Polski
Program nauczania (Austria)

Matematyka — klasa 10

Klasa 10 (Austria) — Przypadek i szanse, równania liniowe

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Austria) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w 6. klasie AHS: potęgi, pierwiastki i logarytmy, nierówności, funkcje rzeczywiste, ciągi i szeregi, wektory w przestrzeni, statystyka i prawdopodobieństwo. Do każdego tematu dostępne są przykładowe zadania na arkusze do wydruku z rozwiązaniami.

Potęgi, pierwiastki i logarytmy; nierówności

Prawa logarytmów: iloczyn, iloraz, potęga

Dziecko uczy się przekształcać sumy, różnice i potęgi logarytmów przy użyciu odpowiednich reguł rachunkowych oraz poprawnie je stosować.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Zgodnie z programem nauczania logarytmy mają być zdefiniowane, a odpowiednie reguły rachunkowe stosowane. Program nauczania podaje zakres liczbowy dla całego liceum, a nie tylko dla klasy 6. Dlatego ten tekst opisuje wyłącznie to, co pokazują szablony zadań tej klasy: zsumowanie i przekształcanie logarytmów występujących jako suma lub różnica, a także logarytm potęgi.

Typowym błędem jest pomylenie reguł. Na przykład logarytm sumy zostaje błędnie zamieniony na sumę logarytmów albo przy logarytmie potęgi zapomina się o wykładniku. Dzieje się tak, ponieważ reguły wyglądają podobnie i łatwo się mylą. Zadania w formacie „prawda czy fałsz” pomagają właśnie wychwycić tę pomyłkę.

W karcie pracy dziecko spotka następujące typy zadań:

  • Suma logarytmów: połączyć kilka logarytmów w jeden
  • Różnica logarytmów: przekształcić wyrażenie różnicowe
  • Suma logarytmów: wybór wyniku: znaleźć poprawne przekształcenie spośród kilku możliwości
  • Różnica logarytmów: prawda czy fałsz: sprawdzić podane przekształcenie
  • Logarytm potęgi: wyciągnąć wykładnik potęgi przed logarytm

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić definiować potęgi (o wykładnikach naturalnych, całkowitych, wymiernych bądź rzeczywistych), pierwiastki i logarytmy; znać odpowiednie reguły działań na nich i potrafić je stosować

Typy zadań: Logarytm iloczynu: dane zbędne · Logarytm potęgi · Logarytm: brakująca podstawa · Różnica logarytmów · Różnica logarytmów: prawda czy fałsz · Różnica logarytmów: znajdź błąd · Suma logarytmów · Suma logarytmów: wybierz wynik

Pierwiastki nieparzystego stopnia, także z liczb ujemnych

Twoje dziecko uczy się obliczać pierwiastki nieparzystego stopnia, także z liczb ujemnych, i zauważa, że takie pierwiastki mogą być ujemne.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie Pana/Pani dziecko pracuje z pierwiastkami nieparzystego stopnia, na przykład z pierwiastkiem trzeciego stopnia. Dotyczy to także liczb ujemnych pod pierwiastkiem: na przykład pierwiastek trzeciego stopnia z -8 jest równy -2, ponieważ (-2) do potęgi 3 daje -8. Podstawa programowa wymaga tego sposobu obliczeń w ramach materiału dotyczącego potęg, pierwiastków i logarytmów. Nie opisuje ona pełnego zakresu podstawy programowej wyłącznie dla tej klasy.

Często zakłada się, że pierwiastek z liczby ujemnej nie istnieje, ponieważ zna się to z pierwiastka kwadratowego. W przypadku pierwiastków nieparzystego stopnia nie jest to prawdą. Drugi typowy błąd pojawia się przy potęgowaniu: wynik pierwiastka jest ujemny, ale przy podnoszeniu do kwadratu znak zostaje utracony, więc dziecko może obliczyć na przykład (pierwiastek trzeciego stopnia z -8) do potęgi 2 jako -4 zamiast 4.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Pierwiastek nieparzystego stopnia: Dziecko oblicza wartość pierwiastka nieparzystego stopnia, także z liczby ujemnej.
  • Kwadrat pierwiastka nieparzystego stopnia: Dziecko wybiera poprawną odpowiedź spośród kilku podanych.
  • Pierwiastek nieparzystego stopnia: prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza twierdzenia dotyczące takich pierwiastków i uzasadnia, czy są prawdziwe.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić definiować potęgi (o wykładnikach naturalnych, całkowitych, wymiernych bądź rzeczywistych), pierwiastki i logarytmy; znać odpowiednie reguły działań na nich i potrafić je stosować

Typy zadań: Pierwiastek nieparzystego stopnia: prawda czy fałsz · Pierwiastek nieparzystego stopnia: znajdź błąd · Pierwiastek stopnia nieparzystego · Pierwiastki różnych stopni: porównaj · Pierwiastki różnych stopni: uporządkuj · Kwadrat pierwiastka nieparzystego: wybierz odpowiedź

Rozwiązywanie nierówności kwadratowych

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać nierówności kwadratowe z jedną zmienną i podawać zbiór rozwiązań.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby uczniowie potrafili pracować z nierównościami z jedną zmienną i je rozwiązywać. Ten temat arkusza ćwiczeń pokazuje to na nierównościach kwadratowych, czyli nierównościach, w których zmienna występuje w kwadracie. Zadania są tak zbudowane, że Twoje dziecko nie tylko rozwiązuje równanie, lecz także wyznacza, dla jakich wartości zmiennej dana zależność jest prawdziwa.

Typowym błędem jest obliczenie jedynie miejsc zerowych i zapomnienie o kierunku nierówności. Kto rozwiązuje na przykład x² − 4 > 0, znajduje miejsca 2 i −2, ale musi jeszcze zdecydować, czy rozwiązanie leży między tymi miejscami, czy poza nimi. Często pomaga szkic paraboli albo sprawdzenie liczbą z każdego przedziału.

W praktyce Twoje dziecko spotka cztery typy zadań:

  • Nierówność kwadratowa: Zbiór rozwiązań wyznacza się bezpośrednio.
  • Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wybierz: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się poprawne rozwiązanie całkowite.
  • Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: prawda/fałsz: Zdania o rozwiązaniach całkowitych ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.
  • Nierówność kwadratowa w postaci iloczynowej: Wyrażenie jest już zapisane jako iloczyn, a rozwiązanie wynika z analizy znaków czynników.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić pracować z nierównościami z jedną zmienną i je rozwiązywać

Typy zadań: Nierówność kwadratowa · Nierówność kwadratowa w postaci iloczynowej · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: prawda/fałsz · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wstaw znak · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wybierz · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: znajdź błąd

Zrozumienie potęg z wykładnikami ułamkowymi

Dziecko uczy się obliczać potęgi o wykładnikach ułamkowych, takich jak 8^(2/3), oraz potęgi o ujemnych ułamkach, i zapisywać je jako pierwiastki.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń może w tej klasie obliczać potęgi o wykładnikach wymiernych, czyli z ułamkami jako wykładnikami. Zadania pokazują, że ułamek w wykładniku oznacza jednocześnie pierwiastek i potęgę, na przykład a^(m/n) to n-ty pierwiastek z a^m. Pojawiają się też ujemne ułamki jako wykładniki. Podstawa programowa opisuje ten temat w dłuższym okresie; przykłady w tej klasie pokazują tylko tę część, która jest tu ćwiczona.

Często pojawia się przy tym błąd dotyczący znaku: przy ujemnym wykładniku, na przykład a^(-1/2), wynik błędnie zapisuje się jako ujemny, choć ujemny wykładnik oznacza jedynie, że trzeba wziąć odwrotność. Podobnie często myli się mianownik ułamka z wykładnikiem pierwiastka albo zamienia licznik z mianownikiem.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Potęga o wykładniku wymiernym: Potęga z ułamkowym wykładnikiem jest obliczana lub przekształcana.
  • Ujemny ułamkowy wykładnik: Spośród kilku odpowiedzi wybiera się poprawną, w której prawidłowo uwzględniono odwrotność.
  • Potęga o wykładniku wymiernym: wybór wartości: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się wartość liczbową odpowiadającą danej potędze.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić definiować potęgi (o wykładnikach naturalnych, całkowitych, wymiernych bądź rzeczywistych), pierwiastki i logarytmy; znać odpowiednie reguły działań na nich i potrafić je stosować

Typy zadań: Potęga o wykładniku wymiernym · Potęga o wykładniku wymiernym: wybierz wartość · Potęgi o różnych podstawach: porównaj · Potęgi o różnych podstawach: uporządkuj · Ujemny wykładnik ułamkowy: wybierz odpowiedź

Rozwiązywanie nierówności z jedną zmienną

Dziecko uczy się rozwiązywać liniowe nierówności z jedną zmienną oraz rozstrzygać, czy punkt graniczny należy do zbioru rozwiązań.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Zgodnie z programem nauczania Twoje dziecko ma uczyć się pracować z nierównościami z jedną zmienną i je rozwiązywać. Program nie podaje konkretnego zakresu liczb. W tej klasie zadania dotyczą przede wszystkim nierówności liniowych, w których zmienna występuje tylko w pierwszej potędze.

Typowy błąd dotyczy punktu brzegowego, czyli liczby, przy której nierówność właśnie staje się równaniem. To, czy ta liczba należy do zbioru rozwiązań, zależy od tego, czy znak jest ostry (< lub >), czy nie (≤ lub ≥). Ponadto podczas mnożenia lub dzielenia przez liczbę ujemną często zapomina się o odwróceniu znaku nierówności.

Zadania na ten temat w praktyce wyglądają tak:

  • Nierówność liniowa: Twoje dziecko przekształca nierówność i podaje zbiór rozwiązań.
  • Punkt brzegowy: wybierz: Twoje dziecko wybiera, czy punkt brzegowy należy do rozwiązania.
  • Punkt brzegowy: prawda/fałsz: Twoje dziecko sprawdza twierdzenia o punkcie brzegowym i decyduje, czy są prawdziwe.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić pracować z nierównościami z jedną zmienną i je rozwiązywać

Typy zadań: Nierówność liniowa · Nierówność liniowa, koniec przedziału: prawda/fałsz · Nierówność liniowa, koniec przedziału: wstaw znak · Nierówność liniowa, koniec przedziału: wybierz · Nierówność liniowa, koniec przedziału: znajdź błąd

Zamiana logarytmu na inną podstawę

Dziecko uczy się przekształcać logarytm z jednej podstawy na inną i przy tym stosować reguły działań na logarytmach.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Lehrplanpunkty wymagają, aby definiować logarytmy oraz znać i stosować ich reguły rachunkowe. Plan nauczania nie podaje dla tego poziomu klasy osobnego zakresu liczbowego dla zmiany podstawy. Szablony zadań pokazują jednak, co konkretnie ćwiczy się w klasie 6: logarytm zapisuje się tak, aby był przedstawiony przy innej podstawie, a nową postać dalej się wykorzystuje.

Często zdarza się błąd w kolejności. Myli się licznik i mianownik albo wpisuje nową podstawę w niewłaściwe miejsce, ponieważ wzór został zapamiętany na pamięć, a nie zrozumiany. Kolejnym typowym błędem jest traktowanie logarytmów tak, jakby były iloczynami lub sumami, na przykład przez rozdzielanie sumy w argumencie.

Zadanie dotyczące zmiany podstawy logarytmu może występować w trzech formach:

  • Zmiana podstawy logarytmu: Logarytm zostaje zapisany przy innej podstawie i dzięki temu zostaje obliczony lub uproszczony.
  • Zmiana podstawy logarytmu: wybierz odpowiedź: Spośród kilku podanych przekształceń wybiera się poprawne.
  • Zmiana podstawy logarytmu: prawda czy fałsz: Kilka stwierdzeń dotyczących zmiany podstawy ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić definiować potęgi (o wykładnikach naturalnych, całkowitych, wymiernych bądź rzeczywistych), pierwiastki i logarytmy; znać odpowiednie reguły działań na nich i potrafić je stosować

Typy zadań: Zamiana podstawy logarytmu · Zmiana podstawy logarytmu: prawda czy fałsz · Zmiana podstawy logarytmu: wybierz odpowiedź

Funkcje rzeczywiste

Odczytywanie własności funkcji z wykresu

Dziecko uczy się odczytywać z wykresu funkcji, gdzie ona rośnie lub maleje, gdzie ma miejsca zerowe oraz jaką ma dziedzinę i zbiór wartości.

typów zadań: 13Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania zapisano, że funkcje mają być badane m.in. pod kątem monotoniczności, ekstremów, symetrii i okresowości. Plan nauczania nie podaje jednak dla tego zakresu konkretnego przedziału liczbowego. Zadania z tej klasy pokazują, o co konkretnie chodzi: dziecko odczytuje własności bezpośrednio z narysowanego wykresu, bez wzoru i bez obliczeń.

Typowym błędem jest pomylenie osi. Kto pyta o miejsce zerowe, szuka punktu, w którym wykres przecina oś x, i odczytuje tam wartość x. Jeśli zamiast tego poda wartość y albo pomyli miejsce z wartością funkcji, odpowiedź jest błędna, mimo że wykres odczytano poprawnie. Podobnie jest ze znakiem: to, czy wykres leży nad osią x, czy pod nią, decyduje o tym, czy wartość jest dodatnia czy ujemna, a nie wysokość punktu.

Typowe zadania tej klasy to:

  • Odczytywanie z wykresu, czy funkcja rośnie, czy maleje
  • Odczytywanie z wykresu miejsc zerowych oraz znaku wartości funkcji
  • Odczytywanie z wykresu dziedziny i zbioru wartości
  • Odczytywanie z wykresu wartości funkcji, także dla funkcji określonych przedziałami
  • Ocenianie stwierdzeń dotyczących wykresu jako prawdziwych lub fałszywych albo wybieranie odpowiedzi z podanych

Powiązanie z podstawą programową: Opisywać za pomocą wyrażeń, tabel i wykresów zależności, które można ująć funkcjami rzeczywistymi jednej zmiennej, oraz refleksyjnie rozważać modelowy charakter funkcji
Powiązanie z podstawą programową: Umieć badać funkcje rzeczywiste (monotoniczność, lokalne i globalne ekstrema, symetria, okresowość)
Powiązanie z podstawą programową: Znać funkcje rzeczywiste wielu zmiennych; umieć rozpoznawać funkcje we wzorach; znać ogólne pojęcie funkcji (f: A → B, gdzie A i B są dowolnymi zbiorami)

Typy zadań: Miejsca zerowe z wykresu · Wartość funkcji odczytana z wykresu · Wartość funkcji z wykresu: prawda czy fałsz · Wartość funkcji z wykresu: wstaw znak · Wartość funkcji z wykresu: znajdź błąd · Dziedzina funkcji z wykresu · Funkcja określona kilkoma wzorami · Gdzie funkcja jest dodatnia — z wykresu · Miejsca zerowe z wykresu: wybierz odpowiedź · Przedział, w którym funkcja maleje (z wykresu) · Przedział, w którym funkcja rośnie (z wykresu) · Wartość funkcji z wykresu: wybierz odpowiedź · Zbiór wartości funkcji z wykresu

Odbicie wykresów: y = −f(x) i y = f(−x)

Dziecko uczy się odbijać wykres danej funkcji względem osi x lub osi y oraz potrafi w tym celu wyznaczać wyrażenia i punkty.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec 6. klasy AHS dziecko powinno rozpoznawać, jak zmienia się wykres funkcji, gdy przechodzimy od y = f(x) do y = −f(x) lub do y = f(−x). Należy to do punktu programu nauczania, który opisuje, jak wykres zachowuje się przy zmianach f(x). Program nauczania nie podaje tu własnego zakresu liczbowego. Konkretnie zadania pokazują, czego się oczekuje: dziecko potrafi odczytać z wykresu odpowiedni wzór i wyznaczać punkty obrazu przy symetrii osiowej.

Często dochodzi do pomylenia: przy −f(x) wszystkie wartości y zmieniają znak, czyli wykres zostaje odbity względem osi x. Przy f(−x) zmieniają znak wartości x, czyli wykres zostaje odbity względem osi y. Wiele dzieci traktuje oba przypadki jednakowo, ponieważ oba zawierają znak minus. Pomocne jest pytanie, czy minus stoi przed f, czy przed x.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Wzór y = −f(x) lub y = f(−x) z wykresu: Dziecko odczytuje wykres i podaje odpowiedni wzór.
  • Punkt obrazu na wykresie: y = −f(x) i y = f(−x): Dziecko określa, dokąd przechodzi dany punkt przy odbiciu.
  • Punkt obrazu przy odbiciu wykresu: Dziecko wybiera poprawną odpowiedź lub decyduje, czy dane zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe.
  • Wierzchołek odbitej paraboli: Dziecko wybiera wierzchołek odbitej paraboli spośród podanych możliwości.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisać zmianę wykresu funkcji f, gdy przechodzi się od f(x) do c ∙ f(x), f(x) + c, f(x + c) względnie f(c ∙ x)

Typy zadań: Obraz punktu po odbiciu wykresu: prawda czy fałsz · Obraz punktu po odbiciu wykresu: wstaw znak · Obraz punktu po odbiciu wykresu: znajdź błąd · Obraz punktu wykresu: y = −f(x) i y = f(−x) · Obraz punktu po odbiciu wykresu: wybierz odpowiedź · Wierzchołek odbitej paraboli: wybierz odpowiedź · Wzór funkcji y = −f(x) albo y = f(−x) z wykresu

Rozwiązywanie równań wielomianowych w postaci iloczynowej

Dziecko uczy się rozwiązywać równania wielomianowe zapisane w postaci iloczynowej, przyrównując każdy czynnik do zera i znajdując wszystkie rzeczywiste rozwiązania.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W programie nauczania w szkole średniej przewidziano rozwiązywanie prostych równań wielomianowych stopnia co najwyżej 4 w zbiorze liczb rzeczywistych, o ile są one wykorzystywane w rachunku różniczkowym. W klasie 6 karty pracy pokazują głównie dwie postacie: równania, które są już podane jako iloczyn nawiasów, oraz równania dwukwadratowe, które za pomocą podstawienia można sprowadzić do równania kwadratowego.

Typowy błąd pojawia się przy odczytywaniu rozwiązań z nawiasów. Z (x − 3) czasem robi się x = −3, ponieważ znak zostaje przepisany błędnie. Częste jest też pominięcie wspólnego czynnika, na przykład x, przez dzielenie. Wtedy gubi się rozwiązanie x = 0. W równaniach dwukwadratowych często uwzględnia się tylko dodatni pierwiastek z x², mimo że także ujemny pierwiastek jest rozwiązaniem.

Typowe zadania to:

  • Równanie wielomianowe w postaci iloczynowej: Dziecko wyznacza wszystkie rozwiązania, przyrównując do zera każdy czynnik.
  • Równanie dwukwadratowe: Dziecko podstawia x², rozwiązuje równanie kwadratowe, a następnie oblicza wartości x.
  • Największe rozwiązanie: Dziecko wybiera największe rozwiązanie z podanej listy albo decyduje, czy podana liczba jest największym rozwiązaniem (prawda czy fałsz).

Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać proste równania wielomianowe stopnia ≤ 4 w zbiorze liczb rzeczywistych (o ile są wykorzystywane w rachunku różniczkowym)
Powiązanie z podstawą programową: Funkcje wielomianowe: f(x) = Σ_{i=0}^{n} a_i · x^i (n ∈ ℕ)

Typy zadań: Równanie wielomianowe w postaci iloczynowej · Równanie wielomianowe, pierwiastek: prawda/fałsz · Równanie wielomianowe, pierwiastek: wstaw znak · Równanie wielomianowe, pierwiastek: wybierz · Równanie wielomianowe, pierwiastek: znajdź błąd · Równanie dwukwadratowe

Rozwiązywanie równań wykładniczych o tej samej podstawie

Dziecko uczy się rozwiązywać równania, w których niewiadoma znajduje się w wykładniku, poprzez zapisanie obu stron jako potęg o tej samej podstawie.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej w punkcie O6.3.1.c mowa o pracy z funkcjami wykładniczymi postaci f(x) = c · a^x oraz f(x) = c · e^(k·x). Nie podano tam konkretnego zakresu liczbowego. W przypadku tej klasy szablony zadań pokazują, co faktycznie się ćwiczy: równania wykładnicze, w których obie strony można zapisać jako potęgi o tej samej podstawie. Wtedy wystarczy przyrównać wykładniki.

Typowym błędem jest traktowanie wykładnika jak czynnika. Przy równaniu 2^(x+1) = 8 na przykład x + 1 nie jest postrzegane jako całość, a dziecko liczy dalej tylko z x albo zapomina o −1 na końcu. Często pomija się też to, że najpierw trzeba zapisać 8 jako 2^3, zanim będzie można porównać wykładniki.

Na kartach pracy dotyczących tego tematu występują trzy typy zadań:

  • Równanie wykładnicze, wartość x: prawda/fałsz: Dziecko sprawdza, czy podana wartość x spełnia równanie.
  • Równanie wykładnicze, wartość x: wybierz: Spośród podanych wartości wybiera się właściwą.
  • Równanie wykładnicze: Dziecko samodzielnie rozwiązuje równanie względem x.

Powiązanie z podstawą programową: Funkcje wykładnicze: f(x) = c · a^x; f(x) = c · e^(k·x)

Typy zadań: Potęga: brakujący wykładnik · Równanie wykładnicze · Równanie wykładnicze, wartość x: prawda/fałsz · Równanie wykładnicze, wartość x: wstaw znak · Równanie wykładnicze, wartość x: wybierz · Równanie wykładnicze, wartość x: znajdź błąd

Procent składany: pieniądze rosną dzięki funkcjom wykładniczym

Dziecko uczy się opisywać wzrost oszczędności z procentem składanym za pomocą funkcji wykładniczej oraz sprawdzać, na ile dobrze ten model odzwierciedla rzeczywistość.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Przy procencie składanym kapitał początkowy rośnie co roku o stały procent, a odsetki są dodawane do już istniejącego salda. Dziecko przedstawia ten proces wzrostu jako funkcję wykładniczą, odczytuje stany konta z równania lub tabeli wartości i wykorzystuje model do oszacowania późniejszych kwot. Podstawa programowa nie podaje dla tego zagadnienia konkretnego zakresu liczb, dlatego to, jakimi liczbami się posługujemy, zależy od zadania.

Typowy błąd polega na obliczaniu odsetek każdego roku wyłącznie od kapitału początkowego. Wtedy saldo rośnie równomiernie, czyli liniowo, mimo że mamy do czynienia ze wzrostem wykładniczym. Często pojawia się też błąd przy czynniku wzrostu: przy czterech procentach odsetek liczy się z 0,04 zamiast z 1,04. Oba błędy są prawdopodobne, ponieważ intuicyjnie chcemy po prostu dodać procent do kwoty.

W arkuszu „Procent składany — lokata” zwykle chodzi o obliczenie stanu konta po określonej liczbie lat, zbudowanie odpowiedniego modelu oraz interpretację wyników. Należy do tego również krytyczna refleksja: model zakłada stałą stopę procentową i nie uwzględnia opłat, podatków ani późniejszych wpłat i wypłat. Nazywanie takich ograniczeń modelu jest częścią tego, czego podstawa programowa wymaga w tym obszarze.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić stosować wymienione powyżej typy funkcji rzeczywistych, w szczególności funkcje wykładnicze, w sytuacjach pozamatematycznych; potrafić postrzegać funkcje jako modele, porównywać modele i refleksyjnie rozważać granice tworzenia modeli
Powiązanie z podstawą programową: Modelowanie procesów wzrostu i spadku oraz praca z odpowiadającymi im modelami.

Typy zadań: Kapitał początkowy: pytanie odwrotne · Procent składany przez dwa lata krok po kroku · Procent składany — lokata · Procent składany: wybierz kwotę po 2 latach · Odsetki z kapitalizacją: wybierz odpowiedź · Procent składany: ile będzie na lokacie

Porównywanie potęg o tej samej podstawie

Uczysz się porównywać dwie potęgi o tej samej podstawie i rozpoznawać, czy większy wykładnik daje większą, czy mniejszą wartość.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej, w części dotyczącej funkcji wykładniczych, pojawiają się postacie f(x) = c · a^x oraz f(x) = c · e^(k·x). Porównywanie potęg o tej samej podstawie jest tam wykorzystywane jako część rozumienia a^x. W tym wymaganiu nie podano zakresu liczb, dlatego opisujemy tutaj jedynie to, czego konkretnie wymagają zadania na tym poziomie.

Typowym błędem jest założenie, że większy wykładnik zawsze daje większą wartość. Tak jest dla podstaw większych od 1, natomiast dla podstaw między 0 a 1 kierunek nierówności się odwraca. Kto porównuje (1/2)^3 i (1/2)^5, powinien pamiętać, że potęga z większym wykładnikiem jest w tym przypadku mniejszą wartością.

Zadania w tej klasie są przygotowane jako karty pracy do tego tematu, w trzech formach: Porównywanie potęg o tej samej podstawie: wybierz odpowiedź, Porównywanie potęg o tej samej podstawie: prawda czy fałsz oraz Porównywanie potęg o tej samej podstawie. Do każdego zestawu dołączono rozwiązania, dzięki czemu można sprawdzić własne uzasadnienie.

Powiązanie z podstawą programową: Funkcje wykładnicze: f(x) = c · a^x; f(x) = c · e^(k·x)

Typy zadań: Porównywanie potęg o tej samej podstawie · Porównanie potęg o tej samej podstawie: prawda czy fałsz · Porównanie potęg o tej samej podstawie: wstaw znak · Porównanie potęg o tej samej podstawie: znajdź błąd · Porównanie potęg o tej samej podstawie: wybierz odpowiedź

Przesuwanie wykresów: jak zmienia się krzywa

Dziecko opisuje, jak zmienia się wykres funkcji, gdy do f(x) dodaje się liczbę albo zastępuje x przez x + c, a następnie oblicza wartości funkcji.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby uczeń potrafił opisać zmianę wykresu przy przejściu od f(x) do f(x) + c lub do f(x + c). Należą do tego także warianty z c · f(x) i f(c · x). Szablony zadań w tym obszarze pokazują jednak tylko przesunięcia. Dla tej klasy oznacza to zatem: dziecko potrafi wyjaśnić, dokąd przesunięto wykres, i potrafi wyznaczyć wartość funkcji w danym punkcie po przesunięciu. Konkretny zakres liczbowy nie jest podany w przywołanych punktach programu nauczania.

Często błąd pojawia się przy kierunku: w przypadku f(x + c) wykres przesuwa się w lewo, a nie w prawo, ponieważ znak w argumencie działa „odwrotnie”. Wiele dzieci na podstawie znaku plus wnioskuje o przesunięciu w prawo i myli kierunek. Również przy wartości funkcji często podstawia się niewłaściwe x.

Typowe zadania to „Przesunięcie wykresu funkcji”, w których należy opisać lub naszkicować nowe położenie wykresu. W zadaniu „Wartość funkcji po przesunięciu: wybierz odpowiedź” dziecko wybiera poprawną odpowiedź spośród podanych. W zadaniu „prawda czy fałsz” rozstrzyga, czy zdanie o przesuniętym wykresie lub jego wartościach funkcji jest prawdziwe.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisać zmianę wykresu funkcji f, gdy przechodzi się od f(x) do c ∙ f(x), f(x) + c, f(x + c) względnie f(c ∙ x)

Typy zadań: Przesunięcie wykresu funkcji · Wartość funkcji po przesunięciu: prawda czy fałsz · Wartość funkcji po przesunięciu: wstaw znak · Wartość funkcji po przesunięciu: znajdź błąd · Wartość funkcji po przesunięciu: wybierz odpowiedź

Proporcjonalność prosta i odwrotna jako funkcja

Twoje dziecko uczy się rozpoznawać zależności postaci y = k·xⁿ oraz y = k/xⁿ, wyznaczać stałą k oraz przekładać zmiany wartości x na zmiany wartości y.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej zapisano, że wzory mają być badane pod kątem ich własności funkcyjnych, a proporcjonalności bezpośrednie i odwrotne mają być opisywane za pomocą funkcji. Należą do nich funkcje potęgowe postaci f(x) = a·xᵠ z wykładnikami wymiernymi q. Wykładnik q dotyczy całego działu podstawy programowej; w tej klasie szablony zadań pokazują przede wszystkim postaci y = k·xⁿ (proporcjonalność bezpośrednia) oraz y = k/xⁿ (proporcjonalność odwrotna).

Typowy błąd dotyczy zachowania wartości, gdy zmienia się x. Wiele dzieci przy y = k·x² uważa, że gdy x zostaje podwojone, to y również się podwaja. W rzeczywistości y czterokrotnie wzrasta, ponieważ wykładnik wpływa na stosunek wartości. Z kolei przy y = k/x nie tylko y maleje o połowę, lecz gdy x zostaje podwojone, y zostaje zmniejszone o połowę, a przy y = k/x² wartość y zmniejsza się do jednej czwartej. Błąd pojawia się wtedy, gdy przy przeliczaniu pominie się wykładnik.

Typowe zadania z dostępnych szablonów:

  • Proporcjonalność bezpośrednia: y = k·xⁿ – Na podstawie podanej pary wartości wyznacza się k i ustala się zależność.
  • Proporcjonalność odwrotna: y = k/xⁿ – Ten sam sposób postępowania z ułamkiem; dziecko sprawdza, jak zmienia się y, gdy x rośnie.
  • Stała proporcjonalności odwrotnej: wybierz odpowiedź – Odpowiednią stałą wyznacza się spośród kilku możliwych odpowiedzi.
  • Proporcjonalność do potęgi: wybierz – Dziecko rozpoznaje funkcję potęgową odpowiadającą opisowi.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić badać wzory pod względem aspektów funkcyjnych; potrafić opisywać proporcjonalności bezpośrednie i odwrotne za pomocą funkcji
Powiązanie z podstawą programową: Funkcje potęgowe: f(x) = a · x^q (q ∈ ℚ)

Typy zadań: Proporcjonalność do potęgi: wybierz wynik · Proporcjonalność odwrotna: y = k/xⁿ · Proporcjonalność prosta: y = kxⁿ · Stała proporcjonalności odwrotnej: wybierz odpowiedź

Zrozumienie funkcji f(x) = a/x

Twoje dziecko uczy się obliczać wartość funkcji postaci f(x) = a/x dla danego x oraz oceniać, czy twierdzenie o tej funkcji jest prawdziwe, czy fałszywe.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej funkcji parametr a jest stałą liczbą, a x znajduje się w mianowniku. Dziecko uczy się obliczać dla zadanego x wartość funkcji a/x oraz zauważać, jak zmienia się wynik, gdy za a lub x podstawimy inne liczby. Punkty programu nauczania opisują to dla dłuższego etapu nauki. Konkretnych zakresów liczbowych nie podają, a w tej klasie 6 szablony zadań pokazują, co faktycznie się ćwiczy.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy x traktuje się jak czynnik, czyli zamiast a/x oblicza się a·x. Często zapomina się też, że nie wolno podstawiać x = 0, ponieważ nie można dzielić przez zero. Kolejną pułapką jest znak: przy ujemnych wartościach x lub a wynik bywa często błędnie określany.

Zadania do tego tematu są w tym obszarze dostępne jako szablony:

  • Wartość funkcji f(x) = a/x: wybierz odpowiedź, w której spośród kilku propozycji wybiera się poprawną wartość funkcji.
  • Wartość funkcji f(x) = a/x: prawda czy fałsz, w której sprawdza się podane stwierdzenie dotyczące wartości funkcji.
  • Funkcja f(x) = a/x, w której w centrum uwagi jest sama funkcja.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć opisywać i badać kilka innych funkcji nieliniowych, np. f(x) = a/x, f(x) = a/x², funkcje określone przedziałami
Powiązanie z podstawą programową: Funkcje potęgowe: f(x) = a · x^q (q ∈ ℚ)

Typy zadań: Funkcja f(x) = a/x · Wartość funkcji f(x) = a/x: prawda czy fałsz · Wartość funkcji f(x) = a/x: znajdź błąd · Wartość funkcji f(x) = a/x: wybierz odpowiedź

Porównywanie wzrostu wykładniczego i liniowego

Uczysz się porównywać funkcje wykładnicze i liniowe oraz uzasadniać, dlaczego wzrost wykładniczy kiedyś wyprzedza wzrost liniowy.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W programie nauczania występują funkcje wykładnicze postaci f(x) = c · a^x oraz f(x) = c · e^(k·x). Zadania tej klasy polegają przede wszystkim na porównaniu funkcji wykładniczej z funkcją liniową: uczniowie mają rozpoznać, która funkcja jest w danej chwili większa i kiedy wartości obu funkcji się zamieniają.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy patrzy się tylko na pierwsze wartości w tabeli lub na wykresie. Jeśli funkcja liniowa na początku jest większa, często zakłada się, że tak będzie zawsze. Tymczasem funkcja wykładnicza rośnie z każdym krokiem coraz szybciej, ponieważ zwiększa się za każdym razem o stały czynnik, a nie o stałą wartość. Pytanie brzmi więc nie tym, co dzieje się na początku, lecz tym, co dzieje się w dłuższej perspektywie.

Zadania z tego tematu występują w trzech formach: w zadaniach „Wzrost wykładniczy wyprzedza liniowy” określa się, od kiedy funkcja wykładnicza przewyższa liniową. W zadaniach „Funkcja wykładnicza kontra liniowa: wybierz odpowiedź” wybiera się poprawne stwierdzenie spośród podanych. W zadaniach „Funkcja wykładnicza kontra liniowa: prawda czy fałsz” sprawdza się pojedyncze stwierdzenia dotyczące obu funkcji. Arkusze do wydrukowania zawierają rozwiązania, dzięki którym mogą Państwo sprawdzić wyniki dziecka.

Powiązanie z podstawą programową: Funkcje wykładnicze: f(x) = c · a^x; f(x) = c · e^(k·x)

Typy zadań: Funkcja wykładnicza wyprzedza liniową: prawda czy fałsz · Funkcja wykładnicza wyprzedza liniową: znajdź błąd · Wzrost wykładniczy wyprzedza liniowy · Funkcja wykładnicza wyprzedza liniową: wybierz odpowiedź

Funkcja odwrotna do funkcji liniowej

Dziecko uczy się, jak wyznaczyć funkcję odwrotną do funkcji liniowej i jak za jej pomocą obliczać wartości funkcji.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga tutaj znajomości funkcji odwrotnych. Nie podaje żadnego zakresu liczbowego. Typy zadań w tym dziale pokazują, co konkretnie ćwiczy się w klasie 6: wyznaczanie funkcji odwrotnej do funkcji liniowej oraz obliczanie wartości funkcji odwrotnej w określonym punkcie.

Typowym błędem jest obliczanie przy funkcji odwrotnej po prostu wartości funkcji, czyli f(x) zamiast f-1(x). Często myli się też odwrotność: funkcja odwrotna nie jest równa 1/f(x). Dziecko musi zamiast tego rozwiązać równanie względem x i zamienić role x i y.

Zadania w tym dziale to:

  • Funkcja odwrotna do funkcji liniowej: Wyznaczana jest funkcja odwrotna do danej funkcji liniowej.
  • Wartość funkcji odwrotnej: wybierz odpowiedź: Spośród kilku propozycji wybiera się poprawną wartość.
  • Wartość funkcji odwrotnej: prawda czy fałsz: Podane zdanie o wartości jest oceniane jako prawdziwe lub fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: znać złożenia funkcji; znać funkcje odwrotne

Typy zadań: Funkcja odwrotna do liniowej · Wartość funkcji odwrotnej: prawda czy fałsz · Wartość funkcji odwrotnej: znajdź błąd · Wartość funkcji odwrotnej: wybierz odpowiedź

Łączenie funkcji: wyznaczanie wartości i współczynnika

Państwa dziecko uczy się stosować dwie funkcje jedna po drugiej oraz wyznaczać wartość funkcji złożonej w danym punkcie.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Przy składaniu funkcji (złożeniu) wynik jednej funkcji zostaje podstawiony jako argument do drugiej funkcji. Dziecko uczy się rozumieć takie złożone funkcje i wykonywać z nimi obliczenia. Podstawa programowa wymienia jako cel znajomość złożeń funkcji. Zakresy liczbowe nie są przy tym ustalone, lecz zależą od konkretnego przykładu.

Typowym błędem jest zastosowanie funkcji w złej kolejności. Przy f(g(x)) najpierw oblicza się g(x), a następnie wynik podstawia się do f. Kto po prostu liczy od lewej do prawej, często otrzymuje błędny wynik. Również podstawianie wyrażenia zamiast wartości funkcji prowadzi często do błędów.

W tym dziale są dostępne karty pracy do następujących typów zadań:

  • Złożenie funkcji: Dziecko tworzy funkcję złożoną lub wykonuje z nią obliczenia.
  • Złożenie funkcji: wybierz wartość: Dziecko wyznacza wartość funkcji złożonej w danym punkcie i wybiera pasującą odpowiedź.
  • Współczynnik funkcji złożonej: wybierz odpowiedź: Dziecko rozpoznaje współczynnik w funkcji złożonej i wybiera poprawną odpowiedź.

Funkcje odwrotne są również wymienione w podstawie programowej. Dla nich w tym dziale nie ma obecnie osobnego szablonu zadania.

Powiązanie z podstawą programową: znać złożenia funkcji; znać funkcje odwrotne

Typy zadań: Złożenie funkcji · Złożenie funkcji: wybierz wartość · Współczynnik funkcji złożonej: wybierz odpowiedź

Ciągi

Obliczanie wyrazów ciągu

Dziecko uczy się obliczać pojedyncze wyrazy ciągu liczbowego, gdy ciąg jest dany wzorem lub rekurencją.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Ciąg liczbowy to lista liczb ponumerowanych w określonej kolejności: pierwszy wyraz, drugi wyraz i tak dalej. Numer wyrazu liczy się jako liczba naturalna od 1. Na tym poziomie dziecko potrafi dla danego ciągu wyznaczyć wyraz na określonym miejscu, na przykład 4. lub 10. Istnieją dwa sposoby opisania ciągu: jawny wzór, w którym po prostu podstawia się numer miejsca, oraz rekurencja, w której każdy wyraz oblicza się na podstawie poprzedniego.

Typowe błędy pojawiają się najczęściej w dwóch miejscach:

  • We wzorze numer jest podstawiany niepoprawnie, na przykład dla 4. wyrazu liczy się z n = 3, ponieważ zaczyna się liczenie od 0.
  • W rekurencji próbuje się od razu obliczyć dalszy wyraz, nie wyliczając po kolei wcześniejszych wyrazów. Wtedy brakuje wartości, na której opiera się kolejne obliczenie.

Na lekcjach dziecko spotyka zwykle następujące typy zadań: Wyraz ciągu ze wzoru (obliczenie wartości na podanym miejscu), Wyraz ciągu rekurencyjnego (wyznaczenie określonego wyrazu na podstawie wyrazu początkowego i reguły), Ciąg rekurencyjny: wybór czwartego wyrazu (zaznaczenie poprawnego czwartego wyrazu spośród kilku możliwości) oraz Jawny wzór ciągu: prawda czy fałsz (sprawdzenie, czy podany wzór opisuje dany ciąg).

Powiązanie z podstawą programową: znać ciągi liczbowe jako rzeczywiste funkcje określone na zbiorze ℕ lub ℕ* (w szczególności ciągi arytmetyczne jako funkcje liniowe, a ciągi geometryczne jako funkcje wykładnicze); umieć przedstawiać je za pomocą jawnych i rekurencyjnych wzorów ogólnych oraz stosować je w dziedzinach pozamatematycznych
Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać dyskretne zmiany wielkości za pomocą równań różnicowych i interpretować je w kontekście
Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać i badać proste układy dynamiczne za pomocą diagramów lub równań różnicowych

Typy zadań: Wyraz ciągu ze wzoru ogólnego · Wzór ogólny ciągu: prawda czy fałsz · Wzór ogólny ciągu: znajdź błąd · Ciąg rekurencyjny: wybierz czwarty wyraz · Suma kolejnych liczb: pytanie odwrotne · Wyraz ciągu rekurencyjnego · Wyrazy ciągu ze wzoru ogólnego: uporządkuj · Wzór ogólny ciągu: brakujący numer wyrazu

Znajdowanie reguły ciągów liczbowych

Dziecko uczy się tworzyć wzór dla ciągów arytmetycznych i kwadratowych, za pomocą którego można bezpośrednio obliczyć dowolny n-ty wyraz.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Ciągi liczbowe rozumie się jako funkcje, które każdemu miejscu n (1, 2, 3, ...) przyporządkowują wyraz ciągu. W przypadku ciągów arytmetycznych wynika z tego funkcja liniowa, a w przypadku ciągów kwadratowych wyrażenie zawierające n². Punkt programu nauczania obejmuje całą szkołę ponadpodstawową. Dla tej klasy zadania pokazują przede wszystkim jawne wzory na n-ty wyraz.

Typowym błędem jest przesunięcie o jedno miejsce. Dla ciągu 3, 7, 11, ... wzór 4n jest błędny, ponieważ dla n = 1 daje wartość 4. Poprawny jest wzór 4n − 1. W ciągach kwadratowych często przyjmuje się też pierwszą różnicę jako współczynnik przy n². Współczynnik ten jest jednak połową stałej drugiej różnicy.

Zadanie na ten temat wygląda na przykład tak:

  • Jawny wzór ciągu arytmetycznego
  • Jawny wzór ciągu kwadratowego
  • Wyrażenie na n-ty wyraz: brakująca stała
  • Wyrażenie na n-ty wyraz: prawda czy fałsz
  • Ciąg kwadratowy: wybór współczynników przy n²

Powiązanie z podstawą programową: znać ciągi liczbowe jako rzeczywiste funkcje określone na zbiorze ℕ lub ℕ* (w szczególności ciągi arytmetyczne jako funkcje liniowe, a ciągi geometryczne jako funkcje wykładnicze); umieć przedstawiać je za pomocą jawnych i rekurencyjnych wzorów ogólnych oraz stosować je w dziedzinach pozamatematycznych

Typy zadań: Wzór n-tego wyrazu: brakujący wyraz wolny · Wzór n-tego wyrazu: prawda czy fałsz · Wzór n-tego wyrazu: wstaw znak · Wzór n-tego wyrazu: znajdź błąd · Wzór ogólny ciągu arytmetycznego · Ciąg kwadratowy: wybierz współczynnik przy n² · Wzór ogólny ciągu kwadratowego · n-ty wyraz ciągu arytmetycznego krok po kroku (kl. 8) · n-ty wyraz ciągu arytmetycznego: dane zbędne (kl. 8)

Wektory i geometria analityczna w ℝ³; wektory w ℝ^n

Iloczyn wektorowy: wektor prostopadły do dwóch wektorów

Twoje dziecko uczy się obliczać iloczyn wektorowy dwóch wektorów w przestrzeni i dzięki temu znajdować wektor normalny płaszczyzny.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się obliczać z dwóch wektorów w przestrzeni, za pomocą iloczynu wektorowego, nowy wektor, który jest prostopadły do obu z nich. Ten wektor może służyć jako wektor normalny płaszczyzny. Podstawa programowa wymaga wyznaczania wektorów normalnych oraz opisywania płaszczyzn w postaci z wektorem normalnym. Jaki dokładnie zakres liczbowy obejmują zadania w tej klasie, nie zostało określone w podstawie programowej, dlatego ta informacja pozostaje tutaj otwarta.

Typowe jest zamienianie składowych miejscami lub zapominanie o znaku minus przy środkowej składowej. Ta składowa jest bowiem obliczana z minusem, co łatwo przeoczyć. Kolejnym częstym błędem jest podawanie wyniku jako liczby zamiast wektora.

Dostępne formaty zadań w tym dziale to:

  • Iloczyn wektorowy: wybierz wynik, w którym spośród kilku propozycji wybiera się poprawny wynik,
  • Iloczyn wektorowy: prawda czy fałsz, w którym obliczenia ocenia się jako poprawne lub błędne,
  • Iloczyn wektorowy, w którym oblicza się bezpośrednio iloczyn dwóch wektorów.

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo sprawdzić wyniki wspólnie z dzieckiem.

Powiązanie z podstawą programową: umieć wyznaczać wektory normalne; umieć opisywać płaszczyzny za pomocą równań parametrycznych lub równań (postaci z wektorem normalnym)

Typy zadań: Iloczyn wektorowy · Iloczyn wektorowy: prawda czy fałsz · Iloczyn wektorowy: wstaw znak · Iloczyn wektorowy: wybierz wynik · Iloczyn wektorowy: znajdź błąd

Statystyka opisowa; prawdopodobieństwo

Prawdopodobieństwo, że zajdzie A lub B

Dziecko uczy się obliczać prawdopodobieństwo, że wystąpi co najmniej jedno z dwóch zdarzeń, uwzględniając przy tym części wspólne.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga ogólnie obliczania prawdopodobieństw i wymienia do tego regułę dodawania obok drzew stochastycznych i reguły mnożenia. Podstawa nie określa zakresu liczbowego. W centrum uwagi jest tutaj wyznaczanie prawdopodobieństwa A ∪ B dla dwóch zdarzeń A i B, czyli tego, że zajdzie A lub B (lub oba).

Typowym błędem jest proste dodawanie obu prawdopodobieństw, nawet wtedy, gdy zdarzenia się pokrywają. Wtedy wspólna część zostaje policzona dwukrotnie. Dziecko powinno zatem sprawdzić, czy istnieją wyniki należące jednocześnie do obu zdarzeń, i uwzględnić je tylko raz.

Zadania z tego tematu są dostępne w materiale kart pracy jako szablony: Suma zdarzeń: wybierz prawdopodobieństwo, Suma zdarzeń: prawda czy fałsz, Prawdopodobieństwo sumy: wybór z grupy oraz Prawdopodobieństwo A ∪ B. Chodzi tam między innymi o wybór odpowiedniego prawdopodobieństwa spośród podanych możliwości, ocenę stwierdzeń jako prawdziwych lub fałszywych albo o obliczenia dotyczące zdarzeń w konkretnej grupie, na przykład uczniów mających określone cechy.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć wykonywać obliczenia z użyciem prawdopodobieństw (diagramy drzewkowe; reguła dodawania i reguła mnożenia)

Typy zadań: Prawdopodobieństwo sumy zdarzeń · Prawdopodobieństwo sumy zdarzeń: porównaj · Suma zdarzeń: prawda czy fałsz · Suma zdarzeń: znajdź błąd · Prawdopodobieństwo sumy zdarzeń: wybór z grupy · Suma zdarzeń: wybierz prawdopodobieństwo

Prawdopodobieństwo warunkowe: pytania typu „jeśli–to”

Twoje dziecko uczy się wyznaczać prawdopodobieństwo zdarzenia wtedy, gdy wiadomo już, że inne zdarzenie się wydarzyło.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej dla tego tematu wymaga się, aby uczniowie znali prawdopodobieństwa warunkowe oraz niezależność zdarzeń. Nie podaje się konkretnego zakresu liczbowego. Chodzi więc przede wszystkim o zrozumienie idei: prawdopodobieństwo zmienia się, gdy dostępna jest dodatkowa informacja.

Typowym błędem jest pomylenie pytania „Jak prawdopodobne jest A w ogóle?” z pytaniem „Jak prawdopodobne jest A, jeśli B już się wydarzyło?”. Wiele dzieci liczy wtedy według łącznej liczby wszystkich przypadków zamiast uwzględniać tylko przypadki spełniające warunek. Pomocne jest wyobrażenie sobie, że liczy się już tylko ta część tabeli, która należy do warunku.

W ofercie kart pracy w tym dziale występują następujące typy zadań:

  • Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli ankiety: Na podstawie tabeli z liczebnościami oblicza się, jak prawdopodobna jest cecha, gdy założona jest określona grupa.
  • Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli czteropolowej: Ta sama idea z dwiema cechami, z których każda może wystąpić lub nie.
  • Prawdopodobieństwo warunkowe: wybierz wynik: Spośród kilku odpowiedzi wybiera się właściwą.
  • Prawdopodobieństwo warunkowe: prawda czy fałsz: Sprawdza się poprawność stwierdzeń dotyczących prawdopodobieństwa warunkowego.

Powiązanie z podstawą programową: Znać prawdopodobieństwa warunkowe i (stochastyczną) niezależność zdarzeń

Typy zadań: Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli · Prawdopodobieństwo warunkowe: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo warunkowe: znajdź błąd · Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli ankiety · Prawdopodobieństwo warunkowe: wybierz wynik

Obliczanie średniej z tabel częstości

Uczysz się, jak wyznaczać lub szacować średnią z tabeli liczebności z danymi pogrupowanymi.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej zapisano, że uczniowie mają poznawać przedstawienia i miary statystyki opisowej oraz umieć z nich korzystać. Podstawa programowa nie podaje dla tego określonego zakresu liczb. W tej klasie przejawia się to przede wszystkim w zadaniach z danymi pogrupowanymi: z tabeli, w której wartości są podzielone na grupy lub klasy, oblicza się albo szacuje średnią arytmetyczną.

Typowym błędem jest to, że przy danych klasyfikowanych nie liczy się z jedną wartością na klasę, lecz po prostu używa się granic klas albo pomija się liczebności przy uśrednianiu. Wynik często wygląda wiarygodnie, ale jest błędny, ponieważ klasy z wieloma wartościami muszą mieć większą wagę niż klasy z nielicznymi wartościami.

Zadania na ten temat występują w tym dziale w trzech formach:

  • Średnia danych pogrupowanych: prawda czy fałsz, w których sprawdza się podany rachunek lub stwierdzenie.
  • Szacowanie średniej z klasyfikowanej tabeli liczebności, w których na podstawie klas i liczebności oblicza się wartość przybliżoną.
  • Średnia danych pogrupowanych: wybierz wynik, w których z kilku propozycji wybiera się poprawny wynik.

Powiązanie z podstawą programową: Znać sposoby przedstawiania danych i miary statystyki opisowej oraz umieć z nimi pracować

Typy zadań: Średnia z tabeli liczebności (dane pogrupowane) · Średnia z danych pogrupowanych: prawda czy fałsz · Średnia z danych pogrupowanych: wybierz wynik · Średnia z danych pogrupowanych: znajdź błąd

Rozpoznawanie i obliczanie zdarzeń niezależnych

Pani dziecko uczy się rozpoznawać, czy dwa zdarzenia są od siebie niezależne, oraz wyznaczać ich wspólne prawdopodobieństwo.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się oceniać, przy dwóch zdarzeniach A i B, czy zajście jednego z nich zmienia prawdopodobieństwo drugiego. Podstawa programowa wymaga znajomości prawdopodobieństw warunkowych oraz stochastycznej niezależności zdarzeń. Nie podaje jednak określonego zakresu liczbowego; poniższy opis opiera się więc na typach zadań, które w tym obszarze rzeczywiście występują.

Częstym błędem jest uznawanie zdarzeń za niezależne bez sprawdzenia rachunkiem. Innym typowym błędem jest dodawanie prawdopodobieństw w przypadku zdarzeń niezależnych, mimo że należy je mnożyć.

Przykładowe zadania z tego tematu to:

  • Zdarzenia niezależne: Oblicza się prawdopodobieństwo P(A ∩ B), czyli że oba zdarzenia zajdą łącznie.
  • Stochastyczna niezależność: Sprawdza się, czy P(A ∩ B) jest równe P(A) · P(B).

Powiązanie z podstawą programową: Znać prawdopodobieństwa warunkowe i (stochastyczną) niezależność zdarzeń

Typy zadań: Niezależność zdarzeń · Zdarzenia niezależne: wybierz P(A ∩ B)

Pozostałe typy zadań

Pozostałe typy zadań

typów zadań: 223Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typy zadań: Liczba o kilka jednostek na lewo (kl. 6–7) · Odległość liczb na osi (kl. 6–7) · Odległość liczb na osi: wybierz odległość (kl. 6–7) · Odległość na osi: znajdź błąd (kl. 6–7) · Prawda czy fałsz: odległość na osi (kl. 6–7) · Dwie liczby w tej samej odległości (kl. 6–8) · Proporcjonalność odwrotna krok po kroku (kl. 7–8) · Proporcjonalność odwrotna: dane zbędne (kl. 7–8) · Odwrotna proporcjonalność: iloczyn: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Proporcjonalność odwrotna (kl. 7–8) · Proporcjonalność odwrotna: wybierz wartość (kl. 7–8) · Więcej wykonawców — mniej dni: proporcjonalność odwrotna (kl. 7–8) · Potęga o wykładniku ujemnym (kl. 7–8) · Potęga: ułamek jako potęga: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Potęga o wykładniku ujemnym: prawda czy fałsz (kl. 8) · Potęga o wykładniku ujemnym: znajdź błąd (kl. 8) · Liczby z potęgami dziesięciu: porównaj (kl. 7–8) · Notacja wykładnicza (kl. 7–8) · Notacja wykładnicza: mantysa: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Notacja wykładnicza: wybierz wykładnik (kl. 8) · Notacja wykładnicza w zadaniu: która potęga dziesięciu (kl. 7–8) · Notacja wykładnicza: dobierz wartości (kl. 7–8) · Mnożenie jednomianu przez sumę (kl. 7–8) · Rozdzielność: wyraz wolny: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Mnożenie przez nawias: wybierz współczynnik (kl. 7–8) · Mnożenie przez sumę: brakujący współczynnik (kl. 7–8) · Wyłączanie czynnika przed nawias (kl. 7–8) · Redukcja wyrazów podobnych (kl. 7–8) · Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi (kl. 7–8) · Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Redukcja wyrazów podobnych: brakujący współczynnik (kl. 7–8) · Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik (kl. 7–8) · Układ dwóch równań (kl. 8) · Układ równań: czy para jest rozwiązaniem? (kl. 8) · Układ równań: wstaw znak (kl. 8) · Układ równań: wybierz wartość x (kl. 8) · Układ równań: znajdź błąd (kl. 8) · Rozwiązanie równania i liczba: porównaj (kl. 7–8) · Równanie z niewiadomą po obu stronach (kl. 7–8) · Waga: worki x po obu stronach (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach: prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach: wstaw znak (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach: znajdź błąd (kl. 7–8) · Argument funkcji: wybierz liczbę (kl. 8) · Miejsce zerowe funkcji liniowej (kl. 8) · Miejsce zerowe funkcji liniowej: dane zbędne (kl. 8) · Miejsce zerowe: prawda czy fałsz (kl. 8) · Miejsce zerowe: wstaw znak (kl. 8) · Miejsce zerowe: znajdź błąd (kl. 8) · Funkcja liniowa: argument dla danej wartości (kl. 8) · Funkcja liniowa: wyraz wolny z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 8) · Wyraz wolny z wykresu (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy z wykresu (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy prostej przez dwa punkty (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy: wybierz wynik (kl. 8) · Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: znajdź błąd (kl. 5–6) · Równanie z treści: jaką liczbę pomyślano (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą na początku: z treścią (kl. 5–6) · Przekształcanie wzoru: wybierz wartość x (kl. 7–8) · Wzór: składnik z x: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Wzór: wartość po przekształceniu (kl. 7–8) · Przekształć wzór i wyznacz x (kl. 7–8) · Odległość punktów · Długości dwóch odcinków: porównaj · Odległość dwóch punktów krok po kroku · Odległość punktów w układzie współrzędnych: zadanie tekstowe · Odległość punktów: dane zbędne (kl. 8) · Kwadrat na odcinku AB: wybierz pole (kl. 8) · Odległość punktów w układzie: wybierz (kl. 8) · Odległość punktów z twierdzenia Pitagorasa (kl. 8) · Odległość na mapie z Pitagorasa: zadanie tekstowe (kl. 8–9) · Funkcja wykładnicza malejąca · Wartość funkcji wykładniczej · Wartość funkcji wykładniczej: prawda czy fałsz · Wartość funkcji wykładniczej: znajdź błąd · Funkcja wykładnicza: podstawa ułamkowa: wybierz odpowiedź · Wartość funkcji wykładniczej: wybierz odpowiedź · Wzrost wykładniczy: ile po kilku krokach · Liczba logarytmowana: wybierz odpowiedź · Logarytm ułamka · Logarytm z definicji · Logarytm: brakująca liczba logarytmowana · Logarytmy o różnych podstawach: porównaj · Logarytmy o różnych podstawach: uporządkuj · Wartość logarytmu: wybierz wynik · Dodawanie i odejmowanie wielomianów · Działania na wielomianach, współczynnik: wybierz · Mnożenie wielomianów · Mnożenie wielomianów, współczynnik: prawda/fałsz · Mnożenie wielomianów, współczynnik: wstaw znak · Mnożenie wielomianów, współczynnik: wybierz · Mnożenie wielomianów, współczynnik: znajdź błąd · Mnożenie wyrażeń wymiernych · Wyrażenia wymierne, skracanie: wybierz · Odejmowanie wyrażeń wymiernych · Ułamki algebraiczne, różnica: prawda/fałsz · Ułamki algebraiczne, różnica: wstaw znak · Ułamki algebraiczne, różnica: wybierz · Ułamki algebraiczne, różnica: znajdź błąd · Iloczyn sumy i różnicy · Kwadrat dwumianu: wybierz współczynnik przy x · Kwadrat sumy i różnicy · Suma razy różnica: wybierz wyraz wolny · Kwadrat dwumianu: brakujący wyraz środkowy · Równanie sprzeczne lub tożsamościowe · Równanie tożsamościowe: prawda/fałsz · Równanie tożsamościowe: wstaw znak · Równanie tożsamościowe: wybierz · Równanie tożsamościowe: znajdź błąd · Iloczyn pierwiastków ze wzorów Viète’a · Suma i iloczyn pierwiastków: porównaj · Suma odwrotności pierwiastków · Suma pierwiastków ze wzorów Viète’a · Wzory Viète'a: brakujący pierwiastek · Wzory Viète'a: prawda czy fałsz · Wzory Viète'a: wstaw znak · Wzory Viète'a: wybierz iloczyn pierwiastków · Wzory Viète'a: wybierz sumę kwadratów pierwiastków · Wzory Viète'a: wybierz sumę pierwiastków · Wzory Viète'a: znajdź błąd · Równanie kwadratowe · Równanie kwadratowe krok po kroku · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: prawda/fałsz · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: wstaw znak · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: wybierz · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: znajdź błąd · Równanie z wartością bezwzględną · Równanie z wartością bezwzględną: prawda czy fałsz · Równanie z wartością bezwzględną: wstaw znak · Równanie z wartością bezwzględną: znajdź błąd · Wartości bezwzględne: porównaj · Wartości bezwzględne: uporządkuj · Wartość bezwzględna: wybierz większe rozwiązanie · Nierówność z wartością bezwzględną · Wartość bezwzględna: największa liczba całkowita · Współczynnik kierunkowy prostej: prawda czy fałsz · Współczynnik kierunkowy prostej: wstaw znak · Współczynnik kierunkowy prostej: znajdź błąd · Argument funkcji liniowej: pytanie odwrotne · Funkcja liniowa: brakujący współczynnik kierunkowy · Prosta równoległa przez punkt · Współczynnik kierunkowy prostej: dane zbędne · Współczynnik kierunkowy prostej: wybierz odpowiedź · Wzór funkcji liniowej z dwóch punktów · Prosta równoległa przez punkt: wybierz odpowiedź · Wyraz wolny prostej przez dwa punkty: wybierz odpowiedź · Funkcja liniowa w cenniku: dla jakiego argumentu · Liczba rozwiązań układu · Układ równań metodą przeciwnych współczynników krok po kroku · Układ równań — metoda przeciwnych współczynników · Układ równań, wartość x: prawda/fałsz · Układ równań, wartość x: wstaw znak · Układ równań, wartość x: wybierz · Układ równań, wartość x: znajdź błąd · Przyrost wartości funkcji: wybierz odpowiedź · Średnie tempo zmian funkcji · Średnie tempo zmian: wybierz wynik · Średnie tempo zmian: prędkość średnia w przedziale · Najmniejsze wartości dwóch funkcji: porównaj · Pierwsza współrzędna wierzchołka: dane zbędne · Postać kanoniczna: brakujący wyraz · Wierzchołek paraboli · Wierzchołek paraboli krok po kroku · Wierzchołek paraboli: prawda czy fałsz · Wierzchołek paraboli: wstaw znak · Wierzchołek paraboli: wybierz drugą współrzędną · Wierzchołek paraboli: wybierz pierwszą współrzędną · Wierzchołek paraboli: znajdź błąd · Postać kanoniczna funkcji kwadratowej · Funkcja kwadratowa, miejsce maksimum: wybierz · Funkcja kwadratowa, największa wartość: prawda/fałsz · Funkcja kwadratowa, największa wartość: wybierz · Funkcja kwadratowa, największa wartość: znajdź błąd · Najmniejsza wartość w przedziale · Największa wartość w przedziale · Wartość funkcji kwadratowej · Wartość funkcji kwadratowej: prawda czy fałsz · Wartość funkcji kwadratowej: wstaw znak · Wartość funkcji kwadratowej: znajdź błąd · Funkcja kwadratowa: brakujący współczynnik a · Wartości funkcji kwadratowej: porównaj · Wartości funkcji kwadratowej: uporządkuj · Funkcja kwadratowa w punkcie ujemnym: wybierz odpowiedź · Pole trójkąta z sinusem · Pole trójkąta z sinusem kąta: wybierz wynik · Twierdzenie cosinusów · Twierdzenie cosinusów: prawda czy fałsz · Twierdzenie cosinusów: wstaw znak · Twierdzenie cosinusów: wybierz kwadrat boku · Twierdzenie cosinusów: znajdź błąd · Twierdzenie cosinusów w terenie: odległość dwóch miejsc · Twierdzenie sinusów (kl. 11–12) · Cosinus w trójkącie prostokątnym: prawda czy fałsz · Cosinus w trójkącie prostokątnym: znajdź błąd · Przyprostokątna naprzeciw kąta · Przyprostokątna przy kącie · Sinus w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość · Tangens w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość · Trygonometria w terenie: wysokość przy kącie 30° · Cosinus z danego sinusa: prawda czy fałsz · Cosinus z danego sinusa: wybierz odpowiedź · Cosinus z danego sinusa: znajdź błąd · Cosinus z sinusa · Tangens z danego sinusa: wybierz odpowiedź · Tangens z sinusa · Dokładna wartość funkcji trygonometrycznej · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: prawda czy fałsz · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: wstaw znak · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: wybierz miarę · Równanie trygonometryczne (kl. 11–12) · Równanie trygonometryczne: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Równanie trygonometryczne: wstaw znak (kl. 11–12) · Równanie trygonometryczne: wybierz odpowiedź (kl. 11–12) · Równanie trygonometryczne: znajdź błąd (kl. 11–12) · Pole równoległoboku z sinusem · Pole równoległoboku z sinusem: prawda czy fałsz · Pole równoległoboku z sinusem: wybierz odpowiedź · Pole równoległoboku z sinusem: znajdź błąd · Współczynnik kierunkowy z postaci ogólnej: wybierz · Współczynnik kierunkowy z równania ogólnego · Prosta prostopadła przez punkt · Przecięcie dwóch prostych: wybierz wartość · Punkt przecięcia prostych · Proste w cenniku: kiedy dwie oferty kosztują tyle samo · Długość wektora · Długość wektora: wybierz wynik · Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wartość · Kombinacja wektorów · Iloczyn skalarny (kl. 11–12) · Iloczyn skalarny: wybierz wynik (kl. 11–12) · Iloczyny skalarne: porównaj (kl. 11–12) · Iloczyny skalarne: uporządkuj (kl. 11–12) · Wektory prostopadłe: brakująca współrzędna (kl. 11–12) · Wektory prostopadłe: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Wektory prostopadłe: wstaw znak (kl. 11–12) · Wektory prostopadłe: znajdź błąd (kl. 11–12) · Iloczyn skalarny w fizyce: praca siły (kl. 11–12) · Punkt leżący na płaszczyźnie (kl. 12–13) · Równanie płaszczyzny: z punktu i wektora normalnego (kl. 12–13) · Odległość punktu od płaszczyzny (kl. 12–13) · Wzajemne położenie dwóch płaszczyzn (kl. 12–13) · Punkt na płaszczyźnie: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Punkt na płaszczyźnie: wstaw znak (kl. 12–13) · Punkt na płaszczyźnie: wybierz wynik (kl. 12–13) · Punkt na płaszczyźnie: znajdź błąd (kl. 12–13) · Płaszczyzna przez punkt: wybierz wynik (kl. 12–13) · Położenie prostej względem płaszczyzny (kl. 12–13) · Prosta i płaszczyzna: n ∘ v: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Prosta i płaszczyzna: n ∘ v: wstaw znak (kl. 12–13) · Prosta i płaszczyzna: n ∘ v: wybierz wynik (kl. 12–13) · Prosta i płaszczyzna: n ∘ v: znajdź błąd (kl. 12–13) · Punkt przecięcia prostej z płaszczyzną (kl. 12–13) · Współczynnik kierunkowy jako tempo zmian · Zmiana wartości funkcji liniowej: prawda czy fałsz · Zmiana wartości funkcji liniowej: znajdź błąd · Zmiana wartości funkcji liniowej: wybierz odpowiedź · Maksimum funkcji: która ma większe? · Porównaj wartości funkcji: wykres i wzór · Porównanie wartości dwóch funkcji: prawda czy fałsz · Porównanie wartości dwóch funkcji: wstaw znak · Porównanie wartości dwóch funkcji: znajdź błąd · Porównanie maksimów funkcji: wybierz odpowiedź · Porównanie wartości dwóch funkcji: wybierz odpowiedź · Współczynnik a z wykresu paraboli: prawda czy fałsz · Współczynnik a z wykresu paraboli: znajdź błąd · Funkcja kwadratowa: wzór z wykresu · Współczynnik a z wykresu paraboli: wybierz odpowiedź · Współrzędna wektora na siatce: wybierz wynik (kl. 11–12) · Współrzędne wektora z rysunku (kl. 11–12) · Długość wektora na siatce: wybierz wynik (kl. 11–12) · Długość wektora z rysunku (kl. 11–12) · Suma wektorów na siatce: wybierz wynik (kl. 11–12) · Suma wektorów z rysunku (kl. 11–12) · Największe miejsce zerowe z wykresu: wybierz odpowiedź · Pierwiastki wielomianu z wykresu · Suma miejsc zerowych z wykresu: prawda czy fałsz · Suma miejsc zerowych z wykresu: wstaw znak · Suma miejsc zerowych z wykresu: znajdź błąd · Kąt między przekątną graniastosłupa a podstawą (kl. 12) · Kąt nachylenia krawędzi bocznej ostrosłupa (kl. 12) · Kąt nachylenia ściany bocznej ostrosłupa (kl. 12) · Miara kąta nachylenia ściany bocznej (kl. 12) · Kąt w graniastosłupie: tg²: wybierz wynik (kl. 12) · Kąt w ostrosłupie: tg²: wybierz wynik (kl. 12) · Przedział: czy koniec należy do przedziału? (kl. 9) · Zapisz przedział zaznaczony na osi (kl. 9) · Najmniejsza całkowita z przedziału: wybierz odpowiedź (kl. 9) · Granice wartości zaokrąglonej · Gęstość zaludnienia: wielkość do porównania · Pole z boków zmierzonych z dokładnością do jednostki · Zaokrąglenie: prawda czy fałsz · Zaokrąglenie: wybierz najmniejszą możliwą wartość · Zaokrąglenie: znajdź błąd · Parametr w równaniu kwadratowym: prawda czy fałsz · Parametr w równaniu kwadratowym: znajdź błąd · Parametr w równaniu kwadratowym: wybierz odpowiedź · Równanie z parametrem: brak rozwiązań · Równanie z parametrem: dwa pierwiastki tego samego znaku · Równanie z parametrem: dwa różne rozwiązania · Równanie z parametrem: pierwiastki różnych znaków · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: prawda czy fałsz · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: wstaw znak · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: wybierz odpowiedź · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: znajdź błąd · Szkic wykresu funkcji kwadratowej · Druga współrzędna wierzchołka paraboli: wybierz odpowiedź · Części wyrażenia: nazwij rolę części · Części wzoru wzrostu: prawda czy fałsz · Części wzoru wzrostu: wstaw znak · Części wzoru wzrostu: znajdź błąd · Model wykładniczy: wartość początkowa i zmiana % · Części wzoru wzrostu: wybierz procent zmiany · Dwa rodzaje: ile sztuk każdego? · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: prawda/fałsz · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: wstaw znak · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: wybierz · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: znajdź błąd · Koszt jako funkcja liniowa i jej wykres · Zależność liniowa: koszt: prawda/fałsz · Zależność liniowa: koszt: wybierz · Zależność liniowa: koszt: znajdź błąd · Zaokrąglij do cyfr znaczących (kl. 8–9) · Cyfry znaczące: prawda czy fałsz (kl. 8–9) · Cyfry znaczące: wybierz odpowiedź (kl. 8–9) · Cyfry znaczące: znajdź błąd (kl. 8–9) · Diagram Venna – prawdopodobieństwo zbioru A: znajdź błąd · Diagram Venna: brakująca liczba „tylko B” · Diagram Venna: dokładnie jeden zbiór · Diagram Venna: poza częścią wspólną · Diagram Venna: prawdopodobieństwo A ∩ B · Diagram Venna: prawdopodobieństwo zbioru A · Diagram Venna: prawdopodobieństwo zbioru A: prawda czy fałsz · Diagram Venna: prawdopodobieństwo zbioru A: wybierz wynik · Diagram Venna: prawdopodobieństwo warunkowe · Diagram Venna: prawdopodobieństwo warunkowe: wybierz wynik · Diagram Venna: ile elementów w obszarze (kl. 8–9) · Diagram Venna: prawda czy fałsz dla sumy (kl. 8–9) · Diagram Venna: wszystkie elementy (kl. 7–9) · Diagram Venna: wszystkie elementy: wybierz wynik (kl. 7–9) · Diagram Venna: znajdź błąd (kl. 8–9) · Diagram Venna – odczytaj n(A ∪ B): znajdź błąd (kl. 8–9) · Diagram Venna – odczytaj n(A): znajdź błąd (kl. 8–9) · Diagram Venna: brakująca część wspólna (kl. 8–9) · Diagram Venna: brakująca liczba poza zbiorami (kl. 7–9) · Diagram Venna: odczytaj n(A ∪ B) (kl. 8–9) · Diagram Venna: odczytaj n(A ∪ B): prawda czy fałsz (kl. 8–9) · Diagram Venna: odczytaj n(A ∪ B): wybierz wynik (kl. 8–9) · Diagram Venna: odczytaj n(A) (kl. 8–9) · Diagram Venna: odczytaj n(A): prawda czy fałsz (kl. 8–9) · Diagram Venna: poza zbiorem B (kl. 8–9) · Liczność sumy zbiorów: dane zbędne (kl. 9) · Zbiory: brakująca liczność części wspólnej (kl. 9) · Diagram Venna: wybierz dopełnienie sumy (kl. 8–9) · System o podstawie b: wybierz wartość (kl. 7–8) · Z innego systemu na dziesiątkowy (kl. 7–8) · Z systemu dwójkowego na dziesiątkowy (kl. 7–8) · System liczbowy: ostatnia cyfra: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Z systemu dziesiątkowego na inny (kl. 7–8) · Współrzędne biegunowe na kartezjańskie · Współrzędne biegunowe: prawda czy fałsz · Współrzędne biegunowe: wybierz współrzędną · Współrzędne biegunowe: znajdź błąd

Wyrażenia algebraiczne: wyłączanie wspólnego czynnika, grupowanie, sześciany

Państwa dziecko uczy się rozkładać wyrażenia na czynniki, wyłączając wspólne czynniki przed nawias, grupując wyrazy oraz rozkładając sumy lub różnice sześcianów.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się zapisywać wyrażenie algebraiczne w postaci iloczynu. Najpierw wyłącza się wspólny czynnik, następnie grupuje się wyrazy w nawiasy, a przy sumach lub różnicach sześcianów stosuje się odpowiedni wzór na sześciany. Każdy krok uzasadnia się prawem rachunku, przede wszystkim prawem rozdzielności mnożenia względem dodawania: jeśli ponownie wymnoży się nawias, musi powstać wyjściowe wyrażenie. Program nauczania wymaga ponadto rozwiązywania prostych równań wielomianowych stopnia do 4, na przykład jako przygotowanie do rachunku różniczkowego. To cel dla całej szkoły ponadpodstawowej, a nie tylko dla tej klasy.

Typowy błąd dotyczy wzorów na sześciany: myli się znak w drugim nawiasie. Dla a³ + b³ zachodzi (a + b)(a² − ab + b²), ale często zapisuje się (a² + ab + b²). Przy wyłączaniu przed nawias zdarza się też zapomnieć, że wyrazu wyciągniętego przed nawias pozostaje po wyłączeniu jedynka, na przykład x² + 3x = x(x + 3). Każde przekształcenie można samodzielnie sprawdzić, wymnażając nawiasy.

W tej klasie zadania konkretnie pokazują rozkładanie na czynniki:

  • Wyłączanie jednomianu przed nawias
  • Rozkład na czynniki przez grupowanie
  • Suma i różnica sześcianów
  • Wzory na sześciany: wybór właściwej postaci lub ocena stwierdzenia jako prawdziwego/fałszywego
  • Wyłączanie przed nawias: wybór współczynnika lub ocena stwierdzenia jako prawdziwego/fałszywego

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić tworzyć i interpretować wyrażenia algebraiczne oraz wzory; potrafić uzasadniać kroki przekształceń za pomocą praw działań.
Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać proste równania wielomianowe stopnia ≤ 4 w zbiorze liczb rzeczywistych (o ile są wykorzystywane w rachunku różniczkowym)

Typy zadań: Wyłączanie jednomianu przed nawias · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: prawda/fałsz · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: wybierz · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: znajdź błąd · Rozkład przez grupowanie · Suma i różnica sześcianów · Wzory na sześciany, współczynnik: prawda/fałsz · Wzory na sześciany, współczynnik: wstaw znak · Wzory na sześciany, współczynnik: wybierz · Wzory na sześciany, współczynnik: znajdź błąd

Tak wygląda zadanie

Oblicz.

log ₁₈ 9 + log ₁₈ 36 = □

Odpowiedź: 2

Na rysunku jest cały wykres funkcji f. Odczytaj jej zbiór wartości i zapisz go w postaci przedziału.

y = f(x)

Odpowiedź: (0; 1 ⟩

Ciąg jest określony wzorem ogólnym. Oblicz wyraz o numerze 7.

aₙ = 2n² + 3n - 8

Odpowiedź: 111

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Prawa potęg: działania na wykładnikach

Państwa dziecko uczy się mnożyć potęgi o tej samej podstawie oraz upraszczać potęgi potęg, a przy tym znajdować brakujący wykładnik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W ramach programu nauczania uczniowie powinni umieć definiować potęgi, pierwiastki i logarytmy oraz stosować związane z nimi reguły obliczeń. Ten dział obejmuje kilka lat nauki i sięga od wykładników naturalnych, przez całkowite i wymierne, aż po rzeczywiste. W klasie 6. karty pracy pokazują przede wszystkim dwie reguły: iloczyn potęg o tej samej podstawie zapisuje się, dodając wykładniki, a przy potędze potęgi wykładniki się mnoży. Do tego dochodzi przekształcanie wyrażeń, w których występują potęgi o wykładnikach całkowitych.

Typowym błędem jest mylenie obu reguł. Kto przy a3 · a4 mnoży wykładniki zamiast je dodawać, otrzymuje a12 zamiast a7. Odwrotnie, przy (a3)4 dodaje się wykładniki, choć tutaj trzeba je pomnożyć. Powodem jest to, że obie reguły wyglądają podobnie i łatwo je pomylić.

Typowe zadania na karcie pracy to:

  • Brakujący wykładnik – prawa potęgowe: W wyrażeniu brakuje wykładnika, który trzeba wyznaczyć za pomocą reguły potęgowej.
  • Potęga potęgi: wybór wykładnika: Dziecko wybiera odpowiedni wykładnik dla uproszczonej postaci.
  • Mnożenie potęg: wybór wykładnika: Dziecko decyduje, jaki wykładnik powstaje przy iloczynie potęg o tej samej podstawie.

W domu można zapytać: „Kiedy dodaję wykładniki, a kiedy je mnożę?” Krótkie wyjaśnienie własnymi słowami często pomaga bardziej niż obliczanie wielu przykładów.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć stosować potęgi dziesiątki do zapisywania bardzo małych i bardzo dużych liczb w dziedzinach o zastosowaniach praktycznych; znać reguły działań na potęgach dziesiątki
Powiązanie z podstawą programową: Potrafić definiować potęgi (o wykładnikach naturalnych, całkowitych, wymiernych bądź rzeczywistych), pierwiastki i logarytmy; znać odpowiednie reguły działań na nich i potrafić je stosować
Powiązanie z podstawą programową: przekształcać wyrażenia, także z zastosowaniem zapisu potęgowego z dodatnimi całkowitymi wykładnikami,

Typy zadań: Brakujący wykładnik — działania na potęgach (kl. 7–8) · Mnożenie potęg: wybierz wykładnik (kl. 7–8) · Potęga potęgi: wybierz wykładnik (kl. 7–8) · Działania na potęgach: dokończ zdanie (kl. 7–8)

Upraszczanie pierwiastków: wyciąganie czynników przed pierwiastek

Twoje dziecko uczy się upraszczać wyrażenia z pierwiastkami, wyciągając czynniki spod pierwiastka, na przykład √18 = 3√2.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tym dziale chodzi o zasady działań z pierwiastkami. Dziecko ma tak przekształcić pierwiastek, aby jeden czynnik stał przed znakiem pierwiastka jako liczba całkowita, a w pierwiastku pozostała tylko reszta. Dlatego musi rozpoznawać, które czynniki pod pierwiastkiem są kwadratami liczb, na przykład 4, 9 lub 25.

Typowym błędem jest wyciąganie pierwiastka z czynnika, który nie jest kwadratem liczby, albo branie pod uwagę tylko części liczby. Przy √18 czasem poprawnie zauważa się √9 = 3, ale liczba 2 zostaje pominięta, więc wynik brzmi 3 zamiast 3√2. Innym częstym błędem jest traktowanie sum, takich jak √(a + b), jak √a + √b. To jest błędne, ponieważ pierwiastki można rozdzielać tylko dla iloczynów.

W szablonach zadań w tym dziale ćwiczy się ten temat na różne sposoby:

  • Częściowe wyciąganie pierwiastka: Wyrażenie pierwiastkowe upraszcza się tak bardzo, jak to możliwe.
  • Wyciąganie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź: Spośród kilku możliwości wybiera się poprawne przekształcenie.
  • Wyciąganie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz: Podane przekształcenie sprawdza się pod kątem poprawności.
  • Częściowe wyciąganie pierwiastka: brakujący czynnik: Uzupełnia się brakującą część przekształcenia.

Punkty programu nauczania opisują cały etap szkolny obejmujący kilka lat. Dla klasy 6 powyższe szablony zadań pokazują, które przekształcenia są konkretnie ćwiczone.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić definiować potęgi (o wykładnikach naturalnych, całkowitych, wymiernych bądź rzeczywistych), pierwiastki i logarytmy; znać odpowiednie reguły działań na nich i potrafić je stosować
Powiązanie z podstawą programową: rozumieć i opisywać różnicę między liczbami wymiernymi a niewymiernymi; wykonywać działania na liczbach rzeczywistych; posługiwać się pierwiastkami i wartościami przybliżonymi.

Typy zadań: Wyłącz czynnik przed pierwiastek (kl. 7–8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: znajdź błąd (kl. 8) · Wyłączanie czynnika spod pierwiastka: brakujący czynnik (kl. 8)

Odczytywanie wykresów funkcji sinus i cosinus

Dziecko uczy się odczytywać z wykresów funkcji sinus i kosinus wartości funkcji, okres, zbiór wartości oraz miejsca zerowe.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko powinno znać wykresy f(x) = sin(x), f(x) = cos(x) oraz krzywe postaci a · sin(b · x) i odczytywać z rysunku ich własności. Program nauczania nie podaje dla tego żadnego stałego zakresu liczb. W 6. klasie AHS zadania pokazują, czego konkretnie się oczekuje: określania wartości funkcji na podstawie wykresu, rozpoznawania okresu oraz podawania zbioru wartości sinusoidy.

Typowym błędem jest mylenie osi x z osią y: odczytuje się wartość z osi, na której znajduje się kąt, mimo że pytanie dotyczy wartości funkcji. Równie często myli się okres (długość, po której przebieg się powtarza) z amplitudą (wysokością wychylenia). Dzieje się tak, ponieważ oba pojęcia występują na tym samym rysunku i łatwo je pomylić.

W praktyce dzieci spotykają przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Wartość funkcji trygonometrycznej odczytana z wykresu
  • Okres funkcji trygonometrycznej odczytany z wykresu
  • Zbiór wartości sinusoidy odczytany z wykresu
  • Wartość sinusoidy odczytana z wykresu, w formie wyboru odpowiedzi albo zadania prawda/fałsz
  • Wykres funkcji trygonometrycznej: ile miejsc zerowych?

Powiązanie z podstawą programową: Funkcje trygonometryczne: f(x) = sin(x); f(x) = cos(x); f(x) = tan(x); f(x) = a · sin(b · x)

Typy zadań: Wartość funkcji trygonometrycznej z wykresu (kl. 11) · Asymptota wykresu funkcji tangens (kl. 11–12) · Okres funkcji tangens z wykresu (kl. 11–12) · Okres funkcji trygonometrycznej z wykresu (kl. 11) · Okres tangensa z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 11–12) · Wartość sinusoidy z wykresu: prawda czy fałsz (kl. 11) · Wartość sinusoidy z wykresu: wstaw znak (kl. 11) · Wartość sinusoidy z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 11) · Wartość sinusoidy z wykresu: znajdź błąd (kl. 11) · Wykres trygonometryczny: ile miejsc zerowych? (kl. 11) · Zbiór wartości sinusoidy z wykresu (kl. 11)

Okres i największa wartość sinusoidy

Twoje dziecko uczy się, jak przy krzywej sinusoidalnej wyznaczać największą wartość oraz okres, czyli długość pełnego cyklu fali.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko pracuje z krzywymi sinusoidalnymi postaci f(x) = a · sin(b · x). Program nauczania nie określa dla tego zakresu liczbowego. Wydrukowane zadania pokazują, czego konkretnie wymaga się w tej klasie: rozpoznawania największej wartości funkcji sinus i podawania okresu krzywej sinusoidalnej.

Typowe jest to, że uczniowie mylą największą wartość z okresem. Największa wartość mówi, jak wysoko co najwyżej wznosi się krzywa. Okres mówi, po jakiej długości na osi x przebieg się powtarza. Kto patrzy tylko na wysokość albo utożsamia długość na osi x z wysokością, dochodzi w obu typach zadań do błędnych wyników.

Odpowiednie zadania to na przykład „Funkcja sinus: wybierz największą wartość”, „Największa wartość funkcji sinus: prawda czy fałsz” oraz „Maksimum krzywej sinusoidalnej” dla najwyższego punktu. Do okresu są „Okres funkcji sinus: wybierz wynik” i „Okres krzywej sinusoidalnej”. Przy rozwiązywaniu pomaga szkic wykresu i zaznaczenie odcinka, po którym krzywa się powtarza.

Powiązanie z podstawą programową: Funkcje trygonometryczne: f(x) = sin(x); f(x) = cos(x); f(x) = tan(x); f(x) = a · sin(b · x)

Typy zadań: Największa wartość sinusoidy (kl. 11–12) · Największa wartość sinusoidy: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Największa wartość sinusoidy: znajdź błąd (kl. 11–12) · Okres sinusoidy (kl. 11–12) · Okres sinusoidy: wybierz wynik (kl. 11–12) · Sinusoida: wybierz największą wartość (kl. 11–12)

Zamiana kątów na miarę łukową

Dziecko przelicza kąty między stopniami a radianami, wyznaczając współczynnik przy π i odwrotnie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Kąt można podać w stopniach lub w mierze łukowej (radianach). W tej klasie dziecko przelicza kąty między tymi dwoma zapisami. Kluczem jest to, że 180° odpowiada kątowi π. Stąd wynika współczynnik przeliczenia, a kąt podaje się wtedy jako wielokrotność π, na przykład jako π/2 lub 3π/4.

Typowym błędem jest zastosowanie współczynnika przeliczenia odwrotnie, czyli mnożenie stopni przez π zamiast dzielenia przez 180. Często także wynik zapisuje się jako liczbę bez π albo pomija się czynnik przy π. Kto przy każdym zadaniu sprawdza, czy wartość powinna być większa, czy mniejsza od półkola, zwykle sam zauważa takie błędy.

Zadania w tym temacie są krótkie i jasno uporządkowane. W zadaniach „Stopnie na miarę łukową” oraz „Miara łukowa na stopnie” kąt zostaje przeliczony. W zadaniu „Stopnie na miarę łukową: wybierz współczynnik przy π” z kilku propozycji wybiera się właściwy współczynnik. W zadaniach „Stopnie na miarę łukową: prawda czy fałsz” oraz „Miara łukowa na stopnie: wybierz wielkość” sprawdza się daną zamianę albo wybiera się odpowiednią liczbę stopni lub zapis w mierze łukowej.

Powiązanie z podstawą programową: Funkcje trygonometryczne: f(x) = sin(x); f(x) = cos(x); f(x) = tan(x); f(x) = a · sin(b · x)

Typy zadań: Radiany na stopnie (kl. 11–12) · Radiany na stopnie: wybierz miarę (kl. 11–12) · Stopnie na radiany (kl. 11–12) · Stopnie na radiany: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Stopnie na radiany: wybierz współczynnik przy π (kl. 11–12) · Stopnie na radiany: znajdź błąd (kl. 11–12) · Kąty w mierze łukowej: uporządkuj (kl. 11–12) · Miara łukowa i stopniowa: porównaj (kl. 11–12) · Miara łukowa: brakująca miara w stopniach (kl. 11–12)

Procenty w górę i w dół: obliczanie zmian

Dziecko uczy się, o ile procent zwiększa się lub zmniejsza dana wielkość, i na tej podstawie oblicza nową wartość.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi opisywać zmiany wielkości za pomocą procentów. Obejmuje to obliczanie nowej wartości przy wzroście lub spadku oraz wyznaczanie, o ile procent zmieniła się dana liczba, i odwrotnie. Program nauczania wymaga w tym zakresie modelowania procesów wzrostu i spadku oraz stosowania zmiany względnej i współczynnika zmiany. Zakresy liczbowe nie są określone; zadania odpowiadają przykładom z tego roku szkolnego.

Częsty błąd dotyczy wielkości odniesienia. Przy obniżce o 20 % często bierze się procent z nowej, a nie z pierwotnej wartości, albo przy obliczaniu wstecz po prostu dodaje się 20 % nowej wartości. Pomija się też to, że dwóch kolejnych zmian nie wolno po prostu dodawać: wzrost o 10 %, a następnie spadek o 10 % nie daje wartości wyjściowej.

W karcie pracy te umiejętności pojawiają się w kilku typach zadań:

  • Zwiększ o procent oraz Zmniejsz o procent: obliczyć nową wartość.
  • Wzrost procentowy lub Spadek procentowy jako zadanie z życia: wyznaczyć nową wartość w sytuacji codziennej.
  • Wzrost lub Spadek: o ile procent wzrosła lub zmalała dana liczba?
  • Obniżka o procent: jaka liczba była wcześniej?
  • Zmiana procentowa: najpierw wzrost, potem spadek, a także Procent w górę i w dół z stwierdzeniami prawda-fałsz dotyczącymi kolejności.

Powiązanie z podstawą programową: Potrafić opisywać zmiany wielkości za pomocą miar zmian (zmiana bezwzględna i względna, średnie tempo zmiany, czynnik zmiany)
Powiązanie z podstawą programową: Modelowanie procesów wzrostu i spadku oraz praca z odpowiadającymi im modelami.

Typy zadań: Cena po podwyżce i po obniżce: porównaj (kl. 7–8) · Cena przed obniżką: pytanie odwrotne (kl. 7–8) · Obniżka procentowa krok po kroku (kl. 7–8) · Podwyżka o procent — wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Podwyżka procentowa krok po kroku (kl. 7–8) · Zmniejsz o procent (kl. 7–8) · Zwiększ o procent (kl. 7–8) · Obniżka: o ile procent zmalała liczba? (kl. 7–8) · Podwyżka: o ile procent wzrosła liczba? (kl. 7–8) · Zmiana o procent: podwyżka i obniżka — prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Zmiana o procent: znajdź błąd (kl. 7–8) · Obniżka o procent: jaka była liczba przed obniżką? (kl. 7–8) · Zmiana o procent: najpierw podwyżka, potem obniżka (kl. 7–8) · Obniżka procentowa: z treścią, ile po obniżce (kl. 7–8) · Podwyżka, potem obniżka o procent: cena końcowa (kl. 7–8) · Wzrost procentowy: z treścią, ile po wzroście (kl. 7–8)

Ciągi arytmetyczne: wyraz i suma

Twoje dziecko uczy się wyznaczać n-ty wyraz ciągu arytmetycznego oraz obliczać sumę skończonej liczby wyrazów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi przy ciągu arytmetycznym, czyli ciągu liczbowym o zawsze tej samej różnicy, podać n-ty wyraz oraz obliczyć sumę skończonej liczby wyrazów. Taki ciąg można opisać jawnie (za pomocą wzoru na n-ty wyraz) lub rekurencyjnie (każdy wyraz powstaje z poprzedniego przez dodanie różnicy). Podane punkty podstawy programowej nie wskazują konkretnego zakresu liczbowego dla tego etapu edukacyjnego.

Typowy błąd: Przy n-tym wyrazie często używa się wzoru a1 + n·d zamiast a1 + (n−1)·d. Powód jest taki: pierwszy wyraz jest już na miejscu bez żadnego kroku, dlatego trzeba policzyć tylko (n−1) kroków. Przy sumach zdarza się, że wyrazy są źle policzone albo myli się pierwszy wyraz z różnicą.

W kartach pracy pojawiają się przede wszystkim następujące typy zadań:

  • wyznaczenie wartości w określonym kroku
  • obliczenie n-tego wyrazu lub wskazanie poprawnego wyniku spośród odpowiedzi do wyboru
  • obliczenie sumy lub wskazanie poprawnej sumy spośród odpowiedzi do wyboru
  • uzupełnienie brakującego pierwszego wyrazu lub brakującej różnicy
  • ocena stwierdzeń dotyczących ciągu jako prawdziwych lub fałszywych

Powiązanie z podstawą programową: znać ciągi liczbowe jako rzeczywiste funkcje określone na zbiorze ℕ lub ℕ* (w szczególności ciągi arytmetyczne jako funkcje liniowe, a ciągi geometryczne jako funkcje wykładnicze); umieć przedstawiać je za pomocą jawnych i rekurencyjnych wzorów ogólnych oraz stosować je w dziedzinach pozamatematycznych
Powiązanie z podstawą programową: Umieć obliczać sumy skończonych ciągów arytmetycznych i geometrycznych

Typy zadań: Ciąg arytmetyczny — n-ty wyraz (kl. 11–12) · Ciąg arytmetyczny — suma wyrazów (kl. 11–12) · Ciąg arytmetyczny: brakujący numer wyrazu (kl. 11–12) · Ciąg arytmetyczny: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Ciąg arytmetyczny: wstaw znak (kl. 11–12) · Ciąg arytmetyczny: wybierz n-ty wyraz (kl. 11–12) · Ciąg arytmetyczny: wybierz sumę wyrazów (kl. 11–12) · Ciąg arytmetyczny: znajdź błąd (kl. 11–12) · Wyraz ciągu arytmetycznego krok po kroku (kl. 11–12) · Wyraz ciągu arytmetycznego: dane zbędne (kl. 11–12) · Wyrazy dwóch ciągów arytmetycznych: porównaj (kl. 11–12) · Ciąg arytmetyczny: brakująca różnica (kl. 11–12) · Ciąg arytmetyczny: brakujący pierwszy wyraz (kl. 11–12) · Ciąg arytmetyczny: wartość w danym kroku (kl. 11–12)

Ciągi geometryczne: wyrazy i sumy

Państwa dziecko uczy się opisywać ciągi geometryczne za pomocą ich wzoru rekurencyjnego lub ogólnego, obliczać poszczególne wyrazy oraz wyznaczać sumę skończonej liczby wyrazów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W ciągu geometrycznym każdy wyraz powstaje z poprzedniego przez mnożenie zawsze przez ten sam czynnik, czyli iloraz. Podstawa programowa wymaga, aby takie ciągi przedstawiać zarówno jawnie (bezpośrednio przez numer n), jak i rekurencyjnie (przez poprzedni wyraz) oraz rozumieć je jako funkcję wykładniczą na liczbach naturalnych. Punkty podstawy programowej obejmują cały zakres szkoły ponadpodstawowej. W tej klasie rodzaje zadań pokazują, co konkretnie się ćwiczy: obliczanie n-tego wyrazu, wyznaczanie brakującego ilorazu oraz obliczanie sum skończonych.

Typowym błędem jest niewłaściwe ustawienie wykładnika przy n-tym wyrazie. Wiele dzieci liczy z qn zamiast qn−1, ponieważ nie uwzględniają wyrazu początkowego. Równie częsty jest błąd polegający na traktowaniu ilorazu jak w ciągu arytmetycznym, czyli dodawaniu zamiast mnożenia. Przy sumach często z kolei błędnie liczy się liczbę wyrazów.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Ciąg geometryczny – n-ty wyraz: obliczanie określonego wyrazu.
  • Ciąg geometryczny: wybór n-tego wyrazu: rozpoznawanie właściwego wzoru lub poprawnego wyniku.
  • Ciąg geometryczny: brakujący iloraz: wyznaczanie czynnika na podstawie podanych wyrazów.
  • Ciąg geometryczny – suma oraz Suma ciągu geometrycznego: wybierz odpowiedź: obliczanie sumy skończonej liczby wyrazów lub wybór poprawnego wyniku.
  • Ciąg geometryczny: ile razem w kilku dniach: przykład z życia codziennego, w którym pewna wielkość zmienia się każdego dnia o ten sam czynnik, a pytanie dotyczy łącznej ilości.

Powiązanie z podstawą programową: znać ciągi liczbowe jako rzeczywiste funkcje określone na zbiorze ℕ lub ℕ* (w szczególności ciągi arytmetyczne jako funkcje liniowe, a ciągi geometryczne jako funkcje wykładnicze); umieć przedstawiać je za pomocą jawnych i rekurencyjnych wzorów ogólnych oraz stosować je w dziedzinach pozamatematycznych
Powiązanie z podstawą programową: Umieć obliczać sumy skończonych ciągów arytmetycznych i geometrycznych

Typy zadań: Ciąg geometryczny — n-ty wyraz (kl. 11–12) · Ciąg geometryczny — suma wyrazów (kl. 11–12) · Ciąg geometryczny: brakujący pierwszy wyraz (kl. 11–12) · Ciąg geometryczny: wybierz n-ty wyraz (kl. 11–12) · Liczba wyrazów ciągu geometrycznego: pytanie odwrotne (kl. 11–12) · Wyraz ciągu geometrycznego krok po kroku (kl. 11–12) · Wyraz ciągu geometrycznego: dane zbędne (kl. 11–12) · Wyrazy ciągu geometrycznego: uporządkuj (kl. 11–12) · Wyrazy dwóch ciągów geometrycznych: porównaj (kl. 11–12) · Ciąg geometryczny: brakujący iloraz (kl. 11–12) · Ciąg geometryczny: ile razem w kolejnych dniach (kl. 11–12) · Suma wyrazów ciągu geometrycznego: wybierz odpowiedź (kl. 11–12)

Rozpoznawanie ciągów rosnących i malejących

Rozpoznawanie ciągów rosnących i malejących

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań
Uczysz się rozpoznawać, czy ciąg liczbowy rośnie, czy maleje, sprawdzając różnice między kolejnymi wyrazami.

Powiązanie z podstawą programową: Znać i umieć badać własności ciągów (monotoniczność, ograniczoność, granica)

Typy zadań: Monotoniczność ciągu (kl. 11–12) · Różnica kolejnych wyrazów ciągu: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Różnica kolejnych wyrazów ciągu: wstaw znak (kl. 11–12) · Różnica kolejnych wyrazów ciągu: znajdź błąd (kl. 11–12) · Różnica kolejnych wyrazów ciągu: wybierz odpowiedź (kl. 11–12)

Granica ciągu: Co się dzieje dla dużych n?

Twoje dziecko uczy się określać, do jakiej wartości zbliżają się wyrazy ciągu liczbowego, gdy n staje się coraz większe.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W ramach programu nauczania uczniowie poznają i badają właściwości ciągów. Do nich należą monotoniczność, ograniczoność oraz granica. Zadania w tym obszarze dotyczą granicy: Twoje dziecko określa, do jakiej wartości zbliża się ciąg. Prezentowane przykłady to ciągi ułamkowe, czyli wymierne, a więc ułamki, których licznik i mianownik zależą od n.

Typowym błędem jest zgadywanie granicy przez podstawienie pojedynczej, małej wartości za n. Można też założyć, że ciąg w pewnym momencie dokładnie osiągnie granicę. Często rozważa się także pojedyncze wyrazy, nie dostrzegając, która część ułamka dominuje przy bardzo dużym n. Pomocne jest pytanie: który składnik w liczniku i w mianowniku jest najważniejszy przy dużym n?

W praktyce dziecko spotka się z trzema rodzajami zadań: przy Granica ciągu ułamkowego granicę oblicza się bezpośrednio. Przy Granica ciągu wymiernego: wybierz odpowiedź wybiera ono poprawną odpowiedź spośród podanych. Przy Granica ciągu wymiernego: prawda czy fałsz sprawdza, czy podane stwierdzenia dotyczące granicy są prawdziwe. Rozwiązania wszystkich kart pracy są załączone, dzięki czemu mogą Państwo dobrze wspierać swoje dziecko.

Powiązanie z podstawą programową: Znać i umieć badać własności ciągów (monotoniczność, ograniczoność, granica)

Typy zadań: Granica ciągu wymiernego: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Granica ciągu wymiernego: znajdź błąd (kl. 11–13) · Granica ciągu wymiernego (kl. 11–13) · Granica ciągu wymiernego: wybierz odpowiedź (kl. 11–13)

Suma nieskończonego szeregu geometrycznego

Dziecko uczy się, czym jest suma nieskończonego szeregu, i potrafi obliczyć sumę zbieżnego szeregu geometrycznego.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tym temacie chodzi o szeregi, które mają nieskończenie wiele składników, na przykład 1 + 1/2 + 1/4 + 1/8 + ... Program nauczania wymaga, aby dziecko potrafiło definiować takie sumy i obliczać je dla zbieżnych szeregów geometrycznych. Szereg nazywamy zbieżnym, jeśli jego sumy częściowe zbliżają się do pewnej stałej wartości. Program nauczania nie podaje konkretnego zakresu liczbowego dla tych zadań. Karty pracy pokazują jednak, że chodzi o obliczanie określonej sumy, a nie o dowody granic.

Często zdarza się następująca sytuacja: dziecko stosuje wzór na sumę do szeregu, nie sprawdzając, czy szereg w ogóle jest zbieżny. Wtedy otrzymuje wynik, mimo że suma w rzeczywistości nie istnieje. Kolejnym typowym błędem jest mylenie sum skończonych z nieskończonymi. Dziecko myśli wtedy, że nieskończona suma musi być nieskończenie duża, albo używa niewłaściwego wzoru.

Zadania z tego tematu występują jako zadanie rachunkowe „Suma szeregu geometrycznego”, jako zadanie wielokrotnego wyboru „wybierz odpowiedź” oraz jako zadanie „prawda czy fałsz”. W tej ostatniej formie dziecko sprawdza podane stwierdzenie dotyczące sumy szeregu i uzasadnia swoją decyzję. Podczas ćwiczeń pomocne jest głośne mówienie, dlaczego szereg jest zbieżny lub nie, zanim zacznie się liczyć.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć definiować sumy nieskończonych szeregów i obliczać sumy zbieżnych szeregów geometrycznych

Typy zadań: Suma szeregu geometrycznego (kl. 11–12) · Suma szeregu geometrycznego: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Suma szeregu geometrycznego: wybierz odpowiedź (kl. 11–12) · Suma szeregu geometrycznego: znajdź błąd (kl. 11–12)

Proste w przestrzeni: punkty i odległości

Dziecko uczy się opisywać proste w przestrzeni za pomocą przedstawienia parametrycznego oraz obliczać przy jego pomocy punkty leżące na prostej, a także odległości.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W przestrzeni prosta opisywana jest przez punkt początkowy i wektor kierunkowy. Podstawiając za parametr różne wartości, otrzymujemy punkty tej prostej. Program nauczania wymaga, aby pojęcia i metody znane z płaszczyzny zostały przeniesione na przypadek trójwymiarowy, w szczególności aby proste opisywać za pomocą równań parametrycznych. Punkt programu nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczbowego.

Typowe błędy pojawiają się często przy obliczeniach ze wszystkimi trzema współrzędnymi. Gdy parametr podstawi się tylko do dwóch z trzech współrzędnych, obliczony punkt jest już błędny. Przy obliczaniu odległości czasem pomija się trzecią różnicę współrzędnych, ponieważ wciąż przypomina się geometrię płaską. Kolejnym częstym błędem jest pomylenie kwadratu odległości z odległością oraz pominięcie pierwiastka lub wyciąganie go niepotrzebnie.

W kartach pracy z tego działu występują następujące typy zadań:

  • Punkt prostej w przestrzeni: prawda czy fałsz – sprawdzenie, czy dany punkt leży na prostej.
  • Punkt prostej w przestrzeni: wybierz wynik oraz Punkt na prostej w przestrzeni – obliczenie punktu dla określonej wartości parametru.
  • Odległość dwóch punktów w przestrzeni, Kwadrat odległości dwóch punktów: wybierz wynik oraz Odległość punktu od prostej w przestrzeni – obliczanie odległości w przestrzeni lub wybór odpowiedniego wyniku.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć przenosić pojęcia i metody znane z dwuwymiarowej geometrii analitycznej na przypadek trójwymiarowy (w szczególności umieć opisywać proste za pomocą przedstawień parametrycznych)
Powiązanie z podstawą programową: potrafić opisywać krzywe płaskie (ewentualnie także krzywe w przestrzeni) za pomocą przedstawień parametrycznych

Typy zadań: Odległość punktów w przestrzeni (kl. 11–13) · Punkt prostej w przestrzeni (kl. 12–13) · Kwadrat odległości punktów: wybierz wynik (kl. 11–13) · Punkt prostej w przestrzeni: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Punkt prostej w przestrzeni: wstaw znak (kl. 12–13) · Punkt prostej w przestrzeni: wybierz wynik (kl. 12–13) · Punkt prostej w przestrzeni: znajdź błąd (kl. 12–13) · Odległość punktu od prostej w przestrzeni (kl. 12–13)

Wektory w przestrzeni: długość, kombinacja, równoległość

Dziecko uczy się obliczać długość wektora w przestrzeni, zapisywać wektory jako kombinację liniową oraz sprawdzać, czy dwa wektory są kolinearne.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tym dziale dziecko wykonuje rachunki na wektorach, które mają trzy współrzędne. Oblicza ich długość, tworzy kombinacje liniowe z kilku wektorów i sprawdza, czy dwa wektory wskazują ten sam kierunek, czyli czy są kolinearne. Punkty programu nauczania wymagają przenoszenia pojęć z geometrii dwuwymiarowej na przestrzeń i wymieniają przy tym także proste w postaci parametrycznej. Szablony zadań dla tej klasy obejmują długość, kombinację liniową i kolinearność. Zakres liczbowy nie jest w punkcie programu określony.

Typowe błędy pojawiają się przy przenoszeniu z płaszczyzny. Przy długości często podnosi się do kwadratu tylko część z trzech współrzędnych albo pierwiastek wyciąga się tylko z jednego składnika. Przy kolinearności nie wystarcza porównanie jednej współrzędnej: wszystkie trzy stosunki muszą być takie same, w przeciwnym razie nie ma równoległości. Przy kombinacjach liniowych skalar bywa stosowany tylko do jednej współrzędnej.

Przykładowe zadanie wygląda tak: spośród kilku podanych odpowiedzi wybiera się poprawny wynik kwadratu długości wektora albo kombinacji liniowej. W zadaniach dotyczących kolinearności dziecko decyduje, czy dane stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe, lub ustala, czy dwa wektory są kolinearne. Szablony „Długość wektora w przestrzeni” oraz „Kombinacja liniowa wektorów w przestrzeni” wymagają pełnego rachunku ze wszystkimi trzema współrzędnymi.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć przenosić pojęcia i metody znane z dwuwymiarowej geometrii analitycznej na przypadek trójwymiarowy (w szczególności umieć opisywać proste za pomocą przedstawień parametrycznych)

Typy zadań: Długość wektora w przestrzeni (kl. 11–13) · Kombinacja wektorów w przestrzeni (kl. 11–13) · Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wynik (kl. 11–13) · Kwadrat długości wektora: wybierz wynik (kl. 11–13) · Wektory współliniowe w przestrzeni (kl. 11–13) · Wektory współliniowe: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Wektory współliniowe: wstaw znak (kl. 11–13) · Wektory współliniowe: wybierz wynik (kl. 11–13) · Wektory współliniowe: znajdź błąd (kl. 11–13)

Rozpoznawanie wzajemnego położenia dwóch prostych w przestrzeni

Dziecko uczy się opisywać dwie proste w przestrzeni i sprawdzać, czy są równoległe, przecinające się, czy skośne.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi opisać proste w przestrzeni za pomocą postaci parametrycznej, czyli przez punkt zaczepienia i wektor kierunkowy. Dzięki temu przenosi pojęcia i metody z dwuwymiarowej geometrii analitycznej na przypadek trójwymiarowy. Podstawa programowa nie podaje dla tego żadnego konkretnego zakresu liczb, dlatego tutaj też żaden nie jest podany.

Typowy błąd: wnioskuje się o wzajemnym położeniu wyłącznie na podstawie wektorów kierunkowych. Jeśli dwie proste mają nierównoległe wektory kierunkowe, mogą się przecinać albo być skośne. To, czy się przecinają, pokazuje dopiero sprawdzenie, czy oba równania mają wspólny punkt. Z kolei równoległe proste o różnych punktach zaczepienia bywa mylone z identycznymi prostymi.

Zadania na ten temat w arkuszu noszą tytuły „Wzajemne położenie dwóch prostych w przestrzeni” oraz „Iloczyn mieszany dwóch prostych”; występują tam jako zadanie „prawda czy fałsz” lub „wybierz wynik”. Dziecko za każdym razem decyduje, jakie położenie zachodzi, i uzasadnia swoją decyzję na podstawie podanych postaci parametrycznych.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć przenosić pojęcia i metody znane z dwuwymiarowej geometrii analitycznej na przypadek trójwymiarowy (w szczególności umieć opisywać proste za pomocą przedstawień parametrycznych)

Typy zadań: Wzajemne położenie prostych w przestrzeni (kl. 12–13) · Iloczyn mieszany dwóch prostych: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Iloczyn mieszany dwóch prostych: wstaw znak (kl. 12–13) · Iloczyn mieszany dwóch prostych: wybierz wynik (kl. 12–13) · Iloczyn mieszany dwóch prostych: znajdź błąd (kl. 12–13)

Układy równań liniowych z trzema niewiadomymi

Dziecko uczy się rozwiązywać układ trzech równań liniowych z trzema zmiennymi (x, y, z), stopniowo eliminując zmienne, aż pozostanie tylko jedna.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby uczennica lub uczeń potrafił rozwiązywać układy równań liniowych z trzema zmiennymi. Nie podaje przy tym konkretnego zakresu liczb. Zadania na tym poziomie pokazują, czego faktycznie się od uczniów oczekuje: z trzech równań z x, y i z tworzy się przez sprytne dodawanie lub odejmowanie par równań jedno równanie z mniejszą liczbą zmiennych.

Często pojawiają się typowe błędy rachunkowe. Przy odejmowaniu dwóch równań znak jednego ze składników zostaje przepisany błędnie albo działanie zostaje wykonane tylko po lewej stronie, a nie po prawej. Przez to nowe równanie przestaje być prawdziwe i wszystkie kolejne kroki są błędne. Pomocne jest, aby na końcu wstawić znalezione wartości do wszystkich trzech wyjściowych równań.

Zadanie na ten temat wygląda zazwyczaj tak:

  • Układ równań liniowych z trzema niewiadomymi: Dziecko wyznacza x, y i z z trzech równań.
  • Trzy równania, wartość x: wybierz: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się poprawną wartość x.
  • Trzy równania, wartość x: prawda/fałsz: Zaproponowane rozwiązanie dla x ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać liniowe układy równań z trzema zmiennymi

Typy zadań: Układ trzech równań (kl. 11–12) · Układ trzech równań, wartość x: prawda/fałsz (kl. 11–12) · Układ trzech równań, wartość x: wstaw znak (kl. 11–12) · Układ trzech równań, wartość x: wybierz (kl. 11–12) · Układ trzech równań, wartość x: znajdź błąd (kl. 11–12)

Średnia arytmetyczna: wyznaczanie średniej z danych

Dziecko uczy się obliczać średnią z szeregu wartości i interpretować ją w kontekście zadania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi obliczyć średnią arytmetyczną z listy liczb, czyli podzielić sumę wartości przez ich liczbę, i zinterpretować wynik w kontekście. Podstawy programowe nie podają dla tego osobnego zakresu liczbowego, dlatego ten tekst opiera się na przykładach zadań: chodzi o dane z życia codziennego oraz o wartości odczytywane z wykresów.

Typowe jest to, że przy odczytywaniu z wykresu słupkowego jedna wartość zostaje odczytana błędnie, przez co cała średnia jest nieprawidłowa. Równie częste jest dzielenie przez złą liczbę, na przykład wtedy, gdy zapomniano o jednej wartości. Wielu uczniów ponadto myli średnią z wartością środkową uporządkowanego ciągu liczb; są to dwie różne miary.

Zadanie na ten temat może wyglądać na przykład tak:

  • Średnia w życiu codziennym: Dziecko oblicza średnią liczbę godzin, które w ciągu tygodnia poświęca na sport.
  • Średnia z wykresu słupkowego: Wartości zostają odczytane z wykresu, a następnie na ich podstawie obliczana jest średnia.
  • Obliczanie średniej: Ciąg liczb zostaje bezpośrednio przetworzony na swoją średnią.
  • Średnia: wybór wyniku: Spośród kilku propozycji wybiera się prawidłową średnią.
  • Średnia z wykresu: wybierz wartość: Średnia zostaje wyznaczona z wykresu poprzez zaznaczenie pasującej wartości.

Powiązanie z podstawą programową: Znać sposoby przedstawiania danych i miary statystyki opisowej oraz umieć z nimi pracować
Powiązanie z podstawą programową: wyznaczać i interpretować proste miary statystyczne.

Typy zadań: Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie (kl. 5–8) · Średnia i mediana: oceń dwa zdania (kl. 5–8) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią (kl. 7–8)

Wyznaczanie mediany zbioru danych

Dziecko uczy się znajdować wartość środkową (medianę) w zbiorze wyników pomiarów i wyjaśniać, co ona mówi o danych.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Mediana to prosta miara statystyki opisowej. Dziecko powinno umieć przy danym zbiorze danych wyznaczyć medianę i ją zinterpretować, czyli rozumieć, jaką informację o danych przekazuje ta wartość. Program nauczania wymaga tego jako części pracy z prezentacjami danych i miarami statystycznymi; konkretnego zakresu liczbowego nie podaje.

Typowym błędem jest niesortowanie wartości według wielkości i po prostu wybranie wartości ze środka. Często myli się również średnią arytmetyczną (średnią) z medianą. To dwie różne miary, a zadanie wymaga dokładnie mediany.

Na lekcjach dziecko spotyka się z formatami zadań Wyznacz medianę, Mediana: wybierz wartość oraz Mediana: prawda czy fałsz. W pierwszym formacie dziecko oblicza medianę ciągu liczb, w drugim wybiera poprawną wartość spośród kilku odpowiedzi, a w trzecim rozstrzyga, czy stwierdzenie dotyczące mediany jest prawdziwe.

Powiązanie z podstawą programową: Znać sposoby przedstawiania danych i miary statystyki opisowej oraz umieć z nimi pracować
Powiązanie z podstawą programową: wyznaczać i interpretować proste miary statystyczne.

Typy zadań: Mediana: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mediana: wstaw znak (kl. 5–6) · Mediana: wybierz wartość (kl. 5–6) · Mediana: znajdź błąd (kl. 5–6) · Podaj medianę (kl. 5–6) · Mediana: dobierz wartości (kl. 5–8)

Pomiar rozproszenia: wariancja szeregu danych

Dziecko uczy się pracować z wariancją, czyli mierzyć, jak bardzo wartości w serii danych rozpraszają się wokół ich średniej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W ramach zagadnienia programowego dotyczącego statystyki opisowej uczniowie mają poznać miary statystyczne i umieć z nimi pracować. Dla wariancji podstawa programowa nie podaje samodzielnie zakresu liczbowego. Konkretnie zadania tego typu pokazują, co jest ćwiczone: wyznaczanie odchyleń poszczególnych wartości od średniej, podnoszenie tych odchyleń do kwadratu, obliczanie sumy kwadratów odchyleń i na tej podstawie wyznaczanie wariancji ciągu danych.

Typowym błędem jest proste dodawanie odchyleń od średniej bez ich podnoszenia do kwadratu. Wtedy dodatnie i ujemne odchylenia znoszą się nawzajem i wynik fałszywie wygląda na rozproszenie równe zeru. Podnoszenie do kwadratu sprawia, że wszystkie odchylenia są dodatnie i nadaje większym odchyleniom większą wagę. Na to należy zwracać uwagę podczas obliczeń.

Zadanie wygląda tak: dla krótkiego ciągu wyników pomiarów lub rezultatów najpierw oblicza się średnią. Następnie wyznacza się kwadraty odchyleń i dodaje je do siebie, otrzymując sumę kwadratów odchyleń. Z tej sumy wynika wariancja. Szablony zadań nazywają się „Suma kwadratów odchyleń: wybierz wartość”, „Wariancja: rozproszenie ciągu wyników”, „Wariancja ciągu danych” oraz „Wariancja: wybierz wartość”.

Powiązanie z podstawą programową: Znać sposoby przedstawiania danych i miary statystyki opisowej oraz umieć z nimi pracować

Typy zadań: Wariancja zestawu danych (kl. 11–12) · Suma kwadratów odchyleń: wybierz wartość (kl. 11–12) · Wariancja: rozrzut serii wyników (kl. 11–12) · Wariancja: wybierz wartość (kl. 11–12)

Odczytywanie wykresów punktowych i wykresów pudełkowych

Dziecko uczy się odczytywać z wykresów punktowych i wykresów pudełkowych (boxplotów) miary, takie jak wartość najczęstsza, rozstęp czy rozstęp międzykwartylowy, i posługiwać się nimi.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby znać przedstawienia i wskaźniki statystyki opisowej oraz umieć z nimi pracować. W 6. klasie AHS karty pracy pokazują w tym celu trzy rzeczy: na wykresie punktowym dziecko odczytuje wartość najczęstszą, rozstęp oraz liczbę wartości pomiarowych. Na wykresie pudełkowym (boxplot) odczytuje rozstęp oraz rozstęp międzykwartylowy.

Typowe błędy powstają wtedy, gdy myli się pojęcia o podobnie wyglądających nazwach. Rozstęp międzykwartylowy to tylko długość pudełka, a nie długość całej linii od najmniejszej do największej wartości; kto mierzy całość, otrzymuje rozstęp zamiast rozstępu międzykwartylowego. Przy wykresie punktowym często przeocza się też, że jeden punkt oznacza jedną wartość pomiarową, a kilka punktów leżących jeden nad drugim oznacza kilka wartości pomiarowych. Ponadto wartość najczęstszą czasem myli się ze średnią arytmetyczną.

Przykładowe zadanie wygląda na przykład tak: dziecko dostaje wykres punktowy i ma podać wartość najczęstszą, wyznaczyć rozstęp lub policzyć liczbę wartości pomiarowych. W zadaniach z wykresem pudełkowym w centrum uwagi są rozstęp międzykwartylowy lub rozstęp. Do zadań dołączone są odpowiednie rozwiązania, dzięki czemu dziecko może samodzielnie sprawdzić swoje odczyty.

Powiązanie z podstawą programową: Znać sposoby przedstawiania danych i miary statystyki opisowej oraz umieć z nimi pracować

Typy zadań: Histogram: ile w przedziale? (kl. 6) · Wykres kropkowy: ile pomiarów? (kl. 6) · Wykres kropkowy: najczęstsza wartość (kl. 6) · Histogram: ile mniejszych niż… (kl. 6) · Wykres kropkowy – dominanta: wstaw znak (kl. 6) · Wykres kropkowy – dominanta: znajdź błąd (kl. 6) · Wykres kropkowy: dominanta — prawda czy fałsz (kl. 6) · Wykres kropkowy: ile pomiarów — wybierz (kl. 6) · Wykres kropkowy: rozstęp (kl. 6) · Wykres pudełkowy: rozstęp (kl. 6) · Wykres pudełkowy: rozstęp międzykwartylowy (kl. 6)

Średnia ważona, czyli kiedy nie wszystko liczy się tak samo

Dziecko uczy się obliczać średnią ważoną z wartości o różnej wadze oraz rozsądnie stosować tę miarę statystyczną.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Średnia ważona jest miarą statystyki opisowej. Stosuje się ją wtedy, gdy poszczególne wartości nie liczą się jednakowo, na przykład gdy sprawdzian ma dwukrotnie większą wagę niż mała praca domowa. Program nauczania nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczbowego; celem jest praca z przedstawieniami i miarami oraz ich rozumienie.

Typowym błędem jest dodanie wszystkich wartości i podzielenie ich przez liczbę wartości, czyli obliczenie średniej nieważonej. Wynik wydaje się wiarygodny, ale nie uwzględnia wag. Poprawnie jest pomnożyć każdą wartość przez jej wagę, dodać wszystkie iloczyny i podzielić przez sumę wag.

W kartach pracy z tego działu najczęściej występują następujące typy zadań:

  • Średnia ważona: prawda czy fałsz, w której trzeba ocenić, czy obliczenie lub stwierdzenie jest poprawne
  • Średnia ważona: ocena końcowa z kilku części, na przykład ocena całościowa ze sprawdzianu, aktywności na lekcji i testu
  • Średnia ważona, bezpośrednie obliczenie
  • Średnia ważona: wybór wyniku, w którym spośród kilku możliwości wybiera się pasujący wynik

Powiązanie z podstawą programową: Znać sposoby przedstawiania danych i miary statystyki opisowej oraz umieć z nimi pracować

Typy zadań: Średnia ważona (kl. 11–12) · Średnia ważona: wybierz wynik (kl. 11–12) · Liczba danych ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 11–12) · Średnia arytmetyczna: dane zbędne (kl. 11–12) · Średnia ważona: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Średnia ważona: znajdź błąd (kl. 11–12) · Średnia: brakująca wartość (kl. 11–12) · Średnie dwóch zestawów danych: porównaj (kl. 11–12) · Średnia ważona: wynik końcowy z kilku części (kl. 11–12)

Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń

Twoje dziecko uczy się szacować prawdopodobieństwo na podstawie względnej częstości w serii doświadczeń oraz rozumieć, że ta wartość jest tylko przybliżeniem.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się wyznaczać prawdopodobieństwo na podstawie serii doświadczeń: liczy, ile razy zdarzenie wystąpiło, i dzieli tę liczbę przez łączną liczbę przeprowadzonych prób. W ten sposób powstaje częstość względna, która służy jako wartość szacunkowa prawdopodobieństwa. Program nauczania wymaga przy tym zrozumienia, że ta metoda daje jedynie wynik przybliżony, obarczony niepewnością.

Typowym błędem jest traktowanie małej serii doświadczeń jako dokładnej wartości. Jeśli rzucimy monetą dziesięć razy i otrzymamy siedem razy orła, to wynik 0,7 jest jedynie wskazówką, a nie dowodem. Dzieci często mylą też liczbę bezwzględną z częstością względną albo oczekują, że wynik dokładnie odpowiada wartości teoretycznej.

W kartach pracy z tego działu zadania przedstawiają to tak:

  • Szacowanie prawdopodobieństwa z doświadczenia: Na podstawie wyników serii doświadczeń szacuje się prawdopodobieństwo.
  • Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo: Dziecko przypisuje podanej częstości względnej odpowiednią wartość.
  • Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego: Dziecko określa, jakie jest prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego.

Powiązanie z podstawą programową: Znać pojęcia doświadczenia losowego, zdarzenia i prawdopodobieństwa; znać metody wyznaczania prawdopodobieństw: wyznaczanie względnego udziału, wyznaczanie częstości względnej w serii doświadczeń, podawanie subiektywnego przekonania; wiedzieć, że te metody dają jedynie wyniki przybliżone, bądź odpowiednio niepewne.
Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Oszacuj prawdopodobieństwo z doświadczenia (kl. 7–8) · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo (kl. 7–8) · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo przeciwne (kl. 7–8)

Prawdopodobieństwo w prostych doświadczeniach losowych

Twoje dziecko uczy się określać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwo zajścia zdarzenia w prostym doświadczeniu losowym.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pani/Pan dziecko potrafi przy prostych doświadczeniach losowych podać, jak prawdopodobne jest dane zdarzenie. Istnieje na to kilka sposobów: określić udział korzystnych wyników we wszystkich możliwych wynikach, wyznaczyć częstość względną z serii doświadczeń albo ocenić własną pewność co do wyniku. Podstawa programowa wymaga przy tym wyraźnie, aby dziecko rozumiało, że te metody dają jedynie wartości przybliżone lub niepewne wyniki. Podstawa programowa nie podaje dla tego punktu żadnych zakresów liczbowych.

Typowym błędem jest mylenie prawdopodobieństw na podstawie wyczucia. Ktoś, kto po kilku rzutach bez szóstki uważa, że szóstka jest już „należna”, nie zauważa, że każdy rzut jest niezależny od poprzedniego. Często zdarza się też liczyć wyniki jako jednakowo prawdopodobne, mimo że takie nie są. Mała seria doświadczeń dość często odbiega od wartości teoretycznej i nie jest to błąd rachunkowy, lecz właśnie to, co podstawa programowa określa jako „tylko w przybliżeniu”.

Na lekcjach dziecko spotka przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Rzut kostką oraz Wylosowanie karty z liczbą: określanie udziału korzystnych wyników.
  • Wylosowanie kuli z pudełka oraz Losowanie bez patrzenia: jak duże jest prawdopodobieństwo?
  • Prawdopodobieństwo: ile kul tego koloru: na podstawie danego prawdopodobieństwa wnioskowanie o liczbie kul.
  • Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego oraz Prawdopodobieństwo: wybór wyniku.
  • Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz: ocenianie i uzasadnianie stwierdzeń dotyczących prawdopodobieństw.

Powiązanie z podstawą programową: Znać pojęcia doświadczenia losowego, zdarzenia i prawdopodobieństwa; znać metody wyznaczania prawdopodobieństw: wyznaczanie względnego udziału, wyznaczanie częstości względnej w serii doświadczeń, podawanie subiektywnego przekonania; wiedzieć, że te metody dają jedynie wyniki przybliżone, bądź odpowiednio niepewne.
Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Koło losujące: liczba większa niż k (kl. 7–8) · Koło losujące: pola zacieniowane (kl. 7–8) · Losowanie kuli z pudełka (kl. 7–8) · Rzut kostką (kl. 7–8) · Losowanie kartki z liczbą (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: wybierz wynik (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: znajdź błąd (kl. 7–8) · Szanse w dwóch urnach: porównaj (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: ile jest kul danego koloru (kl. 7–8) · Losowanie bez patrzenia — jakie prawdopodobieństwo? (kl. 7–8)

Przewidywania za pomocą prawdopodobieństw

Dziecko uczy się, przy danym prawdopodobieństwie, szacować, ile razy zdarzenie prawdopodobnie zajdzie w kilku próbach.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi obliczyć z prawdopodobieństwa oczekiwaną liczbę. Przykład: przy kostce szansa wyrzucenia szóstki wynosi jeden do sześciu. Jeśli rzucimy 60 razy, spodziewamy się około dziesięciu szóstek. Łączy to prawdopodobieństwo z częstością względną, czyli z udziałem, jaki zdarzenie rzeczywiście stanowi w wielu próbach.

Typowym błędem jest rozumienie wartości oczekiwanej jako dokładnej prognozy. Jeśli faktycznie wypadną tylko osiem szóstek, nie oznacza to błędu w rachunku, lecz zupełnie normalną sytuację: doświadczenia losowe podlegają wahaniom, a oczekiwana liczba jest wartością średnią. Podobnie dzieci często mylą liczbę prób z samym prawdopodobieństwem.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Oczekiwana liczba, kostka: Ile razy można spodziewać się szóstki przy określonej liczbie rzutów?
  • Oczekiwana częstość, urna: Ile czerwonych kul można oczekiwać przy wielokrotnym losowaniu, jeśli znany jest udział czerwonych kul?
  • Zadania tekstowe: Sytuacje z życia codziennego zostają przełożone na doświadczenie losowe, na przykład rzut kostką lub losowanie z urny.
  • Ile razy można się spodziewać: Dziecko wybiera właściwą odpowiedź spośród kilku możliwości.

Powiązanie z podstawą programową: Znać związek między częstościami względnymi a prawdopodobieństwami
Powiązanie z podstawą programową: Znać związek między częstościami względnymi a prawdopodobieństwami
Powiązanie z podstawą programową: opierając się na intuicyjnym pojęciu prawdopodobieństwa, wyznaczać, porównywać i interpretować prawdopodobieństwa w prostych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Częstość oczekiwana, kostka: ile razy wypadnie (kl. 7–8) · Częstość oczekiwana, urna: ile czerwonych (kl. 7–8) · Szóstki na kostce: wybierz liczbę rzutów (kl. 7–8) · Ile razy się spodziewać: wybierz (kl. 7–8) · Oczekiwana liczba wyników: ile rzutów (kl. 7–8) · Częstość oczekiwana, kostka: z treścią (kl. 7–8) · Częstość oczekiwana, losowanie: z treścią (kl. 7–8)

Prawdopodobieństwa w dwuetapowych doświadczeniach losowych

Twoje dziecko uczy się obliczać prawdopodobieństwo wyniku wtedy, gdy doświadczenie losowe składa się z dwóch etapów, na przykład z dwóch rzutów albo dwóch losowań.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi wyznaczać i interpretować prawdopodobieństwa dla jednostopniowych i dwustopniowych doświadczeń losowych. Do tego używa drzew stochastycznych oraz reguły dodawania i reguły mnożenia. Program nauczania opisuje to dla wieloletniego etapu. W tej klasie 10. zadania pokazują przede wszystkim dwa typy: sumę oczek dwóch kostek oraz dwukrotne losowanie ze zwracaniem.

Typowym błędem jest dodawanie prawdopodobieństw wzdłuż ścieżki zamiast ich mnożenia. Innym jest uznawanie możliwych sum oczek dwóch kostek za równie prawdopodobne, mimo że suma 7 występuje częściej niż suma 2 lub 12. Oba błędy można często uwidocznić na drzewie stochastycznym lub w tabeli wszystkich 36 wyników.

Typowe zadania to: „Suma oczek dwóch kostek”, „Dwukrotne losowanie ze zwracaniem”, „Dwie kostki: która suma oczek jest bardziej prawdopodobna”, „Dwa losowania: prawda czy fałsz” oraz „Suma oczek dwóch kostek: wybierz prawdopodobieństwo”. W dwóch ostatnich zadaniach dziecko musi sprawdzić stwierdzenie lub wybrać odpowiednie prawdopodobieństwo.

Powiązanie z podstawą programową: Umieć wykonywać obliczenia z użyciem prawdopodobieństw (diagramy drzewkowe; reguła dodawania i reguła mnożenia)
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać i interpretować prawdopodobieństwa w jedno- i dwuetapowych doświadczeniach losowych.

Typy zadań: Suma oczek na dwóch kostkach (kl. 8) · Dwa losowania ze zwracaniem (kl. 8) · Dwa losowania: prawda czy fałsz (kl. 8) · Dwa losowania: znajdź błąd (kl. 8) · Dwie kostki: która suma jest bardziej prawdopodobna (kl. 8) · Suma oczek na dwóch kostkach: wybierz wynik (kl. 8)

Prawdopodobieństwo całkowite i twierdzenie Bayesa

Dziecko uczy się obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia, które może zajść na kilka sposobów, oraz odwrotnie, określać, jak prawdopodobna była dana droga, gdy wynik jest już znany.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko powinno znać twierdzenie Bayesa i umieć je stosować. Najpierw oblicza prawdopodobieństwo zdarzenia, które może zajść na różne sposoby (prawdopodobieństwo całkowite). Następnie odwraca pytanie: jak bardzo prawdopodobne było dane przejście, gdy wynik jest już znany?

Typowe jest pomylenie kierunku rozumowania. Oblicza się prawdopodobieństwo wyniku pod warunkiem, a myśli się o prawdopodobieństwie warunku przy danym wyniku. Równie często zapomina się o zsumowaniu wszystkich ścieżek, zanim przejdzie się do dalszych obliczeń.

Zadania dotyczące tego tematu występują w następujących formatach:

  • Dwie urny: twierdzenie Bayesa i prawdopodobieństwo całkowite
  • Dwa bębny losowe: prawdopodobieństwo całkowite
  • Wybierz prawdopodobieństwo i Wybierz wynik
  • Prawda czy fałsz: sprawdzanie stwierdzeń dotyczących obu twierdzeń

Powiązanie z podstawą programową: Znać twierdzenie Bayesa i umieć je stosować

Typy zadań: Prawdopodobieństwo całkowite — dwie urny (kl. 11–12) · Prawdopodobieństwo całkowite: losowanie dwuetapowe (kl. 11–12) · Prawdopodobieństwo całkowite: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Prawdopodobieństwo całkowite: znajdź błąd (kl. 11–12) · Wzór Bayesa — dwie urny (kl. 11–12) · Wzór Bayesa: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Wzór Bayesa: znajdź błąd (kl. 11–12) · Prawdopodobieństwo całkowite: wybierz wynik (kl. 11–12) · Wzór Bayesa: wybierz prawdopodobieństwo (kl. 11–12)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się w 6. klasie AHS z matematyki?

W 6. klasie wprowadza się potęgi o wykładnikach wymiernych i rzeczywistych, pierwiastki oraz logarytmy wraz z regułami działań, a także rozwiązuje nierówności. Badane są funkcje rzeczywiste: potęgowe, wielomianowe, wykładnicze, logarytmiczne i trygonometryczne; składa się je, odwraca i przesuwa, a miary zmian opisują ich wzrost. Do tego dochodzą ciągi i szeregi arytmetyczne oraz geometryczne, proste i płaszczyzny w przestrzeni, układy równań z trzema zmiennymi, miary statystyki opisowej, drzewa probabilistyczne (Baumdiagramme), prawdopodobieństwo warunkowe oraz niezależność.

Podstawa programowa: Podstawą jest materiał nauczania Oberstufe AHS (załącznik A do rozporządzenia BGBl. Nr 88/1985, matematyka, 6. klasa). Podstawa programowa zakłada trzy godziny tygodniowo; treści zapisane kursywą są obowiązkowe jedynie w typach szkół z większą liczbą godzin (Realgymnasium) — tutaj: twierdzenie Bayesa. Punkty treści nauczania podano dosłownie w bloku poniżej.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
Zapewnienie trwałości
Powtarzanie i aktywizowanie niezbędnej wiedzy wstępnej do obszarów kompetencji tego modułu
Uzupełniać i udostępniać podstawy dla obszarów kompetencji tego modułu
Trwale utrwalać podstawowe kompetencje
Potęgi, pierwiastki i logarytmy; nierówności
Potrafić definiować potęgi (o wykładnikach naturalnych, całkowitych, wymiernych bądź rzeczywistych), pierwiastki i logarytmy; znać odpowiednie reguły działań na nich i potrafić je stosować Zrozumienie potęg z wykładnikami ułamkowymi · Prawa potęg: działania na wykładnikach · Pierwiastki nieparzystego stopnia, także z liczb ujemnych · Upraszczanie pierwiastków: wyciąganie czynników przed pierwiastek · Prawa logarytmów: iloczyn, iloraz, potęga · Zamiana logarytmu na inną podstawę
Potrafić pracować z nierównościami z jedną zmienną i je rozwiązywać Rozwiązywanie nierówności z jedną zmienną · Rozwiązywanie nierówności kwadratowych
Funkcje rzeczywiste
umieć definiować i przedstawiać funkcje następujących rodzajów; umieć szkicować typowe postacie ich wykresów; umieć podawać charakterystyczne własności i interpretować je w kontekście
Funkcje potęgowe: f(x) = a · x^q (q ∈ ℚ) Proporcjonalność prosta i odwrotna jako funkcja · Zrozumienie funkcji f(x) = a/x
Funkcje wielomianowe: f(x) = Σ_{i=0}^{n} a_i · x^i (n ∈ ℕ) Rozwiązywanie równań wielomianowych w postaci iloczynowej
Funkcje wykładnicze: f(x) = c · a^x; f(x) = c · e^(k·x) Rozwiązywanie równań wykładniczych o tej samej podstawie · Porównywanie wzrostu wykładniczego i liniowego · Porównywanie potęg o tej samej podstawie
Funkcje logarytmiczne: f(x) = log_a(x); f(x) = ln(x)
Funkcje trygonometryczne: f(x) = sin(x); f(x) = cos(x); f(x) = tan(x); f(x) = a · sin(b · x) Odczytywanie wykresów funkcji sinus i cosinus · Okres i największa wartość sinusoidy · Zamiana kątów na miarę łukową
Umieć badać funkcje rzeczywiste (monotoniczność, lokalne i globalne ekstrema, symetria, okresowość) Odczytywanie własności funkcji z wykresu
znać złożenia funkcji; znać funkcje odwrotne Łączenie funkcji: wyznaczanie wartości i współczynnika · Funkcja odwrotna do funkcji liniowej
Potrafić opisać zmianę wykresu funkcji f, gdy przechodzi się od f(x) do c ∙ f(x), f(x) + c, f(x + c) względnie f(c ∙ x) Przesuwanie wykresów: jak zmienia się krzywa · Odbicie wykresów: y = −f(x) i y = f(−x)
Potrafić opisywać zmiany wielkości za pomocą miar zmian (zmiana bezwzględna i względna, średnie tempo zmiany, czynnik zmiany) Procenty w górę i w dół: obliczanie zmian
Potrafić stosować wymienione powyżej typy funkcji rzeczywistych, w szczególności funkcje wykładnicze, w sytuacjach pozamatematycznych; potrafić postrzegać funkcje jako modele, porównywać modele i refleksyjnie rozważać granice tworzenia modeli Procent składany: pieniądze rosną dzięki funkcjom wykładniczym
Znać funkcje rzeczywiste wielu zmiennych; umieć rozpoznawać funkcje we wzorach; znać ogólne pojęcie funkcji (f: A → B, gdzie A i B są dowolnymi zbiorami) Odczytywanie własności funkcji z wykresu
Ciągi
znać ciągi liczbowe jako rzeczywiste funkcje określone na zbiorze ℕ lub ℕ* (w szczególności ciągi arytmetyczne jako funkcje liniowe, a ciągi geometryczne jako funkcje wykładnicze); umieć przedstawiać je za pomocą jawnych i rekurencyjnych wzorów ogólnych oraz stosować je w dziedzinach pozamatematycznych Ciągi arytmetyczne: wyraz i suma · Ciągi geometryczne: wyrazy i sumy · Obliczanie wyrazów ciągu · Znajdowanie reguły ciągów liczbowych
Znać i umieć badać własności ciągów (monotoniczność, ograniczoność, granica) Rozpoznawanie ciągów rosnących i malejących · Granica ciągu: Co się dzieje dla dużych n?
Zapewnienie trwałości
Powtarzanie i aktywizowanie wiedzy wstępnej niezbędnej do opanowania kompetencji z zakresu tego modułu
Uzupełniać i udostępniać podstawy dla obszarów kompetencji tego modułu
Trwale utrwalać podstawowe kompetencje
Ciągi
Umieć obliczać sumy skończonych ciągów arytmetycznych i geometrycznych Ciągi arytmetyczne: wyraz i suma · Ciągi geometryczne: wyrazy i sumy
Umieć definiować sumy nieskończonych szeregów i obliczać sumy zbieżnych szeregów geometrycznych Suma nieskończonego szeregu geometrycznego
Wektory i geometria analityczna w ℝ³; wektory w ℝ^n
Umieć przenosić pojęcia i metody znane z dwuwymiarowej geometrii analitycznej na przypadek trójwymiarowy (w szczególności umieć opisywać proste za pomocą przedstawień parametrycznych) Proste w przestrzeni: punkty i odległości · Wektory w przestrzeni: długość, kombinacja, równoległość · Rozpoznawanie wzajemnego położenia dwóch prostych w przestrzeni
umieć wyznaczać wektory normalne; umieć opisywać płaszczyzny za pomocą równań parametrycznych lub równań (postaci z wektorem normalnym) Iloczyn wektorowy: wektor prostopadły do dwóch wektorów
Umieć rozwiązywać liniowe układy równań z trzema zmiennymi Układy równań liniowych z trzema niewiadomymi
Znać wektory w ℝ^n i ich działania, interpretować je w kontekstach zastosowań i umieć je świadomie stosować
Statystyka opisowa; prawdopodobieństwo
Znać sposoby przedstawiania danych i miary statystyki opisowej oraz umieć z nimi pracować Średnia arytmetyczna: wyznaczanie średniej z danych · Wyznaczanie mediany zbioru danych · Pomiar rozproszenia: wariancja szeregu danych · Odczytywanie wykresów punktowych i wykresów pudełkowych · Średnia ważona, czyli kiedy nie wszystko liczy się tak samo · Obliczanie średniej z tabel częstości
Znać pojęcia doświadczenia losowego, zdarzenia i prawdopodobieństwa; znać metody wyznaczania prawdopodobieństw: wyznaczanie względnego udziału, wyznaczanie częstości względnej w serii doświadczeń, podawanie subiektywnego przekonania; wiedzieć, że te metody dają jedynie wyniki przybliżone, bądź odpowiednio niepewne. Szacowanie prawdopodobieństwa na podstawie doświadczeń · Prawdopodobieństwo w prostych doświadczeniach losowych
Znać związek między częstościami względnymi a prawdopodobieństwami Przewidywania za pomocą prawdopodobieństw
Umieć wykonywać obliczenia z użyciem prawdopodobieństw (diagramy drzewkowe; reguła dodawania i reguła mnożenia) Prawdopodobieństwa w dwuetapowych doświadczeniach losowych · Prawdopodobieństwo, że zajdzie A lub B
Znać prawdopodobieństwa warunkowe i (stochastyczną) niezależność zdarzeń Prawdopodobieństwo warunkowe: pytania typu „jeśli–to” · Rozpoznawanie i obliczanie zdarzeń niezależnych
Znać twierdzenie Bayesa i umieć je stosować Prawdopodobieństwo całkowite i twierdzenie Bayesa

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.