczbę cyfr po przecinku w iloczynach i ilorazach liczb dziesiętnych (np. z kalkulatorem).

Typy zadań: Mnożenie ułamków dziesiętnych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków dziesiętnych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków dziesiętnych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Mnożenie ułamków dziesiętnych: czy iloczyn jest większy? (kl. 5–6) · Pomnóż długość przez liczbę sztuk (kl. 5–6) · Pomnóż ułamki dziesiętne (kl. 5–6)

Mnożenie pisemne: liczby wielocyfrowe

Twoje dziecko uczy się mnożyć liczby wielocyfrowe i liczby dziesiętne pisemnie, jeden pod drugim, oraz sprawdzać wynik za pomocą szacowania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plan nauczania 21 (Lehrplan 21) ujmuje tę umiejętność w kilku latach szkolnych: mnożenie liczb dziesiętnych o nie więcej niż 5 cyfrach znaczących (cyfrach, które się liczą, czyli bez zer wiodących) i sprawdzanie wyników. Przykładem jest 308 · 52 lub 12 · 0,3. W 7. klasie chodzi konkretnie o pisemne mnożenie wielocyfrowych liczb w kolumnach, nawet gdy drugi czynnik ma dwie cyfry.

Typowy błąd: przy 308 · 52 dziecko zapisuje iloczyn częściowy dla dziesiątek (308 · 5) bez zera na końcu, czyli 1540 zamiast 15 400. Wynik jest wtedy błędny, ponieważ cyfra dziesiątek ma wartość 50, a nie 5. Przy liczbach dziesiętnych pojawia się podobny błąd: 12 · 0,3 daje 3,6, ale często wpisuje się 36 lub 0,36, ponieważ przecinek nie zostaje postawiony zgodnie z liczbą miejsc po przecinku.

Zadania do tego znajdą Państwo w kartach pracy z tego działu, na przykład:

  • Pisemne mnożenie liczb wielocyfrowych
  • Pisemne mnożenie: brakujący iloczyn częściowy
  • Pisemne mnożenie przez liczbę dwucyfrową: wybierz
  • Pisemne mnożenie: wybierz iloczyn częściowy

Do sprawdzenia nadaje się szacowanie: 308 · 52 wynosi w przybliżeniu 300 · 50 = 15 000. Wynik 16 016 pasuje do tego, natomiast 1540 albo 160 160 już nie.

MA.1.A.3.g: potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕).

Typy zadań: Mnożenie pisemne przez liczbę dwucyfrową: wybierz (kl. 5–6) · Mnożenie pisemne: brakujący iloczyn częściowy (kl. 5–6) · Mnożenie pisemne: wybierz iloczyn częściowy (kl. 5–6) · Pomnóż pisemnie liczby wielocyfrowe (kl. 4–6) · Liczby do 100 000: zadanie tekstowe z mnożeniem (kl. 4–5)

Dzielenie liczb dziesiętnych: prawidłowe przesuwanie przecinka

Dzieci uczą się dzielić liczby dziesiętne przez liczby naturalne oraz przez inne liczby dziesiętne, odpowiednio przesuwając przecinki.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Do podstawowych działań na liczbach wymiernych w klasie 7 należy także dzielenie liczb dziesiętnych. Dzieci dzielą liczbę dziesiętną przez liczbę naturalną, na przykład 7,5 : 3, oraz liczbę dziesiętną przez inną liczbę dziesiętną, przesuwając w obu liczbach przecinek o tę samą liczbę miejsc.

Typowym błędem jest przesunięcie przecinka tylko w jednej z dwóch liczb. Zmienia to wartość działania i wynik jest wtedy nieprawidłowy. Powszechne jest też przekonanie, że dzielenie zawsze zmniejsza liczby. Kto oblicza 6 : 0,5, nie zauważa, że wynik, czyli 12, jest większy niż 6.

W kartach pracy pojawiają się następujące typy zadań:

  • Dzielenie liczb dziesiętnych: podstawowe zadania z liczbami dziesiętnymi.
  • Przesuwanie przecinka w obu liczbach: dzielenie przez liczbę dziesiętną poprzez przesunięcie przecinka.
  • Dzielenie liczb dziesiętnych: przez liczbę naturalną: dzielenie przez liczby całkowite.
  • Czy iloraz jest większy?: porównanie wyniku z liczbą wyjściową.
  • wybierz wynik: wybór poprawnego rozwiązania spośród kilku podanych.
  • prawda czy fałsz: sprawdzanie podanych obliczeń.

MA.1.A.3.i: potrafią wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. potrafią obliczać pierwiastki i potęgi za pomocą kalkulatora (np. 4³ · 4³ = 4'096; 4³ + 4³ = 128; ³√8000). Rozszerzenie: potrafią wykonywać działania podstawowe na ułamkach zwykłych ze zmiennymi i podstawiać liczby za zmienne: a/b + c/d; a/b − c/d; a/b · c/d; a : c/b : d = a/c · b/d.

Typy zadań: Dzielenie dziesiętnych: przecinek w obu liczbach (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: przez liczbę naturalną (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Dzielenie ułamków dziesiętnych: czy iloraz jest większy? (kl. 5–6) · Podziel ułamki dziesiętne (kl. 5–6)

Rozwiązywanie prostych równań z jedną zmienną

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać równania z jedną zmienną, wyznaczając szukaną liczbę przez podstawianie lub za pomocą działań odwrotnych.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko może przy równaniu z jedną zmienną znaleźć szukaną liczbę, albo przez podstawianie, albo przez operacje odwrotne. Przy operacjach odwrotnych cofa kroki obliczeń: dodawanie znosi się odejmowaniem, a mnożenie dzieleniem. Do tego należy poprawnie stosować zasady kolejności działań oraz zasady dotyczące nawiasów. Program nauczania nie podaje dla równań stałego zakresu liczb.

Typowe błędy pojawiają się, gdy zmienia się tylko jedną stronę równania. Przy x + 5 = 12 wtedy na przykład odejmuje się 5 tylko po lewej stronie, a po prawej zostaje 12. Często wybiera się też niewłaściwą operację odwrotną, na przykład przy 3x = 12 odejmowanie zamiast dzielenia. Oba błędy biorą się stąd, że nie ma się na uwadze całego równania.

  • Obie strony równania zmienia się tym samym działaniem.
  • Operacja odwrotna pasuje do działania, które występuje w równaniu.

W arkuszach dla klasy 7 ten temat pojawia się jako zadanie „Rozwiąż równanie”. Do arkuszy są dołączone rozwiązania. Jako pomoc w domu można zaproponować, aby znalezioną liczbę wstawić z powrotem do równania. Dzięki temu dziecko samo sprawdzi, czy rozwiązanie jest poprawne.

MA.1.A.4.h: potrafią rozwiązywać równania z niewiadomymi przez podstawianie lub działania odwrotne. potrafią stosować reguły kolejności działań (mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem) oraz reguły dotyczące nawiasów (np. 4 + 8 - 2 · 3 = 6; (4 + 8 - 2) · 3 = 30; 4 + (8 - 2) · 3 = 22). Rozszerzenie: potrafią stosować cechy podzielności przez 3, 4, 6, 8, 9, 25, 50 oraz wyznaczać dzielniki liczb naturalnych.

Typy zadań: Równanie a · x = b (kl. 4–6) · Równanie a · x = b: czy liczba jest rozwiązaniem? (kl. 4–6) · Równanie a · x = b: znajdź błąd (kl. 4–6) · Równanie x + a = b (kl. 4–6) · Równanie x : a = b (kl. 4–6) · Równanie x − a = b (kl. 4–6) · Równanie x − a = b: wybierz rozwiązanie (kl. 4–6) · Równanie x + a = b: zmiana po obu stronach (kl. 4–6)

Liczby kwadratowe i sześcienne: zrozumieć potęgi

Dzieci uczą się zapisywać powtarzające się czynniki jako potęgę, na przykład 15 · 15 · 15 = 15³, oraz odczytywać potęgi z powrotem jako iloczyn.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi zapisać iloczyn tych samych czynników jako potęgę i odwrotnie, na przykład 15 · 15 · 15 = 15³ lub a · a · a · a = a⁴. Cele nauczania nie podają dla tego stałego zakresu liczb, lecz przykłady. W tym samym celu nauczania występują również mnożenie nawiasów za pomocą prawa rozdzielności, na przykład a · (b + c) = ab + ac, oraz sensowne zaokrąglanie wyników obliczeń. Te dwa punkty nie pojawiają się jednak w podanych tu szablonach zadań.

Typowe błędy zwykle wiążą się ze znaczeniem wykładnika:

  • 3² liczy się jako 3 · 2 = 6. Wykładnik pokazuje, ile razy podstawa występuje jako czynnik, a nie przez co się mnoży.
  • Przy ułamkach podnosi się do kwadratu tylko licznik lub tylko mianownik albo mnoży się wykładnik przez ułamek. Poprawnie jest (2/3)² = 4/9.
  • Przy porównywaniu a^b i b^a myli się podstawę z wykładnikiem. Na przykład 2³ = 8 jest mniejsze niż 3² = 9.
  • Tego zapisu nie można przenosić na ciągi cyfr: 789 oznacza siedemset osiemdziesiąt dziewięć, a nie 7 · 8 · 9. Konwencje zapisu należą do rozszerzenia celu nauczania.

W tej klasie potęgi drukowane są jako zadania w następujących formach:

  • Liczby kwadratowe i sześcienne
  • Potęga liczby naturalnej: wybór pasującego wyniku
  • Kwadrat ułamka
  • Potęga ułamka: wybór pasującego mianownika
  • Porównywanie potęg a^b i b^a
  • Potęga: znalezienie brakującej podstawy

MA.1.A.4.i: potrafią zapisać iloczyn równych czynników w postaci potęgi i odwrotnie (np. 15 · 15 · 15 = 15³ ; a · a · a · a = a⁴). potrafią stosować prawo rozdzielności mnożenia względem dodawania przy przekształcaniu wyrażeń (np. a · (b + c) = a · b + a · c = ab + ac). potrafią sensownie zaokrąglać wyniki obliczeń. Rozszerzenie: rozumieją konwencje dotyczące zapisu wyrażeń algebraicznych (np. abc = a · b · c, ale 789 ≠ 7 · 8 · 9).

Typy zadań: Kwadrat i sześcian liczby (kl. 4–6) · Kwadrat ułamka (kl. 5–6) · Potęga liczby naturalnej: wybierz wynik (kl. 5–6) · Potęga ułamka: wybierz mianownik (kl. 5–6) · Potęgi małych liczb: uporządkuj (kl. 4–6) · Potęga: brakująca podstawa (kl. 5–6) · Potęgi: porównaj a^b i b^a (kl. 5–6)

Zaokrąglanie liczb dziesiętnych: do dziesiątych i setnych

Twoje dziecko uczy się zaokrąglać liczby dziesiętne do dziesiątych lub setnych, sprawdzając cyfrę następującą po miejscu zaokrąglenia.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7 Państwa dziecko zaokrągla liczby dziesiętne do dziesiątych i do setnych. Przy tym patrzy na cyfrę znajdującą się bezpośrednio za pozycją zaokrąglenia: jeśli jest to 4 lub mniej, cyfra na pozycji zaokrąglenia pozostaje bez zmian. Jeśli jest to 5 lub więcej, zaokrągla się w górę. Zatem 1.745 zaokrąglone do dziesiątych daje 1.7, natomiast zaokrąglone do setnych daje 1.75.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy dzieci po prostu odrzucają wszystkie cyfry za pozycją zaokrąglenia. Z 1.78 wychodzi wtedy 1.7 zamiast 1.8. Często zdarza się też błąd przeniesienia: przy 0.96 zaokrąglonym do dziesiątych dzieci piszą 0.9, ponieważ pomijają 6. Poprawnie jest 1.0, bo 9 zamienia się w 10 i powoduje przeniesienie na miejsce jedności.

W karcie pracy do tego tematu Państwa dziecko znajdzie cztery rodzaje zadań, każdy z rozwiązaniami:

  • Zaokrąglanie do dziesiątych: bezpośrednie zaokrąglanie liczb do jednego miejsca po przecinku.
  • Zaokrąglanie do setnych: zaokrąglanie liczb do dwóch miejsc po przecinku.
  • Zaokrąglanie do dziesiątych: wybierz wynik: wybór poprawnego zaokrąglonego wyniku spośród kilku podanych.
  • Zaokrąglanie do dziesiątych: prawda czy fałsz: ocena, czy podany zaokrąglony wynik jest poprawny.

Dwa ostatnie rodzaje zadań dobrze nadają się do wykrywania typowych błędów, takich jak odrzucanie cyfr czy brak przeniesienia.

MA.1.A.4.g: rozpoznawać liczby podzielne przez 2, 5, 10, 100, 1'000. potrafić zaokrąglać liczby dziesiętne (np. 17'456 do setek; 1.745 do dziesiątych).
MA.1.A.4.i: potrafią zapisać iloczyn równych czynników w postaci potęgi i odwrotnie (np. 15 · 15 · 15 = 15³ ; a · a · a · a = a⁴). potrafią stosować prawo rozdzielności mnożenia względem dodawania przy przekształcaniu wyrażeń (np. a · (b + c) = a · b + a · c = ab + ac). potrafią sensownie zaokrąglać wyniki obliczeń. Rozszerzenie: rozumieją konwencje dotyczące zapisu wyrażeń algebraicznych (np. abc = a · b · c, ale 789 ≠ 7 · 8 · 9).
MA.1.C.1.i: potrafią odróżniać wyniki dokładne od zaokrąglonych. w zależności od sytuacji decydują, czy operować wartościami zaokrąglonymi, czy dokładnymi (np. √2 lub 1.41).

Typy zadań: Zaokrąglanie do części dziesiątych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zaokrąglij do części dziesiątych (kl. 5–6) · Zaokrąglij do części setnych (kl. 5–6)

Rozwiązywanie dwóch równań jednocześnie

Państwa dziecko uczy się rozpatrywać jednocześnie dwa równania z niewiadomymi x i y oraz znajdować parę liczb, która spełnia oba równania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko na tej lekcji uczy się wyznaczać, dla dwóch równań z niewiadomymi x i y, parę liczb, która spełnia oba równania jednocześnie. Zadania dotyczą zbioru liczb wymiernych, z którym pracuje klasa. Program nauczania wymienia ponadto wyznaczanie punktu przecięcia dwóch prostych algebraicznie i graficznie; szablony zadań z tego działu nie pokazują jednak osobnej formy zadania, lecz przede wszystkim rachunki.

Typowy błąd: dziecko oblicza jedną wartość, podstawia ją do jednego z dwóch równań i uznaje zadanie za zakończone. Taka para często pasuje wtedy tylko do tego jednego równania. Przy rozwiązywaniu zdarzają się też błędy znaku, gdy jedno równanie odejmuje się od drugiego. Dlatego najważniejszym krokiem jest sprawdzenie w obu równaniach.

W kartach pracy z tego działu występują trzy rodzaje zadań:

  • Liniowy układ równań: Oblicza się obie niewiadome.
  • Układ równań: czy para jest rozwiązaniem? Podaną parę liczb podstawia się do obu równań, a dziecko rozstrzyga, czy pasuje.
  • Układ równań: wybierz x Niewiadoma x jest w centrum zadania; dokładne ustawienie znajdą Państwo na karcie pracy.

Karty do wydruku zawierają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo dobrze sprawdzić rachunki dziecka.

MA.1.A.4.m: Potrafią przekształcać wyrażenia wymierne z dwumianami. Potrafią stosować prawa działań w wyrażeniach z potęgami i pierwiastkami oraz w liczbach zapisanych w notacji wykładniczej. Potrafią rozwiązywać równania wymierne z niewiadomą w mianowniku (np. 3/x + 2 = 4/x + 3) i równania z parametrem (np. ax + a = 7). Potrafią rozwiązywać układy równań liniowych z 2 niewiadomymi.
MA.3.A.3.j: potrafią wyznaczyć punkt przecięcia dwóch prostych algebraicznie i graficznie.

Typy zadań: Układ dwóch równań (kl. 8) · Układ równań: czy para jest rozwiązaniem? (kl. 8) · Układ równań: wstaw znak (kl. 8) · Układ równań: wybierz wartość x (kl. 8) · Układ równań: znajdź błąd (kl. 8)

Dodawanie i odejmowanie ułamków o różnych mianownikach

Twoje dziecko uczy się dodawać i odejmować ułamki o różnych mianownikach, najpierw sprowadzając je do wspólnego mianownika.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania opisuje tę umiejętność dla całego etapu, a nie tylko dla klasy 7. Wymienia ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50 i 100, które na modelu prostokąta skraca się, rozszerza, dodaje i odejmuje. Co z tego konkretnie ćwiczy się w klasie 7, pokazują typy zadań na tej stronie.

Typowym błędem jest dodawanie lub odejmowanie liczników i mianowników osobno. Z ½ + ⅓ wychodzi wtedy błędnie 2/5, mimo że ½ i ⅓ to części o różnej wielkości. Przy odejmowaniu dzieci często liczą licznik minus licznik i mianownik minus mianownik: ¾ − ½ daje wtedy 2/2. Powód jest taki, że mianownik określa wielkość części. Dodawać lub odejmować można tylko części tej samej wielkości. Dlatego oba ułamki trzeba najpierw sprowadzić do wspólnego mianownika, na przykład ½ + ⅓ = 3/6 + 2/6 = 5/6.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Dodawanie: „Dodawanie ułamków o różnych mianownikach”, „Dodawanie ułamków o różnych mianownikach: zadanie tekstowe”, „Ułamki o różnych mianownikach: wybierz sumę” oraz „Ułamki o różnych mianownikach: prawda czy fałsz”
  • Odejmowanie: „Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach”, „Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: licznik”, „Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: wybierz” oraz „Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: prawda/fałsz”
  • Sprowadzanie do wspólnego mianownika: „Ułamki o różnych mianownikach: licznik po sprowadzeniu do wspólnego mianownika” ćwiczy kluczowy krok, w którym licznik trzeba poprawnie przeliczyć.

Zadania „prawda czy fałsz” szczególnie dobrze nadają się do wspólnego wychwytywania typowych błędów i uzasadniania ich.

MA.1.A.3.f: potrafią dodawać i odejmować liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących (w pamięci lub z zapisywaniem własnych sposobów obliczeń, np. 30.8 + 5.6). potrafią skracać, rozszerzać, dodawać i odejmować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokątnym. potrafią wykonywać działania podstawowe za pomocą kalkulatora.
MA.1.C.1.g: potrafią przedstawiać i opisywać za pomocą odpowiednich modeli sumy, różnice i iloczyny ułamków oraz liczb dziesiętnych (np. iloczyn: ⅓ z ¾ z użyciem modelu prostokątnego; suma: ½ + ¼ z użyciem modelu kołowego).

Typy zadań: Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: prawda/fałsz (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: znajdź błąd (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: znajdź błąd (kl. 5–6) · Dodaj ułamki o różnych mianownikach (kl. 5–6) · Dodawanie ułamków o różnych mianownikach: z treścią (kl. 5–6) · Odejmij ułamki o różnych mianownikach (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: licznik (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: wybierz (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: licznik po sprowadzeniu (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: wybierz sumę (kl. 5–6)

Zamienianie zadań tekstowych na równania

Państwa dziecko uczy się zapisywać zadanie z tekstu jako równanie z jedną niewiadomą i rozwiązywać to równanie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi przetłumaczyć zagadkę liczbową lub zadanie tekstowe na równanie z jedną niewiadomą i je rozwiązać. Przykład z programu nauczania: myślimy o liczbie, potrajamy ją i powiększamy wynik o 3, wtedy wychodzi 33. Z tego powstaje równanie 3·x + 3 = 33, a jego rozwiązaniem jest x = 10. Program nauczania nie podaje dla tego celu stałego zakresu liczb, lecz właśnie takie przykłady.

Typowe źródło błędów leży w kolejności kroków rachunkowych. Zwroty „potrojono“ i „powiększono o 3“ bywają czasem źle złożone, na przykład w 3·(x + 3) = 33, albo pomija się „+ 3“. Równanie wtedy nie pasuje do tekstu, nawet jeśli dalsze obliczenia są poprawne. Dlatego warto najpierw przeczytać tekst zdanie po zdaniu i ustalić niewiadomą.

Na tym poziomie w tym dziale najczęściej występują przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Równanie z tekstu: Jaką liczbę pomyślano?
  • Równanie dla wartości początkowej: Zadania tekstowe, w których szukana jest wartość początkowa.
  • Równanie z niewiadomą: Spośród kilku równań wybierz odpowiednie.
  • Równanie z niewiadomą: Rozstrzygnij, czy podane równanie pasuje do tekstu (prawda czy fałsz).

MA.1.C.2.h: potrafią matematyzować i wymyślać zagadki liczbowe (np. jeśli liczbę potroimy i powiększymy o 3, otrzymamy 33). potrafią numerycznie opisywać ciągi figur (np. liczbę widocznych ścian w wieżach z 1, 2, 3, 4, ... kostek).
MA.3.C.3.g: Rozszerzenie: potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory i równania funkcji liniowych w sytuacjach praktycznych (np. równanie funkcji y = 2x + 3 z cena = 2 · liczba + 3).

Typy zadań: Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: znajdź błąd (kl. 5–6) · Równanie z treści: jaką liczbę pomyślano (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą na początku: z treścią (kl. 5–6)

Kontynuowanie ciągów liczbowych według reguły

Dziecko uczy się kontynuować ciąg liczbowy według reguły i wyznaczać poszczególne wyrazy, na przykład gdy krok jest zawsze taki sam.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 7. klasie dziecko rozpoznaje, co powtarza się od wyrazu do wyrazu, i kontynuuje ciąg dalej. Plan nauczania podaje przykłady takie jak 90, 81, 70, 57, ... lub 1, 3, 6, 10, 15, ..., czyli również ciągi o różnych krokach. Zadania w tej klasie dotyczą jednak przede wszystkim ciągów o stałym kroku (zawsze dodajemy tyle samo) i ciągów o stałym czynniku (zawsze mnożymy przez tę samą liczbę), a także ciągów figur, w których z liczby kwadratów lub sześcianów w figurach 1, 2, 3 ... wyprowadza się regułę.

Typowe jest to, że w ciągach o stałym czynniku, takich jak 2, 4, 8, 16, ..., zamiast mnożyć, po prostu dodaje się, np. 2, 4, 6, 8. Dziecko wtedy przyjmuje pierwszą różnicę jako regułę, mimo że ciąg zbudowany jest według innego działania. W ciągach figur często liczy się tylko nowo dołożoną figurę zamiast łącznej liczby, albo numer figury myli się z liczbą elementów. W pytaniach typu „który wyraz ciągu to 25?” pomaga rozpatrywanie osobno wartości i położenia.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Ciąg: zawsze dodajemy tyle samo oraz zawsze mnożymy przez tę samą liczbę: znaleźć regułę i dopisać dalszy ciąg
  • Rozpoznać regułę i kontynuować ciąg
  • Ciąg o stałym kroku: określić pierwszy wyraz, ustalić, który wyraz jest daną liczbą, wybrać wyraz lub rozstrzygnąć, czy stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe
  • Wzory figur: ile kwadratów ma figura n?

MA.1.B.3.d: potrafią postępować według instrukcji dotyczących sekwencji działań (np. w schematach blokowych) oraz wykorzystywać je przy badaniu struktur arytmetycznych (np. 1. Zacznij od liczby dwucyfrowej / 2. Jeżeli liczba jest parzysta: podziel przez 2, w przeciwnym razie: pomnóż przez 3 i dodaj 1 / 3. Powtórz 2.).
MA.1.C.2.f: potrafią przedstawiać na rysunku ciągi liczbowe i iloczyny (np. 14 · 14 za pomocą krzyża mnożenia; ciąg liczb 1, 3, 6, 10, ... za pomocą kropek).
MA.1.C.2.g: potrafią na przykładach konkretyzować prawidłowości w zbiorze liczb naturalnych (np. liczby kwadratowe mają nieparzystą liczbę dzielników → 16: 1, 2, 4, 8, 16). potrafią przedstawiać i porównywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10 oraz interpretować ich przedstawienia (np. model kołowy, model prostokątny, oś liczbowa). potrafią opisywać ciągi liczb wymiernych dodatnich (np. ½, ¼, ⅛, ...; 0.7, 0.77, 0.777, ...).
MA.1.C.2.h: potrafią matematyzować i wymyślać zagadki liczbowe (np. jeśli liczbę potroimy i powiększymy o 3, otrzymamy 33). potrafią numerycznie opisywać ciągi figur (np. liczbę widocznych ścian w wieżach z 1, 2, 3, 4, ... kostek).
MA.3.A.3.c: potrafią kontynuować liniowe i nieliniowe ciągi liczbowe (np. 90, 81, 70, 57, ...; 1, 4, 9, 16, ...; 1, 3, 6, 10, 15, ...).

Typy zadań: Ciąg o stałym kroku: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ciąg o stałym kroku: wybierz wyraz (kl. 4–6) · Ciąg o stałym kroku: znajdź błąd (kl. 4–6) · Ciąg: dodawaj ten sam krok (kl. 4–6) · Ciąg: mnóż przez tę samą liczbę (kl. 4–6) · Ciąg o stałym kroku: który to wyraz (kl. 5–6) · Ciąg o stałym kroku: pierwszy wyraz (kl. 5–6) · Odczytaj regułę ciągu i licz dalej (kl. 4–6) · Wzór z figur: ile kwadracików w figurze n (kl. 4–6)

Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych

Twoje dziecko odczytuje współrzędne zaznaczonego punktu i podaje je we właściwej kolejności: najpierw wartość poziomą, a potem pionową.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko potrafi przy zaznaczonym punkcie w układzie współrzędnych odczytać obie wartości i zapisać je jako parę, na przykład (3|2). Pierwsza wartość to współrzędna x, mierzona poziomo od punktu zerowego, druga to współrzędna y, mierzona pionowo. Podstawa programowa dla tego działu obejmuje także współrzędne ujemne i niecałkowite. Które konkretnie zakresy liczbowe obowiązują w klasie 7, nie wynika z wzorów zadań tego działu.

Częstym błędem jest zamiana obu wartości miejscami. Dziecko zapisuje (2|5), mimo że punkt leży 5 kratek w prawo i 2 w górę, albo liczy na niewłaściwej osi. Kolejność jest ustalona: najpierw poziomo, potem pionowo. Kto tego świadomie nie sprawdza, łatwo ją myli.

Zadania w tym dziale mają następujące formy:

  • Odczytywanie współrzędnych punktu: Zapisuje się współrzędną x i y zaznaczonego punktu.
  • Współrzędna punktu: prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza, czy podana współrzędna jest poprawna.
  • Współrzędna punktu: wybierz pierwszą lub drugą: Dziecko określa, która wartość jest współrzędną poziomą, a która pionową.

Do każdego tematu dostępne są karty pracy do druku z rozwiązaniami. Rysowanie punktów i figur na podstawie współrzędnych znajduje się w podstawie programowej, ale w wzorach zadań tego działu nie jest oferowane jako osobne zadanie.

MA.2.A.1.h: rozumieją i stosują pojęcia: współrzędne, widok, widok z boku, widok z góry, widok z przodu.
MA.2.A.1.j: rozumieją i używają pojęć: współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, pole powierzchni bocznej, graniastosłup, walec. potrafią charakteryzować trójkąty i czworokąty ze względu na kąty, równoległość, przekątne, długości boków.
MA.2.C.4.d: potrafią rysować figury w układzie współrzędnych, przesuwać je poziomo i pionowo oraz podawać współrzędne wierzchołków.
MA.2.C.4.f: potrafią rysować figury na podstawie współrzędnych oraz określać współrzędne punktów (np. rozpinać i rysować figury na geotablicy według współrzędnych).
MA.2.C.4.h: potrafią w skali przedstawiać wzajemne położenie obiektów w układzie współrzędnych (np. plac szkolny).
MA.2.C.4.i: potrafią przedstawiać figury w prostokątnym układzie współrzędnych (także o ujemnych i niecałkowitych współrzędnych). potrafią w układzie współrzędnych obliczać odległości i pola figur.
MA.3.A.1.j: rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $).

Typy zadań: Odczytaj współrzędne punktu (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wstaw znak (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wybierz drugą (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wybierz pierwszą (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: znajdź błąd (kl. 5–6) · Układ współrzędnych na mapie: odczytaj położenie (kl. 5–6)

Nazywanie trójkątów według boków i kątów

Dziecko uczy się poprawnie nazywać trójkąty według boków (równoboczne, równoramienne, trójkąty bez równych boków) oraz według kątów (ostrokątne, prostokątne, rozwartokątne).

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi zaklasyfikować trójkąt na podstawie jego boków i kątów. Ze względu na boki rozróżnia trójkąty równoboczne (wszystkie trzy boki są równe), równoramienne (dwa boki równej długości, ramiona) oraz trójkąty bez boków równej długości. Ze względu na kąty rozróżnia trójkąty ostrokątne (wszystkie kąty mniejsze niż 90°), prostokątne (jeden kąt prosty) oraz rozwartokątne (jeden kąt większy niż 90°). Plan nauczania nie określa dla tego zakresu liczb; chodzi o zrozumienie pojęć i ich poprawne stosowanie.

Częstym błędem jest nazywanie trójkąta według wyglądu rysunku zamiast według danych. Trójkąt, który wygląda mniej więcej jednakowo, zostaje wtedy nazwany równobocznym, mimo że boki mają różne długości. Drugim typowym błędem jest założenie, że trójkąt równoboczny i równoramienny wykluczają się nawzajem. Tymczasem każdy trójkąt równoboczny jest także równoramienny; pojęcie nadrzędne obejmuje pojęcie podrzędne. Często zapomina się też, że trójkąt można nazwać jednocześnie według obu kryteriów, np. jako równoramienny i rozwartokątny.

W zadaniach to pojęcie pojawia się w następujących formach, które są dostępne jako drukowane karty pracy z rozwiązaniami:

  • Rodzaj trójkąta ze względu na boki: Trójkąty są klasyfikowane na podstawie długości ich boków.
  • Rodzaj trójkąta ze względu na kąty: Trójkąty są klasyfikowane na podstawie miar ich kątów.
  • Rodzaje trójkątów: pojęcia nadrzędne i podrzędne: Dziecko ustala relacje między pojęciami, takimi jak równoboczny i równoramienny.
  • Rodzaje trójkątów: prawda czy fałsz: Stwierdzenia o trójkątach są sprawdzane i oceniane z uzasadnieniem.

MA.2.A.1.i: rozumieją i stosują pojęcia: środkowa boku, dwusieczna kąta, wysokość, prostopadła, podstawa, podstawa (figury przestrzennej), symetralna, ramię, siatka (rozwinięcie), okrąg opisany, okrąg wpisany, czworokąt, wielokąt, romb, równoległobok, deltoid, trapez, równoramienny, równoboczny, rozwartokątny, ostrokątny, symetria środkowa, obrót, punkt oryginalny, punkt obrazu, przystający, układ współrzędnych, dwuwymiarowy, trójwymiarowy. potrafią poprawnie oznaczać obiekty geometryczne: punkty, punkty obrazów, boki i kąty trójkątów i czworokątów.
MA.2.A.1.j: rozumieją i używają pojęć: współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, pole powierzchni bocznej, graniastosłup, walec. potrafią charakteryzować trójkąty i czworokąty ze względu na kąty, równoległość, przekątne, długości boków.

Typy zadań: Rodzaj trójkąta ze względu na boki (kl. 4–6) · Rodzaj trójkąta ze względu na kąty (kl. 4–6) · Rodzaje trójkątów: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Rodzaje trójkątów: zawieranie nazw (kl. 4–6)

Rozpoznawanie i nazywanie czworokątów

Twoje dziecko uczy się nazywać czworokąty na podstawie ich właściwości, na przykład po równoległych bokach, kątach, przekątnych i długościach boków.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi nazywać czworokąty, sprawdzając, jakie cechy ma dana figura: czy przeciwległe boki są równoległe, jakie kąty występują, czy boki mają tę samą długość. Podstawy programowe podają do tego pojęcia takie jak równoległobok, romb, deltoid i trapez. Nie podają zakresu liczb, ponieważ chodzi tu o kształt i własności, a nie o rachunki.

Typowe jest to, że dzieci nazywają figurę według jej wyglądu zamiast według jej własności. Czworokąt wydaje się równoległy, choć jego boki nie są równoległe, albo kwadrat uważa się za coś innego niż prostokąt. Powód: nazwa zależy od własności, a nie od pierwszego wrażenia. Kto nie sprawdza boków, błędnie liczy pary boków równoległych.

Na kartach pracy w tym dziale występują cztery typy zadań: Jak nazywa się ten czworokąt?, Pary boków równoległych: prawda czy fałsz?, Ile jest par boków równoległych? oraz Czy kwadrat jest też prostokątem?. Rozwiązania są podane przy każdym zadaniu, dzięki czemu można dobrze prześledzić odpowiedzi dziecka.

MA.2.A.1.i: rozumieją i stosują pojęcia: środkowa boku, dwusieczna kąta, wysokość, prostopadła, podstawa, podstawa (figury przestrzennej), symetralna, ramię, siatka (rozwinięcie), okrąg opisany, okrąg wpisany, czworokąt, wielokąt, romb, równoległobok, deltoid, trapez, równoramienny, równoboczny, rozwartokątny, ostrokątny, symetria środkowa, obrót, punkt oryginalny, punkt obrazu, przystający, układ współrzędnych, dwuwymiarowy, trójwymiarowy. potrafią poprawnie oznaczać obiekty geometryczne: punkty, punkty obrazów, boki i kąty trójkątów i czworokątów.
MA.2.A.1.j: rozumieją i używają pojęć: współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, pole powierzchni bocznej, graniastosłup, walec. potrafią charakteryzować trójkąty i czworokąty ze względu na kąty, równoległość, przekątne, długości boków.

Typy zadań: Czworokąty: ile par boków równoległych? (kl. 4–6) · Jak nazywa się ten czworokąt? (kl. 5–6) · Pary boków równoległych: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Pary boków równoległych: wstaw znak (kl. 4–6) · Czworokąty: czy kwadrat to też prostokąt (kl. 5–6)

Ostrosłupy: obliczanie objętości i pola powierzchni

Twoje dziecko oblicza objętość i pole powierzchni ostrosłupów prawidłowych czworokątnych, wyznaczając przy tym także brakujące wysokości.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko oblicza objętość i pole powierzchni ostrosłupów, przede wszystkim ostrosłupów prawidłowych czworokątnych. W tym celu podstawia dane wielkości, takie jak krawędź podstawy i wysokość, do odpowiednich wzorów. Potrafi też wyznaczyć brakującą wysokość na podstawie pozostałych danych. Plan nauczania nie podaje dla tego zagadnienia konkretnego zakresu liczb.

Typowe błędy pojawiają się w dwóch miejscach. Po pierwsze, mylona jest wysokość ściany bocznej z wysokością ostrosłupa. Wysokość ostrosłupa jest prostopadła do podstawy, natomiast wysokość ściany bocznej leży w danej ścianie bocznej. Po drugie, przy objętości zapomina się o czynniku 1/3, przez co wynik wychodzi trzy razy za duży. Przy polu powierzchni często nie uwzględnia się ściany bocznej lub podstawy.

Do tego tematu istnieją następujące typy zadań, każdy z kartą pracy i rozwiązaniem:

  • Ostrosłup: brakująca wysokość – obliczenie wysokości na podstawie pozostałych danych; często potrzebne jest do tego twierdzenie Pitagorasa.
  • Pole powierzchni ostrosłupa: wybierz wynik – rozpoznanie poprawnego wyniku spośród kilku odpowiedzi.
  • Pole powierzchni prawidłowego ostrosłupa czworokątnego – zsumowanie pola podstawy i wszystkich ścian bocznych.
  • Objętość ostrosłupa: wybierz wynik – rozpoznanie poprawnej objętości spośród kilku odpowiedzi.
  • Objętość prawidłowego ostrosłupa czworokątnego – pole podstawy razy wysokość, podzielone przez trzy.

MA.2.A.3.j: potrafią obliczać długości odcinków, pola i objętości w ostrosłupach, stożkach i kulach. potrafią wyznaczać kąty na podstawie sum kątów, twierdzenia Talesa, podobieństwa i przystawania.
MA.2.B.2.g: potrafią wyjaśnić wzory na objętość graniastosłupów i ostrosłupów (np. rozłożyć sześcian na ostrosłupy za pomocą przekrojów i wyznaczyć ich objętość). potrafią uzasadnić twierdzenia z geometrii płaszczyzny na przykładach i rozumieć ich uzasadnienia (np. twierdzenie Pitagorasa, twierdzenie o kącie wpisanym, twierdzenie Talesa).

Typy zadań: Objętość ostrosłupa (kl. 8) · Objętość ostrosłupa krok po kroku (kl. 8) · Objętość ostrosłupa: dane zbędne (kl. 8) · Objętość ostrosłupa: wybierz wynik (kl. 8) · Pole powierzchni ostrosłupa (kl. 8) · Ostrosłup: brakująca wysokość (kl. 8) · Pole powierzchni ostrosłupa: wybierz wynik (kl. 8)

Mierzenie kątów za pomocą kątomierza

Dziecko uczy się mierzyć wielkość kąta za pomocą kątomierza i poprawnie odczytywać wartość.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na koniec klasy 7. dziecko powinno umieć mierzyć kąty za pomocą kątomierza. Podstawa programowa nie podaje dla tego celu określonego zakresu liczbowego. Zadania w tym obszarze pokazują jednak, czego konkretnie się oczekuje: odczytania kąta na kątomierzu, wybrania odpowiedniej wielkości kąta oraz oceny, czy stwierdzenia dotyczące pomiaru są prawdziwe czy fałszywe.

Typowy błąd pojawia się przy odczytywaniu. Kątomierz ma dwie skale stopniowe, opisane w przeciwnych kierunkach. Kto odczyta niewłaściwą skalę, dostaje wartość uzupełniającą do 180°: kąt 130° zostanie wtedy odczytany jako 50°. Pomocne jest więc pytanie, czy kąt jest ostry, czy rozwarty, zanim zapisze się wartość.

W tym obszarze przewidziane są przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Odczytywanie kąta na kątomierzu: Dziecko odczytuje liczbę stopni kąta na kątomierzu.
  • Kątomierz: wybierz wielkość kąta: Dziecko wybiera z kilku podanych wartości prawidłową wielkość kąta.
  • Kątomierz: prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza pomiar lub stwierdzenie i ocenia, czy jest ono poprawne.

MA.2.C.2.g: potrafią prześledzić składanie papieru, szkice i rysunki, opisywać je i sprawdzać. potrafią przenosić kąty i mierzyć kąty za pomocą geotrójkąta. potrafią za pomocą komputera rysować, zmieniać i rozmieszczać figury. potrafią w środowisku programistycznym wprowadzać polecenia rysowania figur, zmieniać je i opisywać ich skutki (np. naprzód, obróć w lewo, naprzód).

Typy zadań: Odczytaj kąt z kątomierza (kl. 4–5) · Kątomierz w zadaniu tekstowym: zmierz kąt (kl. 4–5) · Kątomierz – ile brakuje do 180°: wstaw znak (kl. 5–6) · Kątomierz – ile brakuje do 180°: znajdź błąd (kl. 5–6) · Kątomierz: ile brakuje do 180° (kl. 5–6) · Kątomierz: ile brakuje do 180°: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Kątomierz: ile brakuje do 180°: wybierz wynik (kl. 5–6) · Kątomierz: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Kątomierz: różnica od kąta prostego (kl. 5–6) · Kątomierz: wstaw znak (kl. 4–5) · Kątomierz: wybierz miarę kąta (kl. 4–5) · Kątomierz: znajdź błąd (kl. 4–5)

Odległość między punktami o tej samej współrzędnej

Twoje dziecko określa odległość między dwoma punktami, które mają tę samą współrzędną x lub y, obliczając różnicę drugiej współrzędnej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się wyznaczać odległość między dwoma punktami w układzie współrzędnych, gdy oba mają tę samą współrzędną x albo tę samą współrzędną y. Punkty leżą wtedy na wspólnej pionowej lub poziomej linii siatki, a odległość to różnica drugiej współrzędnej. Na przykład A(2 | -3) i B(2 | 5) mają tę samą współrzędną x równą 2, ich odległość wynosi 5 - (-3) = 8. Podstawa programowa obejmuje figury o ujemnych i niecałkowitych współrzędnych; jakie liczby pojawiają się konkretnie w 7. klasie, pokazują zadania na karcie pracy.

Typowy błąd dotyczy wartości ujemnych: zamiast liczyć odległość przez punkt zerowy, odejmuje się liczby bez znaków. Od -3 do 5 wychodzi 5 - 3 = 2 zamiast 8. Drugim częstym błędem jest liczenie kratek siatki: wtedy same punkty są liczone razem z odcinkiem, przez co wynik jest o jeden za duży lub za mały.

Ćwiczenia do tego tematu składają się z trzech typów zadań:

  • Odległość punktów o tej samej współrzędnej: Dla dwóch danych punktów oblicza się odległość.
  • Odległość na linii siatki: prawda czy fałsz: Podane odległości są sprawdzane i oceniane jako prawdziwe lub fałszywe.
  • Wspólna współrzędna: wybierz liczbę: Rozpoznaje się, która liczba ustawia dwa punkty na tej samej linii siatki.

MA.2.C.4.d: potrafią rysować figury w układzie współrzędnych, przesuwać je poziomo i pionowo oraz podawać współrzędne wierzchołków.
MA.2.C.4.i: potrafią przedstawiać figury w prostokątnym układzie współrzędnych (także o ujemnych i niecałkowitych współrzędnych). potrafią w układzie współrzędnych obliczać odległości i pola figur.

Typy zadań: Odległość punktów na prostej kratki: prawda czy fałsz (kl. 6) · Odległość punktów na prostej kratki: znajdź błąd (kl. 6) · Odległość punktów o wspólnej współrzędnej (kl. 6) · Wspólna współrzędna punktów: wybierz liczbę (kl. 6)

Przeliczanie jednostek pola powierzchni i objętości

Dzieci przeliczają jednostki pola, takie jak km², m², dm², cm², a także hektary i ary, oraz zamieniają jednostki objętości na mniejsze jednostki.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7 dzieci przeliczają jednostki pola od kilometrów kwadratowych do milimetrów kwadratowych. Obejmuje to także hektary i ary: 1 ha = 100 a oraz 1 a = 100 m². Przy objętości rozpatruje się jednostki aż do milimetrów sześciennych. Zadania w tej klasie wymagają przede wszystkim zamiany na mniejsze jednostki objętości, na przykład 2 dm³ = 2000 cm³.

Typowym błędem jest przenoszenie reguły z długości. Ponieważ 1 m = 10 dm, wielu uczniów uważa, że także 1 m² = 10 dm² jest poprawne. W rzeczywistości obowiązuje 1 m² = 100 dm², ponieważ powierzchnia ma dwa wymiary. Przy objętości na każdym kroku dochodzi czynnik 1000 (1 dm³ = 1000 cm³). Dlatego liczby często nie zgadzają się o czynnik 10 lub 100.

Typowe zadania na kartach pracy to:

  • Przeliczanie na większą lub mniejszą jednostkę pola, na przykład 2,5 dm² na cm²
  • Przeliczanie hektarów na ary oraz przeliczanie arów na metry kwadratowe
  • Przeliczanie na mniejszą jednostkę objętości
  • Porównywanie jednostek pola, w których obok siebie stoją wielkości takie jak 3 m² i 350 dm²
  • Wybieranie odpowiedniego przeliczenia oraz rozstrzyganie, czy coś jest prawdziwe, czy fałszywe

Do wszystkich zadań dostępne są rozwiązania do wydrukowania.

MA.3.A.1.h: rozumieją i stosują pojęcia: proporcjonalność, pole powierzchni, objętość, zawartość, średnia, wykres kołowy, wykres słupkowy, wykres liniowy, dane, częstość, przypadek, pamięć. potrafią orientować się w wielkościach odniesienia: 1 m², 1 dm², 1 cm², 1 mm², 1 bit, 1 bajt, 1 kB. potrafią nazywać jednostki miar i używać ich skrótów: jednostki pola powierzchni (km², m², dm², cm², mm²), czas (d, h, min, s).
MA.3.A.1.i: potrafią orientować się w wielkościach referencyjnych: 1 m³, 1 dm³, 1 cm³. potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mega, giga, tera.
MA.3.A.1.j: rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $).
MA.3.A.2.i: potrafią szacować pola powierzchni i objętości [m³] w odpowiedniej jednostce miary oraz zamieniać je na sąsiednie jednostki miary. potrafią porównywać wielkości w sposób bezwzględny i względny (np. 120 sztuk lub 60% albo ⅗ danej ilości). potrafią mierzyć odległości i czas trwania do obliczeń prędkości.

Typy zadań: Jednostki pola: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Jednostki pola: wybierz zamianę (kl. 5–6) · Jednostki pola: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zamień ary na metry kwadratowe (kl. 5–6) · Zamień hektary na ary (kl. 5–6) · Zamień na mniejszą jednostkę objętości (kl. 5–6) · Zamień na mniejszą jednostkę pola (kl. 5–6) · Zamień na większą jednostkę pola (kl. 5–6) · Jednostki pola: porównaj wielkości (kl. 5–6)

Liczenie pieniędzy: budżet i korzystniejsza oferta

Twoje dziecko uczy się dodawać i odejmować kwoty w frankach i rappenach, obliczać budżet oraz porównywać oferty na podstawie ceny.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się tworzyć kwoty pieniędzy w frankach i rappenach, dodawać je i odejmować, na przykład 25 Fr. 60 Rp. + 14 Fr. 30 Rp. Przykłady z programu nauczania sięgają od kilku franków do około 125 franków. Ważne jest także, aby Twoje dziecko potrafiło odczytać rachunek: ciąg 125 Fr. + 4 Fr. + 4 Fr. + 4 Fr. − 34 Fr. oznacza mniej więcej „oszczędności, kieszonkowe, a potem zakup piłki”. Dziecko powinno też umieć szacować i zaokrąglać wyniki, aby je sprawdzać.

Typowy błąd pojawia się przy rappenach. Kto odczyta 2 Fr. 5 Rp. jako 2,5 franka, ten zapłacił za mało: to 2 Fr. 50 Rp. Podobnie przy dodawaniu zdarza się, że rappeny powyżej 100 nie zostają zamienione na franki. Również przy budżecie często giną wydatki, ponieważ nie odejmuje się wszystkich pozycji.

Na lekcjach Twoje dziecko spotka przede wszystkim następujące typy zadań, dostępne jako drukowane karty pracy z rozwiązaniami:

  • Porównywanie ofert: Które jest tańsze?
  • Zadanie z treścią o pieniądzach: Ile zostanie po zakupach?
  • Budżet: Wybierz, ile pozostaje.
  • Budżet: Prawda czy fałsz?
  • Korzystniejsza oferta: Wybierz cenę za sztukę, ponieważ przy opakowaniach dopiero cena za sztukę pokazuje, co naprawdę jest tańsze.
  • Korzystniejsza oferta: Prawda czy fałsz?

MA.3.A.1.j: rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $).
MA.3.A.2.d: potrafią tworzyć, dodawać i odejmować kwoty pieniężne w fr. i rp. (np. utworzyć 20 fr. z 2 · 5 fr. + 5 · 2 fr.; 25 fr. 60 rp. + 14 fr. 30 rp.). potrafią określać godziny na zegarach analogowych i cyfrowych.
MA.3.A.2.h: potrafią szacować, wyznaczać, porównywać, zaokrąglać wielkości (pieniądze, długości, ciężar lub masę, czas, pojemność [l]), wykonywać z nimi obliczenia, zamieniać na sąsiednie jednostki miar i zapisywać w dwóch jednostkach.
MA.3.C.3.e: potrafią nadawać znaczenie wyrażeniom arytmetycznym i tabelom (np. 125 fr. + 4 fr. + 4 fr. + 4 fr. - 34 fr. → 125 fr. oszczędności. 3 tygodnie po 4 fr. kieszonkowego. Zakup piłki za 34 fr.).

Typy zadań: Budżet: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Budżet: znajdź błąd (kl. 4–6) · Budżet: wybierz, ile zostanie (kl. 4–6) · Korzystniejsza oferta: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Korzystniejsza oferta: znajdź błąd (kl. 4–6) · Pieniądze w zadaniu: ile zostanie po zakupach (kl. 4–6) · Korzystniejsza oferta: wybierz cenę sztuki (kl. 4–6) · Porównanie ofert: zadanie z treścią, która tańsza (kl. 4–6) · Zakupy z groszami: szacowanie i reszta (kl. 4–5)

Porównywanie liczb: o ile więcej i ile razy

Dziecko uczy się porównywać dwie liczby na dwa sposoby: za pomocą różnicy (o ile jedna jest większa?) oraz za pomocą ilorazu (ile razy jest większa?).

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7 dziecko porównuje dwie liczby lub udziały, na przykład liczby mieszkańców, i odpowiada na pytanie, o ile jedna z nich jest większa, albo ile razy jest większa. Punkt programu nauczania podaje jako przykład liczby takie jak 12 000 i 30 000 mieszkańców. Obowiązuje on przez dłuższy etap niż tylko ta klasa. Zadania z tej klasy najlepiej pokazują, czego konkretnie się tu wymaga.

Typowe jest to, że dzieci mieszają oba pytania. Na pytanie "ile razy większa" odpowiadają różnicą, na przykład "18 000 więcej", zamiast podać stosunek. Drugi częsty błąd: porównuje się tylko liczby całkowite. W przykładzie z 12 000 mieszkańcami i 2 sklepami z zabawkami na każdy sklep przypada 6 000 mieszkańców. Przy 30 000 mieszkańcach i 8 sklepach jest to tylko 3 750. Kto porównuje tylko 30 000 z 12 000, nie zauważa, że liczba przypadająca na jeden sklep się odwraca.

Na lekcjach dziecko spotyka ten rodzaj zadań w następujących szablonach:

  • Porównanie przez różnicę: o ile większa
  • Porównanie przez iloraz: ile razy większa
  • Porównanie przez iloraz: ile razy więcej (zadanie tekstowe)
  • Liczba k razy większa
  • Ile razy większa: wybierz odpowiedź
  • O ile jedna liczba jest większa: wybierz odpowiedź

MA.3.A.3.f: potrafią wyznaczać i porównywać udziały (np. w X z 2 sklepami z zabawkami mieszka 12 000 osób; w Y z 8 sklepami z zabawkami mieszka 30 000 osób).

Typy zadań: Ile razy większa: wybierz odpowiedź (kl. 4–5) · Liczba k razy większa (kl. 4–5) · O ile jedna liczba jest większa: wybierz odpowiedź (kl. 4–6) · Porównanie ilorazem: ile razy więcej (zadanie) (kl. 4–6) · Porównanie ilorazem: ile razy większa liczba (kl. 4–6) · Porównanie różnicą: o ile większa liczba (kl. 4–6)

Nachylenie i wyraz wolny prostej

Twoje dziecko uczy się odczytywać współczynnik kierunkowy oraz wyraz wolny prostej albo obliczać je na podstawie dwóch punktów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi odczytać przy funkcji liniowej wyraz wolny, czyli miejsce, w którym prosta przecina oś y, oraz wyznaczyć współczynnik kierunkowy. Dodatkowo oblicza współczynnik kierunkowy prostej na podstawie dwóch danych punktów. Program nauczania wymaga dla całego etapu także rysowania wykresu oraz miejsca zerowego. Zestawy zadań dla klasy 7. w tym dziale nie obejmują tych dwóch części.

Często myli się współczynnik kierunkowy z wyrazem wolnym. Współczynnik kierunkowy pokazuje, jak mocno prosta rośnie lub maleje na każdym kroku w prawo, a wyraz wolny mówi jedynie, gdzie prosta przecina oś y. Przy obliczeniach z dwoma punktami często dzieje się tak: jeśli w różnicach odwrócona zostanie tylko jedna z kolejności odejmowania, znak wyniku jest niepoprawny. Przy prostych malejących czasem brakuje znaku minus.

Przykładowe zadania z tego tematu to:

  • odczytanie wyrazu wolnego z wykresu
  • odczytanie współczynnika kierunkowego z wykresu
  • współczynnik kierunkowy prostej przechodzącej przez dwa punkty
  • współczynnik kierunkowy: wybierz wynik
  • Funkcja liniowa: wyraz wolny: wybierz odpowiedź

MA.3.A.3.k: potrafią dla funkcji liniowych narysować wykres funkcji, wyznaczyć współczynnik kierunkowy, wyraz wolny (punkt przecięcia z osią y) oraz miejsce zerowe.

Typy zadań: Funkcja liniowa: wyraz wolny z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 8) · Wyraz wolny z wykresu (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy z wykresu (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy prostej przez dwa punkty (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy: wybierz wynik (kl. 8)

Miejsce zerowe: punkt, w którym wykres przecina oś x

Dziecko uczy się wyznaczać miejsce zerowe funkcji liniowej: wartość x, dla której wartość funkcji wynosi zero, a wykres przecina oś x.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 7. klasie dzieci powinny umieć wyznaczyć miejsce zerowe funkcji liniowej. Chodzi o wartość x, dla której wartość funkcji jest równa zero. Na wykresie jest to punkt, w którym prosta przecina oś x. Do tego punktu programu nauczania należy także rysowanie wykresu oraz rozpoznawanie współczynnika kierunkowego i wyrazu wolnego (punktu przecięcia z osią y). Jakie liczby się przy tym pojawiają, pokazują przykładowe zadania.

Typowym błędem jest pomylenie miejsca zerowego z punktem przecięcia z osią y. Oba punkty leżą na osiach, a często zamiast y = 0 liczy się z x = 0. Wtedy wychodzi wyraz wolny, a nie miejsce zerowe. Pomocne pytanie: na której osi leży szukany punkt?

Zadania na ten temat to na przykład:

  • Miejsce zerowe funkcji liniowej: wyznacz miejsce, w którym wykres przecina oś x.
  • Funkcja liniowa: argument dla wartości funkcji: dla danej wartości funkcji znajdź odpowiednią liczbę x.
  • Miejsce zerowe: prawda czy fałsz: oceń, czy podane stwierdzenia o miejscach zerowych są prawdziwe, czy fałszywe.
  • Argument funkcji: wybierz liczbę: wybierz z podanych liczb właściwą wartość x.

MA.3.A.3.k: potrafią dla funkcji liniowych narysować wykres funkcji, wyznaczyć współczynnik kierunkowy, wyraz wolny (punkt przecięcia z osią y) oraz miejsce zerowe.

Typy zadań: Argument funkcji: wybierz liczbę (kl. 8) · Miejsce zerowe funkcji liniowej (kl. 8) · Miejsce zerowe funkcji liniowej: dane zbędne (kl. 8) · Miejsce zerowe: prawda czy fałsz (kl. 8) · Miejsce zerowe: wstaw znak (kl. 8) · Miejsce zerowe: znajdź błąd (kl. 8) · Funkcja liniowa: argument dla danej wartości (kl. 8)

Odczytywanie danych z tabel i wykresów

Dziecko odczytuje wartości z tabel i diagramów słupkowych, porównuje je i sprawdza stwierdzenia, wykonując własne obliczenia.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi odczytywać wartości z tabel i wykresów słupkowych, zadawać własne pytania na ich temat i odpowiadać na nie za pomocą obliczenia. Porównuje na przykład dwa wiersze, ustala różnicę między największą a najmniejszą wartością i sprawdza, czy dane zdanie na temat danych jest prawdziwe. Punkty planu nauczania nie podają w tym celu stałego zakresu liczb, lecz przykłady z życia codziennego, takie jak drogi do szkoły, zwierzęta domowe czy ceny.

Typowym błędem jest odczytanie z niewłaściwego wiersza, kolumny lub kategorii. Na wykresach słupkowych często przeoczana jest skala: słupek nie oznacza automatycznie liczby 1, gdy pojedyncze kratka przedstawia kilka jednostek. Przy pytaniu „o ile więcej” czasem oblicza się stosunek zamiast różnicy, czyli „dwa razy więcej” zamiast „o ile więcej”. Błąd często tkwi już w dokładnym zrozumieniu pytania.

W kartach pracy do tego tematu pytania o odczytywanie występują zazwyczaj w tych formach:

  • Tabela: o ile więcej według tabeli?
  • Tabela: różnica między największą a najmniejszą wartością
  • Tabela: ile grup znajduje się powyżej liczby?
  • Tabela: która kategoria ma najwięcej?
  • Wykres słupkowy: o ile więcej
  • Różnica dwóch wierszy: wybierz poprawną odpowiedź
  • Różnica dwóch wierszy: prawda czy fałsz

MA.3.B.1.i: potrafią sprawdzać wyniki i stwierdzenia dotyczące zależności funkcyjnych, w szczególności poprzez interpretację tabel, wykresów i diagramów (np. dojazd do pracy rowerem i pociągiem z X do Y trwa krócej i jest tańszy niż dojazd samochodem).
MA.3.B.2.b: potrafią systematycznie kombinować i modyfikować (np. tworzenie par z 6 dziećmi). potrafią formułować pytania dotyczące danych statystycznych i na nie odpowiadać (np. najdłuższa droga do szkoły jest ponad dwa razy dłuższa niż najkrótsza; większość dzieci mieszka mniej niż 1 km od szkoły).
MA.3.C.1.b: potrafią zbierać dane dotyczące liczebności, długości i cen, rejestrować je, porządkować i interpretować (np. listy kreskowe liczby oczek wyrzucanych w rzucie kostką; wzrost ciała). potrafią przedstawiać liczebności zbiorów z otoczenia (np. 7 dzieci o blond włosach – 7 kratek, 5 dzieci o brązowych włosach – 5 kratek).
MA.3.C.1.d: potrafią przedstawiać w tabelach i diagramach oraz interpretować dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen (np. dotyczące zwierząt domowych). potrafią przeprowadzać doświadczenia losowe, rejestrować ich wyniki i je interpretować (np. 50 razy rzucać dwiema kostkami).
MA.3.C.1.e: potrafią statystycznie zbierać, porządkować, przedstawiać i interpretować dane (np. drogi do szkoły: odległość, środki transportu, czas trwania).
MA.3.C.1.j: potrafią na podstawie danych ustalać zależności między różnymi wielkościami (np. zależność między przebiegniętą odległością a zwycięstwem w piłce nożnej); potrafią rozwiązywać i porównywać problemy społeczne (np. profilaktyka wypadków), ekonomiczne (np. oprocentowanie, rabat, leasing) i ekologiczne (np. zużycie wody, utylizacja odpadów) oraz porównywać dane liczbowe wyrażone bezwzględnie i względnie.
MA.3.C.2.d: potrafią zadawać pytania dotyczące tekstów, tabel i diagramów, wykonywać własne obliczenia oraz interpretować i sprawdzać wyniki.

Typy zadań: Diagram słupkowy: o ile więcej (kl. 2–4) · Tabela: która kategoria ma najwięcej? (kl. 2–4) · Tabela: o ile więcej według zestawienia? (kl. 2–4) · Różnica dwóch wierszy: prawda czy fałsz (kl. 2–4) · Różnica dwóch wierszy: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 2–4) · Tabela: ile grup przekracza podaną liczbę? (kl. 2–4) · Tabela: o ile różni się największa od najmniejszej? (kl. 2–4)

Systematyczne zliczanie możliwości

Dziecko uczy się wypisywać w uporządkowany sposób wszystkie możliwości danej kombinacji, dzięki czemu potrafi wiarygodnie policzyć, ile jest par lub kombinacji.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się, by przy kombinacjach wszystkie możliwości zapisywać w uporządkowany sposób, a następnie je zliczać, na przykład ile par można utworzyć z dwóch zbiorów. Punkty planu nauczania podają jako przykłady sytuacje z dłuższego okresu, na przykład liczby dwucyfrowe zbudowane z cyfr 1, 2, 3 lub tworzenie par z sześciorga dzieci. Dla klasy 7 zadania tego obszaru pokazują, co konkretnie się ćwiczy.

Typowe jest to, że dzieci zapisują możliwości bez planu i przy tym przeoczają jakąś kombinację albo liczą ją dwa razy. Pomaga stały schemat działania, na przykład najpierw wszystkie możliwości z pierwszą częścią, potem z drugą i tak dalej. Kto tylko szacuje i nie sprawdza listy pod kątem kompletności, często otrzymuje błędną liczbę i nie zauważa tego błędu.

Zadania tego obszaru pytają na przykład:

  • Ile różnych par jest możliwych?
  • Ile różnych kombinacji jest możliwych?
  • Ile kombinacji wynika z trzech rodzajów?
  • Zapisz wszystkie kombinacje.
  • Ile par pozostaje, gdy jedna część się zepsuje, lub ile dochodzi, gdy dochodzi jedna dodatkowa część?
  • Gdy znana jest liczba par: ile części ma drugi zbiór?

MA.3.B.2.a: potrafią zmieniać, układać i zapisywać ułożenia (np. liczby dwucyfrowe z cyfr 1, 2, 3; drogi o jednakowej długości na schematycznym planie miasta; rozmieszczenia miejsc siedzących trzech dzieci). potrafią oszacować możliwość wpływania na sytuacje (np. możliwość wpływania na pogodę; możliwość wpływania na czas trwania drogi do szkoły).
MA.3.B.2.b: potrafią systematycznie kombinować i modyfikować (np. tworzenie par z 6 dziećmi). potrafią formułować pytania dotyczące danych statystycznych i na nie odpowiadać (np. najdłuższa droga do szkoły jest ponad dwa razy dłuższa niż najkrótsza; większość dzieci mieszka mniej niż 1 km od szkoły).
MA.3.B.2.c: potrafią badać dające się przeliczyć kombinacje i permutacje, notować obserwacje oraz sprawdzać stwierdzenia (np. kombinacje cyfr w szyfrowym zamku rowerowym; permutacje liter ADEN, ADNE, AEDN, ...).
MA.3.B.2.d: potrafią w przeliczalnych wariacjach i kombinacjach systematycznie zapisać wszystkie możliwości (np. liczby z cyframi 1, 2, 3 z powtórzeniami i bez powtórzeń: 123, 132, 213, 231, 312, 321, 112, 121, 211, ...).

Typy zadań: Kombinacje: ile różnych par można ułożyć? (kl. 2–4) · Ile różnych par: prawda czy fałsz (kl. 2–4) · Ile różnych par: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 2–4) · Wypisz wszystkie kombinacje (kl. 2–4) · Kombinacje: ile kombinacji z trzech rodzajów? (kl. 3–4) · Kombinacje: ile par zostaje po wycofaniu jednej rzeczy? (kl. 3–4) · Kombinacje: o ile więcej par po dołożeniu rzeczy? (kl. 3–4) · Znana liczba par: ile było w drugim zbiorze (kl. 3–4)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się na matematyce w 7. klasie?

W 7. klasie rozpoczyna się 3. cykl: liczby ujemne oraz podstawowe działania na liczbach wymiernych, mnożenie i dzielenie ułamków, potęgi, czynniki pierwsze oraz zasada „najpierw mnożenie i dzielenie, potem dodawanie i odejmowanie”. Wyrażenia z zmiennymi upraszcza się, a równania rozwiązuje się. W geometrii: mierzenie i obliczanie kątów, podział trójkątów i czworokątów, pole trójkąta, równoległoboku i trapezu, konstrukcje cyrklem i ekierką. Do tego obliczenia procentowe, skala oraz pierwsze prawdopodobieństwa.

O podstawie programowej: Podstawą jest Lehrplan 21, przedmiot matematyka (wzór opracowany przez Konferencję Dyrektorów Edukacji Szwajcarii Niemieckojęzycznej, poprawiona wersja z 29.02.2016). Opisuje on kompetencje nie rok po roku, lecz w cyklach; 7. klasa należy do 3. cyklu (7.–9. klasa). Przypisanie zadań do 7. klasy pochodzi od nas i odpowiada typowemu układowi materiału. Poziomy kompetencji tego cyklu podane są dosłownie w bloku poniżej; kantonalne plany nauczania mogą się nieznacznie różnić.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
MA.1.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia arytmetyczne oraz symbole. Czytają i zapisują liczby.
MA.1.A.1.h rozumieją i używają pojęć: równanie, nawias, liczba pierwsza. potrafią używać symboli +, -, /, *, =, x², (), ≠ i odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią przekształcać ułamki (mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000), liczby dziesiętne i procenty każdy z nich na dwie pozostałe postacie zapisu. Zapisywanie ułamków jako liczb dziesiętnych · Zapisywanie liczb dziesiętnych w postaci ułamka
MA.1.A.1.i rozumieją i stosują pojęcia: wyrażenie, zmienna, niewiadoma, do potęgi, potęga, potęga dziesięciu, znak liczby, liczby dodatnie, liczby ujemne, pierwiastek (kwadratowy). Rozszerzenie: rozumieją i stosują pojęcia: podstawa, wykładnik. potrafią używać symboli √, ≤, ≥ oraz odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią czytać i zapisywać liczby do 1 miliarda. Obliczanie potęg ułamków i liczb całkowitych · Wyciąganie pierwiastków: pierwiastek kwadratowy i sześcienny · Liczby po lewej i prawej stronie zera na osi liczbowej
MA.1.A.1.j potrafią odczytywać i zapisywać liczby w notacji wykładniczej z dodatnimi wykładnikami (np. 1.32 · 10⁸ = 132 000 000). potrafią odczytywać i zapisywać potęgi o podstawie wymiernej i wykładniku naturalnym. Liczby w zapisie wykładniczym · Obliczanie potęg ułamków i liczb całkowitych
MA.1.A.1.k rozumieją i stosują pojęcia: liczby naturalne, liczby całkowite, liczby wymierne, odwrotność, pierwiastek trzeciego stopnia. potrafią czytać i zapisywać liczby w zapisie wykładniczym, także z ujemnymi wykładnikami. Potęgi o ujemnych wykładnikach: potęgi jako ułamki
MA.1.A.1.l rozumieją i stosują pojęcia liczb rzeczywistych, liczb niewymiernych. Szacowanie i zaokrąglanie pierwiastków
MA.1.A.2 · Uczennice i uczniowie potrafią elastycznie liczyć, porządkować liczby według wielkości i szacować wyniki.
MA.1.A.2.h potrafią szacować sumy i różnice z liczbami dziesiętnymi (np. 0.723 - 0.04 ≈ 0.7; 23'268 + 4'785 ≈ 28'000). potrafią w obliczeniach procentowych szacować wyniki (np. 263 z 830 to około 30%; 45% z 13'000 to więcej niż 5'000). Szacowanie wyników: wstępne przybliżone oszacowanie
MA.1.A.2.i Rozszerzenie: umieć szacować iloczyny i ilorazy liczb dziesiętnych (np. 0.382 : 42.8 → 0.4 : 40 = 0.4 : 4 : 10 = 0.01; 32.7 : 0.085 → 30 : 0.1 = 300 : 1 = 300). Szacowanie wyników: wstępne przybliżone oszacowanie
MA.1.A.2.j potrafią uporządkować dodatnie i ujemne liczby wymierne na osi liczbowej. Porównywanie i porządkowanie liczb całkowitych · Liczby po lewej i prawej stronie zera na osi liczbowej
MA.1.A.3 · Uczennice i uczniowie potrafią dodawać, odejmować, mnożyć, dzielić i potęgować.
MA.1.A.3.g potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕). Mnożenie liczb dziesiętnych: prawidłowe ustawienie przecinka · Mnożenie pisemne: liczby wielocyfrowe · Mnożenie ułamków: prostokąt i wynik · Zapisywanie ułamków jako liczb dziesiętnych · Dzielenie ułamków prostych: ile razy się tam mieści?
MA.1.A.3.h potrafią wykonywać obliczenia procentowe za pomocą kalkulatora. Rozszerzenie: potrafią rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze. Obliczanie procentów: ile to 7% z 35? · Ile procent stanowi jedna liczba z drugiej · Rozkład liczb na czynniki pierwsze
MA.1.A.3.i potrafią wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. potrafią obliczać pierwiastki i potęgi za pomocą kalkulatora (np. 4³ · 4³ = 4'096; 4³ + 4³ = 128; ³√8000). Rozszerzenie: potrafią wykonywać działania podstawowe na ułamkach zwykłych ze zmiennymi i podstawiać liczby za zmienne: a/b + c/d; a/b − c/d; a/b · c/d; a : c/b : d = a/c · b/d. Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ze znakiem · Dzielenie liczb dziesiętnych: prawidłowe przesuwanie przecinka · Obliczanie potęg ułamków i liczb całkowitych
MA.1.A.3.j potrafią przekształcać i obliczać wyrażenia z potęgami i pierwiastkami kwadratowymi (np. √2 + √2 = 2√2 = √8; √(2³) · √3 = √24 = 2√6). potrafią dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić liczby zapisane w notacji wykładniczej. Częściowe pierwiastkowanie: wyłączanie czynników przed znak pierwiastka · Prawa potęg: obliczenia z wykładnikami · Liczby w zapisie wykładniczym
MA.1.A.4 · Uczennice i uczniowie potrafią porównywać i przekształcać wyrażenia algebraiczne, rozwiązywać równania, stosować prawa i reguły.
MA.1.A.4.h potrafią rozwiązywać równania z niewiadomymi przez podstawianie lub działania odwrotne. potrafią stosować reguły kolejności działań (mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem) oraz reguły dotyczące nawiasów (np. 4 + 8 - 2 · 3 = 6; (4 + 8 - 2) · 3 = 30; 4 + (8 - 2) · 3 = 22). Rozszerzenie: potrafią stosować cechy podzielności przez 3, 4, 6, 8, 9, 25, 50 oraz wyznaczać dzielniki liczb naturalnych. Rozwiązywanie prostych równań z jedną zmienną
MA.1.A.4.i potrafią zapisać iloczyn równych czynników w postaci potęgi i odwrotnie (np. 15 · 15 · 15 = 15³ ; a · a · a · a = a⁴). potrafią stosować prawo rozdzielności mnożenia względem dodawania przy przekształcaniu wyrażeń (np. a · (b + c) = a · b + a · c = ab + ac). potrafią sensownie zaokrąglać wyniki obliczeń. Rozszerzenie: rozumieją konwencje dotyczące zapisu wyrażeń algebraicznych (np. abc = a · b · c, ale 789 ≠ 7 · 8 · 9). Liczby kwadratowe i sześcienne: zrozumieć potęgi · Usuwanie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias · Zaokrąglanie liczb dziesiętnych: do dziesiątych i setnych
MA.1.A.4.j Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków). Rozwiązywanie równań z dwoma krokami obliczeniowymi · Rozwiązywanie równań z x po obu stronach · Upraszczanie wyrażeń z zmiennymi · Usuwanie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias · Tłumaczenie opisów słownych na wyrażenia
MA.1.A.4.k potrafią dodawać i odejmować wyrażenia zawierające zmienne (np. a + 2a + b + 3b + ¼ + ⅜ = 3a + 4b + ⅝). Upraszczanie wyrażeń z zmiennymi
MA.1.A.4.l potrafią rozwiązywać równania kwadratowe metodą rozkładu na czynniki (np. x² - 4 = 0). potrafią przekształcać wyrażenia z dwumianami, stosując przy tym wzory skróconego mnożenia (np. 4a² + 12ab² + 9b⁴ = (2a + 3b²)²). potrafią stosować reguły działań na potęgach a^x · a^y = a^(x+y) oraz zasadę: potęgowanie przed mnożeniem i dzieleniem, mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem.
MA.1.A.4.m Potrafią przekształcać wyrażenia wymierne z dwumianami. Potrafią stosować prawa działań w wyrażeniach z potęgami i pierwiastkami oraz w liczbach zapisanych w notacji wykładniczej. Potrafią rozwiązywać równania wymierne z niewiadomą w mianowniku (np. 3/x + 2 = 4/x + 3) i równania z parametrem (np. ax + a = 7). Potrafią rozwiązywać układy równań liniowych z 2 niewiadomymi. Prawa potęg: obliczenia z wykładnikami · Częściowe pierwiastkowanie: wyłączanie czynników przed znak pierwiastka · Rozwiązywanie dwóch równań jednocześnie · Rozwiązywanie równań z x po obu stronach
MA.1.B.1 · Uczniowie potrafią badać zależności między liczbami i działaniami oraz prawidłowości arytmetyczne i wymieniać się spostrzeżeniami.
MA.1.B.1.i Potrafią stosować strategie heurystyczne: wyjaśniać treść zadania, zadając pytania, systematycznie zmieniać dane, porównywać z zadaniami znanymi, formułować założenia, wymieniać się propozycjami rozwiązań. Potrafią badać i opisywać zależności między liczbami wymiernymi (np. odległości między ułamkami jednostkowymi ½, ⅓, ¼, ... na osi liczbowej; rozszerzenie: wzrost ilorazów przy coraz mniejszych dzielnikach, 4 : 2, 4 : 1, 4 : 0.5 ...). Potrafią badać zależności arytmetyczne poprzez systematyczne zmienianie liczb, wartości miejsc i działań oraz notować obserwacje (np. 10 : 9 = 1 R1, 100 : 9 = 11 R1, 1'000 : 9 = ...).
MA.1.B.1.j potrafią stosować strategie heurystyczne: sprawdzać przypuszczenia, pracować w przód, pracować wstecz, dokonywać wstecznego przeglądu rozwiązania. Rozszerzenie: potrafią tworzyć wzory arytmetyczne, kontynuować je, zmieniać i opisywać algebraicznie (np. 1 · 4 - 2 · 3 / 2 · 5 - 3 · 4 / 3 · 6 - 4 · 5 / ... → a · (a + 3) - (a + 1)(a + 2)).
MA.1.B.1.k potrafią badać zależności arytmetyczne i algebraiczne, przenosić struktury na inne przykłady liczbowe i zapisywać obserwacje (np. 10² + 10 + 11 = 11²; 11² + 11 + 12 = 12²).
MA.1.B.1.l Potrafią systematycznie zmieniać liczby, cyfry i działania, formułować obserwacje i odnosić je do wyrażeń literowych (np. Kiedy zachodzi: a · b · c < 100a + 10b + c? Znajdź przykłady i kontrprzykłady). Obalić kontrprzykładem · Obliczanie wartości wyrażeń: wyznaczanie wartości
MA.1.B.2 · Uczniowie potrafią wyjaśniać, sprawdzać i uzasadniać stwierdzenia, przypuszczenia i wyniki dotyczące liczb i zmiennych.
MA.1.B.2.h potrafią badać, uzasadniać lub obalać stwierdzenia dotyczące prawidłowości arytmetycznych (np. suma nieparzysta powstaje przez dodanie liczby parzystej i nieparzystej; iloczyny czterech kolejnych liczb są podzielne przez 24). potrafią badać i uzasadniać liczbę cyfr po przecinku w iloczynach i ilorazach liczb dziesiętnych (np. z kalkulatorem). Obalić kontrprzykładem · Mnożenie liczb dziesiętnych: prawidłowe ustawienie przecinka
MA.1.B.2.i Rozszerzenie: potrafią sprawdzać przekształcenia równoważne za pomocą obliczeń kontrolnych. Sprawdzanie, czy liczba spełnia równanie
MA.1.B.2.j potrafią sprawdzać zdania algebraiczne przez podstawianie liczb (np. a³ + 5a jest podzielne przez 6: 4³ + 5⋅4 = 84 → 84 : 6 = 14; a^(2b) = (a²)^b; 2⁶ = (2²)³ = 2²˙³ = 4³; 2⁸ = 4⁴; 3⁴ = 9²). Obliczanie wartości wyrażeń: wyznaczanie wartości
MA.1.B.2.k potrafią uzasadniać wyniki przez uogólnianie (np. kwadrat liczby jest o 1 większy od iloczynu dwóch sąsiednich liczb: 4 · 4 -1 = 3 · 5 → a² - 1 = (a - 1)(a + 1)). potrafią sprawdzać przekształcenia wyrażeń i przekształcenia równoważne.
MA.1.B.3 · Uczniowie potrafią podczas badania wzorów arytmetycznych korzystać z pomocy.
MA.1.B.3.e potrafią wykorzystywać media elektroniczne do badania struktur arytmetycznych (np. zamieniać ułamki 1/11, 2/11, 3/11, ... na okresowe ułamki dziesiętne i badać ciąg cyfr).
MA.1.B.3.f potrafią za pomocą mediów elektronicznych gromadzić dane, sortować je i przedstawiać (arkusz kalkulacyjny).
MA.1.B.3.g potrafią korzystać ze zbiorów wzorów, publikacji referencyjnych i Internetu do rozwiązywania zadań numerycznych oraz do badania struktur. potrafią stosować szablony w arkuszu kalkulacyjnym.
MA.1.B.3.h potrafią za pomocą programu arkusza kalkulacyjnego metodą systematycznego zmieniania wartości rozwiązywać równania, a także wprowadzać lub stosować wzory (np. A = ½(s·h)
MA.1.C.1 · Uczniowie potrafią przedstawiać, opisywać, wymieniać się i prześledzić sposoby obliczeń.
MA.1.C.1.g potrafią przedstawiać i opisywać za pomocą odpowiednich modeli sumy, różnice i iloczyny ułamków oraz liczb dziesiętnych (np. iloczyn: ⅓ z ¾ z użyciem modelu prostokątnego; suma: ½ + ¼ z użyciem modelu kołowego). Mnożenie ułamków: prostokąt i wynik · Dodawanie i odejmowanie ułamków o różnych mianownikach
MA.1.C.1.h potrafią przedstawiać i opisywać działania na liczbach i zmiennych (np. 18 · 22 = (20 - 2)(20 + 2) → (a - b)(a + b) jako pole) oraz uogólniać.
MA.1.C.1.i potrafią odróżniać wyniki dokładne od zaokrąglonych. w zależności od sytuacji decydują, czy operować wartościami zaokrąglonymi, czy dokładnymi (np. √2 lub 1.41). Zaokrąglanie liczb dziesiętnych: do dziesiątych i setnych · Szacowanie i zaokrąglanie pierwiastków
MA.1.C.2 · Uczniowie potrafią ilustrować, opisywać i uogólniać liczby, ciągi liczbowe oraz wyrażenia.
MA.1.C.2.h potrafią matematyzować i wymyślać zagadki liczbowe (np. jeśli liczbę potroimy i powiększymy o 3, otrzymamy 33). potrafią numerycznie opisywać ciągi figur (np. liczbę widocznych ścian w wieżach z 1, 2, 3, 4, ... kostek). Zamienianie zadań tekstowych na równania · Kontynuowanie ciągów liczbowych według reguły
MA.1.C.2.i potrafią opisywać zależności między wyrażeniami a figurami (np. interpretować n(n+1) jako prostokąt; przedstawiać sumę pierwszych n liczb nieparzystych jako kwadrat: 1 + 3 + 5 + 7 = 4 · 4). potrafią tworzyć wyrażenia opisujące długości odcinków, pola powierzchni i objętości oraz interpretować odpowiadające im wyrażenia. potrafią ilustrować wyrażenia arytmetyczne i algebraiczne, zwłaszcza za pomocą tekstu, symboli i szkiców (np. iloczyn dwóch dwumianów, sumę trzech kolejnych liczb). potrafią uogólniać prawidłowości arytmetyczne za pomocą wyrażeń literowych (np. 3(4 + 5) = 3 · 4 + 3 · 5 → a(b + c) = ab + ac). Rozszerzenie: potrafią formułować struktury arytmetyczne w postaci algebraicznej (np. iloczyny 2 · 3 · 4 / 3 · 4 · 5 / 5 · 6 · 7, ... są podzielne przez 6 → a(a + 1) · (a + 2) · ⅙ jest liczbą całkowitą). Tłumaczenie opisów słownych na wyrażenia · Usuwanie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias · Obliczanie wartości wyrażeń: wyznaczanie wartości
MA.1.C.2.j potrafią geometrycznie interpretować wyrażenia algebraiczne (np. a² · b jako prostopadłościan o kwadratowej podstawie, a · b jako prostokąt o bokach a i b oraz a + b jako sumę dwóch odcinków). potrafią przekładać liniowe ciągi figur na wyrażenia algebraiczne (np. liczbę potrzebnych patyczków do ułożenia n trójkątów równobocznych w rząd jako 2n + 1). Tłumaczenie opisów słownych na wyrażenia
MA.1.C.2.k potrafią liczbowo potwierdzać lub ilustrować stwierdzenia dotyczące ciągów liczbowych i wyrażeń (np. ½n(n+1) + ½(n+1)(n+2) jest liczbą kwadratową; n = 1 → 1 + 3 = 4, n = 2 → 3 + 6 = 9, ... n = 6 → 21 + 28 = 49). potrafią rozpoznawać wzrost liniowy, kwadratowy i wykładniczy w wyrażeniach, ciągach liczbowych i wykresach oraz opisywać różnice między nimi. Obliczanie wartości wyrażeń: wyznaczanie wartości
MA.2.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole.
MA.2.A.1.h rozumieją i stosują pojęcia: współrzędne, widok, widok z boku, widok z góry, widok z przodu. Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych
MA.2.A.1.i rozumieją i stosują pojęcia: środkowa boku, dwusieczna kąta, wysokość, prostopadła, podstawa, podstawa (figury przestrzennej), symetralna, ramię, siatka (rozwinięcie), okrąg opisany, okrąg wpisany, czworokąt, wielokąt, romb, równoległobok, deltoid, trapez, równoramienny, równoboczny, rozwartokątny, ostrokątny, symetria środkowa, obrót, punkt oryginalny, punkt obrazu, przystający, układ współrzędnych, dwuwymiarowy, trójwymiarowy. potrafią poprawnie oznaczać obiekty geometryczne: punkty, punkty obrazów, boki i kąty trójkątów i czworokątów. Nazywanie trójkątów według boków i kątów · Rozpoznawanie i nazywanie czworokątów · Symetralna odcinka i dwusieczna kąta – zrozumienie
MA.2.A.1.j rozumieją i używają pojęć: współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, pole powierzchni bocznej, graniastosłup, walec. potrafią charakteryzować trójkąty i czworokąty ze względu na kąty, równoległość, przekątne, długości boków. Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych · Nazywanie trójkątów według boków i kątów · Rozpoznawanie i nazywanie czworokątów
MA.2.A.1.k rozumieją i stosują pojęcia: przystawanie (przekształcenie przystające), podstawa, stożek, graniastosłup, ostrosłup, π. Trójkąty przystające i ich kąty
MA.2.A.1.l rozumieją i stosują pojęcia: czworościan, przekątna bryły, wysokość bryły, wysokość ściany bocznej, wycinek koła, wierzchołek, podobieństwo, przeciwprostokątna, przyprostokątna, styczna, cięciwa. potrafią opisywać bryły za pomocą ich własności (długości odcinków, równoległość odcinków, kąty między odcinkami a płaszczyznami, pole powierzchni, objętość, przekątne bryły, siatka, liczba i kształt ścian bocznych, wierzchołki i krawędzie). Wierzchołki, krawędzie i ściany w graniastosłupach i ostrosłupach
MA.2.A.2 · Uczniowie potrafią odwzorowywać figury i bryły, rozkładać je na części i składać z części.
MA.2.A.2.g potrafią za pomocą ekierki powiększać, pomniejszać, odbijać i przesuwać linie i figury oraz rozpoznają odpowiadające im przekształcenia. Odbicie osiowe: punkty i ich obrazy lustrzane
MA.2.A.2.h potrafią obracać figury na kratkowanej siatce o 90°, 180° (symetria środkowa) i 270° oraz rozpoznawać odpowiadające im przekształcenia. Symetria środkowa: odbijanie figur względem punktu · Przesuwanie, obracanie i skalowanie w układzie współrzędnych
MA.2.A.2.i potrafią za pomocą ekierki kreślarskiej odbijać figury względem osi lub punktu, przesuwać je oraz za pomocą cyrkla i ekierki obracać je o 90°, 180° i 270°. Symetria środkowa: odbijanie figur względem punktu · Odbicie osiowe: punkty i ich obrazy lustrzane
MA.2.A.2.j potrafią skalować figury i prostopadłościany przy danej skali i danym środku jednokładności. potrafią wykonywać odwzorowania w układzie współrzędnych zgodnie z poleceniami oraz je modyfikować (np. współrzędne x pozostają stałe, a współrzędne y są podwajane). Przesuwanie, obracanie i skalowanie w układzie współrzędnych
MA.2.A.3 · Uczniowie potrafią wyznaczać i obliczać długości, pola i objętości.
MA.2.A.3.f potrafią obliczać objętość prostopadłościanów. potrafią w przybliżeniu wyznaczać pole figur nieprostokątnych na siatce kwadratowej (np. zliczając kwadraty jednostkowe w kole). Obliczanie objętości prostopadłościanów · Obliczanie pól przez dzielenie figur na części
MA.2.A.3.g Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów. Obliczanie pól przez dzielenie figur na części · Obliczanie pola powierzchni trójkątów · Obliczanie pola równoległoboku · Obliczanie pola powierzchni trapezów · Objętość i pole powierzchni graniastosłupów
MA.2.A.3.h potrafią obliczać długości i pola powierzchni za pomocą twierdzenia Pitagorasa. potrafią w obliczeniach geometrycznych wykorzystywać wzory i arkusz kalkulacyjny. Twierdzenie Pitagorasa w trójkącie prostokątnym
MA.2.A.3.i potrafią obliczać obwód i pole koła. potrafią obliczać długości krawędzi, pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz walców. potrafią szacować objętość dowolnych brył przez podział na części lub porównanie ze znanymi bryłami. Objętość i pole powierzchni graniastosłupów
MA.2.A.3.j potrafią obliczać długości odcinków, pola i objętości w ostrosłupach, stożkach i kulach. potrafią wyznaczać kąty na podstawie sum kątów, twierdzenia Talesa, podobieństwa i przystawania. Ostrosłupy: obliczanie objętości i pola powierzchni
MA.2.A.3.k potrafią rozpoznawać podobieństwa oraz w przypadku figur i brył podobnych obliczać długości, pola powierzchni i objętości
MA.2.B.1 · Uczniowie potrafią badać zależności geometryczne, w szczególności między długościami, polami powierzchni i objętościami, formułować przypuszczenia oraz wymieniać się wnioskami.
MA.2.B.1.h potrafią podczas badania zależności geometrycznych formułować przypuszczenia, sprawdzać je i w razie potrzeby formułować nowe przypuszczenia. angażują się w zadania badawcze dotyczące kształtu i przestrzeni (np. rysowanie prostokątów na liniach siatki i badanie liczby punktów siatki na przekątnych).
MA.2.B.1.i potrafią wykorzystywać komputer do badania zależności geometrycznych (np. położenia środka okręgu opisanego na trójkątach ostrokątnych, prostokątnych i rozwartokątnych).
MA.2.B.1.j potrafią zmieniać zależności geometryczne w wielokątach, zwłaszcza między kątami, długościami i polami, oraz wymieniać się przypuszczeniami (np. przesuwać wierzchołek trójkąta równolegle do podstawy; zależności między kątami w siatce trójkątnej). potrafią korzystać z dynamicznego oprogramowania geometrycznego do badania zależności geometrycznych (np. stosunku odcinków na środkowych; położenia środka okręgu opisanego dla różnych trójkątów).
MA.2.B.1.k potrafią systematycznie zmieniać kąty, odcinki i pola na figurach oraz bryłach i formułować przypuszczenia (np. kąt oparty na cięciwie w okręgu, stosunek średnicy okręgu do jego obwodu). potrafią systematycznie zmieniać długości krawędzi, pole powierzchni lub objętość brył i formułować zależności (np. zmiana długości krawędzi, pól powierzchni i objętości prostopadłościanu przy zmniejszeniu o połowę / podwojeniu wszystkich krawędzi). potrafią konstrukcyjnie rozwiązywać problemy geometryczne za pomocą dynamicznego oprogramowania geometrycznego oraz systematycznie zmieniać figury i zależności (np. porównywać kwadraty zbudowane na dwóch krótszych bokach trójkąta z kwadratem zbudowanym na najdłuższym boku). Obliczanie objętości prostopadłościanów
MA.2.B.1.l potrafią badać zadania z geometrii kombinatorycznej (np. liczba przekątnych przestrzennych w bryłach platońskich).
MA.2.B.2 · Uczniowie potrafią sprawdzać stwierdzenia i wzory dotyczące zależności geometrycznych, potwierdzać je przykładami i uzasadniać.
MA.2.B.2.d potrafią sprawdzać i uzasadniać lub obalać stwierdzenia oraz wzory na obwód i pole kwadratu i prostokąta (np. w prostokątach i kwadratach przekątne przecinają się pod kątem prostym).
MA.2.B.2.e potrafią stosować strategie heurystyczne: planować, szkicować, badać przykłady, pracować w przód, pracować wstecz, wychodząc od przyjętego rozwiązania. potrafią uzasadniać twierdzenia i wzory na pola trójkątów i czworokątów za pomocą szkiców i modeli (np. prostokąt przekątnymi zostaje podzielony na cztery trójkąty o równych polach; pole rombu jest równe połowie iloczynu długości przekątnych). Obliczanie pola powierzchni trójkątów
MA.2.B.2.f potrafią wyjaśniać wzory i własności geometryczne na przykładach (np. wzór na pole trójkąta, jednakowa długość czterech przekątnych prostopadłościanu; w trójkącie prostokątnym dwa kąty ostre razem wynoszą 90°). Obliczanie pola powierzchni trójkątów
MA.2.B.2.g potrafią wyjaśnić wzory na objętość graniastosłupów i ostrosłupów (np. rozłożyć sześcian na ostrosłupy za pomocą przekrojów i wyznaczyć ich objętość). potrafią uzasadnić twierdzenia z geometrii płaszczyzny na przykładach i rozumieć ich uzasadnienia (np. twierdzenie Pitagorasa, twierdzenie o kącie wpisanym, twierdzenie Talesa). Twierdzenie Pitagorasa w trójkącie prostokątnym · Ostrosłupy: obliczanie objętości i pola powierzchni
MA.2.B.2.h potrafić łączyć wiedzę geometryczną i algebraiczną oraz wyciągać wnioski (np. w trójkącie prostokątnym równoramiennym nie wszystkie długości boków mogą być liczbami całkowitymi).
MA.2.C.1 · Uczniowie potrafią przedstawiać bryły i zależności przestrzenne.
MA.2.C.1.h potrafią szkicować i opisywać figury złożone (np. z pudełek, rolek i graniastosłupów).
MA.2.C.1.i potrafią narysować rzut ukośny, widok z góry, widok z przodu i widok z boku brył prostopadłościennych na siatce (np. 3 prostopadłościany ustawione z przesunięciem).
MA.2.C.1.j Rozszerzenie: potrafią szkicować i rysować odcinki oraz płaszczyzny w prostopadłościanach i sześcianach (np. płaszczyzny przekroju w prostopadłościanie). Rozszerzenie: potrafią na komputerze rysować lub przedstawiać bryły.
MA.2.C.1.k potrafią szkicować graniastosłupy i ostrosłupy oraz przedstawiać je w rzucie ukośnym, w widoku z góry, z przodu i z boku, a także rysować ich siatki.
MA.2.C.1.l potrafią wykonywać szkice modeli w skali lub wykonywać modele (np. siatkę dachu dwuspadowego w skali 1: 50). Przeliczanie odległości za pomocą skali
MA.2.C.2 · Uczniowie potrafią składać figury, szkicować, rysować i konstruować oraz wymieniać się przedstawieniami dotyczącymi geometrii płaskiej i je sprawdzać.
MA.2.C.2.g potrafią prześledzić składanie papieru, szkice i rysunki, opisywać je i sprawdzać. potrafią przenosić kąty i mierzyć kąty za pomocą geotrójkąta. potrafią za pomocą komputera rysować, zmieniać i rozmieszczać figury. potrafią w środowisku programistycznym wprowadzać polecenia rysowania figur, zmieniać je i opisywać ich skutki (np. naprzód, obróć w lewo, naprzód). Mierzenie kątów za pomocą kątomierza
MA.2.C.2.h potrafią rysować proste prostopadłe, dwusieczne kątów i symetralne odcinków za pomocą ekierki. potrafią konstruować dwusieczne kątów, symetralne odcinków i trójkąt równoboczny cyrklem i linijką. potrafią rysować figury na komputerze. Cyrkiel i linijka: dokładne konstrukcje · Symetralna odcinka i dwusieczna kąta – zrozumienie
MA.2.C.2.i potrafią szkicować figury i zależności geometryczne oraz wykonywać rysunki za pomocą ekierki i cyrkla lub dynamicznego oprogramowania geometrycznego (np. narysować lub skonstruować równoległobok o bokach a, b i wysokości ha). Cyrkiel i linijka: dokładne konstrukcje
MA.2.C.2.j potrafią opisywać przy użyciu terminologii matematycznej rysunki geometryczne i konstrukcje.
MA.2.C.3 · Uczennice i uczniowie potrafią wyobrażać sobie figury i bryły w różnych położeniach, przedstawiać i opisywać zmiany (geometria w wyobraźni).
MA.2.C.3.f potrafią w wyobraźni obracać i przesuwać figury oraz bryły (np. widoki bryły z 5 do 8 sześcianów).
MA.2.C.3.g potrafić zmieniać bryły w wyobraźni i opisywać wyniki (np. w wyobraźni zeszlifować wszystkie wierzchołki sześcianu i opisać nową bryłę). potrafić wykonywać operacje w pamięci i przedstawiać wyniki (np. obrócić o 90° budowlę z 4 sześcianów i naszkicować ją).
MA.2.C.4 · Uczniowie potrafią w układzie współrzędnych wyznaczać współrzędne figur i brył lub przedstawiać figury i bryły na podstawie ich współrzędnych, a także odczytywać i rysować plany.
MA.2.C.4.g Potrafią narysować plan mieszkania w skali lub odczytać odpowiednie plany. Potrafią szkicować drogi i wzajemne położenie obiektów (np. droga do szkoły) lub korzystać z odpowiednich planów. Przeliczanie odległości za pomocą skali
MA.2.C.4.h potrafią w skali przedstawiać wzajemne położenie obiektów w układzie współrzędnych (np. plac szkolny). Przeliczanie odległości za pomocą skali · Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych
MA.2.C.4.i potrafią przedstawiać figury w prostokątnym układzie współrzędnych (także o ujemnych i niecałkowitych współrzędnych). potrafią w układzie współrzędnych obliczać odległości i pola figur. Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych · Odległość między punktami o tej samej współrzędnej · Pole powierzchni i obwód w układzie współrzędnych
MA.2.C.4.j potrafią przedstawiać przekształcenia geometryczne w układzie współrzędnych (np. odbicie trójkąta względem prostej x = 2). Przesuwanie, obracanie i skalowanie w układzie współrzędnych
MA.3.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole dotyczące wielkości, funkcji, danych i przypadku.
MA.3.A.1.i potrafią orientować się w wielkościach referencyjnych: 1 m³, 1 dm³, 1 cm³. potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mega, giga, tera. Przeliczanie jednostek pola powierzchni i objętości · Przeliczanie ilości danych na megabajty i gigabajty
MA.3.A.1.j rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $). Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych · Średnia arytmetyczna: jak obliczyć średnią · Przeliczanie jednostek pola powierzchni i objętości · Liczenie pieniędzy: budżet i korzystniejsza oferta
MA.3.A.1.k rozumieją i stosują pojęcia: częstość bezwzględna i względna, współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, prawdopodobieństwo. potrafią używać jednostek miar i ich skrótów: prędkość (km/h, m/s, kB/s, dpi). Przewidywania z prawdopodobieństwem · Droga, czas i prędkość – zrozumienie zależności
MA.3.A.1.l rozumieją i stosują pojęcia: wzrost w %, odsetki, stopa procentowa, kapitał, rabat, brutto, netto. Zwiększanie i zmniejszanie o procent · Obliczanie odsetek: oszczędności i wkłady
MA.3.A.1.m Rozumieją i stosują pojęcia: (liniowa) funkcja, zdarzenia pewne, możliwe, niemożliwe, schemat blokowy, bit, bajt. Potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mikro, nano. Potrafią stosować jednostki miar i ich skróty: gęstość (kg/dm³, g/cm³). Obliczanie wartości funkcji liniowych
MA.3.A.1.n rozumieją i stosują pojęcia wzrost wykładniczy, silnia.
MA.3.A.2 · Uczniowie potrafią szacować, mierzyć, przeliczać, zaokrąglać i wykonywać obliczenia z wielkościami.
MA.3.A.2.i potrafią szacować pola powierzchni i objętości [m³] w odpowiedniej jednostce miary oraz zamieniać je na sąsiednie jednostki miary. potrafią porównywać wielkości w sposób bezwzględny i względny (np. 120 sztuk lub 60% albo ⅗ danej ilości). potrafią mierzyć odległości i czas trwania do obliczeń prędkości. Przeliczanie jednostek pola powierzchni i objętości · Ile procent stanowi jedna liczba z drugiej · Droga, czas i prędkość – zrozumienie zależności
MA.3.A.2.j potrafią korzystać z dziesiętnego układu jednostek miar (układu SI) i przyporządkowywać przedrostki mega, kilo, decy, centy i mili do potęg dziesięciu. Liczby w zapisie wykładniczym
MA.3.A.2.k potrafią wykonywać obliczenia ze złożonymi liczbami miarowymi i przeliczać wielkości z jednej jednostki na inną. potrafią przeliczać prędkości (np. z 200 m/10 s na 72 km/h). Droga, czas i prędkość – zrozumienie zależności
MA.3.A.3 · Uczennice i uczniowie potrafią opisywać zależności funkcyjne i wyznaczać wartości funkcji.
MA.3.A.3.f potrafią wyznaczać i porównywać udziały (np. w X z 2 sklepami z zabawkami mieszka 12 000 osób; w Y z 8 sklepami z zabawkami mieszka 30 000 osób). Porównywanie liczb: o ile więcej i ile razy · Skracanie proporcji: porównywanie części
MA.3.A.3.g potrafią określać wartości funkcji na podstawie wykresów funkcji. potrafią wykonywać obliczenia z zastosowaniem zależności odwrotnie proporcjonalnych (np. liczba kart przypadających na jednego gracza przy 72 kartach i x graczach). rozumieją podane w procentach wartości jako przyporządkowania proporcjonalne i wykonują obliczenia procentowe (np. Ile procent stanowi 7 z 35 oraz ile to 7% z 35?). Odwrotnie proporcjonalnie: więcej osób, mniej na osobę · Obliczanie procentów: ile to 7% z 35? · Ile procent stanowi jedna liczba z drugiej · Obliczanie całkowitej wartości podstawowej na podstawie znanej wartości procentowej
MA.3.A.3.h potrafią wyznaczać pary wartości do równania funkcji i zaznaczać je w układzie współrzędnych. potrafią wyznaczać długości odcinków na podstawie danych o skali i odwrotnie (np. zaznaczać na mapie odpowiednie trasy dla wędrówki o długości 12 km). Obliczanie wartości funkcji liniowych · Przeliczanie odległości za pomocą skali
MA.3.A.3.i potrafią określić wartość funkcji dla danej liczby na podstawie tabeli wartości, wykresu i równania funkcji oraz zaznaczać pary wartości w układzie współrzędnych (np. y = 2x + 1. Dla x = 7 → y = 15); potrafią używać kalkulatora lub odpowiedniego oprogramowania (np. arkusza kalkulacyjnego) do obliczania wartości funkcji i wartości miar; potrafią rozwiązywać zadania praktyczne z danymi procentowymi (np. dotyczące nachylenia i odsetek). Obliczanie wartości funkcji liniowych · Zwiększanie i zmniejszanie o procent · Obliczanie odsetek: oszczędności i wkłady
MA.3.A.3.j potrafią wyznaczyć punkt przecięcia dwóch prostych algebraicznie i graficznie. Rozwiązywanie dwóch równań jednocześnie
MA.3.A.3.k potrafią dla funkcji liniowych narysować wykres funkcji, wyznaczyć współczynnik kierunkowy, wyraz wolny (punkt przecięcia z osią y) oraz miejsce zerowe. Nachylenie i wyraz wolny prostej · Miejsce zerowe: punkt, w którym wykres przecina oś x
MA.3.B.1 · Uczennice i uczniowie potrafią formułować pytania dotyczące zależności między wielkościami oraz zależności funkcyjnych, badać je, a także sprawdzać wyniki i uzasadniać je.
MA.3.B.1.f potrafią badać wielkości innych kultur (np. różne jednostki długości w średniowieczu w niemieckojęzycznej Szwajcarii). potrafią porównywać eksperymenty, pomiary i obliczenia (np. Jak dokładnie można zmierzyć długość pomieszczenia za pomocą długości stóp?).
MA.3.B.1.g potrafią formułować i uzasadniać zależności funkcyjne, w szczególności dotyczące ceny i ilości oraz drogi i czasu (np. zakup napojów oferowanych w różnych wielkościach opakowań). Droga, czas i prędkość – zrozumienie zależności
MA.3.B.1.h Rozszerzenie: potrafią zmieniać parametry w równaniach i wzorach oraz badać ich skutki, zwłaszcza za pomocą narzędzi elektronicznych (np. zmiana miesięcznych kosztów telefonu komórkowego przy drogim abonamencie i tanich taryfach rozmów).
MA.3.B.1.i potrafią sprawdzać wyniki i stwierdzenia dotyczące zależności funkcyjnych, w szczególności poprzez interpretację tabel, wykresów i diagramów (np. dojazd do pracy rowerem i pociągiem z X do Y trwa krócej i jest tańszy niż dojazd samochodem). Odczytywanie zmian w czasie z wykresu · Odczytywanie danych z tabel i wykresów
MA.3.B.1.j potrafią badać zależności funkcyjne i statystyczne, przy tym stawiać pytania oraz porównywać wyniki (np. zależność między nachyleniem w stopniach a nachyleniem w procentach). potrafią badać surowe dane statystyczne dotyczące kwestii społecznych, gospodarczych i ekologicznych oraz wymieniać się na ten temat przypuszczeniami.
MA.3.B.2 · Uczniowie potrafią badać sytuacje praktyczne dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa, formułować przypuszczenia i je weryfikować.
MA.3.B.2.d potrafią w przeliczalnych wariacjach i kombinacjach systematycznie zapisać wszystkie możliwości (np. liczby z cyframi 1, 2, 3 z powtórzeniami i bez powtórzeń: 123, 132, 213, 231, 312, 321, 112, 121, 211, ...). Systematyczne zliczanie możliwości · Reguła iloczynu: liczenie par
MA.3.B.2.e Potrafią doświadczalnie wyznaczać częstości i formułować przypuszczenia dotyczące ich prawdopodobieństw (np. rzut pinezką: główka do góry lub czubek na dole; rzut dwiema kostkami: uzyskanie dwóch parzystych liczb oczek lub sumy 7). są gotowi zmierzyć się z nieznanymi zagadnieniami z zakresu kombinatoryki i prawdopodobieństwa. Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń
MA.3.B.2.f potrafią sprawdzać i uzasadniać prawdopodobieństwa oraz dane statystyczne (np. prawdopodobieństwo wyrzucenia dwukrotnie z rzędu orła przy rzucie monetą wynosi 0,25; w Przedalpach stosunkowo więcej młodych ludzi posiada skuter niż w Mittelland).
MA.3.B.2.g porównują problemy kombinatoryczne, rozpoznają i tworzą analogie (np. uściski dłoni wśród 5 osób są analogiczne do sytuacji, w której z 5 osób 2 otrzymują pięciofrankówkę).
MA.3.C.1 · Uczniowie potrafią zbierać, porządkować, przedstawiać, analizować i interpretować dane dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa.
MA.3.C.1.g potrafią przedstawiać i interpretować w diagramach, z użyciem komputera, dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen. potrafią porównywać prawdopodobieństwo poszczególnych zdarzeń. Odczytywanie i porównywanie diagramów oraz tabel
MA.3.C.1.h potrafią przeprowadzać wieloetapowe doświadczenia losowe z kostkami, monetami lub kartami i przedstawiać możliwe zdarzenia (np. narysować diagram drzewa dla trzykrotnego rzucania monetą). Reguła iloczynu: liczenie par
MA.3.C.1.i Rozszerzenie: potrafią przeprowadzać doświadczenia losowe i wyznaczać prawdopodobieństwa (np. określać prawdopodobieństwo wylosowania z talii kart dwa razy z rzędu tego samego koloru); Rozszerzenie: potrafią wyciągać wnioski dotyczące prawdopodobieństwa z częstości względnej zdarzenia (np. w ciągu miesiąca 88 z 2'750 pociągów spóźnia się więcej niż 5 min, z nich 57 więcej niż 10 min). Przewidywania z prawdopodobieństwem
MA.3.C.1.j potrafią na podstawie danych ustalać zależności między różnymi wielkościami (np. zależność między przebiegniętą odległością a zwycięstwem w piłce nożnej); potrafią rozwiązywać i porównywać problemy społeczne (np. profilaktyka wypadków), ekonomiczne (np. oprocentowanie, rabat, leasing) i ekologiczne (np. zużycie wody, utylizacja odpadów) oraz porównywać dane liczbowe wyrażone bezwzględnie i względnie. Zwiększanie i zmniejszanie o procent · Odczytywanie danych z tabel i wykresów
MA.3.C.2 · Uczniowie potrafią matematyzować sytuacje z życia, przedstawiać je, wykonywać obliczenia oraz interpretować i sprawdzać wyniki.
MA.3.C.2.f Rozpoznawać zależności proporcjonalne i liniowe (rozszerzenie: odwrotnie proporcjonalne) w sytuacjach praktycznych (np. cena przejazdu taksówką przy opłacie podstawowej i stałej cenie za kilometr). Potrafić przedstawiać pary wartości oraz wykresy funkcji w układzie współrzędnych (np. czasy pośrednie w biegach na 10'000 m; ciężar względnie masa i cena produktów spożywczych). Potrafić przekładać sytuacje z życia codziennego (np. pole powierzchni pokoju; prędkość samochodu; zużycie benzyny) na język matematyczny, określać właściwe wielkości i dobierać odpowiednie jednostki miar. Odczytywanie zmian w czasie z wykresu · Obliczanie wartości funkcji liniowych
MA.3.C.2.g potrafią przedstawić zależność dwóch wielkości za pomocą wykresu funkcji oraz interpretować przebiegi wykresów (np. wykres droga – czas dla biegu na 400 m). Rozszerzenie: potrafią dobrać odpowiednią skalę w układzie współrzędnych do tabel wartości. Rozszerzenie: potrafią opisać liniowe zależności funkcyjne za pomocą wyrażenia (np. kursy walut). Odczytywanie zmian w czasie z wykresu
MA.3.C.2.h potrafią przyporządkowywać do siebie i interpretować tabele wartości, diagramy, teksty użytkowe, wyrażenia i wykresy. potrafią analizować sytuacje praktyczne z punktu widzenia funkcyjnego, statystycznego i probabilistycznego, podejmować adekwatne decyzje oraz przedstawiać sposoby rozwiązań za pomocą tabel wartości, diagramów, tekstów, wyrażeń i wykresów.
MA.3.C.2.i potrafią korzystać z oprogramowania do graficznej prezentacji funkcji.
MA.3.C.3 · Uczennice i uczniowie potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory, równania i tabele w sytuacjach praktycznych.
MA.3.C.3.g Rozszerzenie: potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory i równania funkcji liniowych w sytuacjach praktycznych (np. równanie funkcji y = 2x + 3 z cena = 2 · liczba + 3). Tłumaczenie opisów słownych na wyrażenia · Zamienianie zadań tekstowych na równania

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.