Polski
Program nauczania (Polska)

Matematyka — klasa 7 szkoły podstawowej

Klasa 7 szkoły podstawowej (Polska) — Stosunki i proporcje

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Polska) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Gotowe arkusze (PDF)

Działy tej klasy

Matematyka w klasie 7: potęgi i pierwiastki, notacja wykładnicza, procenty w praktyce, podział proporcjonalny, wyrażenia algebraiczne, równania liniowe, twierdzenie Pitagorasa, koło i pierwsze prawdopodobieństwo. Do każdego tematu gotowe szablony zadań do wydruku.

Liczby

Podwyżki i obniżki o procent w zadaniach

Uczeń oblicza nową cenę po podwyżce lub obniżce o podany procent oraz wyznacza, o ile procent zmieniła się wartość.

typów zadań: 16Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7 uczeń uczy się stosować obliczenia procentowe w kontekście praktycznym, w tym finansowym: obliczać cenę po podwyżce lub obniżce, a także cenę wyjściową przed zmianą. Zakres tej umiejętności w podstawie programowej obejmuje całe kształcenie na poziomie szkoły podstawowej, a w tej klasie szczególnie zadania z treścią o zakupach, cenach i wynagrodzeniach.

Typowym błędem jest liczenie procentu od niewłaściwej wartości, na przykład obliczenie 20% z ceny po obniżce zamiast z ceny początkowej. Często uczniowie też dodają lub odejmują sam procent od liczby, zapominając, że trzeba najpierw wyznaczyć jego wartość. Przy zadaniach typu „najpierw podwyżka, potem obniżka” dziecko może oczekiwać, że zmiany się wzajemnie zniosą, a wynik wychodzi inny niż spodziewany.

W praktyce zadania na ten temat występują w gotowych szablonach do wydruku, na przykład: „Zwiększ o procent”, „Zmniejsz o procent”, „Obniżka procentowa: z treścią, ile po obniżce”, „Podwyżka: o ile procent wzrosła liczba?” oraz „Zmiana o procent: najpierw podwyżka, potem obniżka”. Dziecko może też rozwiązywać zadania typu „Obniżka o procent: jaka była liczba przed obniżką?” i ocenić zdania w zadaniu „prawda czy fałsz”.

MAT.VII-VIII.1.2: stosuje obliczenia procentowe do rozwiązywania problemów w kontekście praktycznym, w tym finansowym, takie jak obliczanie: cen po podwyżce lub przed jej podwyżką albo obniżką, odsetek dla rocznej lokaty, kosztów kredytu, wysokości podatków – moduł ekonomiczno-finansowy

Typy zadań: Cena po podwyżce i po obniżce: porównaj · Cena przed obniżką: pytanie odwrotne · Obniżka procentowa krok po kroku · Podwyżka o procent — wybierz odpowiedź · Podwyżka procentowa krok po kroku · Zmniejsz o procent · Zwiększ o procent · Obniżka: o ile procent zmalała liczba? · Podwyżka: o ile procent wzrosła liczba? · Zmiana o procent: podwyżka i obniżka — prawda czy fałsz · Zmiana o procent: znajdź błąd · Obniżka o procent: jaka była liczba przed obniżką? · Zmiana o procent: najpierw podwyżka, potem obniżka · Obniżka procentowa: z treścią, ile po obniżce · Podwyżka, potem obniżka o procent: cena końcowa · Wzrost procentowy: z treścią, ile po wzroście

Potęgi liczb wymiernych: liczenie krok po kroku

Dziecko oblicza wartości potęg liczb wymiernych o wykładnikach naturalnych, w tym potęg ułamków i liczb ujemnych.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Wymaganie z podstawy programowej dotyczy etapu VII–VIII i mówi o obliczaniu potęg liczb wymiernych o wykładnikach naturalnych. W klasie 7 widać je w zadaniach, w których trzeba podnieść do potęgi liczbę całkowitą, ułamek lub liczbę ujemną i podać wynik.

Najczęstszy błąd polega na pomyleniu zapisu z minusem. Wyrażenie (−2)4 oznacza, że podstawą potęgi jest −2, więc wynik to 16. Zapis −24 oznacza −(24), czyli −16. Dziecko często traktuje minus jako część wyniku i liczy tak samo w obu przypadkach. Warto wtedy sprawdzić, czy minus jest w nawiasie, bo to on decyduje o znaku.

W praktyce zadania z tego tematu mają postać:

  • Oblicz potęgę ułamka – np. obliczenie (2/3)3, gdzie potęguje się licznik i mianownik.
  • Oblicz potęgę liczby całkowitej – proste obliczenia potęg liczb całkowitych.
  • Potęgi liczb ujemnych w wyrażeniu – zadania, w których znak minus w nawiasie zmienia wynik.
  • Wartość potęgi – wybierz odpowiedź oraz Potęga z minusem: wartość wyrażenia – wybierz odpowiedź – dziecko wybiera poprawny wynik spośród podanych, co dobrze pokazuje różnicę między (−3)2 a −32.

MAT.VII-VIII.1.3: oblicza potęgi liczb wymiernych o wykładnikach naturalnych

Typy zadań: Dwie potęgi: porównaj · Oblicz potęgę liczby całkowitej · Oblicz potęgę ułamka · Potęga z minusem: wartość wyrażenia: wybierz odpowiedź · Wartość potęgi — wybierz odpowiedź · Potęgi liczb ujemnych w wyrażeniu · Potęgi: dobierz wartości · Potęgi: dokończ zdanie · Potęgi: oceń dwa zdania

Odsetki od lokaty rocznej – jak liczyć

Dziecko uczy się obliczać, ile zarobi kwota pieniędzy trzymana na lokacie przez rok, używając procentów.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń potrafi obliczyć odsetki od lokaty rocznej, czyli kwoty, jaką bank dopisuje po roku trzymania pieniędzy. Podstawa programowa wskazuje, że procenty mają być stosowane do rozwiązywania zadań z kontekstu finansowego, w tym właśnie do obliczania odsetek dla rocznej lokaty. Zakres liczb dotyczy całego etapu, a w klasie 7 najważniejsze jest, by dziecko sprawnie liczyło procent od podanej kwoty i rozumiało, co oznacza, że lokata oprocentowana jest np. 4% rocznie.

Typowym błędem jest pomylenie odsetek z całą kwotą po roku. Dziecko oblicza 4% od kapitału, po czym zapomina dodać je do wpłaconej sumy albo odwrotnie, bierze za odsetki samą kwotę wpłaconą. Pomaga przypomnienie prostego pytania: czy szukamy tylko zysku, czy łącznego stanu konta.

W gotowych zestawach zadań do wydruku pojawiają się trzy typy ćwiczeń: klasyczne zadanie „Odsetki od lokaty”, zadanie „Odsetki od lokaty: wybierz kwotę”, w którym trzeba wskazać poprawny wynik spośród podanych, oraz „Odsetki od lokaty: prawda czy fałsz”, gdzie dziecko ocenia, czy podane zdania o lokacie są prawdziwe. Dobrym sposobem wsparcia w domu jest omówienie z dzieckiem prostego przykładu z własnym oszczędzaniem.

MAT.VII-VIII.1.2: stosuje obliczenia procentowe do rozwiązywania problemów w kontekście praktycznym, w tym finansowym, takie jak obliczanie: cen po podwyżce lub przed jej podwyżką albo obniżką, odsetek dla rocznej lokaty, kosztów kredytu, wysokości podatków – moduł ekonomiczno-finansowy

Typy zadań: Kapitał z odsetek po roku: pytanie odwrotne · Odsetki od lokaty · Odsetki od lokaty: prawda czy fałsz · Odsetki od lokaty: wybierz kwotę · Odsetki od lokaty: znajdź błąd · Odsetki proste krok po kroku · Odsetki z dwóch lokat: porównaj · Lokata na dwa lata z kapitalizacją: kwota końcowa

Pierwiastki kwadratowe i sześcienne

Uczeń uczy się obliczać pierwiastki kwadratowe i sześcienne z liczb będących kwadratami lub sześcianami liczb wymiernych oraz szacować pozostałe za pomocą kalkulatora.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa dla klas 7–8 wymaga, by uczeń obliczał wartości pierwiastków kwadratowych i sześciennych z liczb, które są kwadratami lub sześcianami liczb wymiernych, na przykład √49 = 7 albo ∛(−8) = −2. Przybliżone wartości pierwiastków z innych liczb uczeń wyznacza za pomocą kalkulatora.

Typowy błąd polega na pomyleniu obu działań, na przykład zapisaniu √25 = 12,5 (dzielenie zamiast szukania liczby, której kwadrat daje 25) albo traktowaniu pierwiastka sześciennego tak samo jak kwadratowego. Pomaga tu sprawdzenie wyniku przez podniesienie go do kwadratu lub sześcianu: 5 · 5 = 25, a 2 · 2 · 2 = 8.

W tym obszarze do ćwiczeń służą gotowe szablony do wydruku:

  • Oblicz pierwiastek kwadratowy – uczeń wyznacza wartość, na przykład √144.
  • Oblicz pierwiastek sześcienny – uczeń wyznacza wartość, na przykład ∛27.
  • Pierwiastek kwadratowy: wybierz wartość – uczeń wskazuje poprawny wynik spośród podanych.
  • Pierwiastek sześcienny: wybierz odpowiedź – uczeń wybiera poprawną odpowiedź dla pierwiastka sześciennego.

MAT.VII-VIII.1.7: oblicza wartości pierwiastków kwadratowych i sześciennych z liczb, które są odpowiednio kwadratami lub sześcianami liczb wymiernych, a przybliżone wartości pierwiastków z innych liczb oblicza za pomocą kalkulatora

Typy zadań: Oblicz pierwiastek kwadratowy · Oblicz pierwiastek sześcienny · Pierwiastek kwadratowy: wybierz wartość · Pierwiastek sześcienny: wybierz odpowiedź · Bok kwadratu z pola: pytanie odwrotne · Pierwiastki i potęgi: uporządkuj · Pierwiastki: dobierz wartości · Pierwiastki: oceń dwa zdania

Ile procent stanowi jedna liczba z drugiej

Uczeń potrafi ustalić, jakim procentem jednej liczby jest druga liczba. Wskazuje, która liczba jest całością, i wyraża stosunek między liczbami w procentach.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa dla klas VII–VIII wymaga, aby uczeń umiał określić, jakim procentem jednej liczby jest druga liczba. Punkt ten nie podaje konkretnego zakresu liczb, więc tutaj nie wskazujemy go dla samej klasy 7. Z gotowych szablonów tej klasy wynika, że zadania polegają na porównywaniu dwóch liczb lub dwóch udziałów oraz na zamianie ułamka na procent.

Typowy błąd polega na pomyleniu całości z częścią. Uczeń dzieli przez liczbę, która ma być podstawą, zamiast przez całość, na przykład obliczając, jakim procentem 80 jest 20, jako 80 : 20. Pomaga pytanie: „Która liczba jest całością, czyli wartością, do której porównujemy?”.

W praktyce zadanie wygląda tak:

  • Jakim procentem jest liczba? oraz Jaki to procent całości? – uczeń porównuje część z całością.
  • Jakim procentem: porównaj dwa udziały – uczeń zestawia dwa udziały i wskazuje, który jest większy i o ile.
  • Jakim procentem: zamień ułamek na procent – uczeń przedstawia ułamek jako procent.
  • Jaki to procent: wybierz wynik oraz Procent: reszta całości: wybierz odpowiedź – uczeń wybiera poprawny wynik spośród podanych odpowiedzi.

MAT.VII-VIII.1.1.a: jakim procentem jednej liczby jest druga liczba

Typy zadań: Jakim procentem jest liczba? · Jakim procentem: zamień ułamek na procent · Procent: reszta całości: wybierz odpowiedź · Jaki to procent: wybierz wynik · Jakim procentem: porównaj dwa udziały · Jaki to procent całości?

Podział proporcjonalny w praktyce: dzielenie w stosunku

Uczeń uczy się dzielić daną wielkość na dwie lub trzy części w podanym stosunku i wykorzystywać ten podział w zadaniach z życia codziennego.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko rozpoznaje zależności wprost proporcjonalne i potrafi z ich pomocą wyznaczyć wartość jednej wielkości na podstawie drugiej. Ważnym zastosowaniem jest podział proporcjonalny: całość, na przykład kwotę pieniędzy albo liczbę przedmiotów, dzieli się na dwie lub trzy części zgodnie z podanym stosunkiem. Podstawa programowa dotyczy klas VII–VIII, a w tym materiale opisujemy tylko to, co jest przewidziane dla klasy 7, czyli podział w danym stosunku w kontekście praktycznym.

Typowy błąd polega na tym, że dziecko traktuje liczby ze stosunku jako same części całości. Na przykład przy podziale 60 w stosunku 2:3 uczeń może od razu wziąć 2 i 3 jako wyniki albo podzielić 60 równo na dwie części. Powodem jest to, że stosunek mówi, ile części dostaje każda osoba, a nie ile wynosi jej udział w sumie. Dziecko musi najpierw dodać części ze stosunku (2 + 3 = 5), potem wyznaczyć wartość jednej części (60 : 5 = 12) i dopiero wtedy obliczyć udziały (24 i 36).

W materiałach do klasy 7 zadania na ten temat występują w kilku wariantach. Podział w danym stosunku pojawia się w postaci zadania z treścią, na przykład o rozdzieleniu kosztów lub nagrody między uczestników. Model paskowy pozwala narysować całość jako pasek podzielony na części, co ułatwia zobaczyć, ile części przypada każdej osobie. Są też zadania typu „wybierz część” oraz „wybierz odpowiedź”, w których dziecko sprawdza, która wartość odpowiada danej części całości.

MAT.VII-VIII.1.10: rozpoznaje zależności wprost proporcjonalne, stosuje je do wyznaczania wartości jednej wielkości na podstawie drugiej oraz wykorzystuje podział proporcjonalny na dwie lub trzy części w kontekście praktycznym

Typy zadań: Podział w danym stosunku · Podział w stosunku: jedna część: wybierz odpowiedź · Podział w stosunku: model paskowy · Podział w danym stosunku: wybierz część · Podział w stosunku: o ile więcej dostał największy · Podział w danym stosunku — zadanie z treścią

Notacja wykładnicza: zapis i porównywanie liczb

Dziecko uczy się zapisywać liczby w notacji wykładniczej i porównywać liczby zapisane w ten sposób.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Ten cel z podstawy programowej przypisany jest do etapu VII–VIII, czyli obejmuje klasy 7 i 8. W siódmej klasie dziecko zapisuje liczby w postaci potęgi liczby 10 razy liczba, a następnie porównuje takie zapisy ze sobą. Zakres liczb nie jest w dokumencie podany wprost dla samej klasy 7, dlatego nie podajemy go tutaj.

Typowym błędem jest dobór wykładnika na podstawie liczby cyfr, bez sprawdzenia, czy pierwszy czynnik mieści się między 1 a 10. Dziecko może wtedy zapisać poprawną potęgę, ale z czynnikiem, który nie spełnia tego warunku, albo pomylić znak wykładnika. Warto zwrócić uwagę na to, skąd bierze się błąd, zamiast tylko wskazać poprawną odpowiedź.

W tym obszarze są gotowe szablony do wydruku:

  • Notacja wykładnicza – zapis liczby w postaci potęgi.
  • Notacja wykładnicza: wybierz wykładnik – dziecko wybiera właściwy wykładnik potęgi dla podanej liczby.
  • Notacja wykładnicza: mantysa: wybierz odpowiedź – dziecko wybiera poprawny czynnik przed potęgą 10 (mantysę).

MAT.VII-VIII.1.6: zapisuje liczby w notacji wykładniczej i porównuje liczby zapisane w ten sposób

Typy zadań: Liczby z potęgami dziesięciu: porównaj · Notacja wykładnicza · Notacja wykładnicza: mantysa: wybierz odpowiedź · Notacja wykładnicza w zadaniu: która potęga dziesięciu · Notacja wykładnicza: dobierz wartości · Notacja wykładnicza: wybierz wykładnik (kl. 8)

Szacowanie pierwiastków bez kalkulatora

Dziecko uczy się określać przybliżoną wartość pierwiastka, znajdując kwadraty liczb całkowitych leżące po obu stronach danej liczby.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń ma szacować wartość prostego wyrażenia arytmetycznego zawierającego pierwiastki, czyli podać przybliżony wynik bez dokładnego obliczania. Podstawa programowa nie podaje tu konkretnego zakresu liczb, więc nie należy traktować żadnego zakresu jako wymagania. Szablony zadań w tym temacie pokazują, czego można się spodziewać: uczeń ustala, między którymi dwiema kolejnymi liczbami całkowitymi leży pierwiastek.

Typowym błędem jest myślenie, że pierwiastek to po prostu „mniejsza połowa” liczby, np. że √50 to około 25. Dziecko często nie widzi zależności między pierwiastkiem a kwadratem, bo pierwiastek jest odwrotnością działania podnoszenia do kwadratu. Pomocne jest przypomnienie sobie kilku kwadratów, np. 4, 9, 16, 25, i sprawdzenie, między którymi leży dana liczba.

W praktyce zadania z tego tematu mają trzy formy:

  • Oszacuj pierwiastek – uczeń podaje przybliżoną wartość pierwiastka liczby.
  • Szacowanie pierwiastka: wybierz część całkowitą – uczeń wskazuje, jaka liczba całkowita jest najbliżej wartości pierwiastka.
  • Pierwiastek: kwadrat poniżej liczby – uczeń wybiera odpowiedź, wskazując największy kwadrat mniejszy od danej liczby.

MAT.VII-VIII.1.8: szacuje wartość prostego wyrażenia arytmetycznego zawierającego pierwiastki

Typy zadań: Oszacuj pierwiastek · Pierwiastek i liczba: porównaj · Pierwiastek: kwadrat poniżej liczby: wybierz odpowiedź · Szacowanie pierwiastków: dokończ zdanie · Pierwiastek w zadaniu tekstowym: bok kwadratu z pola · Szacowanie pierwiastka: wybierz część całkowitą (kl. 8)

Liczba na podstawie danego jej procentu

Uczeń uczy się wyznaczać całość, gdy znana jest jej część podana w procentach, np. gdy wiadomo, że 20% pewnej liczby to 15.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Według podstawy programowej dla klas VII–VIII uczeń potrafi wyznaczyć liczbę na podstawie danego jej procentu. Zakresu liczb nie podaje się w podstawie dla samej klasy 7, dlatego w tym opisie nie wskazujemy konkretnych zakresów. W tym roku najczęściej spotkasz zadania, w których znana jest część w procentach, a szukana jest całość.

Typowy błąd polega na tym, że dziecko mnoży podany procent przez daną liczbę zamiast ją dzielić. Dla przykładu, przy zadaniu „20% liczby to 15”, zapisuje 15 · 0,2 = 3, choć szukana liczba to 15 : 0,2 = 75. Pomaga myślenie o całości: najpierw ustalamy, ile wynosi 1%, a potem mnożymy przez 100.

Na wydrukach z tej klasy zadania pojawiają się w kilku wariantach:

  • Liczba z danego procentu – uczeń wyznacza całość na podstawie podanej części w procentach.
  • Znamy część w procentach — ile jest całości? – to samo pytanie, sformułowane jako zadanie z kontekstem.
  • Liczba z danego procentu: wybierz wynik – uczeń sprawdza, który z podanych wyników jest poprawny.
  • Procent: ile wynosi 1% – ćwiczenie pomocnicze, które wspiera obliczenia w pozostałych zadaniach.

MAT.VII-VIII.1.1.c: liczbę na podstawie danego jej procentu

Typy zadań: Liczba z danego procentu · Procent: ile wynosi 1%: wybierz odpowiedź · Liczba z danego procentu: wybierz wynik · Znamy część w procentach — ile jest całości?

Działania na potęgach: reguły i wykładniki

Dziecko uczy się mnożyć, dzielić i podnosić potęgi do potęgi, stosując reguły dla potęg o tych samych podstawach lub tych samych wykładnikach.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa dla klas 7–8 wymaga, by uczeń stosował własności działań na potęgach o podstawach naturalnych i wykładnikach całkowitych. W tym etapie chodzi o trzy sytuacje: mnożenie i dzielenie potęg o tych samych podstawach, mnożenie i dzielenie potęg o tych samych wykładnikach oraz podnoszenie potęgi do potęgi.

Najczęstszy błąd polega na pomieszaniu reguł. Przy mnożeniu potęg o tej samej podstawie dziecko często mnoży wykładniki zamiast je dodawać, na przykład pisze 2³ · 2⁴ = 2¹², zamiast 2⁷. Przy potędze potęgi z kolei dodaje wykładniki zamiast je mnożyć, czyli (2³)⁴ zapisuje jako 2⁷, a powinno być 2¹². Oba zapisy wyglądają podobnie, więc łatwo je zamienić.

W gotowych zadaniach do wydruku spotkasz trzy szablony: Mnożenie potęg: wybierz wykładnik, gdzie trzeba dobrać wykładnik tak, by równość była prawdziwa; Potęga potęgi: wybierz wykładnik, czyli ta sama myśl dla potęgi do potęgi; oraz Brakujący wykładnik, w którym dziecko uzupełnia brakującą liczbę w wyrażeniu. Przy każdym zadaniu warto sprawdzić, czy wykładniki zostały dodane lub pomnożone zgodnie z regułą.

MAT.VII-VIII.1.5: stosuje własności działań na potęgach o podstawach naturalnych i wykładnikach całkowitych, w tym:
MAT.VII-VIII.1.5.a: mnoży i dzieli potęgi o takich samych podstawach
MAT.VII-VIII.1.5.b: mnoży i dzieli potęgi o takich samych wykładnikach
MAT.VII-VIII.1.5.c: podnosi potęgę do potęgi

Typy zadań: Brakujący wykładnik — działania na potęgach · Mnożenie potęg: wybierz wykładnik · Potęga potęgi: wybierz wykładnik · Działania na potęgach: dokończ zdanie

Potęgi o ujemnym wykładniku

Uczeń zamienia potęgę o ujemnym wykładniku na potęgę o wykładniku naturalnym, np. 2^-3 = 1/2^3.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko zamienia potęgi o wykładniku całkowitym ujemnym na odpowiednie potęgi o wykładnikach naturalnych. Oznacza to, że przy liczbie podniesionej do ujemnego wykładnika potrafi zapisać ją jako ułamek, w którym licznikiem jest jedynka, a mianownikiem ta sama liczba z wykładnikiem przeciwnym, np. 2-3 zapisuje jako 1/2^3. Zakres liczb i wykładników, który wynika z podstawy programowej, obejmuje cały etap edukacyjny, dlatego w klasie 7 opisujemy tylko to, co pojawia się w materiałach do tego tematu.

Typowym błędem jest traktowanie znaku minus w wykładniku jak znaku minus przed wynikiem, czyli zapisywanie 2^-3 jako -8. Dziecko przenosi wtedy działanie z liczb do znaku, zamiast odwrócić potęgę na ułamek. Warto przy sprawdzaniu pytać, czy wynik jest ułamkiem mniejszym od 1, bo potęga o ujemnym wykładniku z liczby większej od 1 daje wartość mniejszą od 1.

W tej klasie dostępne są gotowe szablony zadań: Potęga o wykładniku ujemnym, w którym dziecko zapisuje potęgę jako ułamek lub odwrotnie; Potęga o wykładniku ujemnym: prawda czy fałsz, gdzie ocenia poprawność podanych zapisów; oraz Potęga: ułamek jako potęga: wybierz odpowiedź, w którym rozpoznaje, która potęga odpowiada danemu ułamkowi.

MAT.VII-VIII.1.4: zamienia potęgi o wykładniku całkowitym ujemnym na odpowiednie potęgi o wykładnikach naturalnych

Typy zadań: Potęga o wykładniku ujemnym · Potęga: ułamek jako potęga: wybierz odpowiedź · Potęga o wykładniku ujemnym: prawda czy fałsz (kl. 8) · Potęga o wykładniku ujemnym: znajdź błąd (kl. 8)

Działania na pierwiastkach w klasie 7

Dziecko uczy się wyłączać czynniki przed znak pierwiastka i włączać je pod znak, a także mnożyć i dzielić pierwiastki tego samego stopnia.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7 uczeń przekształca pierwiastki kwadratowe i sześcienne: wyłącza czynnik przed znak pierwiastka, na przykład zapisuje √18 jako 3√2, oraz wykonuje operacia odwrotne, czyli włącza liczbę pod pierwiastek. Ćwiczy też mnożenie i dzielenie pierwiastków tego samego stopnia oraz obliczanie pierwiastka z iloczynu i ilorazu dwóch liczb. Zakres liczb wynika z zadań, które dziecko rozwiązuje w tej klasie.

Najczęstszy błąd polega na wyłączaniu niepełnego czynnika, na przykład zapisaniu √18 jako 2√9 albo traktowaniu √(a+b) tak, jakby było równe √a + √b. Dziecko wtedy działa na sumie zamiast na iloczynie pod pierwiastkiem. Warto sprawdzić, czy po wyłączeniu wynik po podniesieniu do kwadratu daje liczbę wyjściową.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Wyłącz czynnik przed pierwiastek: dziecko upraszcza zapisany pierwiastek.
  • Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź: uczeń wskazuje poprawne przekształcenie spośród podanych.
  • Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz: uczeń ocenia, czy podana równość jest prawdziwa.
  • Wyłączanie czynnika spod pierwiastka: brakujący czynnik: uczeń uzupełnia brakującą liczbę w równości.

MAT.VII-VIII.1.9: stosuje własności działań na pierwiastkach dla pierwiastków kwadratowych i sześciennych, w tym:
MAT.VII-VIII.1.9.a: oblicza pierwiastki z iloczynu i ilorazu dwóch liczb
MAT.VII-VIII.1.9.b: mnoży i dzieli pierwiastki tego samego stopnia
MAT.VII-VIII.1.9.c: wyłącza liczbę przed znak pierwiastka i włącza liczbę pod znak pierwiastka

Typy zadań: Wyłącz czynnik przed pierwiastek · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: znajdź błąd (kl. 8) · Wyłączanie czynnika spod pierwiastka: brakujący czynnik (kl. 8)

Algebra

Równania liniowe: ax + b = c w klasie 7

Uczeń rozwiązuje równania postaci ax + b = c, przenosząc wyraz wolny na drugą stronę i dzieląc przez współczynnik przy x.

typów zadań: 13Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń potrafi rozwiązać równanie pierwszego stopnia z jedną niewiadomą, w którym najpierw trzeba wykonać jedno dodawanie lub odejmowanie, a potem jedno mnożenie lub dzielenie, np. 3x + 5 = 20. Podstawa programowa mówi ogólnie o równaniach pierwszego stopnia i równaniach, które dają się w prosty sposób do nich sprowadzić; w tym opisie nie podajemy zakresu liczb szerszego niż ten, który wynika z zadań tej klasy.

Typowy błąd polega na tym, że uczeń przenosi wyraz wolny na drugą stronę, ale zapomina zmienić jego znak, np. z równania 3x + 5 = 20 wychodzi 3x = 25. Drugim częstym błędem jest dzielenie tylko przez część lewej strony zamiast przez cały współczynnik przy x. Oba błędy wynikają z tego, że uczeń traktuje równanie jak zapis do przepisania, a nie jak wagę, którą trzeba utrzymać w równowadze.

W tej klasie zadania na ten temat występują w kilku formach: klasyczne równanie ax + b = c, równanie ułożone z treści, zadanie „Pomyślałem liczbę — ułóż i rozwiąż równanie”, zadanie z brakującym współczynnikiem, a także zadania wyboru odpowiedzi, w których uczeń sprawdza, który krok jest poprawny, np. przeniesienie wyrazu wolnego.

MAT.VII-VIII.2.11: rozwiązuje równania pierwszego stopnia, a także równania, które dają się w prosty sposób sprowadzić do równania pierwszego stopnia

Typy zadań: Waga: worki i odważniki · Pomyślałem liczbę — ułóż i rozwiąż równanie · Rozwiązanie równania — wybierz odpowiedź · Równanie ax + b = c · Równanie z nawiasem krok po kroku · Równanie z x po obu stronach krok po kroku · Równanie: przeniesienie wyrazu wolnego: wybierz odpowiedź · Brakujący współczynnik równania · Równanie z jedną niewiadomą: dokończ zdanie · Równanie z nawiasem a(x + b) = c · Równanie z treści: ax + b = c · Dwa równania o tym samym rozwiązaniu · Równanie z treścią: dwie ilości i ich suma · Równanie dwukrokowe krok po kroku (kl. 6)

Wartość wyrażenia algebraicznego dla podanej liczby

Uczeń oblicza wartość wyrażenia algebraicznego, będącego sumą najwyżej trzech jednomianów, dla podanych liczb całkowitych zmiennych.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Według podstawy programowej w klasach VII–VIII uczeń potrafi obliczyć wartość wyrażenia algebraicznego będącego sumą co najwyżej trzech jednomianów, gdy zamiast zmiennych podstawi się liczby całkowite. W klasie 7 chodzi więc o proste wyrażenia, na przykład 3x + 2y − 5, dla konkretnych liczb całkowitych, także ujemnych.

Najczęstszy błąd dotyczy podstawiania liczb ujemnych. Uczeń zapisuje 3 · −2 zamiast 3 · (−2) albo gubi znak minus przy zmiennej, przez co zmienia się znak wyniku. Pomaga zwyczaj zapisywania podstawionej liczby w nawiasie.

Na wydrukach zadania z tego zakresu pojawiają się w kilku formach:

  • Wartość wyrażenia algebraicznego: obliczenie wyniku dla podanych liczb.
  • Wartość wyrażenia: porównaj dwa wyrażenia: oba wyrażenia liczymy dla tej samej wartości i porównujemy wyniki.
  • Wartość wyrażenia: wybierz wynik: z podanych odpowiedzi wybieramy poprawną.
  • Różnica wyrażeń dla podanego x: wybierz odpowiedź: obliczamy różnicę dwóch wyrażeń dla konkretnej wartości x i wybieramy wynik.

MAT.VII-VIII.2.2: oblicza wartość liczbową wyrażenia algebraicznego będącego sumą co najwyżej trzech jednomianów dla podanych całkowitych wartości zmiennych

Typy zadań: Wartości dwóch wyrażeń: porównaj · Wartości wyrażeń dla tego samego x: uporządkuj · Wartość wyrażenia algebraicznego · Różnica wyrażeń dla podanego x: wybierz odpowiedź · Wartość wyrażenia: dobierz wartości · Wartość wyrażenia: oceń dwa zdania · Wartość wyrażenia: porównaj dwa wyrażenia · Wartość wyrażenia: wybierz wynik

Równania z niewiadomą po obu stronach

Uczeń uczy się rozwiązywać równania liniowe, w których x występuje po obu stronach znaku równości, przenosząc wyrazy z niewiadomą na jedną stronę.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń potrafi rozwiązać równanie pierwszego stopnia, w którym niewiadoma pojawia się po obu stronach znaku równości, na przykład 3x + 4 = x + 10. Podstawa programowa mówi ogólnie o równaniach pierwszego stopnia oraz tych, które da się w prosty sposób do nich sprowadzić; zakres liczbowy i rodzaj współczynników opisane są dla całego etapu, więc w siódmej klasie warto oprzeć się na zadaniach, które drukuje ten dział.

Typowy błąd polega na tym, że dziecko przenosi wyraz z x na drugą stronę, ale zapomina zmienić jego znak, albo dodaje x do jednej strony, a od drugiej odejmuje. Wynik wygląda wtedy na poprawny rachunkowo, choć równanie zostało przekształcone niezgodnie z zasadą, że to samo wykonujemy po obu stronach.

W praktyce zadanie wygląda tak, jak w szablonie „Równanie z niewiadomą po obu stronach”: uczeń wyznacza x i sprawdza wynik podstawieniem. Ćwiczenia w formie „Równanie z x po obu stronach: wybierz odpowiedź” pozwalają porównać kilka propozycji rozwiązania, a „prawda czy fałsz” – ocenić, czy dany zapis jest poprawnym krokiem przekształcenia.

MAT.VII-VIII.2.11: rozwiązuje równania pierwszego stopnia, a także równania, które dają się w prosty sposób sprowadzić do równania pierwszego stopnia

Typy zadań: Rozwiązanie równania i liczba: porównaj · Równanie z niewiadomą po obu stronach · Waga: worki x po obu stronach · Równanie z x po obu stronach: prawda czy fałsz · Równanie z x po obu stronach: wstaw znak · Równanie z x po obu stronach: wybierz odpowiedź · Równanie z x po obu stronach: znajdź błąd

Redukcja wyrazów podobnych w klasie 7

Uczeń upraszcza sumy algebraiczne, łącząc wyrazy podobne, czyli jednomiany o tej samej części literowej.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7 uczeń porządkuje jednomiany i redukuje wyrazy podobne w sumach algebraicznych, a także dodaje i odejmuje sumy składające się z kilku jednomianów o współczynnikach całkowitych. Chodzi więc o wyrażenia typu 3x + 5x − 2x, w których liczby stojące przy zmiennych są całkowite. Dokładny zakres liczb i stopień trudności programu w tej klasie nie są tu opisane szczegółowo, dlatego opisujemy tylko to, co wynika z podanych punktów podstawy.

Najczęstszy błąd polega na tym, że dziecko dodaje także wyrazy niepodobne, na przykład zapisuje 3x + 5 = 8x albo 2x + 3y = 5xy. Wynika to z przekonania, że wszystkie liczby i litery „można zebrać razem”. Warto przypomnieć, że wyrazy są podobne tylko wtedy, gdy mają tę samą część literową, a współczynniki dodajemy lub odejmujemy, nie zmieniając zmiennych. Drugim częstym błędem jest pominięcie znaku minus przy odejmowaniu wyrazu w nawiasie.

W tej klasie w zestawach do wydruku pojawiają się zadania takie jak: Redukcja wyrazów podobnych, Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi, Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik, Redukcja wyrazów podobnych: brakujący współczynnik oraz Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź. Pierwsze z nich wymagają uproszczenia sumy, a kolejne proszą o wybór lub uzupełnienie współczynnika, co pomaga sprawdzić, czy dziecko rozumie, które wyrazy można połączyć.

MAT.VII-VIII.2.3: porządkuje jednomiany i redukuje wyrazy podobne w sumach algebraicznych
MAT.VII-VIII.2.4: dodaje i odejmuje sumy algebraiczne składające się z kilku jednomianów o współczynnikach całkowitych

Typy zadań: Redukcja wyrazów podobnych · Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi · Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Redukcja wyrazów podobnych: brakujący współczynnik · Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik

Mnożenie przez nawias i wyłączanie przed nawias

Dziecko uczy się mnożyć jednomian przez sumę i wyciągać wspólny czynnik przed nawias, czyli zapisywać sumę w postaci iloczynu.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej dla etapu VII–VIII (klasy 7–8) zapisano, że uczeń mnoży jednomian przez sumę algebraiczną co najwyżej trzech jednomianów o współczynnikach całkowitych oraz wyłącza przed nawias jednomian z sumy dwóch jednomianów o współczynnikach całkowitych. W klasie 7 materiały do tego tematu obejmują przede wszystkim mnożenie jednomianu przez sumę oraz wyłączanie czynnika przed nawias.

Najczęstszy błąd polega na pomnożeniu tylko pierwszego składnika. Przykładowo w zapisie 3x(2x + 5) dziecko może napisać 6x² + 5 zamiast 6x² + 15x. Drugi typowy błąd dotyczy znaków przy liczbach ujemnych, np. −2(x − 4), gdzie łatwo zgubić zmianę znaku. Przy wyłączaniu przed nawias częsty problem to podzielenie tylko jednego wyrazu albo wyciągnięcie czynnika, który nie jest wspólny dla obu składników.

W gotowych zestawach zadań do wydruku pojawią się m.in.: Mnożenie jednomianu przez sumę, Wyłączanie czynnika przed nawias, Mnożenie przez nawias: wybierz współczynnik, Mnożenie przez sumę: brakujący współczynnik oraz Rozdzielność: wyraz wolny: wybierz odpowiedź. Dziecko może więc uzupełniać brakujący współczynnik, wybierać poprawny wynik albo zapisywać sumę jako iloczyn z wyciągniętym czynnikiem.

MAT.VII-VIII.2.5: mnoży jednomian przez sumę algebraiczną co najwyżej trzech jednomianów o współczynnikach całkowitych
MAT.VII-VIII.2.6: wyłącza poza nawias jednomian z sumy algebraicznej złożonej z dwóch jednomianów o współczynnikach całkowitych

Typy zadań: Mnożenie jednomianu przez sumę · Rozdzielność: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Mnożenie przez nawias: wybierz współczynnik · Mnożenie przez sumę: brakujący współczynnik · Wyłączanie czynnika przed nawias

Mnożenie dwumianów

Uczeń uczy się mnożyć przez siebie dwa dwumiany o współczynnikach całkowitych i zapisywać wynik w uporządkowanej postaci.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7 uczeń wykonuje mnożenie dwóch dwumianów, w których występują wyłącznie współczynniki całkowite (zarówno dodatnie, jak i ujemne). Opanowuje regułę mnożenia każdego wyrazu z pierwszego nawiasu przez każdy wyraz z drugiego nawiasu, zaczynając od prostszych postaci typu (x + a)(x + b).

Typowym błędem jest pomijanie wyrazów pośrednich – uczniowie nierzadko mnożą wyłącznie pierwsze elementy ze sobą i drugie ze sobą, podając błędny wynik (na przykład zapisując (x + 2)(x + 3) jako x² + 6 zamiast uwzględnić wszystkie cztery iloczyny). Częstym problemem jest też gubienie znaków, zwłaszcza gdy w dwumianie pojawia się odejmowanie i trzeba pomnożyć przez siebie dwie liczby ujemne.

W praktyce zadania bazują na szablonach Mnożenie dwumianów (x + a)(x + b) oraz Mnożenie dwumianów. Uczeń otrzymuje iloczyn dwóch wyrażeń w nawiasach, rozpisuje go na sumę pojedynczych iloczynów, dba o właściwe znaki plus i minus, a na koniec redukuje wyrazy podobne.

MAT.VII-VIII.2.7: mnoży przez siebie dwa dwumiany o współczynnikach całkowitych

Typy zadań: Kafelki algebraiczne: współczynnik przy x · Mnożenie dwumianów: kafelki algebraiczne · Mnożenie dwumianów (x + a)(x + b) · Iloczyn dwumianów: wyraz wolny: wybierz odpowiedź · Mnożenie dwumianów · Mnożenie dwumianów: wybierz wyraz środkowy (kl. 8) · Mnożenie dwumianów: brakujący wyraz środkowy (kl. 8)

Sprawdzanie, czy liczba jest rozwiązaniem równania

Uczeń podstawia podaną liczbę do równania i sprawdza, czy po obu stronach znaku równości wychodzi ten sam wynik.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa dla klas 7–8 wymaga, aby uczeń sprawdzał, czy dana liczba całkowita jest rozwiązaniem równania pierwszego, drugiego lub trzeciego stopnia z jedną niewiadomą. Dla równań pierwszego stopnia wymaga również sprawdzania liczb wymiernych. W siódmej klasie gotowe zadania dotyczą przede wszystkim równań liniowych.

Typowy błąd dotyczy znaków. Przy x = −3 w wyrażeniu 2x + 1 dziecko często zapisuje 2 − 3 + 1 zamiast 2 · (−3) + 1, bo pomija mnożenie albo zgubiło nawias. Drugi częsty błąd to próba rozwiązywania równania od nowa zamiast zwykłego podstawienia i porównania wyniku.

W szablonie „Równanie: czy liczba jest rozwiązaniem” uczeń podstawia podaną liczbę i odpowiada tak lub nie, pokazując wyliczenie obu stron. W szablonie „Równanie: wskaż rozwiązanie: wybierz odpowiedź” z kilku propozycji wybiera tę liczbę, która spełnia równanie.

MAT.VII-VIII.2.10: sprawdza, czy dana liczba wymierna jest rozwiązaniem równania stopnia pierwszego
MAT.VII-VIII.2.9: sprawdza, czy dana liczba całkowita jest rozwiązaniem równania (stopnia pierwszego, drugiego lub trzeciego) z jedną niewiadomą

Typy zadań: Równanie: czy liczba jest rozwiązaniem · Równanie: wskaż rozwiązanie: wybierz odpowiedź

Figury

Twierdzenie Pitagorasa – trójkąty prostokątne

Uczeń uczy się dostrzegać trójkąty prostokątne w różnych sytuacjach i stosować twierdzenie Pitagorasa, aby obliczyć brakujący bok.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń dostrzega trójkąty prostokątne w różnych sytuacjach geometrycznych i stosuje do nich twierdzenie Pitagorasa. Potrafi też użyć takiego modelu geometrycznego do rozwiązania problemu z rzeczywistego obiektu, nawet wtedy, gdy trzeba wcześniej uprościć sytuację. Podstawa programowa nie podaje tu konkretnego zakresu liczb, dlatego wielkość liczb widać w gotowych szablonach zadań.

Najczęstszy błąd polega na pomieszaniu przyprostokątnych z przeciwprostokątną. Dziecko podstawia długość boku pod niewłaściwe miejsce we wzorze, a przy szukaniu przyprostokątnej odejmuje kwadraty w odwrotnej kolejności albo zapomina o pierwiastku na końcu. Warto też pilnować, by twierdzenia nie stosować do trójkąta, który nie jest prostokątny.

Zadania na tym etapie wyglądają następująco:

  • Czy trójkąt jest prostokątny? – sprawdzanie, czy zachodzi równość kwadratów boków.
  • Przeciwprostokątna – wybierz odpowiedź oraz Oblicz przeciwprostokątną – wyznaczanie najdłuższego boku.
  • Przyprostokątna – prawda czy fałsz oraz Oblicz przyprostokątną – wyznaczanie krótszego boku.
  • Pitagoras w praktyce: drabina, przekątna, lina – zadania osadzone w realnych sytuacjach.

MAT.VII-VIII.3.4: dostrzega trójkąty prostokątne w różnych sytuacjach geometrycznych, stosuje twierdzenie Pitagorasa
MAT.VII-VIII.3.9: rozwiązuje problemy dotyczące rzeczywistych obiektów, które dają się przedstawić za pomocą modelu geometrycznego, również w sytuacji wymagającej koniecznych uproszczeń

Typy zadań: Długość przeciwprostokątnej: dane zbędne · Oblicz przeciwprostokątną · Oblicz przyprostokątną · Przeciwprostokątna i liczba: porównaj · Przeciwprostokątna — wybierz odpowiedź · Twierdzenie Pitagorasa krok po kroku · Twierdzenie Pitagorasa: czy trójkąt jest prostokątny · Twierdzenie Pitagorasa: dokończ zdanie · Twierdzenie Pitagorasa: oceń dwa zdania · Trapez równoramienny: pole z wysokością z Pitagorasa · Twierdzenie Pitagorasa: o ile krócej na skos · Przeciwprostokątna: dane zbędne (1 LO) · Twierdzenie Pitagorasa: przyprostokątna — prawda czy fałsz (kl. 8) · Twierdzenie Pitagorasa: znajdź błąd (kl. 8) · Pitagoras w praktyce: bok trójkąta prostokątnego (kl. 8 – 1 LO)

Długość okręgu i pole koła – jak liczyć z π

Dziecko uczy się obliczać długość okręgu i pole koła oraz rozwiązywać zadania z rzeczywistych sytuacji, które można opisać takim modelem.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tym temacie uczeń oblicza długość okręgu i pole koła, a także stosuje ten model do rzeczywistych obiektów, nawet gdy trzeba wcześniej uprościć sytuację (np. przyjąć przybliżony wymiar). Materiały, z których korzystamy, nie podają zakresu liczb dla tej klasy, dlatego konkretne wielkości sprawdźcie w podręczniku lub u nauczyciela.

Typowy problem polega na pomieszaniu wzorów: uczeń liczy pole tam, gdzie pytają o długość, albo podstawia do wzoru średnicę zamiast promienia. Warto wtedy zapytać dziecko, co dokładnie mierzy wynik (długość linii czy powierzchnię).

Zadania na ten temat mają formę gotowych szablonów do wydruku:

  • Długość okręgu – obliczanie obwodu koła z podanego promienia lub średnicy.
  • Pole koła – obliczanie powierzchni koła.
  • Pole koła: wybierz wynik – dziecko wybiera poprawną odpowiedź spośród podanych.
  • Długość okręgu: wybierz liczbę przed π – dziecko określa współczynnik, który stoi przed symbolem π w wyniku.

MAT.VII-VIII.3.7: oblicza długość okręgu i pole koła
MAT.VII-VIII.3.9: rozwiązuje problemy dotyczące rzeczywistych obiektów, które dają się przedstawić za pomocą modelu geometrycznego, również w sytuacji wymagającej koniecznych uproszczeń

Typy zadań: Długość okręgu · Pole koła · Pole koła: wybierz wynik · Długość okręgu: wybierz liczbę przed π

Dane i zdarzenia losowe

Obliczanie prawdopodobieństwa w prostych losowaniach

Uczeń uczy się określać szanse zdarzeń losowych i zapisywać prawdopodobieństwo w postaci ułamka podczas prostych doświadczeń, takich jak rzut kostką czy losowanie kuli.

typów zadań: 12Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7 uczeń stawia pierwsze kroki w rachunku prawdopodobieństwa. Analizuje proste sytuacje losowe: ustala liczbę wszystkich możliwych wyników oraz liczbę wyników sprzyjających danemu zdarzeniu, a samo prawdopodobieństwo zapisuje za pomocą ułamka zwykłego lub dziesiętnego.

Częstym błędem jest odnoszenie liczby zdarzeń sprzyjających do zdarzeń niesprzyjających zamiast do wszystkich możliwych. Przykładowo, gdy w pojemniku znajdują się 2 kule białe i 3 czarne, dzieci nierzadko określają szansę wylosowania kuli białej jako 2 do 3 i zapisują ułamek 2/3 zamiast poprawnego 2/5.

Zadania ćwiczeniowe wykorzystują czytelne modele losowania:

  • Rzut kostką – uczeń określa szansę wyrzucenia określonej liczby oczek, na przykład liczby parzystej lub mniejszej od 5;
  • Losowanie kuli z pudełka – oblicza prawdopodobieństwo wyciągnięcia kuli o wskazanym kolorze z zamkniętego zestawu;
  • Losowanie kartki z liczbą – ustala szansę wyciągnięcia kartki z liczbą spełniającą podany warunek (np. podzielną przez 3 ze zbioru liczb od 1 do 15).

MAT.VII-VIII.4.6: przeprowadza proste doświadczenia losowe polegające przykładowo na jednokrotnym lub dwukrotnym rzucie monetą lub kostką do gry oraz na losowaniu kuli spośród zestawu kul, analizuje doświadczenia losowe i określa, jakie jest prawdopodobieństwo rozważanych zdarzeń.

Typy zadań: Koło losujące: liczba większa niż k · Koło losujące: pola zacieniowane · Losowanie kuli z pudełka · Rzut kostką · Losowanie kartki z liczbą · Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego · Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo: wybierz wynik · Prawdopodobieństwo: znajdź błąd · Szanse w dwóch urnach: porównaj · Prawdopodobieństwo: ile jest kul danego koloru · Losowanie bez patrzenia — jakie prawdopodobieństwo?

Mediana: co pokazuje środkowa wartość

Uczeń uczy się znajdować medianę zestawu danych i wykorzystywać ją do porównywania zestawów, na przykład wyników albo cen.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7 uczeń potrafi wyznaczyć medianę dla zestawu liczb: najpierw ustawia dane w kolejności od najmniejszej do największej, a następnie wskazuje wartość środkową. Gdy liczb jest parzyście wiele, medianą jest średnia dwóch środkowych wartości. Podstawa programowa wskazuje, że medianę stosuje się w kontekście praktycznym, by porównać zestawy danych, w tym dane finansowe, czyli np. miesięczne wydatki czy zarobki. Zakres liczbowy zadań nie jest w tym opracowaniu podany jako wymagany dla samej klasy 7.

Najczęstszy błąd polega na wybraniu środkowej liczby z nieuporządkowanego ciągu, czyli takiej, która stoi w środku listy zapisanej w kolejności podanej w zadaniu, a nie po posortowaniu. Drugi częsty błąd to pominięcie sortowania przy parzystej liczbie danych albo zwykłe uśrednienie wszystkich wartości zamiast wartości środkowej. Uczeń myli wtedy medianę ze średnią arytmetyczną.

W praktyce uczeń spotyka się z zadaniami z gotowych szablonów do wydruku: Podaj medianę (obliczenie dla podanego zestawu), Mediana: wybierz wartość (wskazanie właściwej wartości spośród podanych odpowiedzi) oraz Mediana: prawda czy fałsz (ocena prawdziwości zdań o medianie zestawu).

MAT.VII-VIII.4.4: stosuje średnią arytmetyczną i medianę w kontekście praktycznym do porównania zestawów danych, w tym danych finansowych – moduł ekonomiczno-finansowy

Typy zadań: Mediana: dobierz wartości · Mediana: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mediana: wstaw znak (kl. 5–6) · Mediana: wybierz wartość (kl. 5–6) · Mediana: znajdź błąd (kl. 5–6) · Podaj medianę (kl. 5–6)

Pozostałe typy zadań

Pozostałe typy zadań

typów zadań: 162Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typy zadań: Proporcjonalność prosta: uzupełnij tabelę · Proporcja: brakująca wartość (kl. 5–6) · Proporcja: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Proporcja: wybierz brakujący wyraz (kl. 5–6) · Proporcja: znajdź błąd (kl. 5–6) · Proporcja w zadaniu: przeliczenie na inną liczbę sztuk (kl. 5–6) · Proporcja: brakujący trzeci wyraz (kl. 5–6) · Procent liczby na modelu paskowym · Procent liczby — wybierz odpowiedź · Procent liczby: dane zbędne · Procent liczby: prawda czy fałsz · Procent liczby: znajdź błąd · Procent mniejszy niż 1 · Procent większy niż 100 · Procent z liczby: procent jako ułamek · Procenty dwóch liczb: porównaj · Procenty różnych liczb: uporządkuj · Procent liczby: dobierz wartości · Procent liczby: dokończ zdanie · Procent liczby: oceń dwa zdania · Procent liczby: porównaj dwa wyniki · Procent liczby w zadaniu tekstowym · Procent liczby: zamiana procentu z liczbą · Procent z reszty: ile osób przychodzi pieszo · Oblicz procent liczby (kl. 6) · Procent liczby krok po kroku (kl. 6) · Cena za sztukę: gdzie taniej? · Wartość dla jednej jednostki: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Wartość dla jednej jednostki: znajdź błąd (kl. 5–6) · Cena jednostkowa: z treścią, ile na jedną sztukę (kl. 5–6) · Cena za sztukę krok po kroku (kl. 5–6) · Cena za sztukę: dane zbędne (kl. 5–6) · Wartość dla jednej jednostki: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie · Średnia i mediana: oceń dwa zdania · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią · Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6) · Diagram obrazkowy ze skalą: o ile więcej · Udział słupka w całości w procentach · Średnia czterech słupków diagramu · Średnia czterech słupków diagramu: wybierz wynik · Średnia z wykresu kropkowego · Diagram słupkowy – o ile więcej: znajdź błąd (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: o ile więcej — prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: porównaj słupki (kl. 4–6) · Odczyt z diagramu: wybierz sumę słupków (kl. 4–6) · Pole równoległoboku · Pole równoległoboku: wybierz wynik · Pole równoległoboku: która dana jest zbędna? · Pole równoległoboku: podstawa w dm, wysokość w cm · Pole równoległoboku: wysokość z pola · Pole równoległoboku w dm i cm: wybierz wynik (kl. 6) · Pole i obwód prostokąta: oceń dwa zdania · Pole prostokąta i kwadratu: dokończ zdanie · Pole prostokąta: boki k razy dłuższe · Pole prostokąta (kl. 4–6) · Bok prostokąta z pola: pytanie odwrotne (kl. 4–6) · Brakujący bok prostokąta z pola (kl. 4–6) · Brakujący bok prostokąta: wybierz bok (kl. 4–6) · Pole kwadratu: bok z pola (kl. 4–6) · Pole prostokąta w życiu codziennym (kl. 4–6) · Pole prostokąta: dane zbędne (kl. 4–6) · Pole prostokąta: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Pole prostokąta: wstaw znak (kl. 4–5) · Pole prostokąta: znajdź błąd (kl. 4–5) · Pole prostokąta: figura z wyciętym rogiem (kl. 5–6) · Pole prostokąta: porównaj dwa pola (kl. 4–6) · Czwarty kąt czworokąta · Kąty trójkąta: czy taki trójkąt istnieje? · Trzeci kąt trójkąta · Trzeci kąt trójkąta: wybierz wynik · Kąty trójkąta równoramiennego: kąt między ramionami · Kąty w trójkącie: oceń dwa zdania · Kąty trójkąta w danym stosunku · Trzeci kąt trójkąta w praktyce · Kąty trójkąta prostokątnego: drugi kąt ostry (kl. 5–6) · Suma kątów wielokąta krok po kroku (kl. 5–6) · Suma kątów wielokąta: porównaj (kl. 5–6) · Proste równoległe i sieczna: brakujący kąt · Brakująca część kąta (kl. 4–6) · Brakująca część kąta: trzy kąty w kącie pełnym (kl. 4–6) · Brakująca część kąta: wybierz miarę (kl. 4–6) · Trzeci kąt trójkąta krok po kroku (kl. 4–6) · Trzeci kąt trójkąta: dane zbędne (kl. 4–6) · Trzeci kąt w kącie pełnym: wybierz miarę (kl. 4–6) · Pole trójkąta · Pole trójkąta: prawda czy fałsz · Pole trójkąta: wybierz wynik · Pole trójkąta: znajdź błąd · Pole trójkąta: dokończ zdanie · Pole trójkątnej figury · Pole trójkąta i równoległoboku: porównaj (kl. 5–6) · Pole trójkąta krok po kroku (kl. 5–6) · Pole trójkąta: dane zbędne (kl. 5–6) · Pole trójkąta: prostokątny z przyprostokątnych (kl. 5–6) · Pole trapezu · Pole trapezu: prawda czy fałsz · Pole trapezu: wybierz wynik · Pole trapezu: znajdź błąd · Pole trapezu: oblicz wysokość z pola · Pole figury w kształcie trapezu · Pole trapezu krok po kroku (kl. 5–6) · Pole trapezu: dane zbędne (kl. 5–6) · Odczytaj współrzędne punktu (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wstaw znak (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wybierz drugą (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wybierz pierwszą (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: znajdź błąd (kl. 5–6) · Układ współrzędnych na mapie: odczytaj położenie (kl. 5–6) · Wartość wyrażenia z literą (kl. 4–6) · Wartość wyrażenia z literą: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Wartość wyrażenia z literą: wybierz wynik (kl. 4–6) · Wartość wyrażenia z literą: znajdź błąd (kl. 4–6) · Wartość wzoru dla podanych liczb (kl. 4–6) · Wyrażenia: ile razy większe, bez liczenia (kl. 5–6) · Wartość wyrażenia z literą: porównaj dwa wyrażenia (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: znajdź błąd (kl. 5–6) · Równanie z treści: jaką liczbę pomyślano (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą na początku: z treścią (kl. 5–6) · Przekształcanie wzoru: wybierz wartość x · Wzór: składnik z x: wybierz odpowiedź · Wzór: wartość po przekształceniu · Przekształć wzór i wyznacz x · Wyrażenie słowne: o tyle mniej: wybierz odpowiedź · Wyrażenie ze słów: oblicz wartość · Zapisz wyrażenie dwóch zmiennych · Zapisz wyrażenie: o ile większa od krotności · Wyrażenie ze słów: wybierz wartość · Na ile sposobów można to zestawić? · Reguła mnożenia: ile par · Reguła mnożenia: trzy wybory · Reguła mnożenia: wybierz liczbę par · Każdy z każdym — ile razy? · Uściski dłoni: ile ich jest? · Uściski dłoni: prawda czy fałsz · Uściski dłoni: znajdź błąd · Wybór dwóch różnych osób do ról · Ile wielokrotności w przedziale: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Ile wielokrotności w przedziale: znajdź błąd (kl. 5–6) · Liczby podzielne przez dwie liczby: wybierz wynik (kl. 5–6) · Wielokrotności w przedziale: ile liczb się dzieli (kl. 5–6) · Wspólne wielokrotności: ile liczb dzieli się przez obie (kl. 5–6) · Kąt wewnętrzny wielokąta foremnego · Kąt wielokąta foremnego krok po kroku · Kąt wielokąta foremnego: dane zbędne · Kąt wielokąta foremnego: porównaj · Kąt wielokąta foremnego: prawda czy fałsz · Kąt wielokąta foremnego: wstaw znak · Kąt wielokąta foremnego: znajdź błąd · Kąt wielokąta foremnego: dobierz wartości · Liczba boków wielokąta foremnego: wybierz · Wielokąt foremny: ile boków z kąta · Najdłuższy możliwy trzeci bok (kl. 5–6) · Nierówność trójkąta: ile długości ma trzeci bok (kl. 5–6) · Nierówność trójkąta: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Nierówność trójkąta: znajdź błąd (kl. 5–6) · Trzeci bok trójkąta: wybierz liczbę możliwości (kl. 5–6) · Pole trójkąta na kratce: prawda czy fałsz · Pole trójkąta na kratce: znajdź błąd · Pole trójkąta w układzie współrzędnych · Pole trapezu na kratce: wybierz wynik · Pole trapezu w układzie współrzędnych · Obwód trójkąta prostokątnego na kratce (kl. 8) · Odległość punktów (1 LO – 3 LO) · Długości dwóch odcinków: porównaj (1 LO – 3 LO) · Odległość dwóch punktów krok po kroku (1 LO – 3 LO) · Odległość punktów: dane zbędne (kl. 8) · Kwadrat na odcinku AB: wybierz pole (kl. 8) · Odległość punktów w układzie: wybierz (kl. 8) · Odległość punktów z twierdzenia Pitagorasa (kl. 8) · Odległość na mapie z Pitagorasa: zadanie tekstowe (kl. 8 – 1 LO) · Odległość punktów w układzie współrzędnych: zadanie tekstowe (1 LO – 3 LO) · Wykres podróży: jak długo trwał postój? · Wykres drogi: prawda czy fałsz · Wykres drogi: znajdź błąd · Wykres podróży: ile przejechano łącznie? · Wykres podróży: prędkość w pierwszym etapie · Podróż na wykresie: cała przebyta droga · Podróż na wykresie: jak długi postój · Prędkość z wykresu ruchu: wybierz wynik · Podróż na wykresie: prędkość na pierwszym odcinku · Odległość prostych: prawda czy fałsz · Odległość prostych: znajdź błąd · Proste równoległe: odległość · Proste równoległe: wybierz odległość · Równoległe czy prostopadłe? (kl. 4–6) · Wysokość trójkąta: czy to wysokość (kl. 5–6) · Wysokość trójkąta: wybierz wynik (kl. 5–6) · Wysokość trójkąta: z pola i podstawy (kl. 5–6) · Bryła z rysunku – ściany boczne: znajdź błąd · Bryła z rysunku: ściany boczne · Bryła z rysunku: ściany boczne: prawda czy fałsz · Bryła z rysunku: ściany boczne: wybierz wynik · Graniastosłup: ile ma wierzchołków? (kl. 5–6) · Graniastosłup: wybierz liczbę wierzchołków (kl. 4–6) · Ostrosłup: ile ma ścian? (kl. 5–6) · Graniastosłup: ile ma krawędzi? (kl. 5–6) · Graniastosłup: podstawa z liczby krawędzi (kl. 5–6) · Graniastosłup: wybierz liczbę krawędzi (kl. 4–6) · Krawędzie bryły z rysunku (kl. 4–6) · Ostrosłup: ile ma krawędzi? (kl. 5–6) · Ostrosłup: podstawa z liczby krawędzi (kl. 5–6) · Ostrosłup: wybierz liczbę krawędzi (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku: wybierz wynik (kl. 4–6) · Wierzchołki bryły z rysunku: znajdź błąd (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku: wybierz wynik (kl. 4–6) · Ściany bryły z rysunku: znajdź błąd (kl. 4–6) · Symetria środkowa: czy figura ma środek symetrii? · Odbicie względem punktu: wybierz współrzędną · Punkt symetryczny względem punktu · Symetria środkowa: środek symetrii pary punktów · Odbicie w prostej pionowej: wybierz współrzędną · Punkt symetryczny względem prostej · Symetria osiowa: odbicie względem pionowej prostej · Symetria osiowa: prawda czy fałsz · Symetria osiowa: znajdź błąd · Oś symetrii w zadaniu tekstowym: gdzie stoi lustro · Symetria osiowa w zadaniu tekstowym: gdzie jest odbicie · Symetria osiowa: oś pary punktów · Symetria osiowa: ile osi symetrii ma figura (kl. 4–6) · Jaka to bryła? (kl. 4–5) · Jaka to bryła? Wybierz nazwę (kl. 4–5) · Krawędzie bryły: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Krawędzie bryły: znajdź błąd (kl. 4–5) · Kąt w trójkącie przystającym · Kąt w trójkącie przystającym: prawda czy fałsz · Kąt w trójkącie przystającym: wybierz miarę · Kąt w trójkącie przystającym: znajdź błąd · Pole figury w kształcie litery L · Pole figury złożonej: prawda czy fałsz · Pole figury złożonej: wybierz wynik · Pole figury złożonej: znajdź błąd · Pole figury w kształcie litery L: koszt pokrycia · Podzielność: czy twierdzenie jest prawdziwe? · Podzielność: twierdzenie odwrotne · Dwusieczna kąta · Dwusieczna kąta: prawda czy fałsz · Dwusieczna kąta: znajdź błąd · Symetralna odcinka · Obwód z symetralną: wybierz wynik · Najmniejsza liczba całkowita w zbiorze · Najmniejsza liczba całkowita w zbiorze: wybierz odpowiedź · Największa liczba całkowita w zbiorze · Największa liczba całkowita w zbiorze: wybierz odpowiedź · Podzielność: znajdź kontrprzykład · Kontrprzykład w podzielności: prawda czy fałsz · Kontrprzykład w podzielności: wstaw znak · Kontrprzykład w podzielności: wybierz odpowiedź · Kontrprzykład w podzielności: znajdź błąd · Następny punkt kratowy: wybierz współrzędną (kl. 8) · Punkt kratowy na prostej (kl. 8) · Punkty kratowe na prostej: czy punkt leży na prostej? (kl. 8) · Punkty kratowe na prostej: znajdź błąd (kl. 8) · Środek odcinka · Środek odcinka: dane zbędne · Środek odcinka w zadaniu tekstowym: punkt w połowie drogi · Drugi koniec odcinka: wybierz współrzędną (kl. 8) · Środek odcinka: prawda czy fałsz (kl. 8) · Środek odcinka: wstaw znak (kl. 8) · Środek odcinka: znajdź błąd (kl. 8) · Drugi koniec odcinka (kl. 8) · Środek odcinka w zadaniu tekstowym: gdzie jest drugi koniec (kl. 8 – 1 LO) · Konstrukcja dwusiecznej kąta · Konstrukcja symetralnej odcinka · Trójkąt z trzech boków: sprawdź i skonstruuj · Podział kąta na połowy konstrukcją (kl. 5–6) · Trójkąt z trzech odcinków (kl. 5–6) · Środek odcinka konstrukcją (kl. 5–6) · Kolejność działań na liczbach całkowitych · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: prawda czy fałsz · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: wstaw znak · Kolejność działań na liczbach ze znakiem: znajdź błąd · Kolejność działań: ułamki dziesiętne ze znakiem · Kolejność działań z liczbami ujemnymi: wstaw nawiasy · Kolejność działań z liczbami ujemnymi: znajdź błąd · Kolejność działań: ułamki zwykłe ze znakiem · Pole pierścienia kołowego · Pole pierścienia kołowego: wybierz wynik · Pole pierścienia ze średnic · Pole pierścienia ze średnic: prawda czy fałsz · Pole pierścienia ze średnic: znajdź błąd

Mnożenie i dzielenie liczb ujemnych – reguły znaków

Uczeń mnoży i dzieli liczby ujemne, ustala znak wyniku i wykonuje łańcuchy takich działań.

typów zadań: 15Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa dla etapu IV–VI zakłada, że uczeń wykonuje nieskomplikowane rachunki, w których występują liczby wymierne. W klasie 7 ten obszar ćwiczymy na mnożeniu i dzieleniu liczb ujemnych: uczeń wie, jaki znak ma wynik, zanim policzy jego wartość, i potrafi wykonać kilka takich działań pod rząd.

Najczęstszy błąd polega na pomijaniu znaku albo na przyjmowaniu, że minus razy minus daje minus, np. (−3)·(−4) = −12. Dziecko często skupia się na wartości liczby i zapomina, że dwa ujemne czynniki dają wynik dodatni. W łańcuchach działań pojawia się drugi problem: po pierwszym kroku znak wyniku jest zapominany i kolejny krok liczy się już źle.

W zadaniach z tego tematu spotkasz m.in.:

  • Mnożenie liczb ujemnych oraz Dzielenie liczb ujemnych – rachunki z podanymi liczbami.
  • Mnożenie i dzielenie liczb ujemnych: oblicz łańcuch działań oraz Łańcuch mnożeń i dzieleń ze znakami: brakująca liczba – kilka działań pod rząd.
  • Znak iloczynu bez liczenia oraz Prawda czy fałsz: znak iloczynu – ustalanie znaku wyniku bez obliczania.
  • Wzorzec: dlaczego minus razy minus daje plus – uzasadnienie reguły na przykładzie.

MAT.IV-VI.1.32: wykonuje nieskomplikowane rachunki, w których występują liczby wymierne

Typy zadań: Dzielenie liczb ujemnych · Iloczyny liczb ze znakiem: uporządkuj · Mnożenie liczb ujemnych · Mnożenie liczb ze znakiem: wybierz wynik · Prawda czy fałsz: znak iloczynu · Znak iloczynu: wstaw znak · Znak iloczynu: znajdź błąd · Brakujący czynnik ze znakiem · Iloczyny liczb ze znakiem: porównaj · Mnożenie i dzielenie liczb ujemnych: oblicz łańcuch działań · Mnożenie liczb ze znakiem: oceń dwa zdania · Wzorzec: dlaczego minus razy minus daje plus · Znak iloczynu bez liczenia · Łańcuch mnożeń i dzieleń ze znakami: wybierz wynik · Łańcuch mnożeń i dzieleń ze znakami: brakująca liczba

Dodawanie i odejmowanie liczb ze znakami

Dziecko uczy się dodawać i odejmować liczby dodatnie i ujemne, także w postaci ułamków dziesiętnych, bez pomocy kalkulatora.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 7 dziecko wykonuje nieskomplikowane rachunki na liczbach wymiernych, czyli na liczbach dodatnich i ujemnych zapisanych jako ułamki dziesiętne. Ćwiczy dodawanie i odejmowanie takich liczb, na przykład (−2,5) + 4,1 albo 3,6 − (−1,2). Zakres liczb wynika z dostępnych szablonów zadań dla tej klasy, a nie z pełnego zakresu podstawy programowej dla całego etapu.

Typowym błędem jest ignorowanie znaku liczby ujemnej przy odejmowaniu. Dziecko widzi 3,6 − (−1,2) i liczy 3,6 − 1,2, bo traktuje minus w nawiasie jak zwykły znak działania. Drugi częsty błąd to ustawianie ułamków dziesiętnych bez wyrównania przecinków, co daje zły wynik nawet wtedy, gdy znak jest poprawny.

W praktyce zadania na ten temat to krótkie działania do wykonania oraz ćwiczenia sprawdzające zrozumienie. Gotowe szablony to: dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem, odejmowanie ułamków dziesiętnych ze znakiem oraz brakujący składnik. Pojawiają się też zadania porównawcze, takie jak sumy ułamków dziesiętnych ze znakiem do porównania, uporządkowanie liczb od najmniejszej, wybór poprawnego wyniku dodawania oraz zadanie typu prawda czy fałsz.

MAT.IV-VI.1.32: wykonuje nieskomplikowane rachunki, w których występują liczby wymierne

Typy zadań: Dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem: znajdź błąd · Dziesiętne ze znakiem: wybierz wynik dodawania · Odejmowanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Prawda czy fałsz: dodawanie ułamków dziesiętnych ze znakiem · Brakujący składnik — ułamki dziesiętne ze znakiem · Dziesiętne ze znakiem: uporządkuj od najmniejszej · Sumy ułamków dziesiętnych ze znakiem: porównaj · Ułamki dziesiętne ujemne: spadek temperatury · Ułamki dziesiętne ujemne: wzrost temperatury

Tak wygląda zadanie

Liczbę 120 zmniejszono o 30%. Jaka liczba powstała?

120 →(-30%) □

Odpowiedź: 84

Rozwiąż równanie.

-8x - 16 = -72

Odpowiedź: 7

Trójkąt jest prostokątny: c to przeciwprostokątna, a — przyprostokątna. Oblicz drugą przyprostokątną b.

c = 52 cm, a = 20 cm, b = □

Odpowiedź: 48 cm

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Więcej o tej klasie

Czego uczy się uczeń z matematyki w klasie 7?

W klasie 7 uczeń wykonuje działania na potęgach i pierwiastkach, szacuje pierwiastki i zapisuje duże oraz małe liczby w notacji wykładniczej. Oblicza podwyżki, obniżki i odsetki, dzieli wielkości w danym stosunku. Upraszcza wyrażenia algebraiczne, mnoży sumy algebraiczne i rozwiązuje równania liniowe. W geometrii poznaje twierdzenie Pitagorasa, długość okręgu i pole koła, a z rachunku prawdopodobieństwa — zdarzenia w prostym doświadczeniu.

Ważne o podstawie programowej: nowa podstawa (Dz.U. 2026 poz. 378) obejmie klasę 7 od roku szkolnego 2029/2030 — wchodzi rocznikowo. Do tego czasu klasa 7 uczy się według podstawy z 2017 r.; zakres działów na tej stronie jest w obu podstawach zbliżony. Podstawa dla klas VII–VIII jest blokowa — mówi, co uczeń umie na koniec szkoły podstawowej. Przypisanie tematu do klasy to nasza decyzja według typowego rozkładu materiału; w sekcji „Zakres programowy” widzisz cały blok VII–VIII z cytatami rozporządzenia.

Egzamin ósmoklasisty: próbny egzamin do druku — 21 zadań w układzie arkusza CKE, z punktacją, kluczem i diagnozą błędów.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
MAT.VII-VIII.1 · Liczby
MAT.VII-VIII.1.1 prowadzi obliczenia i rozumowania, w których korzysta z zapisu procentowego, w tym oblicza:
MAT.VII-VIII.1.1.a jakim procentem jednej liczby jest druga liczba Ile procent stanowi jedna liczba z drugiej
MAT.VII-VIII.1.1.b podany procent danej liczby
MAT.VII-VIII.1.1.c liczbę na podstawie danego jej procentu Liczba na podstawie danego jej procentu
MAT.VII-VIII.1.2 stosuje obliczenia procentowe do rozwiązywania problemów w kontekście praktycznym, w tym finansowym, takie jak obliczanie: cen po podwyżce lub przed jej podwyżką albo obniżką, odsetek dla rocznej lokaty, kosztów kredytu, wysokości podatków – moduł ekonomiczno-finansowy Podwyżki i obniżki o procent w zadaniach · Odsetki od lokaty rocznej – jak liczyć
MAT.VII-VIII.1.3 oblicza potęgi liczb wymiernych o wykładnikach naturalnych Potęgi liczb wymiernych: liczenie krok po kroku
MAT.VII-VIII.1.4 zamienia potęgi o wykładniku całkowitym ujemnym na odpowiednie potęgi o wykładnikach naturalnych Potęgi o ujemnym wykładniku
MAT.VII-VIII.1.5 stosuje własności działań na potęgach o podstawach naturalnych i wykładnikach całkowitych, w tym: Działania na potęgach: reguły i wykładniki
MAT.VII-VIII.1.5.a mnoży i dzieli potęgi o takich samych podstawach Działania na potęgach: reguły i wykładniki
MAT.VII-VIII.1.5.b mnoży i dzieli potęgi o takich samych wykładnikach Działania na potęgach: reguły i wykładniki
MAT.VII-VIII.1.5.c podnosi potęgę do potęgi Działania na potęgach: reguły i wykładniki
MAT.VII-VIII.1.6 zapisuje liczby w notacji wykładniczej i porównuje liczby zapisane w ten sposób Notacja wykładnicza: zapis i porównywanie liczb
MAT.VII-VIII.1.7 oblicza wartości pierwiastków kwadratowych i sześciennych z liczb, które są odpowiednio kwadratami lub sześcianami liczb wymiernych, a przybliżone wartości pierwiastków z innych liczb oblicza za pomocą kalkulatora Pierwiastki kwadratowe i sześcienne
MAT.VII-VIII.1.8 szacuje wartość prostego wyrażenia arytmetycznego zawierającego pierwiastki Szacowanie pierwiastków bez kalkulatora
MAT.VII-VIII.1.9 stosuje własności działań na pierwiastkach dla pierwiastków kwadratowych i sześciennych, w tym: Działania na pierwiastkach w klasie 7
MAT.VII-VIII.1.9.a oblicza pierwiastki z iloczynu i ilorazu dwóch liczb Działania na pierwiastkach w klasie 7
MAT.VII-VIII.1.9.b mnoży i dzieli pierwiastki tego samego stopnia Działania na pierwiastkach w klasie 7
MAT.VII-VIII.1.9.c wyłącza liczbę przed znak pierwiastka i włącza liczbę pod znak pierwiastka Działania na pierwiastkach w klasie 7
MAT.VII-VIII.1.10 rozpoznaje zależności wprost proporcjonalne, stosuje je do wyznaczania wartości jednej wielkości na podstawie drugiej oraz wykorzystuje podział proporcjonalny na dwie lub trzy części w kontekście praktycznym Podział proporcjonalny w praktyce: dzielenie w stosunku
MAT.VII-VIII.1.11 stosuje regułę mnożenia do zliczania par elementów w sytuacjach wymagających dwukrotnego wyboru
MAT.VII-VIII.1.12 używa kalkulatora i aplikacji komputerowych do wykonywania obliczeń przy rozwiązywaniu problemów osadzonych w kontekście praktycznym.
MAT.VII-VIII.2 · Algebra
MAT.VII-VIII.2.1 tworzy wyrażenia algebraiczne, także wyrażenia dwóch zmiennych, opisujące związki między wielkościami przedstawionymi w zadaniu oraz używa ich do rozwiązywania zadań, w tym osadzonych w kontekście praktycznym
MAT.VII-VIII.2.2 oblicza wartość liczbową wyrażenia algebraicznego będącego sumą co najwyżej trzech jednomianów dla podanych całkowitych wartości zmiennych Wartość wyrażenia algebraicznego dla podanej liczby
MAT.VII-VIII.2.3 porządkuje jednomiany i redukuje wyrazy podobne w sumach algebraicznych Redukcja wyrazów podobnych w klasie 7
MAT.VII-VIII.2.4 dodaje i odejmuje sumy algebraiczne składające się z kilku jednomianów o współczynnikach całkowitych Redukcja wyrazów podobnych w klasie 7
MAT.VII-VIII.2.5 mnoży jednomian przez sumę algebraiczną co najwyżej trzech jednomianów o współczynnikach całkowitych Mnożenie przez nawias i wyłączanie przed nawias
MAT.VII-VIII.2.6 wyłącza poza nawias jednomian z sumy algebraicznej złożonej z dwóch jednomianów o współczynnikach całkowitych Mnożenie przez nawias i wyłączanie przed nawias
MAT.VII-VIII.2.7 mnoży przez siebie dwa dwumiany o współczynnikach całkowitych Mnożenie dwumianów
MAT.VII-VIII.2.8 przekształca proste wzory, aby wyznaczyć zadaną wielkość, w tym we wzorach geometrycznych i fizycznych
MAT.VII-VIII.2.9 sprawdza, czy dana liczba całkowita jest rozwiązaniem równania (stopnia pierwszego, drugiego lub trzeciego) z jedną niewiadomą Sprawdzanie, czy liczba jest rozwiązaniem równania
MAT.VII-VIII.2.10 sprawdza, czy dana liczba wymierna jest rozwiązaniem równania stopnia pierwszego Sprawdzanie, czy liczba jest rozwiązaniem równania
MAT.VII-VIII.2.11 rozwiązuje równania pierwszego stopnia, a także równania, które dają się w prosty sposób sprowadzić do równania pierwszego stopnia Równania liniowe: ax + b = c w klasie 7 · Równania z niewiadomą po obu stronach
MAT.VII-VIII.2.12 rozwiązuje zadania tekstowe za pomocą równań pierwszego stopnia z jedną niewiadomą lub dwóch równań pierwszego stopnia z dwiema niewiadomymi, które dają się w prosty sposób sprowadzić do jednego równania pierwszego stopnia.
MAT.VII-VIII.3 · Figury
MAT.VII-VIII.3.1 rozpoznaje na rysunku i rysuje symetralną odcinka oraz dwusieczną kąta, posługuje się ich własnościami
MAT.VII-VIII.3.2 rozpoznaje i rysuje figury osiowosymetryczne i środkowosymetryczne, wskazuje ich osie symetrii i środek symetrii
MAT.VII-VIII.3.3 oblicza miarę kąta wewnętrznego wielokąta foremnego
MAT.VII-VIII.3.4 dostrzega trójkąty prostokątne w różnych sytuacjach geometrycznych, stosuje twierdzenie Pitagorasa Twierdzenie Pitagorasa – trójkąty prostokątne
MAT.VII-VIII.3.5 korzysta z własności trójkątów prostokątnych szczególnych, to jest trójkątów prostokątnych o kątach ostrych 30° i 60° oraz trójkątów prostokątnych równoramiennych
MAT.VII-VIII.3.6 stosuje cechy przystawania trójkątów
MAT.VII-VIII.3.7 oblicza długość okręgu i pole koła Długość okręgu i pole koła – jak liczyć z π
MAT.VII-VIII.3.8 dzieli wielokąty na części lub dostrzega figury jako części innej figury w celu obliczania, porównywania lub szacowania pól oraz dostrzegania innych zależności
MAT.VII-VIII.3.9 rozwiązuje problemy dotyczące rzeczywistych obiektów, które dają się przedstawić za pomocą modelu geometrycznego, również w sytuacji wymagającej koniecznych uproszczeń Twierdzenie Pitagorasa – trójkąty prostokątne · Długość okręgu i pole koła – jak liczyć z π
MAT.VII-VIII.3.10 rysuje w układzie współrzędnych wielokąty o wierzchołkach w punktach kratowych
MAT.VII-VIII.3.11 oblicza pola i obwody trójkątów i czworokątów o wierzchołkach w punktach kratowych
MAT.VII-VIII.3.12 rozpoznaje graniastosłupy proste i prawidłowe oraz ostrosłupy prawidłowe
MAT.VII-VIII.3.13 wskazuje wysokość ścian bocznych i wysokość ostrosłupa
MAT.VII-VIII.3.14 oblicza pola powierzchni i objętości graniastosłupów prostych oraz ostrosłupów prawidłowych.
MAT.VII-VIII.4 · Dane i zdarzenia losowe
MAT.VII-VIII.4.1 pozyskuje i selekcjonuje dane z różnych źródeł, porządkuje je i ocenia ich wiarygodność
MAT.VII-VIII.4.2 dobiera sposób przedstawienia danych ułatwiający ich analizę, posługując się odpowiednimi aplikacjami komputerowymi
MAT.VII-VIII.4.3 interpretuje zależność między dwiema wielkościami opisaną za pomocą wykresu, przykładowo zmianę pewnej wielkości w czasie, w tym: przebyta droga, wysokość wynagrodzeń, koszty życia, inflacja – moduł ekonomiczno-finansowy
MAT.VII-VIII.4.4 stosuje średnią arytmetyczną i medianę w kontekście praktycznym do porównania zestawów danych, w tym danych finansowych – moduł ekonomiczno-finansowy Mediana: co pokazuje środkowa wartość
MAT.VII-VIII.4.5 krytycznie interpretuje dane, w tym dane finansowe, wyciąga z nich wnioski i uzasadnia je, odwołując się do własności zestawu danych
MAT.VII-VIII.4.6 przeprowadza proste doświadczenia losowe polegające przykładowo na jednokrotnym lub dwukrotnym rzucie monetą lub kostką do gry oraz na losowaniu kuli spośród zestawu kul, analizuje doświadczenia losowe i określa, jakie jest prawdopodobieństwo rozważanych zdarzeń. Obliczanie prawdopodobieństwa w prostych losowaniach
MAT.VII-VIII.5 · Myślenie matematyczne
MAT.VII-VIII.5.1 stosuje ogólne metody rozwiązywania problemów matematycznych, w tym:
MAT.VII-VIII.5.1.a zapisuje związki między danymi występującymi w zadaniu w sposób ułatwiający analizę problemu
MAT.VII-VIII.5.1.b analizuje swoje rozwiązanie problemu i – jeśli to możliwe – upraszcza rozwiązanie
MAT.VII-VIII.5.1.c stawia dodatkowe pytania wynikające z otrzymanego rozwiązania
MAT.VII-VIII.5.1.d dostrzega podobieństwa między metodami rozwiązywania różnych problemów matematycznych
MAT.VII-VIII.5.2 wyjaśnia swój sposób myślenia przy rozwiązywaniu problemu matematycznego przez:
MAT.VII-VIII.5.2.a podawanie argumentów matematycznych uzasadniających kolejne kroki rozumowania
MAT.VII-VIII.5.2.b budowanie uzasadnienia odwołującego się tylko do niezbędnych argumentów
MAT.VII-VIII.5.2.c formułowanie wniosków wynikających z rozumowania
MAT.VII-VIII.5.3 prowadzi rozumowania matematyczne, wykazując przy tym umiejętność:
MAT.VII-VIII.5.3.a odróżniania twierdzenia od twierdzenia odwrotnego
MAT.VII-VIII.5.3.b stosowania nieskomplikowanych, jednokrokowych rozumowań nie wprost
MAT.VII-VIII.5.3.c uogólniania zaobserwowanych przypadków szczególnych
MAT.VII-VIII.5.3.d uzasadniania, np. przez podanie kontrprzykładu, że dana własność nie zachodzi.
MAT.VII-VIII.WO.1 · Korzystanie z narzędzi matematycznych – rozumienie i używanie pojęć oraz własności matematycznych także w nowej sytuacji, dostrzeganie związków między własnościami oraz różnic i podobieństw między obiektami matematycznymi.
MAT.VII-VIII.WO.2 · Wykonywanie obliczeń arytmetycznych i algebraicznych, dążenie do optymalnego sposobu rachowania, używanie kalkulatora lub aplikacji obliczeniowych, gdy jest to uzasadnione złożonością rachunku lub celem zadania.
MAT.VII-VIII.WO.3 · Wyciąganie wniosków z informacji podanych za pomocą tekstu, tabel, diagramów, wykresów itp., używanie pojęć, narzędzi i argumentów matematycznych do krytycznego interpretowania danych, w tym do rozpoznawania nieuprawnionych wniosków.
MAT.VII-VIII.WO.4 · Stosowanie adekwatnych narzędzi matematycznych do opisu, analizy i rozwiązywania problemów z różnych dziedzin, w tym z życia codziennego.
MAT.VII-VIII.WO.5 · Budowanie kilkuetapowych strategii rozwiązania problemu matematycznego, dostrzeganie poprawnych rozwiązań problemu, analizowanie rozwiązania w celu sprawdzenia jego poprawności lub uproszczenia sposobu rozumowania.
MAT.VII-VIII.WO.6 · Prowadzenie rozumowań i uzasadnianie ich poprawności, formułowanie wniosków wynikających z przesłanek, dobieranie argumentów przez podawanie przykładów i kontrprzykładów, weryfikowanie rozumowań podanych przez innych.

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.