| MA.1.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia arytmetyczne oraz symbole. Czytają i zapisują liczby. |
MA.1.A.1.h rozumieją i używają pojęć: równanie, nawias, liczba pierwsza. potrafią używać symboli +, -, /, *, =, x², (), ≠ i odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią przekształcać ułamki (mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000), liczby dziesiętne i procenty każdy z nich na dwie pozostałe postacie zapisu. |
Zapisywanie ułamków jako liczb dziesiętnych · Zapisywanie liczb dziesiętnych w postaci ułamka |
MA.1.A.1.i rozumieją i stosują pojęcia: wyrażenie, zmienna, niewiadoma, do potęgi, potęga, potęga dziesięciu, znak liczby, liczby dodatnie, liczby ujemne, pierwiastek (kwadratowy). Rozszerzenie: rozumieją i stosują pojęcia: podstawa, wykładnik. potrafią używać symboli √, ≤, ≥ oraz odpowiednio korzystać z kalkulatora. potrafią czytać i zapisywać liczby do 1 miliarda. |
Obliczanie potęg ułamków i liczb całkowitych · Wyciąganie pierwiastków: pierwiastek kwadratowy i sześcienny · Liczby po lewej i prawej stronie zera na osi liczbowej |
MA.1.A.1.j potrafią odczytywać i zapisywać liczby w notacji wykładniczej z dodatnimi wykładnikami (np. 1.32 · 10⁸ = 132 000 000). potrafią odczytywać i zapisywać potęgi o podstawie wymiernej i wykładniku naturalnym. |
Liczby w zapisie wykładniczym · Obliczanie potęg ułamków i liczb całkowitych |
MA.1.A.1.k rozumieją i stosują pojęcia: liczby naturalne, liczby całkowite, liczby wymierne, odwrotność, pierwiastek trzeciego stopnia. potrafią czytać i zapisywać liczby w zapisie wykładniczym, także z ujemnymi wykładnikami. |
Potęgi o ujemnych wykładnikach: potęgi jako ułamki |
MA.1.A.1.l rozumieją i stosują pojęcia liczb rzeczywistych, liczb niewymiernych. |
Szacowanie i zaokrąglanie pierwiastków |
| MA.1.A.2 · Uczennice i uczniowie potrafią elastycznie liczyć, porządkować liczby według wielkości i szacować wyniki. |
MA.1.A.2.h potrafią szacować sumy i różnice z liczbami dziesiętnymi (np. 0.723 - 0.04 ≈ 0.7; 23'268 + 4'785 ≈ 28'000). potrafią w obliczeniach procentowych szacować wyniki (np. 263 z 830 to około 30%; 45% z 13'000 to więcej niż 5'000). |
Szacowanie wyników: wstępne przybliżone oszacowanie |
MA.1.A.2.i Rozszerzenie: umieć szacować iloczyny i ilorazy liczb dziesiętnych (np. 0.382 : 42.8 → 0.4 : 40 = 0.4 : 4 : 10 = 0.01; 32.7 : 0.085 → 30 : 0.1 = 300 : 1 = 300). |
Szacowanie wyników: wstępne przybliżone oszacowanie |
MA.1.A.2.j potrafią uporządkować dodatnie i ujemne liczby wymierne na osi liczbowej. |
Porównywanie i porządkowanie liczb całkowitych · Liczby po lewej i prawej stronie zera na osi liczbowej |
| MA.1.A.3 · Uczennice i uczniowie potrafią dodawać, odejmować, mnożyć, dzielić i potęgować. |
MA.1.A.3.g potrafią mnożyć liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących i sprawdzać wyniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 308 · 52; 12 · 0,3). potrafią mnożyć ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokąta. potrafią zapisywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100, 1'000 w postaci liczb dziesiętnych. potrafią określać, ile razy ułamki jednostkowe zawierają się w liczbach całkowitych (np. Ile razy ⅕ zawiera się w 2? → 2 : ⅕). |
Mnożenie liczb dziesiętnych: prawidłowe ustawienie przecinka · Mnożenie pisemne: liczby wielocyfrowe · Mnożenie ułamków: prostokąt i wynik · Zapisywanie ułamków jako liczb dziesiętnych · Dzielenie ułamków prostych: ile razy się tam mieści? |
MA.1.A.3.h potrafią wykonywać obliczenia procentowe za pomocą kalkulatora. Rozszerzenie: potrafią rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze. |
Obliczanie procentów: ile to 7% z 35? · Ile procent stanowi jedna liczba z drugiej · Rozkład liczb na czynniki pierwsze |
MA.1.A.3.i potrafią wykonywać działania podstawowe na liczbach wymiernych. potrafią obliczać pierwiastki i potęgi za pomocą kalkulatora (np. 4³ · 4³ = 4'096; 4³ + 4³ = 128; ³√8000). Rozszerzenie: potrafią wykonywać działania podstawowe na ułamkach zwykłych ze zmiennymi i podstawiać liczby za zmienne: a/b + c/d; a/b − c/d; a/b · c/d; a : c/b : d = a/c · b/d. |
Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych ze znakiem · Dzielenie liczb dziesiętnych: prawidłowe przesuwanie przecinka · Obliczanie potęg ułamków i liczb całkowitych |
MA.1.A.3.j potrafią przekształcać i obliczać wyrażenia z potęgami i pierwiastkami kwadratowymi (np. √2 + √2 = 2√2 = √8; √(2³) · √3 = √24 = 2√6). potrafią dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić liczby zapisane w notacji wykładniczej. |
Częściowe pierwiastkowanie: wyłączanie czynników przed znak pierwiastka · Prawa potęg: obliczenia z wykładnikami · Liczby w zapisie wykładniczym |
| MA.1.A.4 · Uczennice i uczniowie potrafią porównywać i przekształcać wyrażenia algebraiczne, rozwiązywać równania, stosować prawa i reguły. |
MA.1.A.4.h potrafią rozwiązywać równania z niewiadomymi przez podstawianie lub działania odwrotne. potrafią stosować reguły kolejności działań (mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem) oraz reguły dotyczące nawiasów (np. 4 + 8 - 2 · 3 = 6; (4 + 8 - 2) · 3 = 30; 4 + (8 - 2) · 3 = 22). Rozszerzenie: potrafią stosować cechy podzielności przez 3, 4, 6, 8, 9, 25, 50 oraz wyznaczać dzielniki liczb naturalnych. |
Rozwiązywanie prostych równań z jedną zmienną |
MA.1.A.4.i potrafią zapisać iloczyn równych czynników w postaci potęgi i odwrotnie (np. 15 · 15 · 15 = 15³ ; a · a · a · a = a⁴). potrafią stosować prawo rozdzielności mnożenia względem dodawania przy przekształcaniu wyrażeń (np. a · (b + c) = a · b + a · c = ab + ac). potrafią sensownie zaokrąglać wyniki obliczeń. Rozszerzenie: rozumieją konwencje dotyczące zapisu wyrażeń algebraicznych (np. abc = a · b · c, ale 789 ≠ 7 · 8 · 9). |
Liczby kwadratowe i sześcienne: zrozumieć potęgi · Usuwanie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias · Zaokrąglanie liczb dziesiętnych: do dziesiątych i setnych |
MA.1.A.4.j Rozszerzenie: potrafić rozwiązywać równania liniowe z jedną niewiadomą za pomocą przekształceń równoważnych (np. 5x + 3 = 7). Rozszerzenie: potrafić dodawać i odejmować wielomiany (np. 3(a² + 2b) - 2(a² + b) = a² + 4b). Rozszerzenie: potrafić wymnażać wyrażenia algebraiczne i wyłączać wspólny czynnik przed nawias (rozkład na czynniki). Rozszerzenie: potrafić interpretować słownie równania (np. x = y + 1 → x jest o 1 większe od y) oraz przekładać zapisy słowne na równania. Rozszerzenie: potrafić przekształcać wyrażenia z zmiennymi lub sensownie je upraszczać (wyłączanie przed nawias, wymnażanie, skracanie oraz reguły znaków). |
Rozwiązywanie równań z dwoma krokami obliczeniowymi · Rozwiązywanie równań z x po obu stronach · Upraszczanie wyrażeń z zmiennymi · Usuwanie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias · Tłumaczenie opisów słownych na wyrażenia |
MA.1.A.4.k potrafią dodawać i odejmować wyrażenia zawierające zmienne (np. a + 2a + b + 3b + ¼ + ⅜ = 3a + 4b + ⅝). |
Upraszczanie wyrażeń z zmiennymi |
MA.1.A.4.l potrafią rozwiązywać równania kwadratowe metodą rozkładu na czynniki (np. x² - 4 = 0). potrafią przekształcać wyrażenia z dwumianami, stosując przy tym wzory skróconego mnożenia (np. 4a² + 12ab² + 9b⁴ = (2a + 3b²)²). potrafią stosować reguły działań na potęgach a^x · a^y = a^(x+y) oraz zasadę: potęgowanie przed mnożeniem i dzieleniem, mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem. |
|
MA.1.A.4.m Potrafią przekształcać wyrażenia wymierne z dwumianami. Potrafią stosować prawa działań w wyrażeniach z potęgami i pierwiastkami oraz w liczbach zapisanych w notacji wykładniczej. Potrafią rozwiązywać równania wymierne z niewiadomą w mianowniku (np. 3/x + 2 = 4/x + 3) i równania z parametrem (np. ax + a = 7). Potrafią rozwiązywać układy równań liniowych z 2 niewiadomymi. |
Prawa potęg: obliczenia z wykładnikami · Częściowe pierwiastkowanie: wyłączanie czynników przed znak pierwiastka · Rozwiązywanie dwóch równań jednocześnie · Rozwiązywanie równań z x po obu stronach |
| MA.1.B.1 · Uczniowie potrafią badać zależności między liczbami i działaniami oraz prawidłowości arytmetyczne i wymieniać się spostrzeżeniami. |
MA.1.B.1.i Potrafią stosować strategie heurystyczne: wyjaśniać treść zadania, zadając pytania, systematycznie zmieniać dane, porównywać z zadaniami znanymi, formułować założenia, wymieniać się propozycjami rozwiązań. Potrafią badać i opisywać zależności między liczbami wymiernymi (np. odległości między ułamkami jednostkowymi ½, ⅓, ¼, ... na osi liczbowej; rozszerzenie: wzrost ilorazów przy coraz mniejszych dzielnikach, 4 : 2, 4 : 1, 4 : 0.5 ...). Potrafią badać zależności arytmetyczne poprzez systematyczne zmienianie liczb, wartości miejsc i działań oraz notować obserwacje (np. 10 : 9 = 1 R1, 100 : 9 = 11 R1, 1'000 : 9 = ...). |
|
MA.1.B.1.j potrafią stosować strategie heurystyczne: sprawdzać przypuszczenia, pracować w przód, pracować wstecz, dokonywać wstecznego przeglądu rozwiązania. Rozszerzenie: potrafią tworzyć wzory arytmetyczne, kontynuować je, zmieniać i opisywać algebraicznie (np. 1 · 4 - 2 · 3 / 2 · 5 - 3 · 4 / 3 · 6 - 4 · 5 / ... → a · (a + 3) - (a + 1)(a + 2)). |
|
MA.1.B.1.k potrafią badać zależności arytmetyczne i algebraiczne, przenosić struktury na inne przykłady liczbowe i zapisywać obserwacje (np. 10² + 10 + 11 = 11²; 11² + 11 + 12 = 12²). |
|
MA.1.B.1.l Potrafią systematycznie zmieniać liczby, cyfry i działania, formułować obserwacje i odnosić je do wyrażeń literowych (np. Kiedy zachodzi: a · b · c < 100a + 10b + c? Znajdź przykłady i kontrprzykłady). |
Obalić kontrprzykładem · Obliczanie wartości wyrażeń: wyznaczanie wartości |
| MA.1.B.2 · Uczniowie potrafią wyjaśniać, sprawdzać i uzasadniać stwierdzenia, przypuszczenia i wyniki dotyczące liczb i zmiennych. |
MA.1.B.2.h potrafią badać, uzasadniać lub obalać stwierdzenia dotyczące prawidłowości arytmetycznych (np. suma nieparzysta powstaje przez dodanie liczby parzystej i nieparzystej; iloczyny czterech kolejnych liczb są podzielne przez 24). potrafią badać i uzasadniać liczbę cyfr po przecinku w iloczynach i ilorazach liczb dziesiętnych (np. z kalkulatorem). |
Obalić kontrprzykładem · Mnożenie liczb dziesiętnych: prawidłowe ustawienie przecinka |
MA.1.B.2.i Rozszerzenie: potrafią sprawdzać przekształcenia równoważne za pomocą obliczeń kontrolnych. |
Sprawdzanie, czy liczba spełnia równanie |
MA.1.B.2.j potrafią sprawdzać zdania algebraiczne przez podstawianie liczb (np. a³ + 5a jest podzielne przez 6: 4³ + 5⋅4 = 84 → 84 : 6 = 14; a^(2b) = (a²)^b; 2⁶ = (2²)³ = 2²˙³ = 4³; 2⁸ = 4⁴; 3⁴ = 9²). |
Obliczanie wartości wyrażeń: wyznaczanie wartości |
MA.1.B.2.k potrafią uzasadniać wyniki przez uogólnianie (np. kwadrat liczby jest o 1 większy od iloczynu dwóch sąsiednich liczb: 4 · 4 -1 = 3 · 5 → a² - 1 = (a - 1)(a + 1)). potrafią sprawdzać przekształcenia wyrażeń i przekształcenia równoważne. |
|
| MA.1.B.3 · Uczniowie potrafią podczas badania wzorów arytmetycznych korzystać z pomocy. |
MA.1.B.3.e potrafią wykorzystywać media elektroniczne do badania struktur arytmetycznych (np. zamieniać ułamki 1/11, 2/11, 3/11, ... na okresowe ułamki dziesiętne i badać ciąg cyfr). |
|
MA.1.B.3.f potrafią za pomocą mediów elektronicznych gromadzić dane, sortować je i przedstawiać (arkusz kalkulacyjny). |
|
MA.1.B.3.g potrafią korzystać ze zbiorów wzorów, publikacji referencyjnych i Internetu do rozwiązywania zadań numerycznych oraz do badania struktur. potrafią stosować szablony w arkuszu kalkulacyjnym. |
|
MA.1.B.3.h potrafią za pomocą programu arkusza kalkulacyjnego metodą systematycznego zmieniania wartości rozwiązywać równania, a także wprowadzać lub stosować wzory (np. A = ½(s·h) |
|
| MA.1.C.1 · Uczniowie potrafią przedstawiać, opisywać, wymieniać się i prześledzić sposoby obliczeń. |
MA.1.C.1.g potrafią przedstawiać i opisywać za pomocą odpowiednich modeli sumy, różnice i iloczyny ułamków oraz liczb dziesiętnych (np. iloczyn: ⅓ z ¾ z użyciem modelu prostokątnego; suma: ½ + ¼ z użyciem modelu kołowego). |
Mnożenie ułamków: prostokąt i wynik · Dodawanie i odejmowanie ułamków o różnych mianownikach |
MA.1.C.1.h potrafią przedstawiać i opisywać działania na liczbach i zmiennych (np. 18 · 22 = (20 - 2)(20 + 2) → (a - b)(a + b) jako pole) oraz uogólniać. |
|
MA.1.C.1.i potrafią odróżniać wyniki dokładne od zaokrąglonych. w zależności od sytuacji decydują, czy operować wartościami zaokrąglonymi, czy dokładnymi (np. √2 lub 1.41). |
Zaokrąglanie liczb dziesiętnych: do dziesiątych i setnych · Szacowanie i zaokrąglanie pierwiastków |
| MA.1.C.2 · Uczniowie potrafią ilustrować, opisywać i uogólniać liczby, ciągi liczbowe oraz wyrażenia. |
MA.1.C.2.h potrafią matematyzować i wymyślać zagadki liczbowe (np. jeśli liczbę potroimy i powiększymy o 3, otrzymamy 33). potrafią numerycznie opisywać ciągi figur (np. liczbę widocznych ścian w wieżach z 1, 2, 3, 4, ... kostek). |
Zamienianie zadań tekstowych na równania · Kontynuowanie ciągów liczbowych według reguły |
MA.1.C.2.i potrafią opisywać zależności między wyrażeniami a figurami (np. interpretować n(n+1) jako prostokąt; przedstawiać sumę pierwszych n liczb nieparzystych jako kwadrat: 1 + 3 + 5 + 7 = 4 · 4). potrafią tworzyć wyrażenia opisujące długości odcinków, pola powierzchni i objętości oraz interpretować odpowiadające im wyrażenia. potrafią ilustrować wyrażenia arytmetyczne i algebraiczne, zwłaszcza za pomocą tekstu, symboli i szkiców (np. iloczyn dwóch dwumianów, sumę trzech kolejnych liczb). potrafią uogólniać prawidłowości arytmetyczne za pomocą wyrażeń literowych (np. 3(4 + 5) = 3 · 4 + 3 · 5 → a(b + c) = ab + ac). Rozszerzenie: potrafią formułować struktury arytmetyczne w postaci algebraicznej (np. iloczyny 2 · 3 · 4 / 3 · 4 · 5 / 5 · 6 · 7, ... są podzielne przez 6 → a(a + 1) · (a + 2) · ⅙ jest liczbą całkowitą). |
Tłumaczenie opisów słownych na wyrażenia · Usuwanie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias · Obliczanie wartości wyrażeń: wyznaczanie wartości |
MA.1.C.2.j potrafią geometrycznie interpretować wyrażenia algebraiczne (np. a² · b jako prostopadłościan o kwadratowej podstawie, a · b jako prostokąt o bokach a i b oraz a + b jako sumę dwóch odcinków). potrafią przekładać liniowe ciągi figur na wyrażenia algebraiczne (np. liczbę potrzebnych patyczków do ułożenia n trójkątów równobocznych w rząd jako 2n + 1). |
Tłumaczenie opisów słownych na wyrażenia |
MA.1.C.2.k potrafią liczbowo potwierdzać lub ilustrować stwierdzenia dotyczące ciągów liczbowych i wyrażeń (np. ½n(n+1) + ½(n+1)(n+2) jest liczbą kwadratową; n = 1 → 1 + 3 = 4, n = 2 → 3 + 6 = 9, ... n = 6 → 21 + 28 = 49). potrafią rozpoznawać wzrost liniowy, kwadratowy i wykładniczy w wyrażeniach, ciągach liczbowych i wykresach oraz opisywać różnice między nimi. |
Obliczanie wartości wyrażeń: wyznaczanie wartości |
| MA.2.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole. |
MA.2.A.1.h rozumieją i stosują pojęcia: współrzędne, widok, widok z boku, widok z góry, widok z przodu. |
Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych |
MA.2.A.1.i rozumieją i stosują pojęcia: środkowa boku, dwusieczna kąta, wysokość, prostopadła, podstawa, podstawa (figury przestrzennej), symetralna, ramię, siatka (rozwinięcie), okrąg opisany, okrąg wpisany, czworokąt, wielokąt, romb, równoległobok, deltoid, trapez, równoramienny, równoboczny, rozwartokątny, ostrokątny, symetria środkowa, obrót, punkt oryginalny, punkt obrazu, przystający, układ współrzędnych, dwuwymiarowy, trójwymiarowy. potrafią poprawnie oznaczać obiekty geometryczne: punkty, punkty obrazów, boki i kąty trójkątów i czworokątów. |
Nazywanie trójkątów według boków i kątów · Rozpoznawanie i nazywanie czworokątów · Symetralna odcinka i dwusieczna kąta – zrozumienie |
MA.2.A.1.j rozumieją i używają pojęć: współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, pole powierzchni bocznej, graniastosłup, walec. potrafią charakteryzować trójkąty i czworokąty ze względu na kąty, równoległość, przekątne, długości boków. |
Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych · Nazywanie trójkątów według boków i kątów · Rozpoznawanie i nazywanie czworokątów |
MA.2.A.1.k rozumieją i stosują pojęcia: przystawanie (przekształcenie przystające), podstawa, stożek, graniastosłup, ostrosłup, π. |
Trójkąty przystające i ich kąty |
MA.2.A.1.l rozumieją i stosują pojęcia: czworościan, przekątna bryły, wysokość bryły, wysokość ściany bocznej, wycinek koła, wierzchołek, podobieństwo, przeciwprostokątna, przyprostokątna, styczna, cięciwa. potrafią opisywać bryły za pomocą ich własności (długości odcinków, równoległość odcinków, kąty między odcinkami a płaszczyznami, pole powierzchni, objętość, przekątne bryły, siatka, liczba i kształt ścian bocznych, wierzchołki i krawędzie). |
Wierzchołki, krawędzie i ściany w graniastosłupach i ostrosłupach |
| MA.2.A.2 · Uczniowie potrafią odwzorowywać figury i bryły, rozkładać je na części i składać z części. |
MA.2.A.2.g potrafią za pomocą ekierki powiększać, pomniejszać, odbijać i przesuwać linie i figury oraz rozpoznają odpowiadające im przekształcenia. |
Odbicie osiowe: punkty i ich obrazy lustrzane |
MA.2.A.2.h potrafią obracać figury na kratkowanej siatce o 90°, 180° (symetria środkowa) i 270° oraz rozpoznawać odpowiadające im przekształcenia. |
Symetria środkowa: odbijanie figur względem punktu · Przesuwanie, obracanie i skalowanie w układzie współrzędnych |
MA.2.A.2.i potrafią za pomocą ekierki kreślarskiej odbijać figury względem osi lub punktu, przesuwać je oraz za pomocą cyrkla i ekierki obracać je o 90°, 180° i 270°. |
Symetria środkowa: odbijanie figur względem punktu · Odbicie osiowe: punkty i ich obrazy lustrzane |
MA.2.A.2.j potrafią skalować figury i prostopadłościany przy danej skali i danym środku jednokładności. potrafią wykonywać odwzorowania w układzie współrzędnych zgodnie z poleceniami oraz je modyfikować (np. współrzędne x pozostają stałe, a współrzędne y są podwajane). |
Przesuwanie, obracanie i skalowanie w układzie współrzędnych |
| MA.2.A.3 · Uczniowie potrafią wyznaczać i obliczać długości, pola i objętości. |
MA.2.A.3.f potrafią obliczać objętość prostopadłościanów. potrafią w przybliżeniu wyznaczać pole figur nieprostokątnych na siatce kwadratowej (np. zliczając kwadraty jednostkowe w kole). |
Obliczanie objętości prostopadłościanów · Obliczanie pól przez dzielenie figur na części |
MA.2.A.3.g Potrafią rozkładać wielokąty i proste graniastosłupy na części w celu obliczania pól i objętości. Potrafią obliczać pola trójkątów i czworokątów. Potrafią obliczać długości krawędzi, pola ścian bocznych i objętość prostopadłościanów. |
Obliczanie pól przez dzielenie figur na części · Obliczanie pola powierzchni trójkątów · Obliczanie pola równoległoboku · Obliczanie pola powierzchni trapezów · Objętość i pole powierzchni graniastosłupów |
MA.2.A.3.h potrafią obliczać długości i pola powierzchni za pomocą twierdzenia Pitagorasa. potrafią w obliczeniach geometrycznych wykorzystywać wzory i arkusz kalkulacyjny. |
Twierdzenie Pitagorasa w trójkącie prostokątnym |
MA.2.A.3.i potrafią obliczać obwód i pole koła. potrafią obliczać długości krawędzi, pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz walców. potrafią szacować objętość dowolnych brył przez podział na części lub porównanie ze znanymi bryłami. |
Objętość i pole powierzchni graniastosłupów |
MA.2.A.3.j potrafią obliczać długości odcinków, pola i objętości w ostrosłupach, stożkach i kulach. potrafią wyznaczać kąty na podstawie sum kątów, twierdzenia Talesa, podobieństwa i przystawania. |
Ostrosłupy: obliczanie objętości i pola powierzchni |
MA.2.A.3.k potrafią rozpoznawać podobieństwa oraz w przypadku figur i brył podobnych obliczać długości, pola powierzchni i objętości |
|
| MA.2.B.1 · Uczniowie potrafią badać zależności geometryczne, w szczególności między długościami, polami powierzchni i objętościami, formułować przypuszczenia oraz wymieniać się wnioskami. |
MA.2.B.1.h potrafią podczas badania zależności geometrycznych formułować przypuszczenia, sprawdzać je i w razie potrzeby formułować nowe przypuszczenia. angażują się w zadania badawcze dotyczące kształtu i przestrzeni (np. rysowanie prostokątów na liniach siatki i badanie liczby punktów siatki na przekątnych). |
|
MA.2.B.1.i potrafią wykorzystywać komputer do badania zależności geometrycznych (np. położenia środka okręgu opisanego na trójkątach ostrokątnych, prostokątnych i rozwartokątnych). |
|
MA.2.B.1.j potrafią zmieniać zależności geometryczne w wielokątach, zwłaszcza między kątami, długościami i polami, oraz wymieniać się przypuszczeniami (np. przesuwać wierzchołek trójkąta równolegle do podstawy; zależności między kątami w siatce trójkątnej). potrafią korzystać z dynamicznego oprogramowania geometrycznego do badania zależności geometrycznych (np. stosunku odcinków na środkowych; położenia środka okręgu opisanego dla różnych trójkątów). |
|
MA.2.B.1.k potrafią systematycznie zmieniać kąty, odcinki i pola na figurach oraz bryłach i formułować przypuszczenia (np. kąt oparty na cięciwie w okręgu, stosunek średnicy okręgu do jego obwodu). potrafią systematycznie zmieniać długości krawędzi, pole powierzchni lub objętość brył i formułować zależności (np. zmiana długości krawędzi, pól powierzchni i objętości prostopadłościanu przy zmniejszeniu o połowę / podwojeniu wszystkich krawędzi). potrafią konstrukcyjnie rozwiązywać problemy geometryczne za pomocą dynamicznego oprogramowania geometrycznego oraz systematycznie zmieniać figury i zależności (np. porównywać kwadraty zbudowane na dwóch krótszych bokach trójkąta z kwadratem zbudowanym na najdłuższym boku). |
Obliczanie objętości prostopadłościanów |
MA.2.B.1.l potrafią badać zadania z geometrii kombinatorycznej (np. liczba przekątnych przestrzennych w bryłach platońskich). |
|
| MA.2.B.2 · Uczniowie potrafią sprawdzać stwierdzenia i wzory dotyczące zależności geometrycznych, potwierdzać je przykładami i uzasadniać. |
MA.2.B.2.d potrafią sprawdzać i uzasadniać lub obalać stwierdzenia oraz wzory na obwód i pole kwadratu i prostokąta (np. w prostokątach i kwadratach przekątne przecinają się pod kątem prostym). |
|
MA.2.B.2.e potrafią stosować strategie heurystyczne: planować, szkicować, badać przykłady, pracować w przód, pracować wstecz, wychodząc od przyjętego rozwiązania. potrafią uzasadniać twierdzenia i wzory na pola trójkątów i czworokątów za pomocą szkiców i modeli (np. prostokąt przekątnymi zostaje podzielony na cztery trójkąty o równych polach; pole rombu jest równe połowie iloczynu długości przekątnych). |
Obliczanie pola powierzchni trójkątów |
MA.2.B.2.f potrafią wyjaśniać wzory i własności geometryczne na przykładach (np. wzór na pole trójkąta, jednakowa długość czterech przekątnych prostopadłościanu; w trójkącie prostokątnym dwa kąty ostre razem wynoszą 90°). |
Obliczanie pola powierzchni trójkątów |
MA.2.B.2.g potrafią wyjaśnić wzory na objętość graniastosłupów i ostrosłupów (np. rozłożyć sześcian na ostrosłupy za pomocą przekrojów i wyznaczyć ich objętość). potrafią uzasadnić twierdzenia z geometrii płaszczyzny na przykładach i rozumieć ich uzasadnienia (np. twierdzenie Pitagorasa, twierdzenie o kącie wpisanym, twierdzenie Talesa). |
Twierdzenie Pitagorasa w trójkącie prostokątnym · Ostrosłupy: obliczanie objętości i pola powierzchni |
MA.2.B.2.h potrafić łączyć wiedzę geometryczną i algebraiczną oraz wyciągać wnioski (np. w trójkącie prostokątnym równoramiennym nie wszystkie długości boków mogą być liczbami całkowitymi). |
|
| MA.2.C.1 · Uczniowie potrafią przedstawiać bryły i zależności przestrzenne. |
MA.2.C.1.h potrafią szkicować i opisywać figury złożone (np. z pudełek, rolek i graniastosłupów). |
|
MA.2.C.1.i potrafią narysować rzut ukośny, widok z góry, widok z przodu i widok z boku brył prostopadłościennych na siatce (np. 3 prostopadłościany ustawione z przesunięciem). |
|
MA.2.C.1.j Rozszerzenie: potrafią szkicować i rysować odcinki oraz płaszczyzny w prostopadłościanach i sześcianach (np. płaszczyzny przekroju w prostopadłościanie). Rozszerzenie: potrafią na komputerze rysować lub przedstawiać bryły. |
|
MA.2.C.1.k potrafią szkicować graniastosłupy i ostrosłupy oraz przedstawiać je w rzucie ukośnym, w widoku z góry, z przodu i z boku, a także rysować ich siatki. |
|
MA.2.C.1.l potrafią wykonywać szkice modeli w skali lub wykonywać modele (np. siatkę dachu dwuspadowego w skali 1: 50). |
Przeliczanie odległości za pomocą skali |
| MA.2.C.2 · Uczniowie potrafią składać figury, szkicować, rysować i konstruować oraz wymieniać się przedstawieniami dotyczącymi geometrii płaskiej i je sprawdzać. |
MA.2.C.2.g potrafią prześledzić składanie papieru, szkice i rysunki, opisywać je i sprawdzać. potrafią przenosić kąty i mierzyć kąty za pomocą geotrójkąta. potrafią za pomocą komputera rysować, zmieniać i rozmieszczać figury. potrafią w środowisku programistycznym wprowadzać polecenia rysowania figur, zmieniać je i opisywać ich skutki (np. naprzód, obróć w lewo, naprzód). |
Mierzenie kątów za pomocą kątomierza |
MA.2.C.2.h potrafią rysować proste prostopadłe, dwusieczne kątów i symetralne odcinków za pomocą ekierki. potrafią konstruować dwusieczne kątów, symetralne odcinków i trójkąt równoboczny cyrklem i linijką. potrafią rysować figury na komputerze. |
Cyrkiel i linijka: dokładne konstrukcje · Symetralna odcinka i dwusieczna kąta – zrozumienie |
MA.2.C.2.i potrafią szkicować figury i zależności geometryczne oraz wykonywać rysunki za pomocą ekierki i cyrkla lub dynamicznego oprogramowania geometrycznego (np. narysować lub skonstruować równoległobok o bokach a, b i wysokości ha). |
Cyrkiel i linijka: dokładne konstrukcje |
MA.2.C.2.j potrafią opisywać przy użyciu terminologii matematycznej rysunki geometryczne i konstrukcje. |
|
| MA.2.C.3 · Uczennice i uczniowie potrafią wyobrażać sobie figury i bryły w różnych położeniach, przedstawiać i opisywać zmiany (geometria w wyobraźni). |
MA.2.C.3.f potrafią w wyobraźni obracać i przesuwać figury oraz bryły (np. widoki bryły z 5 do 8 sześcianów). |
|
MA.2.C.3.g potrafić zmieniać bryły w wyobraźni i opisywać wyniki (np. w wyobraźni zeszlifować wszystkie wierzchołki sześcianu i opisać nową bryłę). potrafić wykonywać operacje w pamięci i przedstawiać wyniki (np. obrócić o 90° budowlę z 4 sześcianów i naszkicować ją). |
|
| MA.2.C.4 · Uczniowie potrafią w układzie współrzędnych wyznaczać współrzędne figur i brył lub przedstawiać figury i bryły na podstawie ich współrzędnych, a także odczytywać i rysować plany. |
MA.2.C.4.g Potrafią narysować plan mieszkania w skali lub odczytać odpowiednie plany. Potrafią szkicować drogi i wzajemne położenie obiektów (np. droga do szkoły) lub korzystać z odpowiednich planów. |
Przeliczanie odległości za pomocą skali |
MA.2.C.4.h potrafią w skali przedstawiać wzajemne położenie obiektów w układzie współrzędnych (np. plac szkolny). |
Przeliczanie odległości za pomocą skali · Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych |
MA.2.C.4.i potrafią przedstawiać figury w prostokątnym układzie współrzędnych (także o ujemnych i niecałkowitych współrzędnych). potrafią w układzie współrzędnych obliczać odległości i pola figur. |
Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych · Odległość między punktami o tej samej współrzędnej · Pole powierzchni i obwód w układzie współrzędnych |
MA.2.C.4.j potrafią przedstawiać przekształcenia geometryczne w układzie współrzędnych (np. odbicie trójkąta względem prostej x = 2). |
Przesuwanie, obracanie i skalowanie w układzie współrzędnych |
| MA.3.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole dotyczące wielkości, funkcji, danych i przypadku. |
MA.3.A.1.i potrafią orientować się w wielkościach referencyjnych: 1 m³, 1 dm³, 1 cm³. potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mega, giga, tera. |
Przeliczanie jednostek pola powierzchni i objętości · Przeliczanie ilości danych na megabajty i gigabajty |
MA.3.A.1.j rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $). |
Odczytywanie punktów w układzie współrzędnych · Średnia arytmetyczna: jak obliczyć średnią · Przeliczanie jednostek pola powierzchni i objętości · Liczenie pieniędzy: budżet i korzystniejsza oferta |
MA.3.A.1.k rozumieją i stosują pojęcia: częstość bezwzględna i względna, współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, prawdopodobieństwo. potrafią używać jednostek miar i ich skrótów: prędkość (km/h, m/s, kB/s, dpi). |
Przewidywania z prawdopodobieństwem · Droga, czas i prędkość – zrozumienie zależności |
MA.3.A.1.l rozumieją i stosują pojęcia: wzrost w %, odsetki, stopa procentowa, kapitał, rabat, brutto, netto. |
Zwiększanie i zmniejszanie o procent · Obliczanie odsetek: oszczędności i wkłady |
MA.3.A.1.m Rozumieją i stosują pojęcia: (liniowa) funkcja, zdarzenia pewne, możliwe, niemożliwe, schemat blokowy, bit, bajt. Potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mikro, nano. Potrafią stosować jednostki miar i ich skróty: gęstość (kg/dm³, g/cm³). |
Obliczanie wartości funkcji liniowych |
MA.3.A.1.n rozumieją i stosują pojęcia wzrost wykładniczy, silnia. |
|
| MA.3.A.2 · Uczniowie potrafią szacować, mierzyć, przeliczać, zaokrąglać i wykonywać obliczenia z wielkościami. |
MA.3.A.2.i potrafią szacować pola powierzchni i objętości [m³] w odpowiedniej jednostce miary oraz zamieniać je na sąsiednie jednostki miary. potrafią porównywać wielkości w sposób bezwzględny i względny (np. 120 sztuk lub 60% albo ⅗ danej ilości). potrafią mierzyć odległości i czas trwania do obliczeń prędkości. |
Przeliczanie jednostek pola powierzchni i objętości · Ile procent stanowi jedna liczba z drugiej · Droga, czas i prędkość – zrozumienie zależności |
MA.3.A.2.j potrafią korzystać z dziesiętnego układu jednostek miar (układu SI) i przyporządkowywać przedrostki mega, kilo, decy, centy i mili do potęg dziesięciu. |
Liczby w zapisie wykładniczym |
MA.3.A.2.k potrafią wykonywać obliczenia ze złożonymi liczbami miarowymi i przeliczać wielkości z jednej jednostki na inną. potrafią przeliczać prędkości (np. z 200 m/10 s na 72 km/h). |
Droga, czas i prędkość – zrozumienie zależności |
| MA.3.A.3 · Uczennice i uczniowie potrafią opisywać zależności funkcyjne i wyznaczać wartości funkcji. |
MA.3.A.3.f potrafią wyznaczać i porównywać udziały (np. w X z 2 sklepami z zabawkami mieszka 12 000 osób; w Y z 8 sklepami z zabawkami mieszka 30 000 osób). |
Porównywanie liczb: o ile więcej i ile razy · Skracanie proporcji: porównywanie części |
MA.3.A.3.g potrafią określać wartości funkcji na podstawie wykresów funkcji. potrafią wykonywać obliczenia z zastosowaniem zależności odwrotnie proporcjonalnych (np. liczba kart przypadających na jednego gracza przy 72 kartach i x graczach). rozumieją podane w procentach wartości jako przyporządkowania proporcjonalne i wykonują obliczenia procentowe (np. Ile procent stanowi 7 z 35 oraz ile to 7% z 35?). |
Odwrotnie proporcjonalnie: więcej osób, mniej na osobę · Obliczanie procentów: ile to 7% z 35? · Ile procent stanowi jedna liczba z drugiej · Obliczanie całkowitej wartości podstawowej na podstawie znanej wartości procentowej |
MA.3.A.3.h potrafią wyznaczać pary wartości do równania funkcji i zaznaczać je w układzie współrzędnych. potrafią wyznaczać długości odcinków na podstawie danych o skali i odwrotnie (np. zaznaczać na mapie odpowiednie trasy dla wędrówki o długości 12 km). |
Obliczanie wartości funkcji liniowych · Przeliczanie odległości za pomocą skali |
MA.3.A.3.i potrafią określić wartość funkcji dla danej liczby na podstawie tabeli wartości, wykresu i równania funkcji oraz zaznaczać pary wartości w układzie współrzędnych (np. y = 2x + 1. Dla x = 7 → y = 15); potrafią używać kalkulatora lub odpowiedniego oprogramowania (np. arkusza kalkulacyjnego) do obliczania wartości funkcji i wartości miar; potrafią rozwiązywać zadania praktyczne z danymi procentowymi (np. dotyczące nachylenia i odsetek). |
Obliczanie wartości funkcji liniowych · Zwiększanie i zmniejszanie o procent · Obliczanie odsetek: oszczędności i wkłady |
MA.3.A.3.j potrafią wyznaczyć punkt przecięcia dwóch prostych algebraicznie i graficznie. |
Rozwiązywanie dwóch równań jednocześnie |
MA.3.A.3.k potrafią dla funkcji liniowych narysować wykres funkcji, wyznaczyć współczynnik kierunkowy, wyraz wolny (punkt przecięcia z osią y) oraz miejsce zerowe. |
Nachylenie i wyraz wolny prostej · Miejsce zerowe: punkt, w którym wykres przecina oś x |
| MA.3.B.1 · Uczennice i uczniowie potrafią formułować pytania dotyczące zależności między wielkościami oraz zależności funkcyjnych, badać je, a także sprawdzać wyniki i uzasadniać je. |
MA.3.B.1.f potrafią badać wielkości innych kultur (np. różne jednostki długości w średniowieczu w niemieckojęzycznej Szwajcarii). potrafią porównywać eksperymenty, pomiary i obliczenia (np. Jak dokładnie można zmierzyć długość pomieszczenia za pomocą długości stóp?). |
|
MA.3.B.1.g potrafią formułować i uzasadniać zależności funkcyjne, w szczególności dotyczące ceny i ilości oraz drogi i czasu (np. zakup napojów oferowanych w różnych wielkościach opakowań). |
Droga, czas i prędkość – zrozumienie zależności |
MA.3.B.1.h Rozszerzenie: potrafią zmieniać parametry w równaniach i wzorach oraz badać ich skutki, zwłaszcza za pomocą narzędzi elektronicznych (np. zmiana miesięcznych kosztów telefonu komórkowego przy drogim abonamencie i tanich taryfach rozmów). |
|
MA.3.B.1.i potrafią sprawdzać wyniki i stwierdzenia dotyczące zależności funkcyjnych, w szczególności poprzez interpretację tabel, wykresów i diagramów (np. dojazd do pracy rowerem i pociągiem z X do Y trwa krócej i jest tańszy niż dojazd samochodem). |
Odczytywanie zmian w czasie z wykresu · Odczytywanie danych z tabel i wykresów |
MA.3.B.1.j potrafią badać zależności funkcyjne i statystyczne, przy tym stawiać pytania oraz porównywać wyniki (np. zależność między nachyleniem w stopniach a nachyleniem w procentach). potrafią badać surowe dane statystyczne dotyczące kwestii społecznych, gospodarczych i ekologicznych oraz wymieniać się na ten temat przypuszczeniami. |
|
| MA.3.B.2 · Uczniowie potrafią badać sytuacje praktyczne dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa, formułować przypuszczenia i je weryfikować. |
MA.3.B.2.d potrafią w przeliczalnych wariacjach i kombinacjach systematycznie zapisać wszystkie możliwości (np. liczby z cyframi 1, 2, 3 z powtórzeniami i bez powtórzeń: 123, 132, 213, 231, 312, 321, 112, 121, 211, ...). |
Systematyczne zliczanie możliwości · Reguła iloczynu: liczenie par |
MA.3.B.2.e Potrafią doświadczalnie wyznaczać częstości i formułować przypuszczenia dotyczące ich prawdopodobieństw (np. rzut pinezką: główka do góry lub czubek na dole; rzut dwiema kostkami: uzyskanie dwóch parzystych liczb oczek lub sumy 7). są gotowi zmierzyć się z nieznanymi zagadnieniami z zakresu kombinatoryki i prawdopodobieństwa. |
Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń |
MA.3.B.2.f potrafią sprawdzać i uzasadniać prawdopodobieństwa oraz dane statystyczne (np. prawdopodobieństwo wyrzucenia dwukrotnie z rzędu orła przy rzucie monetą wynosi 0,25; w Przedalpach stosunkowo więcej młodych ludzi posiada skuter niż w Mittelland). |
|
MA.3.B.2.g porównują problemy kombinatoryczne, rozpoznają i tworzą analogie (np. uściski dłoni wśród 5 osób są analogiczne do sytuacji, w której z 5 osób 2 otrzymują pięciofrankówkę). |
|
| MA.3.C.1 · Uczniowie potrafią zbierać, porządkować, przedstawiać, analizować i interpretować dane dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa. |
MA.3.C.1.g potrafią przedstawiać i interpretować w diagramach, z użyciem komputera, dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen. potrafią porównywać prawdopodobieństwo poszczególnych zdarzeń. |
Odczytywanie i porównywanie diagramów oraz tabel |
MA.3.C.1.h potrafią przeprowadzać wieloetapowe doświadczenia losowe z kostkami, monetami lub kartami i przedstawiać możliwe zdarzenia (np. narysować diagram drzewa dla trzykrotnego rzucania monetą). |
Reguła iloczynu: liczenie par |
MA.3.C.1.i Rozszerzenie: potrafią przeprowadzać doświadczenia losowe i wyznaczać prawdopodobieństwa (np. określać prawdopodobieństwo wylosowania z talii kart dwa razy z rzędu tego samego koloru); Rozszerzenie: potrafią wyciągać wnioski dotyczące prawdopodobieństwa z częstości względnej zdarzenia (np. w ciągu miesiąca 88 z 2'750 pociągów spóźnia się więcej niż 5 min, z nich 57 więcej niż 10 min). |
Przewidywania z prawdopodobieństwem |
MA.3.C.1.j potrafią na podstawie danych ustalać zależności między różnymi wielkościami (np. zależność między przebiegniętą odległością a zwycięstwem w piłce nożnej); potrafią rozwiązywać i porównywać problemy społeczne (np. profilaktyka wypadków), ekonomiczne (np. oprocentowanie, rabat, leasing) i ekologiczne (np. zużycie wody, utylizacja odpadów) oraz porównywać dane liczbowe wyrażone bezwzględnie i względnie. |
Zwiększanie i zmniejszanie o procent · Odczytywanie danych z tabel i wykresów |
| MA.3.C.2 · Uczniowie potrafią matematyzować sytuacje z życia, przedstawiać je, wykonywać obliczenia oraz interpretować i sprawdzać wyniki. |
MA.3.C.2.f Rozpoznawać zależności proporcjonalne i liniowe (rozszerzenie: odwrotnie proporcjonalne) w sytuacjach praktycznych (np. cena przejazdu taksówką przy opłacie podstawowej i stałej cenie za kilometr). Potrafić przedstawiać pary wartości oraz wykresy funkcji w układzie współrzędnych (np. czasy pośrednie w biegach na 10'000 m; ciężar względnie masa i cena produktów spożywczych). Potrafić przekładać sytuacje z życia codziennego (np. pole powierzchni pokoju; prędkość samochodu; zużycie benzyny) na język matematyczny, określać właściwe wielkości i dobierać odpowiednie jednostki miar. |
Odczytywanie zmian w czasie z wykresu · Obliczanie wartości funkcji liniowych |
MA.3.C.2.g potrafią przedstawić zależność dwóch wielkości za pomocą wykresu funkcji oraz interpretować przebiegi wykresów (np. wykres droga – czas dla biegu na 400 m). Rozszerzenie: potrafią dobrać odpowiednią skalę w układzie współrzędnych do tabel wartości. Rozszerzenie: potrafią opisać liniowe zależności funkcyjne za pomocą wyrażenia (np. kursy walut). |
Odczytywanie zmian w czasie z wykresu |
MA.3.C.2.h potrafią przyporządkowywać do siebie i interpretować tabele wartości, diagramy, teksty użytkowe, wyrażenia i wykresy. potrafią analizować sytuacje praktyczne z punktu widzenia funkcyjnego, statystycznego i probabilistycznego, podejmować adekwatne decyzje oraz przedstawiać sposoby rozwiązań za pomocą tabel wartości, diagramów, tekstów, wyrażeń i wykresów. |
|
MA.3.C.2.i potrafią korzystać z oprogramowania do graficznej prezentacji funkcji. |
|
| MA.3.C.3 · Uczennice i uczniowie potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory, równania i tabele w sytuacjach praktycznych. |
MA.3.C.3.g Rozszerzenie: potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory i równania funkcji liniowych w sytuacjach praktycznych (np. równanie funkcji y = 2x + 3 z cena = 2 · liczba + 3). |
Tłumaczenie opisów słownych na wyrażenia · Zamienianie zadań tekstowych na równania |