Polski
Program nauczania (Szwajcaria)

Matematyka — klasa 10

Klasa 10 (Szwajcaria) — Przypadek i szanse, równania liniowe

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Szwajcaria) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w klasie 2 liceum: wyrażenia i równania, funkcje, potęgi i logarytmy, trygonometria, wektory i statystyka. Do każdego tematu są przykładowe zadania na wydrukowane karty pracy z rozwiązaniami.

1. Arytmetyka i algebra (liczba, zmienna, wielkości i działania)

Równania z ułamkami i pierwiastkami

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać równania, w których szukana liczba x znajduje się w mianowniku ułamka lub pod znakiem pierwiastka, oraz sprawdzać rozwiązanie.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać różne rodzaje równań, w tym równania z ułamkami i równania z pierwiastkami. Podstawa programowa nie podaje dla tego punktu konkretnego zakresu liczbowego, dlatego można tu opisać jedynie, jakie typy zadań występują w tym temacie.

Typowy błąd polega na tym, że dziecko znajduje wartość x i uznaje zadanie za zakończone, nie podstawiając jej do pierwotnego równania. Właśnie tutaj może dojść do pomyłki: przy podnoszeniu do kwadratu w celu usunięcia pierwiastka albo przy mnożeniu przez mianownik mogą pojawić się wartości, które nie spełniają równania wyjściowego. Dlatego sprawdzenie na końcu zawsze powinno się znaleźć w rozwiązaniu.

Typowe zadania w tym temacie to:

  • Równanie z ułamkami: obliczyć obecny wiek na podstawie danego stosunku, a także inne równania z ułamkami
  • Równanie z pierwiastkiem: rozwiązywać równania zawierające pierwiastek
  • Wybór wartości x: spośród podanych wartości wybrać tę właściwą dla x
  • Prawda czy fałsz: zdecydować, czy stwierdzenie dotyczące wartości x jest prawdziwe

Karty pracy do tego tematu zawierają rozwiązania, dzięki którym Twoje dziecko może samodzielnie sprawdzić swoje wyniki.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Równanie z pierwiastkiem · Równanie z pierwiastkiem, wartość x: prawda/fałsz · Równanie z pierwiastkiem, wartość x: wstaw znak · Równanie z pierwiastkiem, wartość x: wybierz · Równanie z pierwiastkiem, wartość x: znajdź błąd · Równanie wymierne · Równanie wymierne, wartość x: prawda/fałsz · Równanie wymierne, wartość x: wstaw znak · Równanie wymierne, wartość x: wybierz · Równanie wymierne, wartość x: znajdź błąd · Równanie wymierne: ile lat ma dziś

Rozkładanie wyrażeń na czynniki: wyłączanie wspólnego czynnika i sześciany

Twoje dziecko uczy się rozpoznawać budowę wyrażenia i zapisywać je jako iloczyn, stosując odpowiednie reguły rachunkowe, na przykład przez wyłączanie wspólnego czynnika, grupowanie lub za pomocą wzorów na sześciany.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się, najpierw rozpoznawać budowę wyrażenia algebraicznego, a potem wybrać odpowiedni krok przekształcenia. Do tego należy wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias ze wszystkich składników, tworzenie par ze wspólnym czynnikiem przy czterech składnikach oraz rozkładanie sum lub różnic sześcianów na iloczyny. Podstawa programowa wymaga w tym zakresie analizowania struktury wyrażeń algebraicznych i stosowania właściwych praw rachunkowych. Zakresu liczbowego w tym miejscu nie podaje. To, czego wymaga się na tym etapie, pokazują typy zadań.

Typowym błędem jest wyłączenie czynnika tylko przy części składników. Często pojawiają się także błędy ze znakami, na przykład gdy przy wyłączaniu znaku minus nie zmienia się znaków pozostałych wyrazów albo gdy w różnicy sześcianów błędnie ustawia się znak w drugim nawiasie. Przyczyna zwykle tkwi w tym, że analizuje się tylko początek wyrażenia, a nie jego całą strukturę.

Na kartach pracy tematy pojawiają się jako wyłączanie jednomianu przed nawias, rozkładanie na czynniki przez grupowanie oraz suma i różnica sześcianów. Przy wzorach na sześciany i przy wyłączaniu przed nawias są zadania, w których trzeba wybrać właściwą postać, a także zadania, w których podane przekształcenie trzeba ocenić jako poprawne lub błędne. Sprawdzenie przez wymnożenie z powrotem może pomóc przy rozwiązywaniu.

Powiązanie z podstawą programową: analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i stosować odpowiednie prawa działań przy przekształceniach (BfKA).

Typy zadań: Wyłączanie jednomianu przed nawias · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: prawda/fałsz · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: wybierz · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: znajdź błąd · Rozkład przez grupowanie · Suma i różnica sześcianów · Wzory na sześciany, współczynnik: prawda/fałsz · Wzory na sześciany, współczynnik: wstaw znak · Wzory na sześciany, współczynnik: wybierz · Wzory na sześciany, współczynnik: znajdź błąd

Równania i nierówności z wartością bezwzględną

Państwa dziecko uczy się rozwiązywać równania i nierówności z wartością bezwzględną oraz podawać rozwiązania w odpowiednim zbiorze liczbowym.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Lehrplanpunkt LG1.1 verlangt, die Zahlenmengen der natürlichen, ganzen, rationalen und reellen Zahlen zu unterscheiden, mit ihnen zu rechnen und ihre Eigenschaften zu benennen. Bei Betragsgleichungen und Betragsungleichungen wird das konkret: Ihr Kind muss erkennen, in welcher Zahlenmenge eine Lösung liegt, und die Lösungen entsprechend angeben. Welche Zahlenbereiche in dieser Klasse genau vorkommen, zeigen die Aufgabentypen der Area.

Ein typischer Fehler ist, bei |x| = a nur eine Lösung zu notieren. Der Betrag macht aus -a und a dieselbe Zahl, deshalb gibt es meist zwei Lösungen, nämlich x = a und x = -a. Bei Ungleichungen wird oft verwechselt, wann man „und“ und wann „oder“ braucht: |x| < 3 bedeutet -3 < x < 3, während |x| > 3 bedeutet x < -3 oder x > 3. Bei Aufgaben, die nach der größten ganzen Zahl fragen, wird manchmal eine nicht ganzzahlige Lösung gewählt oder falsch gerundet.

Die Arbeitsblätter zu diesem Thema enthalten folgende Aufgabentypen: Betragsgleichung (Lösungsmenge bestimmen), Betragsungleichung (Bereich angeben), Betrag: wähle die größere Lösung, Betragsgleichung: richtig oder falsch (eine vorgegebene Rechnung prüfen) und Betrag: wähle die größte ganze Zahl. Alle Blätter sind druckbar und haben Lösungen, sodass Sie die Aufgaben zu Hause gut kontrollieren können.

Powiązanie z podstawą programową: charakteryzować liczby naturalne, całkowite, wymierne i rzeczywiste, wykonywać na nich działania oraz nazywać ich własności (BfKA).

Typy zadań: Równanie z wartością bezwzględną · Równanie z wartością bezwzględną: prawda czy fałsz · Równanie z wartością bezwzględną: wstaw znak · Równanie z wartością bezwzględną: znajdź błąd · Wartości bezwzględne: porównaj · Wartości bezwzględne: uporządkuj · Wartość bezwzględna: wybierz większe rozwiązanie · Nierówność z wartością bezwzględną · Wartość bezwzględna: największa liczba całkowita

Logarytmy: iloczyn, iloraz i potęga

Twoje dziecko uczy się rozpoznawać postać wyrażenia logarytmicznego i stosować odpowiednią regułę rachunkową, aby je przekształcić lub uprościć.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się rozpoznawać strukturę wyrażenia logarytmicznego i stosować odpowiednie prawo rachunkowe: log(a·b) = log a + log b dla iloczynu, log(a/b) = log a − log b dla ilorazu oraz log(aⁿ) = n · log a dla potęgi. W podstawie programowej nie podano żadnego konkretnego zakresu liczbowego. Najważniejsze jest pewne przekształcanie według tych praw rachunkowych.

Typowym błędem jest przenoszenie tej reguły na sumę w argumencie: log(a + b) nie jest równe log a + log b. Podobnie często zapisuje się log a · log b, gdy chodzi o log(a · b). Pomocne jest najpierw sprawdzenie, czy w logarytmie występuje iloczyn, iloraz, potęga czy suma.

Karty pracy do tego tematu zawierają następujące typy zadań, każdy z rozwiązaniami:

  • Suma logarytmów, także z wyborem właściwego wyniku
  • Różnica logarytmów
  • Różnica logarytmów: rozstrzygnięcie, czy stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe
  • Logarytm potęgi

Powiązanie z podstawą programową: analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i stosować odpowiednie prawa działań przy przekształceniach (BfKA).

Typy zadań: Logarytm iloczynu: dane zbędne · Logarytm potęgi · Logarytm: brakująca podstawa · Różnica logarytmów · Różnica logarytmów: prawda czy fałsz · Różnica logarytmów: znajdź błąd · Suma logarytmów · Suma logarytmów: wybierz wynik

Dodawanie, odejmowanie i mnożenie wielomianów

Dziecko uczy się dodawać, odejmować i mnożyć wielomiany, czyli sumy wyrazów zawierających zmienne, takie jak 3x² + 2x − 5, rozpoznając budowę wyrażenia i stosując odpowiednie reguły działań.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi dodawać, odejmować i mnożyć przez siebie wielomiany. Przy tym musi rozpoznać, które wyrazy należą do siebie, jakie znaki stoją przed nimi i która reguła rachunkowa obowiązuje przy każdym przekształceniu. Podstawa programowa nie podaje dla tego punktu zakresu liczbowego ani najwyższego stopnia wielomianów. Poziom wymagań pokazują zatem szablony zadań w tym dziale.

Typowe błędy wynikają zazwyczaj z mechanicznego stosowania reguł:

  • Łączenie wyrazów różnoimiennych: z x² + x powstaje x³ lub z 2x + 3 powstaje 5x. Sumować wolno tylko wyrazy o tym samym stopniu zmiennej.
  • Przy odejmowaniu brakuje znaku: gdy odejmujemy wielomian, wszystkie jego wyrazy muszą zmienić znak, nie tylko pierwszy.
  • Przy mnożeniu brakuje iloczynów: każdy wyraz jednego nawiasu musi zostać pomnożony przez każdy wyraz drugiego nawiasu. Ponadto potęgi bywają błędnie traktowane, na przykład x · x³ = x⁴, a nie x³, oraz 2x · 3x = 6x², a nie 6x.

W kartach pracy występują zadania na „Dodawanie i odejmowanie wielomianów” oraz „Mnożenie wielomianów”. Istnieją też zadania na współczynniki: w zadaniach „Mnożenie wielomianów, współczynnik: wybierz” oraz „Rachunek na wielomianach, współczynnik: wybierz” dziecko wybiera właściwy współczynnik. W zadaniach „Mnożenie wielomianów, współczynnik: prawda/fałsz” decyduje, czy stwierdzenie dotyczące współczynnika w wyniku jest prawdziwe. Do wszystkich zadań dostępne są rozwiązania.

Powiązanie z podstawą programową: analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i stosować odpowiednie prawa działań przy przekształceniach (BfKA).

Typy zadań: Dodawanie i odejmowanie wielomianów · Działania na wielomianach, współczynnik: wybierz · Mnożenie wielomianów · Mnożenie wielomianów, współczynnik: prawda/fałsz · Mnożenie wielomianów, współczynnik: wstaw znak · Mnożenie wielomianów, współczynnik: wybierz · Mnożenie wielomianów, współczynnik: znajdź błąd

Działania na wyrażeniach ułamkowych

Dziecko uczy się mnożyć, odejmować i skracać wyrażenia wymierne ze zmiennymi, najpierw dokładnie przyglądając się ich budowie: licznikowi, mianownikowi i czynnikom.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko ma przyjrzeć się wyrażeniom algebraicznym dokładniej: rozpoznaje, z czego składają się licznik i mianownik, które części są czynnikami, a które składnikami sumy, i potem stosuje odpowiednie prawa rachunkowe. Podstawa programowa nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczb. Arkusze pokazują jednak wyraźnie, co się ćwiczy: mnożenie, odejmowanie i skracanie ułamkowych wyrażeń z zmiennymi.

Typowe błędy pojawiają się zwykle wtedy, gdy wyrażenia ułamkowe traktuje się jak ułamki liczbowe, nie zwracając uwagi na ich budowę:

  • Skracanie składników: Skracać wolno tylko czynniki. W ułamku (x + 2)/(x + 3) nie wolno skreślić x, ponieważ jest ono składnikiem, a nie czynnikiem całego licznika.
  • Znak przy różnicy: Przy a/c − b/c w liczniku powstaje (a − b). Często minus obejmuje tylko b, a licznik zapisuje się jako a − b, mimo że potrzebne są nawiasy.

Przykładowe zadanie na ten temat wygląda tak: mnożenie wyrażeń ułamkowych (licznik przez licznik, mianownik przez mianownik), odejmowanie wyrażeń ułamkowych, skracanie wyrażeń ułamkowych z wyborem właściwego uproszczenia albo rozstrzygnięcie, czy podana różnica jest poprawna, czy błędna. Zadania „Różnica: wybierz” polegają na wskazaniu właściwego wyniku spośród kilku podanych. Wszystkie te arkusze są dostępne do wydruku, z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i stosować odpowiednie prawa działań przy przekształceniach (BfKA).

Typy zadań: Mnożenie wyrażeń wymiernych · Wyrażenia wymierne, skracanie: wybierz · Odejmowanie wyrażeń wymiernych · Ułamki algebraiczne, różnica: prawda/fałsz · Ułamki algebraiczne, różnica: wstaw znak · Ułamki algebraiczne, różnica: wybierz · Ułamki algebraiczne, różnica: znajdź błąd

Budowa wyrażeń: jaką rolę pełni każda część?

Twoje dziecko uczy się rozkładać wyrażenie lub wzór na wzrost na części oraz nazywać, co oznacza każda z nich, na przykład wartość początkowa lub procentowa zmiana.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko uczy się odczytywać term jako całość złożoną z pojedynczych części. Potrafi rozpoznać, która część jest na przykład wartością początkową, a która opisuje zmianę, i może wyjaśnić, co oznacza dana część. Dopiero gdy rola poszczególnych części jest jasna, można stosować odpowiednie reguły rachunkowe przy przekształcaniu. Podstawa programowa nie podaje dla tego zakresu konkretnego przedziału liczbowego, dlatego ten tekst opisuje wyłącznie typy zadań, które występują w tym dziale.

Typowe jest to, że podaną w procentach wartość wstawia się bezpośrednio jako czynnik. Ze wzrostu o 5 % powstaje wtedy błędnie „razy 5” albo „razy 0,05” zamiast „razy 1,05”. Przy spadku często dopisuje się znak plus, mimo że czynnik musi być mniejszy od 1. Powodem jest to, że term wygląda jak ciąg znaków i nie widać, która liczba odpowiada za jakie znaczenie.

W tym dziale występują cztery typy zadań:

  • Części termu: nazwij rolę, w którym każdej części termu przypisuje się jej znaczenie.
  • Model wykładniczy: wartość początkowa i zmiana w %, w którym z modelu wyznacza się wartość początkową i procentową zmianę.
  • Części wzoru wzrostu: prawda czy fałsz, w którym sprawdza się zdania dotyczące poszczególnych części wzoru.
  • Części wzoru wzrostu: wybierz procentową zmianę, w którym do danego wzoru dobiera się odpowiednią procentową zmianę.

Powiązanie z podstawą programową: analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i stosować odpowiednie prawa działań przy przekształceniach (BfKA).

Typy zadań: Części wyrażenia: nazwij rolę części · Części wzoru wzrostu: prawda czy fałsz · Części wzoru wzrostu: wstaw znak · Części wzoru wzrostu: znajdź błąd · Model wykładniczy: wartość początkowa i zmiana % · Części wzoru wzrostu: wybierz procent zmiany

Rozwiązywanie równań kwadratowych i znajdowanie większego rozwiązania

Dziecko rozwiązuje równania kwadratowe i wyznacza większe z dwóch rozwiązań, także w przypadku stwierdzeń, które ma ocenić jako prawdziwe lub fałszywe.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania rozwiązywanie równań kwadratowych należy do celu polegającego na rozwiązywaniu różnych rodzajów równań. Punkt programu nie podaje zakresu liczb, dlatego nie można tu określić konkretnej przestrzeni liczbowej. Pewne jest jednak, że zadania na karcie pracy dotyczą równań, których wynikiem mogą być dwa rozwiązania.

Typowym błędem jest wybór większego rozwiązania: dziecko wybiera liczbę o większej wartości bezwzględnej zamiast liczby większej. Dla rozwiązań -4 i 1 większa jest 1, mimo że -4 leży dalej od zera. Kolejny błąd pojawia się wtedy, gdy znajdzie się tylko jedno rozwiązanie i drugie zostanie przeoczone.

Zadania na wydrukowanych kartach pracy mają trzy oznaczenia:

  • Równanie kwadratowe: Równanie należy rozwiązać.
  • Równanie kwadratowe, większe rozwiązanie: wybierz: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się większe rozwiązanie.
  • Równanie kwadratowe, większe rozwiązanie: prawda/fałsz: Należy zdecydować, czy stwierdzenie dotyczące większego rozwiązania jest prawdziwe.

Do wszystkich zadań dostępne są rozwiązania, dzięki którym rodzice mogą sprawdzić wynik swojego dziecka.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Równanie kwadratowe · Równanie kwadratowe krok po kroku · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: prawda/fałsz · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: wstaw znak · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: wybierz · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: znajdź błąd

Rozwiązywanie nierówności kwadratowych

Dziecko uczy się wyznaczać zbiór wszystkich liczb, dla których wyrażenie kwadratowe jest większe lub mniejsze od zera.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga rozwiązywania różnych rodzajów równań, nierówności i układów równań. W przypadku nierówności kwadratowych oznacza to, że dziecko wyznacza cały zbiór rozwiązań, czyli wszystkie liczby, dla których nierówność jest spełniona, a nie tylko pojedyncze rozwiązanie. Punkt podstawy programowej nie podaje konkretnego zakresu liczbowego. Zadania w tej klasie wymagają jednak czasem wyznaczenia wyłącznie liczb całkowitych należących do zbioru rozwiązań.

Typowy błąd pojawia się przy odczytywaniu wyniku. Po wyznaczeniu miejsc zerowych dzieci często biorą przedział między miejscami zerowymi, mimo że nierówność wymaga zakresu poza nim. Ponadto często zapomina się, czy same miejsca zerowe należą do rozwiązania, czyli czy znak to < czy ≤. Jest to szczególnie ważne w zadaniach z liczbami całkowitymi. Przy postaci iloczynowej często przeocza się, że iloczyn jest ujemny tylko wtedy, gdy czynniki mają różne znaki. Jeśli znaku nie sprawdza się za pomocą liczb testowych na osi liczbowej, łatwo go zgadnąć.

Zadanie w tym obszarze występuje w jednej z następujących postaci:

  • Nierówność kwadratowa: Wyznacza się zbiór rozwiązań nierówności.
  • Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wybierz: Z podanych informacji wybiera się pasujące liczby całkowite.
  • Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: prawda/fałsz: Stwierdzenia o zbiorze rozwiązań ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.
  • Nierówność kwadratowa w postaci iloczynowej: Nierówność jest przedstawiona jako iloczyn czynników i rozwiązuje się ją odpowiednio.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Nierówność kwadratowa · Nierówność kwadratowa w postaci iloczynowej · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: prawda/fałsz · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wstaw znak · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wybierz · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: znajdź błąd

Równania wykładnicze o tej samej podstawie

Uczniowie rozwiązują równania wykładnicze, w których obie strony można zapisać jako potęgę tej samej podstawy, i w ten sposób wyznaczają wartość x.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczniowie rozwiązują równania wykładnicze, w których obie strony można zapisać jako potęgę tej samej podstawy, na przykład 2x = 8, czyli 2^x = 8. Równanie przekształca się wtedy tak, że trzeba porównać już tylko wykładniki. Plan nauczania nie podaje dla tego punktu osobnego zakresu liczbowego, dlatego zakres najlepiej widać po zadaniach z tego tematu.

Typowy błąd pojawia się przy złożonych wykładnikach. Dla 2^(x+3) wykładnik bywa czasem błędnie rozwijany jako 2^x + 3 zamiast jako 2^x · 2^3. Często zdarzają się też błędy rachunkowe przy podstawianiu wartości, ponieważ potęga nie zostaje w pełni obliczona.

Zadania w tym temacie występują w trzech formach:

  • Równanie wykładnicze: Należy rozwiązać równanie, czyli wyznaczyć x.
  • Wartość x: prawda/fałsz: Trzeba rozstrzygnąć, czy podana wartość x spełnia równanie.
  • Wartość x: wybierz: Spośród podanych wartości trzeba wybrać tę, która pasuje jako x.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Potęga: brakujący wykładnik · Równanie wykładnicze · Równanie wykładnicze, wartość x: prawda/fałsz · Równanie wykładnicze, wartość x: wstaw znak · Równanie wykładnicze, wartość x: wybierz · Równanie wykładnicze, wartość x: znajdź błąd

Rozwiązywanie równań wielomianowych w postaci iloczynowej

Dziecko uczy się rozwiązywać równanie wielomianowe zapisane w postaci iloczynu, przyrównując każdy czynnik do zera i podając wszystkie rozwiązania.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania ogólnie wymaga, aby rozwiązywać różne rodzaje równań. Nie podaje dla tego punktu zbioru liczb. Dlatego to, o co konkretnie pytano w tej klasie, pokazują szablony zadań z tego działu. Pojawia się tam równanie w postaci iloczynu, na przykład (x−2)(x+3) = 0. Dziecko przyrównuje każdy czynnik do zera, rozwiązuje proste równania i w ten sposób znajduje wszystkie rozwiązania.

Częsty błąd pojawia się przy odczytywaniu rozwiązań z nawiasów. Z czynnika (x+3) wynika x = −3, lecz wiele dzieci zapisuje x = 3. Drugim błędem jest po prostu skrócenie wspólnego czynnika x. Wtedy gubi się rozwiązanie x = 0. Oba błędy są częste, ponieważ nie stosuje się w pełni reguły „iloczyn jest równy zeru, gdy któryś z czynników jest równy zeru”.

Szablony zadań w tym dziale to:

  • Równanie wielomianowe w postaci iloczynu: Równanie jest dane, należy wyznaczyć wszystkie rozwiązania.
  • Równanie wielomianowe, największe rozwiązanie: wybierz oraz prawda/fałsz: Spośród kilku podanych wartości trzeba wybrać lub sprawdzić największe rozwiązanie. Pokazuje to, czy znaleziono rzeczywiście wszystkie rozwiązania.
  • Równanie dwukwadratowe: Ten szablon również należy do tego tematu i występuje w kartach pracy.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Równanie wielomianowe w postaci iloczynowej · Równanie wielomianowe, pierwiastek: prawda/fałsz · Równanie wielomianowe, pierwiastek: wstaw znak · Równanie wielomianowe, pierwiastek: wybierz · Równanie wielomianowe, pierwiastek: znajdź błąd · Równanie dwukwadratowe

Potęgi o wykładnikach ułamkowych

Państwa dziecko uczy się rozpoznawać potęgi o wykładnikach ułamkowych, określać ich wartość oraz stosować prawa działań na potęgach przy przekształceniach.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania dla tego tematu nie podano konkretnego zakresu liczbowego. Chodzi o to, by Twoje dziecko analizowało budowę wyrażenia potęgowego, czyli rozróżniało podstawę, wykładnik i znak, a następnie stosowało odpowiednie prawa działań na potęgach. Wykładnik nie jest już liczbą całkowitą, lecz ułamkiem.

Typowy błąd: przy ujemnym ułamkowym wykładniku minus w wykładniku myli się z minusem przed wynikiem. Z potęgi o wykładniku minus jedna druga robi się wtedy fałszywie liczba ujemna. Przyczyna zwykle tkwi w tym, że reguły dla wykładników całkowitych są przenoszone na ułamek bez zmian.

W zadaniach do tego tematu występują przede wszystkim trzy typy:

  • Potęga o wykładniku wymiernym: Twoje dziecko wyznacza wartość takiej potęgi.
  • Potęga o wykładniku wymiernym: wybierz wartość: Spośród kilku podanych wartości wybiera się właściwą.
  • Ujemny ułamkowy wykładnik: wybierz odpowiedź: Twoje dziecko sprawdza, która odpowiedź pasuje do potęgi z ujemnym wykładnikiem ułamkowym.

Karty pracy z rozwiązaniami pomagają wcześnie zauważać takie błędy i je poprawiać.

Powiązanie z podstawą programową: analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i stosować odpowiednie prawa działań przy przekształceniach (BfKA).

Typy zadań: Potęga o wykładniku wymiernym · Potęga o wykładniku wymiernym: wybierz wartość · Potęgi o różnych podstawach: porównaj · Potęgi o różnych podstawach: uporządkuj · Ujemny wykładnik ułamkowy: wybierz odpowiedź

Rozwiązywanie zadań tekstowych z dwoma równaniami

Dziecko przekłada zadanie tekstowe z dwiema szukanymi wielkościami na dwa równania, które razem tworzą układ równań.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się przekształcać tekst z zadania z treścią na układ równań. Nazywa dwie szukane wielkości zmiennymi, odczytuje z tekstu dwie zależności i zapisuje je jako dwa równania. Program nauczania wymaga formalizowania sytuacji z życia i wyrażania ich za pomocą równań oraz układów równań. Nie określa on konkretnego zakresu liczb, dlatego ten tekst opisuje wyłącznie to, co pokazują szablony zadań.

Typowy błąd: zmienne nie zostają jasno określone. Dziecko pisze na przykład „x to pieniądze” zamiast „x to cena zeszytu w frankach”. Wtedy powstają równania, które można rozwiązać, ale które nie pasują do tekstu. Często też dane zostają pomieszane, na przykład sumę całkowitą traktuje się jak cenę jednostkową. Pomocne jest sprawdzenie: czy każde równanie wyraża dokładnie to, co jest napisane w tekście?

Na kartach pracy są do tego trzy typy zadań, każdy z rozwiązaniami:

  • Dwa rodzaje: ile sztuk każdego? Liczone są dwa rodzaje przedmiotów, a szukana jest liczba sztuk każdego rodzaju.
  • Zadanie z treścią: układ, liczba sztuk: wybierz Z tekstu wybiera się pasujący układ równań.
  • Zadanie z treścią: układ, liczba sztuk: prawda/fałsz Podany układ równań sprawdza się pod kątem tego, czy pasuje do tekstu.

Powiązanie z podstawą programową: formalizować zależności z życia codziennego i wyrażać je w postaci równań i układów równań (BfKA, ERZR);

Typy zadań: Dwa rodzaje: ile sztuk każdego? · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: prawda/fałsz · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: wstaw znak · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: wybierz · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: znajdź błąd

Liniowe nierówności z jedną zmienną

Dziecko uczy się rozwiązywać liniowe nierówności z jedną zmienną oraz zapisywać zbiór wszystkich pasujących liczb.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się rozwiązywać nierówności liniowe z jedną zmienną. Szukamy zbioru wszystkich liczb, dla których nierówność jest prawdziwa. Punkt programu nauczania nie podaje zakresu liczb; konkretny poziom pokazują przykładowe zadania.

Typową pułapką jest punkt graniczny, czyli liczba, która jest granicą zbioru rozwiązań. To, czy sama należy do rozwiązania, zależy od znaku: przy „mniejsze niż” lub „większe niż” nie należy do zbioru, natomiast przy ≤ lub ≥ należy. Wiele dzieci traktuje oba przypadki tak samo, ponieważ przy rozwiązywaniu granica najpierw pojawia się zawsze jako równanie.

Karty pracy do tego działu zawierają trzy typy zadań, każdy z rozwiązaniami:

  • Nierówność liniowa: wyznaczanie zbioru rozwiązań nierówności.
  • Punkt graniczny: wybierz: wybór odpowiedniej informacji o punkcie granicznym spośród podanych możliwości.
  • Punkt graniczny: prawda/fałsz: ocenianie stwierdzeń dotyczących punktu granicznego jako prawdziwych lub fałszywych.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Nierówność liniowa · Nierówność liniowa, koniec przedziału: prawda/fałsz · Nierówność liniowa, koniec przedziału: wstaw znak · Nierówność liniowa, koniec przedziału: wybierz · Nierówność liniowa, koniec przedziału: znajdź błąd

2. Analiza (Zależności funkcyjne)

Odczytywanie funkcji z wykresu

Dziecko uczy się odczytywać z wykresu funkcji, gdzie ona rośnie lub maleje, gdzie przyjmuje wartość zero oraz jakie wartości przyjmuje.

typów zadań: 13Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 2. klasie gimnazjum dziecko uczy się odczytywać z wykresu funkcji jej własności: dziedzinę, zbiór wartości, miejsca zerowe, wartości funkcji w określonych punktach, przedziały, w których funkcja rośnie lub maleje, oraz znak. Podstawa programowa wymaga, aby funkcje rozumiane i stosowane były w różnych postaciach, a wykres jest jedną z nich. Zakres liczbowy nie jest w wymaganiach programowych określony.

Typowym błędem jest mylenie osi. Pytanie dotyczy wartości funkcji dla x = 2, a dziecko odczytuje zamiast tego punkt na osi x, który leży najbliżej, albo przy zbiorze wartości podaje wartości x zamiast wartości y. Przy miejscach zerowych często bierze się punkt przecięcia z osią y. Powód jest taki, że obie osie wyglądają podobnie, a punkt na wykresie na pierwszy rzut oka wydaje się taki sam jak każdy inny.

Na kartach pracy pojawiają się m.in. następujące zadania:

  • Odczytywanie dziedziny z wykresu oraz odczytywanie zbioru wartości z wykresu: Jakie wartości x i jakie wartości y występują?
  • Odczytywanie miejsc zerowych z wykresu: W jakich punktach wykres przecina oś x?
  • Odczytywanie wartości funkcji z wykresu: Która wartość y odpowiada danej wartości x?
  • Odczytywanie przedziałów rosnących i malejących z wykresu oraz odczytywanie znaku z wykresu: Gdzie funkcja rośnie lub maleje i gdzie wykres leży nad, a gdzie pod osią x?
  • Funkcja określona przedziałami: Funkcje złożone z kilku części.

Do ćwiczeń są też zadania w formie „wybierz odpowiedź” oraz „prawda czy fałsz”, w których sprawdza się gotowe stwierdzenia dotyczące wykresu. Wszystkie zadania znajdują się na kartach do wydrukowania z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: definiować i charakteryzować pojęcie funkcji oraz stosować różne formy jej przedstawiania (BfKA);

Typy zadań: Miejsca zerowe z wykresu · Wartość funkcji odczytana z wykresu · Wartość funkcji z wykresu: prawda czy fałsz · Wartość funkcji z wykresu: wstaw znak · Wartość funkcji z wykresu: znajdź błąd · Dziedzina funkcji z wykresu · Funkcja określona kilkoma wzorami · Gdzie funkcja jest dodatnia — z wykresu · Miejsca zerowe z wykresu: wybierz odpowiedź · Przedział, w którym funkcja maleje (z wykresu) · Przedział, w którym funkcja rośnie (z wykresu) · Wartość funkcji z wykresu: wybierz odpowiedź · Zbiór wartości funkcji z wykresu

Wierzchołek i postać wierzchołkowa paraboli

Twoje dziecko uczy się wyznaczać wierzchołek paraboli, odczytywać jego współrzędne x i y oraz pracować z postacią wierzchołkową.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko pracuje z wierzchołkiem paraboli, czyli najniższym lub najwyższym punktem wykresu, oraz z postacią wierzchołkową. Podstawa programowa ogólnie opisuje, że własności funkcji elementarnych mają być opisywane i elastycznie wykorzystywane. Konkretnego zakresu liczbowego dla tego zagadnienia nie podaje. Zadania pokazują, z czym faktycznie pracuje się na tym etapie.

Typowy błąd dotyczy znaku. W postaci wierzchołkowej występują nawiasy, takie jak (x − 3)², a współrzędna wierzchołka wynosi wtedy 3, a nie −3. Wiele dzieci przepisuje znak z nawiasu bez zmian. Drugim częstym błędem jest mylenie współrzędnej x z współrzędną y, ponieważ obie pojawiają się w wyrażeniu.

Zadania w tym obszarze wyglądają w praktyce tak:

  • Postać wierzchołkowa: Funkcja zostaje doprowadzona do postaci z nawiasem i wierzchołkiem albo odczytywana z takiej postaci.
  • Wierzchołek paraboli: Dla danej paraboli wyznacza się jej wierzchołek.
  • Wierzchołek: wybierz współrzędną x oraz wybierz współrzędną y: Obie współrzędne są rozpatrywane osobno, dzięki czemu ćwiczy się ich rozróżnianie.
  • Wierzchołek: prawda czy fałsz: Podane stwierdzenia dotyczące wierzchołka są sprawdzane i oceniane z uzasadnieniem.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać własności funkcji elementarnych i elastycznie się nimi posługiwać (BfKA);

Typy zadań: Najmniejsze wartości dwóch funkcji: porównaj · Pierwsza współrzędna wierzchołka: dane zbędne · Postać kanoniczna: brakujący wyraz · Wierzchołek paraboli · Wierzchołek paraboli krok po kroku · Wierzchołek paraboli: prawda czy fałsz · Wierzchołek paraboli: wstaw znak · Wierzchołek paraboli: wybierz drugą współrzędną · Wierzchołek paraboli: wybierz pierwszą współrzędną · Wierzchołek paraboli: znajdź błąd · Postać kanoniczna funkcji kwadratowej

Porównywanie funkcji przedstawionych na różne sposoby

Twoje dziecko uczy się porównywać dwie funkcje, które są podane w różny sposób, na przykład jako wykres lub jako wyrażenie, oraz sprawdzać stwierdzenia dotyczące ich wartości lub maksimów.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby zrozumieć pojęcie funkcji i stosować różne sposoby jej przedstawiania. W zadaniach tej klasy konkretnie porównuje się wykres i wyrażenie (term). Program nauczania nie wskazuje wprost żadnego zakresu liczb dla tego celu.

Typowy błąd dotyczy maksimum: pytamy o największą wartość y funkcji, a nie o miejsce x, w którym ta wartość występuje. Przy porównywaniu wykresu i wyrażenia często zdarza się też, że wartości odczytane lub obliczone dla różnych miejsc x zestawia się tak, jakby zostały uzyskane w tym samym punkcie.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Maksimum funkcji: która jest większa?
  • Porównywanie wartości funkcji: wykres i wyrażenie
  • Porównywanie maksimów funkcji: wybierz odpowiedź
  • Porównywanie wartości dwóch funkcji: wybierz odpowiedź
  • Porównywanie wartości dwóch funkcji: prawda czy fałsz

Do tego tematu dostępne są drukowane karty pracy z rozwiązaniami, dzięki którym mogą Państwo ćwiczyć te zadania w domu.

Powiązanie z podstawą programową: definiować i charakteryzować pojęcie funkcji oraz stosować różne formy jej przedstawiania (BfKA);

Typy zadań: Maksimum funkcji: która ma większe? · Porównaj wartości funkcji: wykres i wzór · Porównanie wartości dwóch funkcji: prawda czy fałsz · Porównanie wartości dwóch funkcji: wstaw znak · Porównanie wartości dwóch funkcji: znajdź błąd · Porównanie maksimów funkcji: wybierz odpowiedź · Porównanie wartości dwóch funkcji: wybierz odpowiedź

Obliczanie wartości funkcji wykładniczej

Dziecko uczy się wyznaczać wartość funkcji wykładniczej dla danego argumentu oraz rozpoznawać, czy wartości rosną, czy maleją.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec 2. klasy gimnazjalnej dziecko potrafi przy funkcji takiej jak f(x) = ax obliczyć wartość funkcji dla podanego argumentu x. Leżący u podstaw punkt programu nauczania sformułowano ogólnie: chodzi o opisywanie własności elementarnych funkcji i elastyczne posługiwanie się nimi. Ten wpis nie podaje konkretnych zakresów liczbowych, dlatego nie podajemy ich tutaj.

Typowym błędem jest traktowanie wykładnika jak czynnika. Wtedy na przykład 23 liczy się jako 2·3 = 6 zamiast 2·2·2 = 8. Przy ułamkach jako podstawie pojawia się inne pomylenie: podstawa mniejsza od 1 prowadzi do malejących wartości, co łatwo przeoczyć, jeśli patrzy się tylko na liczbę w zadaniu.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Wartość funkcji wykładniczej: obliczanie wartości funkcji dla danego argumentu.
  • Wartość funkcji wykładniczej: wybierz odpowiedź oraz prawda czy fałsz: sprawdzanie stwierdzeń dotyczących wartości funkcji.
  • Wzrost wykładniczy: ile po kilku krokach: śledzenie wielokrotnego mnożenia w kolejnych krokach.
  • Malejąca funkcja wykładnicza oraz Funkcja wykładnicza: ułamek jako podstawa: wybierz odpowiedź: przypadki, w których wartości maleją.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać własności funkcji elementarnych i elastycznie się nimi posługiwać (BfKA);

Typy zadań: Funkcja wykładnicza malejąca · Wartość funkcji wykładniczej · Wartość funkcji wykładniczej: prawda czy fałsz · Wartość funkcji wykładniczej: znajdź błąd · Funkcja wykładnicza: podstawa ułamkowa: wybierz odpowiedź · Wartość funkcji wykładniczej: wybierz odpowiedź · Wzrost wykładniczy: ile po kilku krokach

Obliczanie logarytmu z definicji

Dziecko uczy się wyznaczać wartość logarytmu bezpośrednio z jego definicji: jaka potęga, przy podstawie, da daną liczbę?

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko może przy logarytmie pytać, jaką potęgę trzeba postawić przy podstawie, aby otrzymać daną liczbę, i wyprowadzić ten wykładnik z definicji. Podstawa programowa wymaga przy tym opisywania własności funkcji elementarnych i swobodnego posługiwania się nimi. Punkty podstawy programowej dla tego etapu nie wskazują konkretnego zakresu liczbowego.

Wykładnik często nie jest rozpoznawany jako odpowiedź. Typowym błędem jest obliczanie log₂ 8 jako dzielenia 8 : 2, ponieważ myli się podstawę z liczbą. Dzieci często też mylą role podstawy i liczby w wyrażeniu. Pomocne jest wypisanie definicji: log₂ 8 = x oznacza 2ˣ = 8.

Na lekcjach dzieci spotykają zadania takie jak te:

  • Logarytm z definicji: wyznaczenie wartości danego logarytmu z definicji.
  • Liczba z logarytmu: do danej wartości logarytmu wybranie odpowiedniej liczby.
  • Logarytm ułamka: wyznaczenie logarytmu ułamka.
  • Wartość logarytmu: wybranie poprawnego wyniku spośród podanych odpowiedzi.

Karty pracy do tego tematu można wydrukować, a zawierają rozwiązania, dzięki którym rodzice mogą sprawdzić wyniki swojego dziecka.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać własności funkcji elementarnych i elastycznie się nimi posługiwać (BfKA);

Typy zadań: Liczba logarytmowana: wybierz odpowiedź · Logarytm ułamka · Logarytm z definicji · Logarytm: brakująca liczba logarytmowana · Logarytmy o różnych podstawach: porównaj · Logarytmy o różnych podstawach: uporządkuj · Wartość logarytmu: wybierz wynik

Odbicia względem wykresu: y = −f(x) i y = f(−x)

Dziecko uczy się, jak zmienia się wykres funkcji, gdy f(x) zastąpimy przez −f(x) lub f(x) przez f(−x), oraz jak rozpoznawać i wykorzystywać te symetrie względem osi.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby z funkcji podstawowych, za pomocą operacji, budować nowe funkcje i wyjaśniać ich własności. W przypadku tych zadań oznacza to: dla y = −f(x) każda wartość funkcji zostaje odwrócona w znaku, wykres zostaje odbity względem osi x. Dla y = f(−x) każde x zostaje zastąpione przez −x, wykres zostaje odbity względem osi y. Podstawa programowa nie podaje zakresu liczbowego, dlatego ten tekst opisuje wyłącznie to, co pokazują istniejące typy zadań.

Te dwa przypadki często się mylą, ponieważ w obu występuje znak minus. Kto przy f(−x) myśli o osi x, odbija w niewłaściwym kierunku. Pomocny jest punkt (a, b) na wykresie funkcji f: dla y = −f(x) otrzymujemy (a, −b), a dla y = f(−x) otrzymujemy (−a, b). Tak samo jest z wierzchołkiem paraboli.

Typowe zadania na wydrukowanych kartach pracy to:

  • wyznaczanie wzoru y = −f(x) lub y = f(−x) na podstawie wykresu,
  • znajdowanie punktu obrazu danego punktu na wykresie y = −f(x) względnie y = f(−x),
  • wybór odpowiedniej odpowiedzi dotyczącej odbicia lub ocena zdań jako prawdziwych bądź fałszywych,
  • podawanie wierzchołka odbitej paraboli.

Powiązanie z podstawą programową: konstruować funkcje złożone z funkcji elementarnych za pomocą operacji oraz wyjaśniać i stosować ich charakterystyczne własności;

Typy zadań: Obraz punktu po odbiciu wykresu: prawda czy fałsz · Obraz punktu po odbiciu wykresu: wstaw znak · Obraz punktu po odbiciu wykresu: znajdź błąd · Obraz punktu wykresu: y = −f(x) i y = f(−x) · Obraz punktu po odbiciu wykresu: wybierz odpowiedź · Wierzchołek odbitej paraboli: wybierz odpowiedź · Wzór funkcji y = −f(x) albo y = f(−x) z wykresu

Rozwiązywanie zadań na wartości ekstremalne: znajdowanie największego pola

Dziecko uczy się, jak za pomocą pochodnej zmaksymalizować wielkość, na przykład pole prostokąta, oraz wyznaczyć odpowiednią długość boku.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi przedstawić wielkość, która ma być jak największa, jako funkcję jednej zmiennej, obliczyć jej pochodną i za pomocą pochodnej wyznaczyć położenie maksimum. Punkty podstawy programowej nie podają dla tego stałego zakresu liczb, lecz jedynie opisują metodę: rachunek różniczkowy do rozwiązywania zadań na wartości ekstremalne.

Typowym błędem jest optymalizowanie niewłaściwej wielkości. Przy zagrodzie przy murze na przykład strona przy murze nie jest ogrodzona, więc długość ogrodzenia wynosi 2x + y, a nie 2x + 2y. Kto to przeoczy, stosuje błędny warunek dodatkowy i otrzymuje zły wynik. Równie często zapomina się zastąpić drugą zmienną za pomocą warunku dodatkowego, przez co nie można zróżniczkować względem jednej zmiennej.

Typowe zadania na tym poziomie to prostokąt o największym polu, największy prostokąt z danego ogrodzenia oraz zagroda przy murze o największym polu. Do kontroli dostępne są dodatkowo warianty z wyborem odpowiedzi (wybierz odpowiedź) oraz stwierdzenia do sprawdzenia (prawda lub fałsz). Wszystkie karty pracy można wydrukować i zawierają rozwiązania.

Powiązanie z podstawą programową: stosować rachunek różniczkowy do rozwiązywania zadań optymalizacyjnych (BfKA, BNE, PB).

Typy zadań: Prostokąt o największym polu · Prostokąt o największym polu: prawda czy fałsz · Prostokąt o największym polu: znajdź błąd · Wybieg przy murze o największym polu · Optymalizacja: prostokąt o największym polu z danej siatki · Prostokąt o największym polu: wybierz odpowiedź · Wybieg przy murze: największe pole: wybierz odpowiedź

Procent składany: pieniądze rosną dzięki odsetkom od odsetek

Dziecko uczy się obliczać stan konta po kilku latach, gdy odsetki są każdego roku dopisywane do rosnącego kapitału.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa ujmuje ten temat w punkcie LG2.4: modelowanie zależności z różnych dziedzin za pomocą funkcji. Dla tej klasy nie podaje ona osobnego zakresu liczbowego. Zadania w podręczniku pokazują jednak, czego się wymaga: dziecko oblicza kwotę, która znajdzie się na koncie po określonej liczbie lat, na przykład po 2 latach.

Typowym błędem jest obliczanie w drugim roku odsetek znowu tylko od kwoty początkowej. Wtedy powstają odsetki proste zamiast składanych, a kwota końcowa wychodzi za niska. Pomocne jest zapisywanie wyników rok po roku: stan konta na początku, kwota odsetek, stan konta na końcu. Stan końcowy jednego roku staje się wtedy stanem początkowym kolejnego.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Procent składany: wybierz kwotę po 2 latach
  • Procent składany: ile pieniędzy będzie na koncie
  • Procent składany — lokata
  • Odsetki od odsetek: wybierz odpowiedź

Powiązanie z podstawą programową: Modelować związki i zależności z różnych obszarów za pomocą funkcji (ENR, PB);

Typy zadań: Kapitał początkowy: pytanie odwrotne · Procent składany przez dwa lata krok po kroku · Procent składany — lokata · Procent składany: wybierz kwotę po 2 latach · Odsetki z kapitalizacją: wybierz odpowiedź · Procent składany: ile będzie na lokacie

Przesuwanie wykresów i wyznaczanie wartości funkcji

Uczysz się, jak przesuwać wykres znanej funkcji i na tej podstawie wyznaczać wartość funkcji po przesunięciu.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby z funkcji podstawowych tworzyć za pomocą działań funkcje złożone oraz wyjaśniać ich własności i je stosować. W przypadku przesuwania wykresu oznacza to: uczniowie przenoszą wykres znanej funkcji w nowe położenie i wyznaczają wartości funkcji przesuniętego wykresu. Program nauczania nie podaje dla tego konkretnego zbioru liczb.

Typowy jest błąd dotyczący znaku. Dla przykładu: gdy f(x) = x² przesuniemy o 2 w prawo, nowa funkcja ma postać (x − 2)². Kto zamiast tego zapisze (x + 2)², przesunie w złym kierunku. Dla x = 3 wyrażenie (3 − 2)² daje wartość 1, natomiast (3 + 2)² daje wartość 25. Znak w nawiasie na pierwszy rzut oka wydaje się odwrócony, dlatego ten błąd pojawia się często.

Zadania do tego tematu to:

  • Przesunięcie wykresu: W centrum uwagi znajduje się przesunięty wykres.
  • Wartość funkcji po przesunięciu: wybierz odpowiedź: Spośród podanych odpowiedzi należy wybrać poprawną wartość funkcji po przesunięciu.
  • Wartość funkcji po przesunięciu: prawda czy fałsz: Należy ocenić, czy stwierdzenie dotyczące wartości funkcji po przesunięciu jest prawdziwe, czy fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: konstruować funkcje złożone z funkcji elementarnych za pomocą operacji oraz wyjaśniać i stosować ich charakterystyczne własności;

Typy zadań: Przesunięcie wykresu funkcji · Wartość funkcji po przesunięciu: prawda czy fałsz · Wartość funkcji po przesunięciu: wstaw znak · Wartość funkcji po przesunięciu: znajdź błąd · Wartość funkcji po przesunięciu: wybierz odpowiedź

Funkcja f(x) = a/x: obliczanie wartości i sprawdzanie

Dziecko uczy się wyznaczać wartość funkcji f(x) = a/x dla danej wartości x oraz oceniać stwierdzenia dotyczące tej funkcji jako prawdziwe lub fałszywe.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W temacie funkcji klasa zajmuje się funkcją f(x) = a/x. Ramowy plan nauczania ogólnie wymaga, aby opisywać własności elementarnych funkcji i swobodnie się nimi posługiwać. Dla tej klasy konkretnie oznacza to, że uczeń potrafi dla danego a i danego x obliczyć wartość funkcji a/x. Jakiego dokładnie zakresu liczb to dotyczy, punkt planu nauczania nie określa. Zadania na karcie pracy pokazują, z jakimi liczbami się pracuje.

Typowym błędem jest traktowanie a/x jak iloczynu a·x. Przy f(2) dla a = 6 niektórzy liczą wtedy 6·2 = 12 zamiast 6/2 = 3. Doświadczenie pokazuje ponadto, że przy pracy z ujemnymi wartościami x pojawia się błąd znaku. Pomocne jest najpierw zapisanie ułamka, a dopiero potem wykonanie obliczeń.

Na kartach pracy pojawiają się trzy typy zadań:

  • Wartość funkcji f(x) = a/x: wybierz odpowiedź: Spośród kilku podanych wartości wybiera się prawidłową wartość funkcji.
  • Wartość funkcji f(x) = a/x: prawda czy fałsz: Podane stwierdzenia dotyczące wartości funkcji ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.
  • Funkcja f(x) = a/x: zadania, które obejmują funkcję jako całość. Dokładny kierunek pokazuje odpowiednia karta pracy wraz z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać własności funkcji elementarnych i elastycznie się nimi posługiwać (BfKA);

Typy zadań: Funkcja f(x) = a/x · Wartość funkcji f(x) = a/x: prawda czy fałsz · Wartość funkcji f(x) = a/x: znajdź błąd · Wartość funkcji f(x) = a/x: wybierz odpowiedź

Funkcja odwrotna do funkcji liniowej

Dziecko uczy się wyznaczać funkcję odwrotną do funkcji liniowej, takiej jak f(x) = 2x + 3, oraz obliczać jej wartość w danym punkcie.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się znajdować funkcję odwrotną do funkcji liniowej. Funkcja odwrotna cofa kroki obliczeń funkcji pierwotnej: z „pomnóż przez 2, potem dodaj 3” powstaje „odejmij 3, potem podziel przez 2”, czyli x ↦ (x − 3)/2. Odpowiedni punkt podstawy programowej nie podaje konkretnego zakresu liczbowego, dlatego tutaj żaden nie zostaje ustalony.

Typowy błąd polega na tym, że przy cofaniu działań zapomina się o znaku. Z f(x) = 2x + 3 otrzymuje się wtedy błędnie (x + 3)/2 zamiast (x − 3)/2. Drugi częsty błąd: zamienia się tylko x i y, ale potem nie przekształca się wzoru względem nowej zmiennej. Ponadto często oblicza się wartość f(a), mimo że pytanie dotyczy wartości funkcji odwrotnej w punkcie a.

W tym dziale są trzy typy zadań:

  • Funkcja odwrotna do funkcji liniowej: wyznaczenie funkcji odwrotnej jako wyrażenia.
  • Wartość funkcji odwrotnej: wybierz odpowiedź: wybór poprawnej wartości spośród kilku propozycji.
  • Wartość funkcji odwrotnej: prawda czy fałsz: ocena, czy podane zdanie o wartości jest prawdziwe.

Do tego tematu są dostępne wydruki kart pracy z rozwiązaniami, dzięki którym dziecko może samodzielnie sprawdzać zadania.

Powiązanie z podstawą programową: konstruować funkcje złożone z funkcji elementarnych za pomocą operacji oraz wyjaśniać i stosować ich charakterystyczne własności;

Typy zadań: Funkcja odwrotna do liniowej · Wartość funkcji odwrotnej: prawda czy fałsz · Wartość funkcji odwrotnej: znajdź błąd · Wartość funkcji odwrotnej: wybierz odpowiedź

Zrozumienie zależności z funkcjami liniowymi

Uczniowie przedstawiają zależność między dwiema wielkościami, na przykład kosztem i ilością, jako funkcję liniową i wykorzystują jej wykres.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby modelować zależności i powiązania z różnych dziedzin za pomocą funkcji. Nie podano dla tego konkretnego zakresu liczbowego.

W ofercie dla tej klasy w centrum uwagi znajduje się zależność dotycząca kosztów. Zadania do wykonania to:

  • ustalić koszty jako funkcję liniową i narysować jej wykres (szablon „Koszty jako funkcja liniowa i jej wykres”),
  • wybrać odpowiedni związek liniowy dla sytuacji kosztowej (szablon „Związek liniowy: koszty: wybierz”),
  • ocenić stwierdzenia dotyczące związku liniowego jako prawdziwe lub fałszywe (szablon „Związek liniowy: koszty: prawda/fałsz”).

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo samodzielnie sprawdzić odpowiedzi dziecka.

Powiązanie z podstawą programową: Modelować związki i zależności z różnych obszarów za pomocą funkcji (ENR, PB);

Typy zadań: Koszt jako funkcja liniowa i jej wykres · Zależność liniowa: koszt: prawda/fałsz · Zależność liniowa: koszt: wybierz · Zależność liniowa: koszt: znajdź błąd

Gdy wzrost przyspiesza: wykładniczy kontra liniowy

Dziecko uczy się porównywać funkcję wykładniczą i funkcję liniową. Rozumie, że wzrost wykładniczy w końcu dogania i wyprzedza funkcję liniową, nawet jeśli na początku jest mniejszy. Punkt programu nauczania nie podaje dla tego żadnego konkretnego zakresu liczb; konkretne liczby znajdują się w zadaniach przykładowych.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typowy błąd: patrzy się tylko na pierwsze wartości z tabeli wartości i wnioskuje, że funkcja, która na początku jest większa, pozostanie z przodu także później. Albo sądzi się, że funkcja wykładnicza od początku ma przewagę, tylko dlatego, że rośnie szybciej. Przyczyna leży w samym wzroście: wzrost wykładniczy w każdym kroku dodaje coraz większą wartość, a wzrost liniowy zawsze tę samą. Dlatego stosunek kiedyś się odwraca, mimo że pierwsze wartości sugerują coś innego.

Przykładowe zadania do tego tematu są dostępne jako arkusze do wydruku z rozwiązaniami, w trzech formach:

  • Wzrost wykładniczy wyprzedza liniowy: zadania, w których sprawdza się, kiedy wzrost wykładniczy wyprzedza wzrost liniowy.
  • Funkcja wykładnicza kontra funkcja liniowa: wybierz odpowiedź: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się właściwą.
  • Funkcja wykładnicza kontra funkcja liniowa: prawda czy fałsz: Zdania o obu funkcjach ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: Modelować związki i zależności z różnych obszarów za pomocą funkcji (ENR, PB);

Typy zadań: Funkcja wykładnicza wyprzedza liniową: prawda czy fałsz · Funkcja wykładnicza wyprzedza liniową: znajdź błąd · Wzrost wykładniczy wyprzedza liniowy · Funkcja wykładnicza wyprzedza liniową: wybierz odpowiedź

Średnie tempo zmian: jak szybko coś się zmienia

Dziecko uczy się obliczać na podstawie dwóch wartości funkcji średnią szybkość zmian oraz interpretować, jak bardzo wielkość zmienia się średnio.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się obliczać dla funkcji między dwoma miejscami, o ile średnio zmienia się wartość funkcji. W tym celu tworzy się różnicę wartości funkcji i dzieli ją przez różnicę wartości x. Punkt podstawy programowej, do którego zmierza ten temat, wymaga, aby pojęcie pochodnej interpretować na różne sposoby. Średnie tempo zmian jest podstawą do tego, ponieważ opisuje, jak stromo średnio przebiega wykres między dwoma punktami. Punkty podstawy programowej nie podają zakresu liczb, dlatego nie podano go tutaj.

Typowym błędem jest użycie tylko jednej z dwóch wartości funkcji albo obliczenie wartości funkcji bez odejmowania ich od siebie. Równie często zapomina się o mianowniku: wynikiem jest wtedy różnica wartości funkcji zamiast ich stosunku do zmiany x. W przypadku funkcji malejących pojawiają się dodatkowo błędy znaku, gdy licznik i mianownik odejmuje się w różnej kolejności.

W karcie pracy do tego tematu są cztery typy zadań:

  • Zmiana wartości funkcji: wybierz odpowiedź, w której określa się zmianę wartości funkcji między dwoma miejscami.
  • Średnie tempo zmian, w którym oblicza się iloraz zmiany wartości funkcji i zmiany x.
  • Średnie tempo zmian: średnia prędkość, w którym ten sam rachunek stosuje się w kontekście ruchu, np. droga w zależności od czasu.
  • Średnie tempo zmian: wybierz wynik, w którym trzeba wybrać poprawny wynik spośród kilku odpowiedzi.

Powiązanie z podstawą programową: interpretować pojęcie pochodnej funkcji na różne sposoby (BfKA);

Typy zadań: Przyrost wartości funkcji: wybierz odpowiedź · Średnie tempo zmian funkcji · Średnie tempo zmian: wybierz wynik · Średnie tempo zmian: prędkość średnia w przedziale

Problemy optymalizacyjne: znajdowanie największej zagrody

Uczysz się, jak za pomocą pochodnych znajdować najlepszy kształt przy ustalonym warunku, na przykład największy wybieg przylegający do muru.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tym zadaniu dostępna jest tylko ustalona długość ogrodzenia, a powierzchnia ma być jak największa. Dziecko przedstawia pole powierzchni jako funkcję jednej długości boku, wykorzystuje długość ogrodzenia jako warunek dodatkowy do wyznaczenia drugiego boku i za pomocą rachunku różniczkowego znajduje maksimum. Punkt podstawy programowej opisuje ten sposób postępowania; nie podaje on dla tego celu osobnego zakresu liczbowego.

Typowy błąd pojawia się już przy ustalaniu warunku dodatkowego: ponieważ mur tworzy jeden bok zagrody, tam nie potrzeba ogrodzenia. Wielu uczniów mimo to liczy obwód jako 2x + 2y zamiast 2x + y. Wtedy pole nie pasuje do zadania, a wynik jest błędny, mimo że pochodna została poprawnie obliczona. Często zapomina się też na końcu podać długości boków i sprawdzić, czy są sensowne.

W szkolnej praktyce temat ten pojawia się w trzech formach zadań, które są dostępne jako drukowane karty pracy z rozwiązaniami:

  • Największa zagroda przy murze: otwarte zadanie rachunkowe z tokiem rozwiązania.
  • Największa zagroda przy murze: wybierz odpowiedź: spośród kilku podanych rozwiązań należy wybrać poprawne.
  • Największa zagroda przy murze: prawda czy fałsz: poszczególne stwierdzenia dotyczące sposobu postępowania lub wyniku należy ocenić jako prawdziwe lub fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: stosować rachunek różniczkowy do rozwiązywania zadań optymalizacyjnych (BfKA, BNE, PB).

Typy zadań: Największe pole zagrody przy murze: prawda czy fałsz · Największe pole zagrody przy murze: znajdź błąd · Największe pole zagrody przy murze: wybierz odpowiedź · Prostokątny obszar przy murze o największym polu

Zrozumienie składania funkcji

Dziecko uczy się, jak podstawiać jedną funkcję do drugiej tak, aby powstała nowa funkcja, oraz jak wyznaczać jej wartość lub współczynniki.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko może tworzyć nowe, złożone funkcje z funkcji podstawowych, łącząc je ze sobą. Wartość wyjściowa jednej funkcji jest wtedy używana jako wartość wejściowa drugiej, na przykład w przypadku f(g(x)). Punkty programu nauczania nie podają dla tego stałego zakresu liczb ani określonego typu funkcji. Zadania w tym dziale pokazują, jaka forma jest ćwiczona w tej klasie.

Typowym błędem jest pomylenie kolejności. W przypadku f(g(x)) najpierw oblicza się g(x), a wynik wstawia się następnie do f. Kto zamieni miejscami obie funkcje albo po prostu pomnoży je przez siebie, otrzyma inną funkcję. Często przyczyną jest to, że funkcja zewnętrzna traktowana jest jak nawias bez związku z funkcją wewnętrzną.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Składanie funkcji: Z dwóch danych funkcji tworzy się funkcję złożoną i oblicza się ją.
  • Składanie funkcji: wybór wartości: Dla danej wartości wejściowej wyznacza się wartość funkcji złożonej.
  • Współczynnik funkcji złożonej: Spośród kilku możliwości odpowiedzi wybiera się poprawny współczynnik funkcji złożonej.

Powiązanie z podstawą programową: konstruować funkcje złożone z funkcji elementarnych za pomocą operacji oraz wyjaśniać i stosować ich charakterystyczne własności;

Typy zadań: Złożenie funkcji · Złożenie funkcji: wybierz wartość · Współczynnik funkcji złożonej: wybierz odpowiedź

3. Geometria (kształt i przestrzeń)

Kąt środkowy i kąt wpisany w okręgu

Twoje dziecko uczy się obliczać kąty środkowe i kąty wpisane oparte na tym samym łuku okręgu oraz określać zależność między nimi.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się obliczać i porównywać kąt środkowy oraz kąt wpisany opartye na tym samym łuku w okręgu. Kąt środkowy jest dwa razy większy od odpowiadającego mu kąta wpisanego. Dzięki tej zależności można z jednego z tych kątów wyznaczyć drugi.

Typowym błędem jest pomylenie obu kątów lub zastosowanie czynnika 2 w złym kierunku. Wtedy np. kąt wpisany zostaje podwojony, mimo że powinien zostać podzielony na pół. Równie często kąty opierające się na różnych łukach są traktowane jako równe, choć pozostają w relacji tylko wtedy, gdy opierają się na tym samym łuku.

Zadania na kartach pracy występują w czterech formach:

  • Obliczanie kąta środkowego z kąta wpisanego: Dany jest kąt wpisany, szukamy kąta środkowego.
  • Obliczanie kąta wpisanego z kąta środkowego: Dany jest kąt środkowy, szukamy kąta wpisanego.
  • Prawda czy fałsz: Oceniana jest wypowiedź dotycząca stosunku obu kątów.
  • Wybieranie: Spośród kilku odpowiedzi wybierany jest pasujący kąt.

Powiązanie z podstawą programową: obliczać różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz ustalać zależności między nimi (BfKA).

Typy zadań: Kąt wpisany z kąta środkowego · Kąt wpisany ze środkowego: wybierz wynik · Kąt środkowy i wpisany: prawda czy fałsz · Kąt środkowy i wpisany: znajdź błąd · Kąt środkowy z kąta wpisanego · Kąt środkowy z wpisanego: wybierz wynik · Kąt wpisany: dane zbędne · Kąt środkowy i wpisany: brakująca miara

Obliczanie trójkątów za pomocą twierdzenia sinusów i twierdzenia cosinusów

Obliczanie brakujących boków i kątów w dowolnych trójkątach za pomocą twierdzenia sinusów i twierdzenia cosinusów, a także obliczanie pola trójkąta za pomocą sinusa.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej zapisano, że brakujące wielkości w trójkątach prostokątnych i ogólnych oblicza się za pomocą trygonometrii. W przypadku trójkątów ogólnych, czyli trójkątów bez kąta prostego, karty pracy wykorzystują twierdzenie sinusów oraz twierdzenie cosinusów. Dodatkowo ćwiczy się obliczanie pola trójkąta za pomocą sinusa.

Typowy błąd pojawia się przy przyporządkowaniu boku i kąta. W twierdzeniu cosinusów kwadrat należy do boku leżącego naprzeciwko szukanego kąta. Jeśli podniesiesz do kwadratu niewłaściwy bok, cały wynik będzie błędny, nawet gdy samo obliczenie jest poprawne. Również w twierdzeniu sinusów bok i kąt muszą zawsze tworzyć tę samą parę, czyli bok i kąt leżący naprzeciwko niego. Przy obliczaniu pola kąt musi znajdować się między dwoma danymi bokami.

Zadania na drukowanych kartach pracy wyglądają mniej więcej tak:

  • Twierdzenie cosinusów: wybierz kwadrat boku – dziecko decyduje, który bok należy poprawnie podnieść do kwadratu.
  • Twierdzenie cosinusów: prawda czy fałsz – podane równanie jest sprawdzane pod kątem poprawności.
  • Twierdzenie cosinusów – oblicza się brakujący bok lub brakujący kąt.
  • Twierdzenie sinusów – brakującą wielkość oblicza się za pomocą twierdzenia sinusów.
  • Pole trójkąta za pomocą sinusa: wybierz wynik – spośród kilku propozycji wybiera się pasującą wartość pola.
  • Pole trójkąta za pomocą sinusa – pole oblicza się samodzielnie.

Do wszystkich zadań dostępne są rozwiązania, dzięki którym mogą Państwo sprawdzić wyniki dziecka.

Powiązanie z podstawą programową: obliczać brakujące wielkości w trójkątach prostokątnych i dowolnych za pomocą trygonometrii (BfKA);

Typy zadań: Pole trójkąta z sinusem · Pole trójkąta z sinusem kąta: wybierz wynik · Twierdzenie cosinusów · Twierdzenie cosinusów: prawda czy fałsz · Twierdzenie cosinusów: wstaw znak · Twierdzenie cosinusów: wybierz kwadrat boku · Twierdzenie cosinusów: znajdź błąd · Twierdzenie cosinusów w terenie: odległość dwóch miejsc · Twierdzenie sinusów (kl. 11–12)

Równanie okręgu: odczytywanie środka i promienia

Dziecko uczy się odczytywać środek i promień okręgu z jego równania.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Tutaj dziecko uczy się opisywać okrąg za pomocą jego równania i z niego odczytywać położenie oraz wielkość: środek i promień. Podstawa programowa wymaga opisywania obiektów geometrycznych za pomocą różnych reprezentacji. Zakresu liczb nie podaje się w tym miejscu, dlatego ten tekst opisuje tylko to, co pokazują zadania tej klasy.

Typowym błędem jest zamiana znaków. W przypadku (x − 3)² + (y + 2)² = 16 środek leży w punkcie (3 | −2), a nie w (−3 | 2). Przy promieniu często bierze się bezpośrednio liczbę po prawej stronie jako promień. Szukamy jednak pierwiastka kwadratowego: r² = 16 daje r = 4.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Środek okręgu z równania: podać środek okręgu.
  • Promień okręgu z równania: wyznaczyć promień okręgu.
  • Promień z równania okręgu: wybór wyniku: wybrać właściwy promień spośród podanych odpowiedzi.
  • Środek okręgu: wybór współrzędnej x: rozpoznać tylko współrzędną x środka i wybrać ją spośród podanych wartości.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać obiekty geometryczne za pomocą różnych przedstawień i analizować ich wzajemne położenie;

Typy zadań: Promień okręgu z równania · Promień okręgu z równania: wybierz wynik · Równanie okręgu: brakująca prawa strona · Środek okręgu z równania · Środek okręgu: dane zbędne · Środek okręgu: wybierz pierwszą współrzędną · Okrąg w zadaniu tekstowym: promień zasięgu

Obliczanie pola powierzchni walca, stożka i kuli

Uczniowie obliczają pole powierzchni walców, stożków i kul oraz porównują ze sobą wielkości tych brył.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania zapisano, że uczniowie obliczają różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz wiążą je ze sobą. Do tego zadania odnosi się ten temat: oblicza się pole powierzchni walca, stożka i kuli, przy czym łączy się promień, wysokość i inne wymiary bryły. Punkt planu nauczania nie podaje dla tego żadnego konkretnego zakresu liczb.

Typowym błędem jest mylenie promienia ze średnicą. Innym błędem jest to, że przy stożku zamiast tworzącej (ukośnego boku) podstawia się wysokość bryły, ponieważ na rysunku jest ona pionową linią i często szczególnie rzuca się w oczy. Przy walcu czasem zapomina się o dwóch kołach podstawy i oblicza tylko zakrzywioną powierzchnię boczną.

Na kartach pracy pojawiają się następujące typy zadań:

  • Pole powierzchni walca oraz Pole powierzchni walca: wybierz wynik, w którym wybiera się pasujący wynik spośród kilku możliwości.
  • Pole powierzchni stożka oraz Pole powierzchni stożka: wybierz wartość.
  • Kąt środkowy rozwinięcia stożka: Powierzchnia boczna stożka po rozwinięciu daje wycinek koła, którego łuk ma taką samą długość jak okrąg podstawy.
  • Pole powierzchni kuli.

Wszystkie zadania są dostępne jako wydrukowalne karty pracy z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: obliczać różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz ustalać zależności między nimi (BfKA).

Typy zadań: Pole powierzchni kuli · Pole powierzchni walca · Pole powierzchni walca: wybierz wynik · Kąt rozwinięcia powierzchni bocznej stożka · Pole powierzchni stożka · Pole powierzchni stożka: wybierz wartość

Obliczanie cosinusa i tangensa na podstawie sinusa

Dziecko uczy się obliczać, na podstawie danej wartości sinusa, cosinus i tangens tego samego kąta.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plan nauczania wymaga, aby definiować wartości funkcji trygonometrycznych i ich związki oraz opisywać ich własności. Nie podaje on konkretnych zakresów liczbowych. Treść widać w typach zadań z tego tematu: gdy dany jest sinus, dziecko ma wyznaczyć kosinus, a na jego podstawie tangens. Tangens wynika jako iloraz sinusa i kosinusa, dlatego najpierw trzeba obliczyć kosinus.

Typowy błąd pojawia się przy przekształcaniu zależności między sinusem a kosinusem. Poprawnie zapisuje się cos² = 1 − sin², ale potem zapomina się wyciągnąć pierwiastek. Równie częsta jest pomyłka polegająca na obliczaniu kosinusu jako po prostu 1 − sinus, gdy nie pamięta się o kwadratach. Przy tangensie często zamienia się sinus i kosinus, przez co powstaje cos/sin zamiast sin/cos.

Na kartach pracy znajdują się następujące typy zadań, każdy z rozwiązaniami:

  • Kosinus z danego sinusa: wybierz odpowiedź (wielokrotny wybór)
  • Kosinus z danego sinusa: prawda lub fałsz (sprawdzanie twierdzeń)
  • Kosinus z sinusa: swobodne obliczenie wartości
  • Tangens z danego sinusa: wybierz odpowiedź (wielokrotny wybór)
  • Tangens z sinusa: swobodne obliczenie wartości

Powiązanie z podstawą programową: definiować stosunki trygonometryczne i zależności trygonometryczne oraz opisywać ich własności (BfKA);

Typy zadań: Cosinus z danego sinusa: prawda czy fałsz · Cosinus z danego sinusa: wybierz odpowiedź · Cosinus z danego sinusa: znajdź błąd · Cosinus z sinusa · Tangens z danego sinusa: wybierz odpowiedź · Tangens z sinusa

Namierzanie i kursy wsteczne

Pani dziecko uczy się podawać kierunki jako trzycyfrowe kąty kursu (np. 045°) oraz wyznaczać kurs powrotny dla danego kierunku.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Trzycyfrowe kursy kątowe to kierunki podawane w stopniach, które zawsze zapisuje się trzema cyframi, na przykład 045° zamiast 45°. Dziecko uczy się z nimi pracować i wyznaczać dla danego kierunku kurs powrotny, czyli kierunek przeciwny. Podstawa programowa wymaga, aby za pomocą trygonometrii rozwiązywać problemy z różnych dziedzin, a kursy kątowe są tego przykładem. Podstawa programowa nie podaje dla tego miejsca konkretnego zakresu kątów; to, co na tym poziomie jest ćwiczone, pokazują poniższe wzory zadań.

Typowy błąd: przy kursie powrotnym liczy się 360° minus kurs kątowy. To daje kierunek symetryczny, a nie kierunek przeciwny. Kierunek przeciwny otrzymuje się, dodając lub odejmując 180°, w zależności od tego, czy kurs kątowy jest mniejszy, czy większy od 180°. Ważne jest także, aby wynik ponownie mieścił się w zwykłym zakresie od 000° do 359°.

Na kartach pracy z rozwiązaniami występują następujące typy zadań:

  • Namiar: kurs powrotny – na podstawie podanego namiaru wyznaczyć drogę powrotną.
  • Kurs kątowy po obrocie – obliczyć nowy kurs kątowy po obrocie.
  • Kurs powrotny: wybór wyniku – spośród podanych odpowiedzi wybrać poprawny wynik.
  • Kurs powrotny: prawda czy fałsz – ocenić podane obliczenie jako poprawne lub błędne.
  • Kurs kątowy powrotny – obliczyć kurs powrotny dla danego kursu kątowego.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać problemy z różnych dziedzin za pomocą narzędzi trygonometrii (BfKA, BNE).

Typy zadań: Namiar odwrotny · Namiar wsteczny: prawda czy fałsz · Namiar wsteczny: wybierz wynik · Namiar wsteczny: znajdź błąd · Namiar po skręcie · Namiar: kurs powrotny

Proste w układzie współrzędnych: przecięcie i prostopadłość

Twoje dziecko uczy się odczytywać proste z ich ogólnej postaci ax + by = c, obliczać ich punkt przecięcia oraz znajdować prostą prostopadłą przechodzącą przez dany punkt.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko opisuje proste w układzie współrzędnych i bada, jak leżą względem siebie. Pracuje przy tym z ogólną postacią równania prostej, czyli ax + by = c, i przechodzi między tym zapisem a innymi postaciami tej samej prostej. Podstawa programowa nie podaje dla tego zagadnienia odrębnego zakresu liczbowego.

Typowy błąd pojawia się przy odczytywaniu współczynnika kierunkowego. Z równania ax + by = c wynika, że współczynnik kierunkowy to -a/b. Często zapomina się wtedy o znaku minus albo używa się a/b. Przy prostych prostopadłych zwykle zmienia się tylko znak albo tylko tworzy odwrotność. Poprawnie jest wziąć ujemną odwrotność współczynnika kierunkowego. Przy punkcie przecięcia błędy znaków podczas przekształcania równań prowadzą do błędnych współrzędnych.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Współczynnik kierunkowy z ogólnej postaci: wyznaczanie współczynnika kierunkowego danej prostej, także w wersji z wyborem odpowiedzi.
  • Punkt przecięcia dwóch prostych: obliczanie wspólnych współrzędnych dwóch prostych, także w wariancie „wybierz wartość”.
  • Prosta prostopadła przechodząca przez punkt: dla danej prostej znajdowanie prostej, która przechodzi przez zadany punkt i jest do niej prostopadła.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać obiekty geometryczne za pomocą różnych przedstawień i analizować ich wzajemne położenie;

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy z postaci ogólnej: wybierz · Współczynnik kierunkowy z równania ogólnego · Prosta prostopadła przez punkt · Przecięcie dwóch prostych: wybierz wartość · Punkt przecięcia prostych · Proste w cenniku: kiedy dwie oferty kosztują tyle samo

Podobne trójkąty: obliczanie i porównywanie boków

Twoje dziecko rozpoznaje, kiedy dwa trójkąty są podobne, i oblicza brakujące długości boków za pomocą skali podobieństwa.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby obliczać wielkości geometryczne w płaszczyźnie i wiązać je ze sobą. Nie podaje ona zakresu liczbowego. Dlatego ten tekst opisuje jedynie to, co pokazują szablony zadań z tego działu: Twoje dziecko potrafi, mając dwa trójkąty, które mają dwa jednakowe kąty, stwierdzić podobieństwo i obliczyć przy pomocy skali długość brakującego boku.

Typowym błędem jest niewłaściwe przyporządkowanie boków. Trójkąty wyglądają podobnie, ale długi bok jednego porównuje się z krótkim bokiem drugiego. Wtedy stosunek się nie zgadza i wynik jest błędny. Drugim częstym błędem jest zastosowanie współczynnika skali w złym kierunku, czyli mnożenie tam, gdzie trzeba dzielić, lub odwrotnie.

Zadania na ten temat występują w trzech formach:

  • Trójkąty podobne: wybierz długość boku, w którym z kilku danych wybiera się właściwą długość.
  • Trójkąty podobne: prawda czy fałsz, w którym ocenia się stwierdzenia dotyczące podobieństwa.
  • Bok trójkąta podobnego, w którym oblicza się brakujący bok.

Do wszystkich zadań dostępne są karty pracy do wydrukowania z rozwiązaniami, dzięki którym możesz sprawdzić rozwiązania swojego dziecka.

Powiązanie z podstawą programową: obliczać różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz ustalać zależności między nimi (BfKA).

Typy zadań: Bok trójkąta podobnego · Trójkąty podobne: prawda czy fałsz · Trójkąty podobne: wstaw znak · Trójkąty podobne: wybierz długość boku · Trójkąty podobne: znajdź błąd

Iloczyn wektorowy w przestrzeni: geometryczne wykorzystanie wektorów

Twoje dziecko uczy się, jak z dwóch wektorów w przestrzeni obliczyć za pomocą iloczynu wektorowego nowy wektor, który jest prostopadły do obu z nich, i dzięki temu rozwiązywać zadania geometryczne.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby uczniowie stosowali narzędzia geometrii wektorowej do obliczeń geometrycznych. Iloczyn wektorowy jest jednym z tych narzędzi: z dwóch wektorów powstaje trzeci wektor, który jest prostopadły do obu. Podstawa programowa nie podaje dla tego zagadnienia konkretnego zakresu liczbowego, dlatego zadania opierają się na formach ćwiczeń stosowanych na lekcjach.

Typowym błędem jest zamiana kolejności wektorów. Przy iloczynie wektorowym po zamianie wektorów otrzymujemy ten sam moduł, ale z przeciwnym znakiem, co łatwo przeoczyć. Równie częste jest pomylenie z iloczynem skalarnym: kto mnoży odpowiednie współrzędne i dodaje wyniki, otrzymuje liczbę, a nie wektor.

W karcie pracy te treści pojawiają się w trzech typach zadań:

  • Iloczyn wektorowy: wybierz wynik, w którym spośród podanych rozwiązań wybiera się poprawne.
  • Iloczyn wektorowy: prawda czy fałsz, w którym sprawdza się stwierdzenia dotyczące wyniku.
  • Iloczyn wektorowy, w którym samodzielnie wykonuje się obliczenie.

Powiązanie z podstawą programową: stosować narzędzia geometrii wektorowej, w szczególności do obliczeń geometrycznych;

Typy zadań: Iloczyn wektorowy · Iloczyn wektorowy: prawda czy fałsz · Iloczyn wektorowy: wstaw znak · Iloczyn wektorowy: wybierz wynik · Iloczyn wektorowy: znajdź błąd

Okrąg i prosta: wspólne punkty

Uczysz się obliczać za pomocą równań, gdzie prosta przecina okrąg, i podawać punkty przecięcia jako współrzędne.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Geometryczne pytanie, gdzie prosta przecina okrąg, zostaje przetłumaczone na język algebry: podstawia się równanie prostej do równania okręgu i rozwiązuje powstałe równanie. Dla tego punktu podstawa programowa nie podaje stałego zakresu liczb.

Podczas rozwiązywania często ginie jeden krok. Po podstawieniu znajduje się tylko jedną współrzędną, na przykład wartość x, i zapomina się obliczyć do niej odpowiadającą wartość y z równania prostej. Wtedy punkt przecięcia jest niepełny. Równie często przeocza się, że prosta może przecinać okrąg w dwóch punktach, w jednym punkcie lub wcale, i liczba rozwiązań zostaje błędnie zinterpretowana.

Zadania z tego tematu w obszarze to:

  • Punkty przecięcia okręgu i prostej: Oblicza się punkty przecięcia.
  • Okrąg i prosta: wybierz współrzędną: Decyduje się, którą współrzędną użyć w dalszych obliczeniach.
  • Okrąg i prosta: prawda czy fałsz: Sprawdza się i uzasadnia stwierdzenia dotyczące punktów przecięcia.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać zadania geometryczne, formułując je algebraicznie.

Typy zadań: Okrąg i prosta: prawda czy fałsz · Okrąg i prosta: wstaw znak · Okrąg i prosta: wybierz współrzędną · Okrąg i prosta: znajdź błąd · Punkty wspólne okręgu i prostej

Dokładne wartości sinusa, cosinusa i tangensa

Dziecko uczy się podawać wartości sinusa, kosinusa i tangensa dla wybranych kątów w postaci dokładnej oraz wyznaczać kąty na podstawie danych wartości funkcji.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń uczy się podawać wartości sinusa, kosinusa i tangensa w postaci dokładnej, a nie tylko jako liczbę dziesiętną z kalkulatora. Podstawa programowa wymaga w tym zakresie definiowania związków trygonometrycznych i opisywania ich właściwości. Jakie kąty pojawiają się w zadaniach, nie wynika z podstawy programowej i nie pokazują tego także szablony tego działu. Również wzory redukcyjne nie są w szablonach wyraźnie wymienione, dlatego ta strona nie opisuje ich jako wymagania.

Typowy błąd: szukając wartości dokładnej, uczeń często przepisuje zaokrągloną wartość z kalkulatora, na przykład 0,866 zamiast √3/2 dla sin 60°. W zadaniach, w których dana jest wartość funkcji i szukany jest kąt, pojawia się drugi błąd: uczeń podaje tylko jeden kąt i nie zauważa, że do tej samej wartości sinusa lub kosinusa w obrębie pełnego obrotu często należy więcej niż jeden kąt.

Pasujące zadania z zbioru szablonów tego działu to:

  • Dokładna wartość funkcji trygonometrycznej: podać dokładną wartość sinusa, kosinusa lub tangensa danego kąta.
  • Kąt na podstawie wartości funkcji: wybierz miarę: do podanej wartości funkcji wybrać odpowiednią miarę kąta.
  • Kąt na podstawie wartości funkcji: prawda czy fałsz: ocenić, czy stwierdzenia o kątach i wartościach funkcji są prawdziwe, czy fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: definiować stosunki trygonometryczne i zależności trygonometryczne oraz opisywać ich własności (BfKA);

Typy zadań: Dokładna wartość funkcji trygonometrycznej · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: prawda czy fałsz · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: wstaw znak · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: wybierz miarę

Wektory: współrzędne, długość i kombinacje liniowe

Dziecko uczy się opisywać wektory za pomocą współrzędnych, obliczać ich długość oraz tworzyć kombinacje liniowe.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby wyjaśniać własności wektorów. Nie podaje ona dla tego zakresu osobnego zbioru liczb. Zadania w tym obszarze pokazują jednak, z czym konkretnie pracuje się w klasie 10: z wektorami przedstawionymi za pomocą współrzędnych, z długością wektora oraz z tworzeniem kombinacji liniowych kilku wektorów.

Często pojawiają się dwa błędy. Przy długości współrzędne często po prostu dodaje się zamiast je podnieść do kwadratu, zsumować kwadraty i z wyniku wyciągnąć pierwiastek. Przy kombinacjach liniowych czynnik bywa stosowany tylko do jednej współrzędnej, a wektory dodaje się niepoprawnie współrzędnymi. Oba błędy często wynikają z tego, że długość i wielokrotności wektorów są nowe, a kroki obliczeń nie przebiegają jeszcze automatycznie.

Karty pracy zawierają następujące typy zadań, każdy z rozwiązaniami:

  • Długość wektora: Oblicza się długość danego wektora.
  • Długość wektora: wybierz wynik: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się poprawną długość.
  • Kombinacja liniowa wektorów: Oblicza się kombinację liniową kilku wektorów.
  • Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wartość: Wybiera się pasującą wartość dla kombinacji liniowej.

Powiązanie z podstawą programową: Wyjaśnić właściwości wektorów (BfKA);

Typy zadań: Długość wektora · Długość wektora: wybierz wynik · Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wartość · Kombinacja wektorów

4. Stochastyka (dane i przypadek)

Zliczanie uporządkowań i wyborów

Twoje dziecko uczy się systematycznie zliczać możliwości: za pomocą reguły mnożenia i reguły dodawania oraz przy ustawieniach, a przy tym sprawdza, czy kolejność ma znaczenie.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się świadomie przeliczać możliwości. Rozróżnia przy tym, kiedy należy mnożyć liczby możliwości (kilka decyzji jedna po drugiej), a kiedy dodawać (przypadki wzajemnie się wykluczające), oraz wyjaśnia, czy kolejność ma znaczenie. Punkty programu nauczania opisują to podejście ogólnie i nie podają konkretnego zakresu liczbowego.

Typowym błędem jest pomylenie wyboru z ustawieniem: przy wyborze drużyny liczy się tylko to, kto w niej jest, natomiast przy rozdawaniu nagród lub zajmowaniu pierwszych miejsc liczy się także kolejność. Kolejny częsty błąd pojawia się w zadaniach z warunkiem „dokładnie raz”: wtedy jedna cyfra mimo to bywa użyta wielokrotnie, ponieważ warunek zostaje pominięty podczas liczenia. Pomocne jest, aby najpierw dokładnie opisać, czym jest pojedynczy przypadek, zanim zacznie się rachować.

Zadania na kartach pracy wyglądają mniej więcej tak:

  • Wybór drużyny bez kolejności: Z grupy wybiera się drużynę, przy czym liczy się tylko to, kto do niej należy.
  • Wariacje — rozdawanie nagród i Wariacje: kto zajmuje pierwsze miejsca: Kolejność decyduje o tym, kto dostanie które miejsce lub nagrodę.
  • Permutacje — kolejka: Wszystkie osoby stoją w jednym rzędzie i trzeba policzyć, na ile sposobów mogą się ustawić.
  • Liczby parzyste oraz Liczby nieparzyste z jedną cyfrą dokładnie raz: Z cyfr tworzy się liczby, przy czym każda cyfra występuje co najwyżej raz, a ostatnia cyfra decyduje, czy liczba jest parzysta, czy nieparzysta.
  • Wariacje bez powtórzeń: wybór określonej liczby: Z zbioru wybiera się określoną liczbę elementów tak, aby żaden element nie powtórzył się.

Powiązanie z podstawą programową: Rozróżniać zasady zliczania i wzory kombinatoryczne oraz używać ich stosownie do sytuacji (BfKA);
Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać zadania kombinatoryczne.

Typy zadań: Permutacje — ustawienie w kolejce · Liczby kombinatoryczne: uporządkuj · Liczebność zbioru z liczby podzbiorów: pytanie odwrotne · Powitania w grupie: pytanie odwrotne · Wariacje bez powtórzeń: wybierz liczbę sposobów · Wariacje — rozdanie nagród · Wariacje: kto zajmie czołowe miejsca · Wybór zespołu bez kolejności: wybierz wynik · Liczby nieparzyste z cyfrą występującą raz (kl. 11–12) · Liczby parzyste z cyfrą występującą raz (kl. 11–12)

Współczynniki dwumianowe: zliczanie wyborów

Za pomocą współczynników dwumianowych można policzyć, na ile sposobów można wybrać określoną liczbę osób lub przedmiotów z danej grupy, gdy kolejność nie ma znaczenia.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się wyznaczać wartość współczynnika dwumianowego, uzupełniać liczby w trójkącie Pascala oraz rozpoznawać, kiedy zadanie dotyczy wyboru bez uwzględniania kolejności. Zadania w tej klasie pokazują to przede wszystkim na pytaniach w rodzaju: Ile jest możliwości utworzenia grupy z kilku osób? Chodzi tu o sytuację, a nie tylko o rachunki na symbolach.

Typowym błędem jest pomylenie górnego i dolnego indeksu albo przesunięcie wierszy o jeden przy trójkącie Pascala. Wiele dzieci liczy też z uwzględnieniem kolejności, gdy jej nie ma, lub odwrotnie. Dzieje się tak, ponieważ symbol wygląda podobnie do ułamka i obie liczby łatwo zamienić miejscami.

Typowe zadania na karcie pracy to:

  • Reguła Pascala: Wybrać górny indeks zgodny z regułą.
  • Wartość współczynnika dwumianowego: Wyznaczyć wartość liczbową.
  • Współczynniki dwumianowe: symetria i wartości brzegowe: Rozpoznawać równe wartości i wyznaczać wartości brzegowe.
  • Reguła dodawania dla współczynników dwumianowych: Dodać dwie wartości, zgodnie z tym, czego wymaga trójkąt.
  • Trójkąt Pascala z lukami: Uzupełnić brakujące liczby.
  • Wybór delegacji: Określić liczbę możliwych grup z zespołu osób.
  • Wybór pary: Policzyć możliwe pary ze zbioru.

Powiązanie z podstawą programową: Rozróżniać zasady zliczania i wzory kombinatoryczne oraz używać ich stosownie do sytuacji (BfKA);

Typy zadań: Trójkąt Pascala z lukami · Własności symbolu Newtona: symetria i skrajne wyrazy · Reguła Pascala dla symbolu Newtona · Symbol Newtona: brakująca liczba · Symbole Newtona: porównaj · Reguła Pascala: wybierz górny wskaźnik · Symbol Newtona: wybierz liczbę par (kl. 11–12) · Wartość symbolu Newtona (kl. 11–12) · Wybór delegacji (kl. 11–12)

Prawdopodobieństwo, że zajdzie A lub B

Dziecko uczy się określać prawdopodobieństwo, że zajdzie co najmniej jedno z dwóch zdarzeń, oraz sprawdzać stwierdzenia na ten temat.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 2 klasie gimnazjum dzieci uczą się wyjaśniać pojęcia rachunku prawdopodobieństwa i wykonywać nimi obliczenia. W temacie sumy zdarzeń chodzi o pytanie: jakie jest prawdopodobieństwo, że zajdzie zdarzenie A lub zdarzenie B? Punkt programu nauczania nie podaje zakresu liczb, dlatego opisujemy tutaj jedynie to, co pokazują zadania w tej klasie.

Typowym błędem jest proste dodawanie obu prawdopodobieństw, mimo że zdarzenia mogą się pokrywać, czyli oba mogą zajść jednocześnie. Wspólna część zostaje wtedy policzona dwukrotnie i wynik wychodzi zbyt duży. Wiele dzieci tego nie zauważa, ponieważ rachunek jest formalnie poprawny. Pomaga zastanowienie się, czy oba zdarzenia mogą się nakładać.

Typowe zadania na kartach pracy to:

  • Suma zdarzeń: wybierz prawdopodobieństwo, polegające na wybraniu z kilku podanych wartości prawidłowego prawdopodobieństwa dla „A lub B”.
  • Suma zdarzeń: prawda czy fałsz, polegające na ocenie, czy stwierdzenia dotyczące sum zdarzeń są prawdziwe, czy fałszywe.
  • Prawdopodobieństwo sumy: wybór z grupy, polegające na wylosowaniu z grupy obiektów jednego, który ma jedną lub obie cechy.
  • Prawdopodobieństwo A ∪ B, polegające na bezpośrednim obliczeniu prawdopodobieństwa zdarzenia „A lub B”.

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu rodzice mogą prześledzić tok obliczeń.

Powiązanie z podstawą programową: wyjaśniać pojęcia rachunku prawdopodobieństwa oraz opisywać ich własności i stosować je;

Typy zadań: Prawdopodobieństwo sumy zdarzeń · Prawdopodobieństwo sumy zdarzeń: porównaj · Suma zdarzeń: prawda czy fałsz · Suma zdarzeń: znajdź błąd · Prawdopodobieństwo sumy zdarzeń: wybór z grupy · Suma zdarzeń: wybierz prawdopodobieństwo

Zrozumienie prawdopodobieństwa warunkowego

Dziecko określa prawdopodobieństwo zdarzenia, gdy wiadomo już, że inne zdarzenie zaszło, na przykład przy użyciu tabel z sondaży lub tabel czteropolowych.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się obliczać prawdopodobieństwa z doświadczeń losowych, stosując reguły prawdopodobieństwa. Prawdopodobieństwo warunkowe dotyczy pytania: jak duża jest szansa na dany wynik, gdy już wiadomo, że spełniona jest pewna część przypadków? Dane dostarczają do tego tabel lub krótkich tekstów, z których odczytuje się potrzebne informacje.

Typowy błąd: dziecko dzieli przez łączną liczbę wszystkich przypadków, mimo że pytanie dotyczy tylko grupy, do której odnosi się pod warunkiem. Równie często zamieniane są warunek i wynik, czyli pytanie o „A, pod warunkiem B” myli się z „B, pod warunkiem A”. Przyczyną jest to, że podczas czytania tabeli łatwo ma się przed oczami całą tabelę zamiast tylko istotnego wiersza lub kolumny.

Zadanie na ten temat zwykle wygląda tak, jak pokazują dostępne szablony:

  • Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli wyników ankiety: Na podstawie odpowiedzi z ankiety wyznacza się prawdopodobieństwo, że osoba udzieli określonej odpowiedzi, gdy znana jest jej grupa.
  • Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli czteropolowej: Wartości tabeli czteropolowej odczytuje się tak, aby jako nową przestrzeń zdarzeń służyła tylko odpowiednia grupa.
  • Prawdopodobieństwo warunkowe: wybierz wynik: Spośród podanych wartości wybiera się poprawną.
  • Prawdopodobieństwo warunkowe: prawda czy fałsz: Sprawdza się poprawność stwierdzeń dotyczących prawdopodobieństw warunkowych.
Arkusze zawierają rozwiązania, dzięki czemu rodzice mogą prześledzić obliczenia.

Powiązanie z podstawą programową: stosować rachunek prawdopodobieństwa wraz z jego regułami, aby analizować i rozwiązywać różne zadania z doświadczeniami losowymi (BNE, PB).

Typy zadań: Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli · Prawdopodobieństwo warunkowe: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo warunkowe: znajdź błąd · Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli ankiety · Prawdopodobieństwo warunkowe: wybierz wynik

Obliczanie średniej z tabel częstości

Twoje dziecko uczy się obliczać średnią z tabeli liczebności lub szacować ją w przypadku danych pogrupowanych w klasy.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko uczy się wyznaczać średnią ciągu danych, gdy wartości nie są podane pojedynczo, lecz w tabeli częstości. Wtedy każda wartość jest ważona swoją częstością. Podstawa programowa nie podaje dla tego tematu osobnego zakresu liczbowego, dlatego dopiero zadania pokazują, z jakimi konkretnie danymi się pracuje.

Typowym błędem jest po prostu zsumowanie wartości z tabeli i podzielenie wyniku przez liczbę wierszy zamiast przez łączną liczbę obserwacji. Zdarza się też, że zapomina się o częstościach. W tabelach z klasami dochodzi jeszcze to, że średnia jest tylko oszacowaniem, ponieważ dokładne wartości w obrębie klasy są nieznane. Kto uzna wynik za dokładny, nie zauważy tej różnicy.

Zadania na ten temat występują w trzech formach:

  • Średnia danych pogrupowanych: prawda czy fałsz: Sprawdza się, czy stwierdzenia dotyczące średniej są prawdziwe.
  • Oszacowanie średniej z tabeli częstości z klasami: Średnia jest szacowana na podstawie klas.
  • Średnia danych pogrupowanych: wybierz wynik: Spośród kilku podanych informacji wybiera się pasujący wynik.

Powiązanie z podstawą programową: znać i obliczać miary statystyczne (BfKA);

Typy zadań: Średnia z tabeli liczebności (dane pogrupowane) · Średnia z danych pogrupowanych: prawda czy fałsz · Średnia z danych pogrupowanych: wybierz wynik · Średnia z danych pogrupowanych: znajdź błąd

Niezależne zdarzenia w rachunku prawdopodobieństwa

Twoje dziecko uczy się sprawdzać, czy dwa zdarzenia są od siebie niezależne, oraz wyznaczać prawdopodobieństwo, że oba zajdą jednocześnie.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko pracuje z prawdopodobieństwami zdarzeń, które się wzajemnie nie wpływają, na przykład dwa niezależne rzuty monetą. Przy tym wyjaśnia pojęcia rachunku prawdopodobieństwa i korzysta z ich własności. Podstawa programowa nie podaje dla tego tematu zakresu liczbowego, dlatego ten opis opiera się na typach zadań, które faktycznie pojawiają się w tej klasie w materiałach drukowanych.

Typową pułapką jest to, że niezależny w życiu codziennym rozumie się inaczej niż w matematyce. Wiele dzieci myli niezależność ze zdarzeniami wykluczającymi się, czyli takimi, które nie mogą zajść jednocześnie. Kto najpierw nie sprawdzi, czy zdarzenia na siebie wpływają, łatwo wybiera błędny rachunek.

Typowe zadania w tej klasie wyglądają tak:

  • Zdarzenia niezależne: Państwa dziecko wybiera odpowiednią wartość dla P(A ∩ B), czyli prawdopodobieństwa, że oba zdarzenia zajdą jednocześnie.
  • Niezależność stochastyczna: Państwa dziecko sprawdza, czy dwa zdarzenia są stochastycznie niezależne.

Powiązanie z podstawą programową: wyjaśniać pojęcia rachunku prawdopodobieństwa oraz opisywać ich własności i stosować je;

Typy zadań: Niezależność zdarzeń · Zdarzenia niezależne: wybierz P(A ∩ B)

Pozostałe typy zadań

Pozostałe typy zadań

typów zadań: 25Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typy zadań: Długość przeciwprostokątnej: dane zbędne (kl. 7–8) · Oblicz przeciwprostokątną (kl. 7–9) · Oblicz przyprostokątną (kl. 7–9) · Przeciwprostokątna i liczba: porównaj (kl. 7–8) · Przeciwprostokątna — wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Przeciwprostokątna: dane zbędne (kl. 9) · Twierdzenie Pitagorasa krok po kroku (kl. 7–8) · Twierdzenie Pitagorasa: czy trójkąt jest prostokątny (kl. 7–9) · Twierdzenie Pitagorasa: dokończ zdanie (kl. 7–8) · Twierdzenie Pitagorasa: oceń dwa zdania (kl. 7–8) · Twierdzenie Pitagorasa: przyprostokątna — prawda czy fałsz (kl. 8) · Twierdzenie Pitagorasa: znajdź błąd (kl. 8) · Trapez równoramienny: pole z wysokością z Pitagorasa (kl. 7–8) · Twierdzenie Pitagorasa: o ile krócej na skos (kl. 7–8) · Pitagoras w praktyce: bok trójkąta prostokątnego (kl. 8–9) · Brakujący wykładnik — działania na potęgach (kl. 7–8) · Mnożenie potęg: wybierz wykładnik (kl. 7–8) · Potęga potęgi: wybierz wykładnik (kl. 7–8) · Działania na potęgach: dokończ zdanie (kl. 7–8) · Objętości prostopadłościanu i sześcianu: porównaj (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego krok po kroku (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego: dane zbędne (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego: wybierz wynik (kl. 7–8) · Pole powierzchni graniastosłupa trójkątnego (kl. 7–8) · Pole powierzchni graniastosłupa: wybierz wynik (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego w praktyce (kl. 7–8) · Prostopadłościenny pojemnik: ile litrów wody (kl. 7–8) · Pudełko bez pokrywki: ile materiału (kl. 7–8) · Ściany sali w kształcie prostopadłościanu: pole do malowania (kl. 7–8) · Objętość ostrosłupa (kl. 8) · Objętość ostrosłupa krok po kroku (kl. 8) · Objętość ostrosłupa: dane zbędne (kl. 8) · Objętość ostrosłupa: wybierz wynik (kl. 8) · Pole powierzchni ostrosłupa (kl. 8) · Ostrosłup: brakująca wysokość (kl. 8) · Pole powierzchni ostrosłupa: wybierz wynik (kl. 8) · Suma oczek na dwóch kostkach (kl. 8) · Dwa losowania ze zwracaniem (kl. 8) · Dwa losowania: prawda czy fałsz (kl. 8) · Dwa losowania: znajdź błąd (kl. 8) · Dwie kostki: która suma jest bardziej prawdopodobna (kl. 8) · Suma oczek na dwóch kostkach: wybierz wynik (kl. 8) · Histogram: ile w przedziale? (kl. 6) · Wykres kropkowy: ile pomiarów? (kl. 6) · Wykres kropkowy: najczęstsza wartość (kl. 6) · Histogram: ile mniejszych niż… (kl. 6) · Wykres kropkowy – dominanta: wstaw znak (kl. 6) · Wykres kropkowy – dominanta: znajdź błąd (kl. 6) · Wykres kropkowy: dominanta — prawda czy fałsz (kl. 6) · Wykres kropkowy: ile pomiarów — wybierz (kl. 6) · Wykres kropkowy: rozstęp (kl. 6) · Wykres pudełkowy: rozstęp (kl. 6) · Wykres pudełkowy: rozstęp międzykwartylowy (kl. 6) · Cosinus w trójkącie prostokątnym: prawda czy fałsz · Cosinus w trójkącie prostokątnym: znajdź błąd · Przyprostokątna naprzeciw kąta · Przyprostokątna przy kącie · Sinus w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość · Tangens w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość · Trygonometria w terenie: wysokość przy kącie 30° · Pole równoległoboku z sinusem · Pole równoległoboku z sinusem: prawda czy fałsz · Pole równoległoboku z sinusem: wybierz odpowiedź · Pole równoległoboku z sinusem: znajdź błąd · Liczba z przedziału malenia funkcji: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Liczba z przedziału malenia funkcji: znajdź błąd (kl. 12–13) · Wartość maksimum lokalnego: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Wartość maksimum lokalnego: znajdź błąd (kl. 12–13) · Liczba z przedziału malenia funkcji: wybierz odpowiedź (kl. 12–13) · Liczba z przedziału wzrostu funkcji: wybierz odpowiedź (kl. 12–13) · Maksimum lokalne (kl. 12–13) · Minimum lokalne (kl. 12–13) · Przedział malenia funkcji (kl. 12–13) · Przedziały wzrostu funkcji (kl. 12–13) · Wartość maksimum lokalnego: wybierz odpowiedź (kl. 12–13) · Wartość minimum lokalnego: wybierz odpowiedź (kl. 12–13) · Punkt leżący na płaszczyźnie (kl. 12–13) · Równanie płaszczyzny: z punktu i wektora normalnego (kl. 12–13) · Odległość punktu od płaszczyzny (kl. 12–13) · Wzajemne położenie dwóch płaszczyzn (kl. 12–13) · Punkt na płaszczyźnie: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Punkt na płaszczyźnie: wstaw znak (kl. 12–13) · Punkt na płaszczyźnie: wybierz wynik (kl. 12–13) · Punkt na płaszczyźnie: znajdź błąd (kl. 12–13) · Płaszczyzna przez punkt: wybierz wynik (kl. 12–13) · Dwa wykresy pudełkowe: prawda czy fałsz · Dwa wykresy pudełkowe: wstaw znak · Dwa wykresy pudełkowe: znajdź błąd · Położenie dwóch zbiorów na wykresach pudełkowych · Rozrzut dwóch zbiorów na wykresach pudełkowych · Wykres kropkowy: pięć liczb wykresu pudełkowego · Dwa wykresy pudełkowe: wybierz różnicę median · Obserwacja odstająca: średnia i mediana · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: prawda czy fałsz · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: wstaw znak · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: wybierz odpowiedź · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: znajdź błąd · Szkic wykresu funkcji kwadratowej · Druga współrzędna wierzchołka paraboli: wybierz odpowiedź

Tak wygląda zadanie

Rozwiąż równanie.

√(x + 5) = 2

Odpowiedź: −1

Na rysunku jest cały wykres funkcji f. Odczytaj jej zbiór wartości i zapisz go w postaci przedziału.

y = f(x)

Odpowiedź: (0; 1 ⟩

Kąt środkowy ma podaną miarę. Oblicz miarę kąta wpisanego opartego na tym samym łuku.

184°

Odpowiedź: 92

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Upraszczanie pierwiastków: wyciąganie czynników przed pierwiastek

Dziecko uczy się upraszczać wyrażenia z pierwiastkami, wyciągając przed pierwiastek czynnik, który jest kwadratem liczby naturalnej, na przykład √12 = 2√3.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Ramowy plan nauczania opisuje zakresy liczbowe oraz rachunki na nich dla całej szkoły maturalnej. Dla tej klasy zadania pokazują przede wszystkim jedno: dziecko potrafi częściowo wyciągnąć pierwiastek z wyrażenia z pierwiastkiem, w którym pod znakiem pierwiastka stoi liczba całkowita. Szuka w niej czynnika, którego pierwiastek można obliczyć dokładnie (np. 4 lub 9), wyciąga ten pierwiastek przed znak i zostawia resztę pod pierwiastkiem. Tak √48 staje się 4√3.

Typowy błąd dotyczy wyciąganego czynnika. Przy √12 = √(4·3) = 2√3 wiele dzieci pisze 4√3, ponieważ po prostu stawia 4 przed pierwiastkiem. Przed znak wychodzi tylko pierwiastek z 4, czyli 2. Innym częstym błędem jest dodawanie pierwiastków pojedynczo: √9 + √16 to 3 + 4 = 7, a nie √25 = 5. Takie błędy pokazują, że dziecko zna regułę, ale nie stosuje jej pewnie.

Zadania w tej klasie występują w czterech formach, które pojawiają się także w drukowanych kartach pracy z rozwiązaniami:

  • Częściowe wyciąganie pierwiastka: Wyrażenie z pierwiastkiem upraszcza się tak bardzo, jak to możliwe.
  • Wyciąganie czynnika spod pierwiastka: wybierz odpowiedź: Spośród kilku możliwości wybiera się poprawny uproszczony wynik.
  • Wyciąganie czynnika spod pierwiastka: prawda czy fałsz: Oceniane są podane przekształcenia, a dziecko przy błędach uzasadnia, co jest nie tak.
  • Częściowe wyciąganie pierwiastka: brakujący czynnik: W równaniu typu √72 = 6·√■ wyznacza się brakującą liczbę (tutaj 2).

Powiązanie z podstawą programową: charakteryzować liczby naturalne, całkowite, wymierne i rzeczywiste, wykonywać na nich działania oraz nazywać ich własności (BfKA).

Typy zadań: Wyłącz czynnik przed pierwiastek (kl. 7–8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: znajdź błąd (kl. 8) · Wyłączanie czynnika spod pierwiastka: brakujący czynnik (kl. 8)

Zamiana ułamków dziesiętnych okresowych na ułamki zwykłe

Uczysz się zapisywać okresowy ułamek dziesiętny, na przykład 0,333…, jako ułamek zwykły i dzięki temu pokazywać, że także on jest liczbą wymierną.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń zamienia okresowy ułamek dziesiętny, czyli liczbę, w której cyfry po przecinku się powtarzają (na przykład 0,333… lub 0,181818…), na ułamek zwykły. Pokazuje w ten sposób, że takie liczby są wymierne, czyli można je zapisać jako ułamek. Podstawa programowa opisuje liczby wymierne dla całego etapu; dla tej klasy konkretnie oznacza to, czego wymagają zadania ćwiczeniowe: zamianę okresowych ułamków dziesiętnych na ułamki zwykłe.

Typowym błędem jest niezauważenie okresu i odczytanie liczby jak zwykłego ułamka dziesiętnego. Z 0,333… robi się wtedy błędnie 0,3 lub 3/10. Często pomija się też długość okresu: w 0,181818… powtarzają się dwie cyfry, a kto liczy tylko z 10, nie dojdzie do poprawnego wyniku.

Na kartach pracy są trzy typy zadań:

  • Zapisz okresowy ułamek dziesiętny jako ułamek: Liczbę zamienia się bezpośrednio na ułamek.
  • Okresowy ułamek dziesiętny na ułamek: wybierz ułamek: Spośród kilku propozycji wybiera się pasujący ułamek.
  • Okresowy ułamek dziesiętny: wybierz czynnik: Wybiera się odpowiedni czynnik, dzięki któremu można przygotować zamianę.

Do wszystkich kart pracy są dostępne rozwiązania, dzięki czemu rodzice mogą prześledzić tok obliczeń.

Powiązanie z podstawą programową: charakteryzować liczby naturalne, całkowite, wymierne i rzeczywiste, wykonywać na nich działania oraz nazywać ich własności (BfKA).

Typy zadań: Ułamek okresowy na zwykły: wybierz ułamek (kl. 7–8) · Ułamek okresowy: wybierz mnożnik (kl. 7–8) · Zamień ułamek okresowy na zwykły (kl. 7–8)

Budowanie wyrażenia z zapisu słownego

Uczysz się tłumaczyć opis z zadania tekstowego, na przykład „o 5 większe niż trzykrotność”, na wyrażenie algebraiczne ze zmiennymi.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczennica lub uczeń tłumaczy sytuację z życia opisaną słownie na wyrażenie z zmiennymi. Plan nauczania wymienia jako cel formalizowanie zależności z kontekstu i zapisywanie ich w postaci wyrażeń. Punkt planu nie podaje konkretnego zakresu liczb. Dlatego ważne jest przede wszystkim samo tłumaczenie, a nie wielkość liczb.

Typowy błąd pojawia się, gdy myli się kolejność słów z kolejnością działań. Przy „o 5 większe niż trzykrotność liczby” niektórzy zapisują 3(x + 5) zamiast 3x + 5, ponieważ łączą 5 najpierw z liczbą. Także „mniej niż” odwraca kolejność: „x mniej niż 3” daje x − 3, a nie 3 − x. Język często podaje najpierw wartość porównawczą, lecz obliczenie zaczyna się od wielkości, do której odnosi się dane.

Na lekcjach spotkasz przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Ułożenie wyrażenia: o … większe niż wielokrotność
  • Ułożenie wyrażenia z dwiema zmiennymi
  • Wyrażenie ze słów: oblicz wartość, czyli ułóż wyrażenie, a następnie oblicz je dla danej liczby
  • Wyrażenie ze słów: wybierz wartość, czyli wybierz pasujące wyrażenie lub wartość
  • Instrukcja słowna: mniej niż iloczyn, czyli wybierz pasującą odpowiedź

Powiązanie z podstawą programową: formalizować zależności z rzeczywistości i wyrażać je w postaci wyrażeń algebraicznych (BfKA, BNE);

Typy zadań: Wyrażenie słowne: o tyle mniej: wybierz odpowiedź (kl. 5–7) · Wyrażenie ze słów: oblicz wartość (kl. 5–7) · Zapisz wyrażenie dwóch zmiennych (kl. 7–8) · Zapisz wyrażenie: o ile większa od krotności (kl. 7–8) · Wyrażenie ze słów: wybierz wartość (kl. 5–7)

Przekształcanie wzorów tak, aby wyznaczyć jedną literę

Dziecko uczy się przekształcać prostą formułę tak, aby szukana wielkość została sama po jednej stronie znaku równości, czyli aby pożądana litera stała sama na jednej stronie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się przekształcać wzór z kontekstu zadania tak, aby jedna określona litera stała sama, na przykład x. Dzięki temu może wykorzystać tę samą zależność, by obliczyć wielkość, która jest szukana. Wymagania dla tego etapu nie podają konkretnego zakresu liczb, dlatego nie jest on tutaj podawany. Zadania pokazują, jaki rodzaj przekształcenia jest wymagany.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy litera występuje we wzorze wieloetapowym. Przy y = 2x + 3

Powiązanie z podstawą programową: formalizować zależności z rzeczywistości i wyrażać je w postaci wyrażeń algebraicznych (BfKA, BNE);

Typy zadań: Przekształcanie wzoru: wybierz wartość x (kl. 7–8) · Wzór: składnik z x: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Wzór: wartość po przekształceniu (kl. 7–8) · Przekształć wzór i wyznacz x (kl. 7–8)

Tłumaczenie zadań tekstowych na równania

Twoje dziecko uczy się przekładać treść zadania tekstowego na równanie z jedną niewiadomą i rozwiązywać to równanie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko potrafi ująć w równanie zależność opisaną słownie i je rozwiązać. Podstawa programowa wymaga wyrażania zależności z zadań tekstowych za pomocą równań i układów równań. Dostępne tutaj zadania operują jednak jedną niewiadomą, a podstawa programowa dla tego punktu nie podaje konkretnego zakresu liczbowego.

Typowy błąd tkwi w tłumaczeniu zależności słownej. Z zdania „trzy mniej niż pewna liczba” łatwo powstaje wtedy 3 − x zamiast x − 3, ponieważ kolejność w zdaniu nie odpowiada kolejności działań. Drugi częsty błąd: w zadaniach z wartością początkową zapomina się o niej, przez co równanie opisuje tylko zmianę. Dziecko wtedy liczy poprawnie, ale wybrało błędny sposób rozwiązania.

Do każdego tematu dostępne są drukowane karty pracy z rozwiązaniami. Do tej umiejętności należą m.in. następujące formy zadań:

  • Równanie z tekstu: jaką liczbę pomyślano – Zabawa myślowa zostaje zapisana jako równanie i rozwiązana.
  • Równanie z wartością początkową: zadanie z treścią – Historia z wartością początkową zostaje zapisana w postaci równania.
  • Równanie z niewiadomą: wybierz odpowiedź – Spośród kilku podanych rozwiązań wybiera się właściwe.
  • Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz – Podana wartość zostaje sprawdzona pod kątem tego, czy spełnia równanie.

Powiązanie z podstawą programową: formalizować zależności z życia codziennego i wyrażać je w postaci równań i układów równań (BfKA, ERZR);

Typy zadań: Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: znajdź błąd (kl. 5–6) · Równanie z treści: jaką liczbę pomyślano (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą na początku: z treścią (kl. 5–6)

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW TRZECH RÓWNAŃ Z TRZEMA NIEWIADOMYMI

Dziecko uczy się rozwiązywać układ trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi, sprytnie łącząc równania ze sobą, aż wartości niewiadomych staną się znane.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 2 dziecko pracuje z układami równań złożonymi z trzech równań i trzech niewiadomych, na przykład x, y i z. Podstawa programowa ogólnie wymaga rozwiązywania różnych rodzajów układów równań. Konkretnego zakresu liczb wymagania w tym miejscu nie podają; zadania z tego zakresu pokazują jednak ich formę.

Typowa jest metoda Gaussa: łączy się równania tak, aby jedna niewiadoma zniknęła, aż pozostanie tylko jedna. Następnie znalezioną wartość wstawia się do pozostałych równań.

Częsty błąd pojawia się przy dodawaniu lub odejmowaniu dwóch równań. Wtedy jedna strona zostaje przekształcona tylko częściowo, na przykład gdy przy znaku minus przeoczy się zmianę znaku. Wówczas poszukiwana niewiadoma nie znika i wynik jest błędny. Działanie musi objąć każdy składnik równania, także liczbę po prawej stronie.

Zadania w tym zakresie mają trzy formy:

  • Liniowy układ równań z trzema niewiadomymi: Dziecko rozwiązuje układ i wyznacza wszystkie trzy wartości.
  • Trzy równania, wartość x: wybierz: Spośród podanych możliwości wybiera się poprawną wartość x.
  • Trzy równania, wartość x: prawda/fałsz: Podaną wartość x ocenia się jako prawidłową lub nieprawidłową. Jednym ze sposobów sprawdzenia jest podstawienie tej wartości do równań.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Układ trzech równań (kl. 11–12) · Układ trzech równań, wartość x: prawda/fałsz (kl. 11–12) · Układ trzech równań, wartość x: wstaw znak (kl. 11–12) · Układ trzech równań, wartość x: wybierz (kl. 11–12) · Układ trzech równań, wartość x: znajdź błąd (kl. 11–12)

Zrozumienie krzywych sinusoidy i cosinusoidy na wykresie

Dziecko uczy się opisywać właściwości wykresów funkcji sinus i kosinus oraz swobodnie z nimi pracować: odczytuje z wykresu okres, zbiór wartości, wartości funkcji i miejsca zerowe. Punkt programu nauczania nie podaje odrębnego zakresu liczbowego, dlatego wymagany poziom widoczny jest przede wszystkim w poleceniach zadań.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typowy błąd dotyczy okresu. Wiele dzieci mierzy odległość między dwoma miejscami zerowymi i uznaje ją za okres. Okres to jednak odległość, po której wykres dokładnie się powtarza, na przykład od jednego maksimum do następnego. W zbiorze wartości często dochodzi do pomylenia osi: dziecko odczytuje wartości na poziomej osi, chociaż pytanie dotyczy wartości y.

Zadania do tego tematu to wydrukowane karty pracy z rozwiązaniami. Występują na przykład jako:

  • Okres funkcji trygonometrycznej na podstawie wykresu
  • Zbiór wartości sinusoidy na podstawie wykresu
  • Wartość funkcji trygonometrycznej na podstawie wykresu
  • Wartość sinusoidy na podstawie wykresu: wybierz odpowiedź
  • Wartość sinusoidy na podstawie wykresu: prawda czy fałsz
  • Wykres trygonometryczny: ile miejsc zerowych?

Powiązanie z podstawą programową: opisywać własności funkcji elementarnych i elastycznie się nimi posługiwać (BfKA);

Typy zadań: Wartość funkcji trygonometrycznej z wykresu (kl. 11) · Asymptota wykresu funkcji tangens (kl. 11–12) · Okres funkcji tangens z wykresu (kl. 11–12) · Okres funkcji trygonometrycznej z wykresu (kl. 11) · Okres tangensa z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 11–12) · Wartość sinusoidy z wykresu: prawda czy fałsz (kl. 11) · Wartość sinusoidy z wykresu: wstaw znak (kl. 11) · Wartość sinusoidy z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 11) · Wartość sinusoidy z wykresu: znajdź błąd (kl. 11) · Wykres trygonometryczny: ile miejsc zerowych? (kl. 11) · Zbiór wartości sinusoidy z wykresu (kl. 11)

Granice: Do jakiej wartości zbliża się funkcja?

Państwa dziecko uczy się określać, do jakiej wartości zbliża się funkcja w danym punkcie, i w ten sposób opisuje jej zachowanie w tym miejscu.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania jest napisane, że uczniowie badają zachowanie asymptotyczne funkcji. Punkt programu nie podaje zakresu liczbowego ani rodzaju funkcji. Dlatego można wiarygodnie opisać tylko to, co pokazują szablony zadań z tego działu dla klasy 2: w centrum znajduje się granica w danym punkcie, czyli wartość, do której zbliżają się wartości funkcji, gdy wartości x zbliżają się do tego punktu.

Typowy błąd polega na tym, że podstawia się ten punkt do funkcji i uznaje wynik za granicę. Jest to prawdziwe tylko wtedy, gdy funkcja jest w tym punkcie określona i zachowuje się tam regularnie. Jeśli punkt jest niedozwolony, na przykład z powodu dzielenia przez zero, podstawianie nie pomaga, ponieważ chodzi o zbliżanie się do punktu, a nie o wartość funkcji w tym punkcie.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Granica funkcji w punkcie: Dziecko wyznacza wartość, do której zbliża się funkcja w podanym punkcie.
  • Granica funkcji: wybierz odpowiedź: Spośród kilku propozycji wybiera się poprawną granicę.
  • Granica funkcji: prawda czy fałsz: Ocenia się podane stwierdzenia dotyczące granicy.

Karty pracy do tego tematu można wydrukować i zawierają rozwiązania, dzięki czemu sami mogą Państwo sprawdzić odpowiedzi dziecka.

Powiązanie z podstawą programową: badać zachowanie asymptotyczne funkcji (EZR, blok do wyboru).

Typy zadań: Granica funkcji w punkcie (kl. 12–13) · Granica funkcji w punkcie: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Granica funkcji w punkcie: wstaw znak (kl. 12–13) · Granica funkcji w punkcie: znajdź błąd (kl. 12–13) · Granica funkcji w punkcie: wybierz odpowiedź (kl. 12–13)

Granica ciągu: dokąd dąży ciąg liczbowy?

Uczysz się określać, do jakiej wartości zbliżają się wyrazy ciągu ułamkowego, gdy numer n staje się coraz większy.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby badać zachowanie asymptotyczne funkcji, czyli pytać, do czego zbliża się wyrażenie, gdy zmienna staje się bardzo duża. Na tym poziomie oznacza to dla ciągów konkretnie: przy ciągach ułamkowych wyznaczasz granicę, czyli wartość, do której zbliżają się wyrazy dla bardzo dużych n. Program nauczania nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczb.

Typowy błąd: podstawiasz jedną wartość za n, na przykład n = 10, i uważasz wynik za granicę. Ta wartość pokazuje jednak tylko jeden wyraz ciągu, a nie zachowanie dla coraz większych n. Równie częste jest założenie, że ułamek z n w liczniku zawsze staje się nieskończenie duży, nawet gdy mianownik również rośnie. Decydujące jest to, która potęga n rośnie najszybciej w liczniku i w mianowniku.

W zadaniach do tego tematu znajdziesz następujące typy:

  • Granica ciągu ułamkowego: Obliczasz granicę danego ciągu ułamkowego.
  • Granica ciągu wymiernego: wybierz odpowiedź: Wybierasz właściwą granicę spośród kilku propozycji.
  • Granica ciągu wymiernego: prawda lub fałsz: Decydujesz, czy stwierdzenia o granicy są prawdziwe.

Wszystkie zadania są dostępne jako wydrukowane karty pracy z rozwiązaniami, dzięki czemu możesz samodzielnie sprawdzać swoje wyniki.

Powiązanie z podstawą programową: badać zachowanie asymptotyczne funkcji (EZR, blok do wyboru).

Typy zadań: Granica ciągu wymiernego: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Granica ciągu wymiernego: znajdź błąd (kl. 11–13) · Granica ciągu wymiernego (kl. 11–13) · Granica ciągu wymiernego: wybierz odpowiedź (kl. 11–13)

Nachylenie stycznej z pochodnej

Twoje dziecko uczy się wyznaczać nachylenie wykresu funkcji w określonym punkcie za pomocą pochodnej, a dzięki temu znajdować styczną w tym punkcie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się interpretować pochodną funkcji na różne sposoby. Jednym z nich jest interpretacja geometryczna: wartość pochodnej w danym punkcie określa, jak stromo wykres biegnie w tym miejscu. Z tym nachyleniem można wyznaczyć styczną do wykresu w danym punkcie. Podstawa programowa nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczb, lecz opisuje zrozumienie tego pojęcia.

Typowym błędem jest pomylenie wartości funkcji z pochodną. Odczytuje się wartość y wykresu w danym punkcie i traktuje ją jako nachylenie albo podstawia wartość funkcji tam, gdzie chodzi o pochodną. Wartość funkcji opisuje wysokość punktu, natomiast pochodna opisuje nachylenie w tym miejscu. Często zapomina się także o tym, że styczna przechodzi przez punkt styczności leżący na wykresie.

Zadania w tym dziale występują w czterech formach:

  • Styczna do wykresu funkcji: Dziecko wyznacza styczną w danym punkcie.
  • Punkt przecięcia stycznej z osią: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się poprawną wartość wyrazu wolnego stycznej.
  • Nachylenie stycznej: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się poprawne nachylenie.
  • Nachylenie stycznej, prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza, czy podane zdanie dotyczące nachylenia jest prawdziwe.

Powiązanie z podstawą programową: interpretować pojęcie pochodnej funkcji na różne sposoby (BfKA);

Typy zadań: Styczna do paraboli krok po kroku (kl. 11–13) · Współczynnik kierunkowy stycznej: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Współczynnik kierunkowy stycznej: wstaw znak (kl. 11–13) · Współczynnik kierunkowy stycznej: znajdź błąd (kl. 11–13) · Styczna do wykresu funkcji (kl. 11–13) · Współczynnik kierunkowy stycznej: wybierz odpowiedź (kl. 11–13) · Wyraz wolny stycznej: wybierz odpowiedź (kl. 11–13)

Wnioskowanie o funkcji f na podstawie wykresu jej pochodnej

Dziecko odczytuje z wykresu f′, gdzie f rośnie lub maleje oraz gdzie f ma ekstrema.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby pojęcie pochodnej interpretować na różne sposoby i analizować własności funkcji za pomocą rachunku różniczkowego. Nie określa ona zakresu liczbowego. Zadania z tego działu pokazują jednak, co konkretnie się ćwiczy:

  • odczytywanie znaku f′ z wykresu f′ (dodatni, ujemny lub zerowy),
  • wnioskowanie na tej podstawie o wzroście i spadku f,
  • znajdowanie miejsc zerowych f′ na wykresie i rozpoznawanie, czy w tym punkcie f ma ekstremum.

Typowym błędem jest odczytywanie wykresu f′ tak, jakby był wykresem f. Wysokość wykresu f′ nie jest jednak wysokością f, lecz współczynnikiem kierunkowym (nachyleniem) f. Podobnie miejsce zerowe f′ nie jest automatycznie ekstremum: decyduje o tym, czy znak f′ w tym punkcie się zmienia.

W praktyce temat pojawia się w zadaniach typu Znak pochodnej na podstawie wykresu, Monotoniczność z wykresu pochodnej lub Ekstremum z wykresu pochodnej. Występują też warianty w formie prawda czy fałsz oraz wybierz odpowiedź, na przykład przy Ekstremum z wykresu f′ lub Odczytywanie miejsca zerowego pochodnej.

Powiązanie z podstawą programową: interpretować pojęcie pochodnej funkcji na różne sposoby (BfKA);
Powiązanie z podstawą programową: Analizować charakterystyczne własności funkcji i ich wykresów za pomocą narzędzi rachunku różniczkowego (BfKA, BNE, PB);

Typy zadań: Miejsce zerowe pochodnej z wykresu: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Miejsce zerowe pochodnej z wykresu: znajdź błąd (kl. 11–13) · Ekstremum z wykresu pochodnej: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Ekstremum z wykresu pochodnej: wstaw znak (kl. 11–13) · Ekstremum z wykresu pochodnej: znajdź błąd (kl. 11–13) · Miejsca zerowe pochodnej z wykresu funkcji (kl. 11–13) · Miejsce zerowe pochodnej z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 11–13) · Znak pochodnej z wykresu funkcji: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Znak pochodnej z wykresu funkcji: wstaw znak (kl. 11–13) · Znak pochodnej z wykresu funkcji: znajdź błąd (kl. 11–13) · Ekstremum z wykresu pochodnej (kl. 11–13) · Ekstremum z wykresu pochodnej: wybierz odpowiedź (kl. 11–13) · Monotoniczność z wykresu pochodnej (kl. 11–13) · Monotoniczność z wykresu pochodnej: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Monotoniczność z wykresu pochodnej: wstaw znak (kl. 11–13) · Monotoniczność z wykresu pochodnej: znajdź błąd (kl. 11–13) · Znak pochodnej z wykresu funkcji (kl. 11–13) · Znak pochodnej z wykresu funkcji: wybierz odpowiedź (kl. 11–13)

Pochodne funkcji: reguła iloczynu i reguła łańcuchowa

Dziecko uczy się wyznaczać pochodną danej funkcji, nawet gdy występują iloczyny lub funkcje złożone, oraz obliczać wartość pochodnej w wybranym punkcie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko różniczkuje funkcje, stosując regułę potęgowania dla wielomianów, regułę iloczynu dla iloczynów dwóch funkcji oraz regułę łańcuchową dla funkcji złożonych. Następnie podstawia wartość w wybranym punkcie i w ten sposób wyznacza wartość pochodnej.

Typowy błąd dotyczy reguły iloczynu: wiele osób po prostu mnoży pochodną przez pochodną, czyli f′ · g′, zamiast obliczać f′ · g + f · g′. Przy regule łańcuchowej często zapomina się o pochodnej wewnętrznej, ponieważ różniczkuje się tylko funkcję zewnętrzną. Oba błędy powstają dlatego, że różniczkowanie sumy lub prostej potęgi wydaje się intuicyjne, a dodatkowe kroki łatwo pominąć.

Zadania w tym dziale mają zazwyczaj następującą postać:

  • Reguła iloczynu: różniczkowanie iloczynu dwóch funkcji
  • Reguła łańcuchowa: różniczkowanie funkcji złożonej
  • Pochodna wielomianu: różniczkowanie wielomianu wyraz po wyrazie
  • Wartość pochodnej w punkcie: obliczanie pochodnej w zadanym punkcie
  • Wybór wartości pochodnej lub prawda czy fałsz: wybór wartości pochodnej spośród podanych możliwości albo sprawdzenie stwierdzenia na jej temat

Karty pracy nadają się do wydruku i zawierają rozwiązania, dzięki czemu można prześledzić kolejne kroki obliczeń.

Powiązanie z podstawą programową: wyznaczać pochodne funkcji (BfKA);

Typy zadań: Pochodna wielomianu (kl. 11–13) · Wartość pochodnej w punkcie (kl. 11–13) · Wartość pochodnej w punkcie: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Wartość pochodnej w punkcie: wstaw znak (kl. 11–13) · Wartość pochodnej w punkcie: wybierz wynik (kl. 11–13) · Wartość pochodnej w punkcie: znajdź błąd (kl. 11–13) · Pochodna funkcji złożonej (kl. 11–13) · Pochodna iloczynu (kl. 11–13) · Pochodna: brakujący współczynnik (kl. 11–13) · Punkt o danej pochodnej: pytanie odwrotne (kl. 11–13) · Wartości pochodnej: porównaj (kl. 11–13) · Wartości pochodnej: uporządkuj (kl. 11–13) · Wartość pochodnej: dane zbędne (kl. 11–13)

Pole pod parabolą

Dziecko uczy się obliczać pole między parabolą a osią x za pomocą całki oznaczonej oraz wyjaśniać, co oznacza ta wartość.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi obliczyć pole obszaru, który parabola ogranicza z osią x między dwoma punktami, oraz sformułować własnymi słowami znaczenie całki oznaczonej. Podstawa programowa nie podaje dla tego punktu zakresu liczb, a zadania tego działu dotyczą wyłącznie pól pod parabolą.

Typowy błąd: gdy część paraboli leży pod osią x, wkład tej części w całkę liczy się ze znakiem ujemnym. Kto po prostu oblicza całkę na całym przedziale, otrzymuje więc różnicę pól części, a nie całe pole. Zwykle wynika to stąd, że całka jako bilans pól ze znakami nie jest jeszcze dobrze zrozumiana.

Zadania w tym dziale występują w trzech formach:

  • Pole pod parabolą: Dziecko oblicza pole dla podanych granic.
  • Pole pod parabolą: wybierz odpowiedź: Spośród kilku propozycji wybiera się prawidłowe pole.
  • Pole pod parabolą: prawda czy fałsz: Stwierdzenia dotyczące pola ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.

Karty pracy mają rozwiązania, dzięki czemu dziecko może samodzielnie sprawdzić swoje wyniki.

Powiązanie z podstawą programową: formułować znaczenie i interpretację całki oznaczonej;
Powiązanie z podstawą programową: ustanawiać związek między pochodną a całką za pomocą twierdzenia podstawowego rachunku różniczkowego i całkowego;
Powiązanie z podstawą programową: wykorzystywać rachunek całkowy do rozwiązywania problemów w różnych dziedzinach (BNE, PB, WP).

Typy zadań: Pole pod parabolą (kl. 12–13) · Pole pod parabolą: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Pole pod parabolą: znajdź błąd (kl. 12–13) · Pole pod parabolą: wybierz odpowiedź (kl. 12–13)

Funkcje pierwotne i całki oznaczone

Twoje dziecko uczy się wyznaczać funkcję pierwotną danej funkcji, a dzięki temu także obliczać proste całki oznaczone.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się wyznaczać funkcję pierwotną dla danej funkcji. Program nauczania nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczb ani typu funkcji. Jakie funkcje występują w zadaniach, pokazują same zadania. Dodatkowo zadania ćwiczą obliczanie całek oznaczonych, czyli wartości między dwiema granicami.

Typowe błędy wynikają z samych pojęć. Wiele dzieci myli różniczkowanie z wyznaczaniem funkcji pierwotnej albo nie sprawdza przez różniczkowanie, czy wynik jest poprawny. Często zapomina się też o stałej C. Przy całce oznaczonej granice są często zamieniane, czyli liczy się F(a) − F(b) zamiast F(b) − F(a).

Zadania w tym temacie występują w czterech formach:

  • Funkcja pierwotna: prawda czy fałsz – Dziecko sprawdza, czy dana funkcja jest funkcją pierwotną innej funkcji. Pomocne jest tu różniczkowanie jako kontrola.
  • Funkcja pierwotna – Dziecko wyznacza funkcję pierwotną dla danej funkcji.
  • Całka oznaczona – Dziecko oblicza wartość całki między dwiema granicami.
  • Całka oznaczona: wybór wyniku – Dziecko wybiera właściwy wynik spośród kilku podanych.

Do tych zadań istnieją karty pracy do wydrukowania z rozwiązaniami, dzięki którym możecie dobrze prześledzić wyniki Waszego dziecka.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać funkcje pierwotne danej funkcji (BfKA);
Powiązanie z podstawą programową: ustanawiać związek między pochodną a całką za pomocą twierdzenia podstawowego rachunku różniczkowego i całkowego;

Typy zadań: Całka oznaczona (kl. 12–13) · Całka oznaczona: brakująca granica (kl. 12–13) · Całka oznaczona: wybierz wynik (kl. 12–13) · Całki oznaczone: uporządkuj (kl. 12–13) · Dwie całki oznaczone: porównaj (kl. 12–13) · Funkcja pierwotna (kl. 12–13) · Funkcja pierwotna: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Funkcja pierwotna: wstaw znak (kl. 12–13) · Funkcja pierwotna: znajdź błąd (kl. 12–13)

Objętość brył obrotowych

Dziecko uczy się obliczać objętość bryły powstałej przez obrót figury wokół osi oraz sprawdzać stwierdzenia na ten temat.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Bryła obrotowa powstaje, gdy obraca się pole pod wykresem funkcji wokół osi, na przykład jak w przypadku wazy. Dziecko wykorzystuje rachunek całkowy, aby wyznaczyć objętość takich brył. Jakie funkcje i osie występują konkretnie, pokazują szablony zadań dla tej klasy. Same punkty programu nauczania nie podają dla nich zakresu liczb.

Typowym błędem jest całkowanie samej funkcji zamiast jej kwadratu. Wtedy liczy się pole powierzchni zamiast objętości. Często dochodzi do tego zapomnienie o czynniku π. Podczas obrotu powstają kołowe krążki, których pole zależy od kwadratu promienia, i właśnie ten kwadrat musi znaleźć się w całce.

Temat pojawia się w trzech typach zadań:

  • Objętość bryły obrotowej: Oblicza się objętość bryły obrotowej.
  • Wybierz odpowiedź: Spośród kilku podanych wartości objętości wybiera się właściwą.
  • Prawda czy fałsz: Ocenia się stwierdzenia dotyczące objętości bryły obrotowej.

Powiązanie z podstawą programową: wykorzystywać rachunek całkowy do rozwiązywania problemów w różnych dziedzinach (BNE, PB, WP).

Typy zadań: Objętość bryły obrotowej (kl. 12–13) · Objętość bryły obrotowej: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Objętość bryły obrotowej: znajdź błąd (kl. 12–13) · Objętość bryły obrotowej: wybierz odpowiedź (kl. 12–13)

Obwód i pole koła

Uczysz się obliczać obwód i pole powierzchni koła oraz porównywać te dwie wielkości ze sobą.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczniowie obliczają obwód i pole powierzchni koła oraz porównują te wielkości ze sobą (punkt programu LG3.1). Program nauczania nie podaje zakresu liczbowego. Szablony zadań pokazują jednak, czego konkretnie wymaga się na tym poziomie.

Typowym błędem jest podstawienie do wzoru średnicy zamiast promienia. Wynik jest wtedy dwa razy większy niż prawidłowy lub, w odwrotnej sytuacji, dwa razy mniejszy. Często zamienia się też wzory na obwód i pole, ponieważ oba zawierają π. Kto najpierw sprawdzi, czy dana wielkość jest promieniem, czy średnicą, zwykle unika tego błędu.

Na lekcjach występują cztery typy zadań:

  • Obwód koła: obliczenie obwodu na podstawie danego promienia.
  • Pole koła: obliczenie pola na podstawie danego promienia.
  • Pole koła: wybór wyniku: wybór poprawnego wyniku spośród kilku podanych.
  • Obwód koła: wskaż liczbę przed π: wyznaczenie liczby stojącej przed π. Przy promieniu 3 cm obwód wynosi 6π cm, więc liczbą przed π jest 6.

Powiązanie z podstawą programową: obliczać różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz ustalać zależności między nimi (BfKA).

Typy zadań: Długość okręgu (kl. 7–8) · Pole koła (kl. 7–8) · Pole koła: wybierz wynik (kl. 7–8) · Długość okręgu: wybierz liczbę przed π (kl. 7–8)

Zamiana kątów na miarę łukową

Dziecko uczy się przeliczać kąty z miary stopniowej na miarę łukową i z powrotem, przy czym wartości w mierze łukowej podaje się jako wielokrotności π.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Miara łukowa to drugi sposób mierzenia kątów. Podstawa programowa wymaga w tym obszarze, aby zdefiniować funkcje trygonometryczne i opisać ich własności; przeliczanie między stopniami a miarą łukową należy do podstaw tego. Zadania w tej klasie pokazują konkretnie, co się ćwiczy: kąty podane w stopniach zamienia się na miarę łukową i odwrotnie. Zakres liczbowy nie jest w programie wymieniony. Zadania operują kątami, których miara łukowa występuje jako wielokrotność π.

Typowy błąd tkwi w współczynniku przeliczenia. Ponieważ 180° odpowiada miarze łukowej π, obowiązuje: z stopni na miarę łukową mnoży się przez π/180, z miary łukowej na stopnie przez 180/π. Często te dwa współczynniki są zamieniane miejscami albo zapomina się o π. Tak na przykład 60° błędnie zapisuje się jako 60/180 = 1/3 zamiast jako π/3. Ten błąd powstaje dlatego, że obie wielkości mają różne jednostki, dlatego współczynnik trzeba zastosować we właściwym kierunku.

Zadanie na ten temat w praktyce wygląda mniej więcej tak:

  • Stopnie na miarę łukową: Kąt jest podany w stopniach i ma zostać zapisany w mierze łukowej.
  • Miara łukowa na stopnie: Kąt w mierze łukowej zostaje przeliczony na stopnie.
  • Stopnie na miarę łukową: wybierz współczynnik przy π: Wynik wybiera się jako ułamek lub wielokrotność π, na przykład spośród kilku propozycji.
  • Miara łukowa na stopnie: wybierz wielkość: Spośród podanych wartości w stopniach wybiera się odpowiednią.
  • Stopnie na miarę łukową: prawda czy fałsz: Podane przeliczenia sprawdza się pod kątem poprawności, co utrwala posługiwanie się współczynnikiem.

Powiązanie z podstawą programową: definiować stosunki trygonometryczne i zależności trygonometryczne oraz opisywać ich własności (BfKA);

Typy zadań: Radiany na stopnie (kl. 11–12) · Radiany na stopnie: wybierz miarę (kl. 11–12) · Stopnie na radiany (kl. 11–12) · Stopnie na radiany: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Stopnie na radiany: wybierz współczynnik przy π (kl. 11–12) · Stopnie na radiany: znajdź błąd (kl. 11–12) · Kąty w mierze łukowej: uporządkuj (kl. 11–12) · Miara łukowa i stopniowa: porównaj (kl. 11–12) · Miara łukowa: brakująca miara w stopniach (kl. 11–12)

Rozwiązywanie równań trygonometrycznych

Dziecko uczy się rozwiązywać proste równania trygonometryczne i w tym celu stosuje narzędzia trygonometrii.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby za pomocą narzędzi trygonometrii rozwiązywać problemy z różnych dziedzin. Jedną z nich jest rozwiązywanie prostych równań trygonometrycznych: szukamy kąta, którego sinus, cosinus lub tangens ma daną wartość. Punkt podstawy programowej nie określa wprost, jaki zakres kątów obowiązuje, dlatego nie podajemy tutaj przedziału liczbowego.

Typowy błąd: kalkulator dla danej wartości podaje tylko jeden kąt, zazwyczaj leżący w pierwszej ćwiartce. Kto przyjmuje tę wartość bez sprawdzenia, często nie zauważa, że również inne kąty spełniają to równanie. Spojrzenie na wykres lub na okrąg jednostkowy pokazuje, czy istnieją dodatkowe rozwiązania.

W dziale Trygonometria są trzy szablony zadań na ten temat:

  • Równanie trygonometryczne: samodzielne rozwiązanie równania.
  • Równanie trygonometryczne: wybierz odpowiedź: wybór poprawnego rozwiązania spośród podanych.
  • Równanie trygonometryczne: prawda czy fałsz: sprawdzenie podanego rozwiązania i uzasadnienie, czy jest poprawne.

Karty pracy zawierają rozwiązania do sprawdzenia.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać problemy z różnych dziedzin za pomocą narzędzi trygonometrii (BfKA, BNE).

Typy zadań: Równanie trygonometryczne (kl. 11–12) · Równanie trygonometryczne: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Równanie trygonometryczne: wstaw znak (kl. 11–12) · Równanie trygonometryczne: wybierz odpowiedź (kl. 11–12) · Równanie trygonometryczne: znajdź błąd (kl. 11–12)

Wektory na siatce: rysowanie strzałek i obliczenia

Twoje dziecko uczy się odczytywać wektory jako strzałki w siatce, dodawać je i wyznaczać ich długość, zarówno rysunkowo, jak i rachunkowo.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się rozumieć wektory jako strzałki na siatce. Strzałka ma kierunek i długość i opisuje przesunięcie z jednego punktu do następnego. Zgodnie z podstawą programową Twoje dziecko ma stosować wektory graficznie i rachunkowo, czyli na rysunku i z liczbami. Podstawa programowa nie podaje dla tego punktu konkretnego zakresu liczb.

Często wektor odczytuje się jako stały punkt, a nie jako przesunięcie. Wtedy zamienia się część poziomą i pionową albo mierzy strzałkę od niewłaściwego końca. Powód: kto patrzy tylko na punkt początkowy, traci z oka kierunek ruchu.

Zadania na ten temat pokazują wektory na siatce. Typowe są:

  • określanie współrzędnych wektora na siatce
  • tworzenie sumy wektorów na siatce
  • określanie długości wektora na siatce

Niektóre zadania wymagają wybrania poprawnego wyniku spośród podanych odpowiedzi (»wybierz wynik«), inne wymagają samodzielnego rozwiązania. Do kart pracy są dołączone rozwiązania, dzięki którym możesz sprawdzić wyniki swojego dziecka.

Powiązanie z podstawą programową: Stosować wektory graficznie i rachunkowo (BfKA);

Typy zadań: Współrzędna wektora na siatce: wybierz wynik (kl. 11–12) · Współrzędne wektora z rysunku (kl. 11–12) · Długość wektora na siatce: wybierz wynik (kl. 11–12) · Długość wektora z rysunku (kl. 11–12) · Suma wektorów na siatce: wybierz wynik (kl. 11–12) · Suma wektorów z rysunku (kl. 11–12)

Obliczanie i sprawdzanie wektorów w przestrzeni

Twoje dziecko oblicza długość wektora w przestrzeni, tworzy kombinacje liniowe i sprawdza, czy dwa wektory są współliniowe.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się stosować wektory w przestrzeni, zarówno rysunkowo, jak i rachunkowo. W centrum uwagi są trzy rachunki: wyznaczanie długości wektora o trzech współrzędnych, tworzenie kombinacji liniowych (mnożenie wektorów przez liczby i dodawanie ich) oraz sprawdzanie, czy dwa wektory są kolinearne, czyli czy jeden jest wielokrotnością drugiego i czy leżą równolegle.

Typowe błędy pojawiają się często przy długości: współrzędne są dodawane zamiast podnoszone do kwadratu albo pomija się jedną z trzech współrzędnych. Przy kombinacjach liniowych często wkradają się błędy ze znakami, szczególnie przy odejmowaniu. Przy kolinearności nie wystarczy porównać tylko jednej współrzędnej: czynnik musi być taki sam dla wszystkich trzech współrzędnych.

Karty pracy do tego tematu zawierają następujące typy zadań, każdy z rozwiązaniami:

  • Długość wektora w przestrzeni oraz kwadrat długości wektora: wybór właściwego wyniku.
  • Kombinacja liniowa wektorów: wybór właściwego wyniku; kombinacja liniowa wektorów w przestrzeni: wykonanie rachunku.
  • Wektory kolinearne: wybór wyniku lub ocena prawda/fałsz; wektory kolinearne w przestrzeni: sprawdzenie rachunkowe.

Powiązanie z podstawą programową: Stosować wektory graficznie i rachunkowo (BfKA);

Typy zadań: Długość wektora w przestrzeni (kl. 11–13) · Kombinacja wektorów w przestrzeni (kl. 11–13) · Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wynik (kl. 11–13) · Kwadrat długości wektora: wybierz wynik (kl. 11–13) · Wektory współliniowe w przestrzeni (kl. 11–13) · Wektory współliniowe: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Wektory współliniowe: wstaw znak (kl. 11–13) · Wektory współliniowe: wybierz wynik (kl. 11–13) · Wektory współliniowe: znajdź błąd (kl. 11–13)

Iloczyn skalarny: mnożenie wektorów i sprawdzanie

Dziecko uczy się obliczać iloczyn skalarny dwóch wektorów i za jego pomocą sprawdzać, czy dwa wektory są prostopadłe.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W ramach geometrii wektorowej dziecko stosuje iloczyn skalarny jako narzędzie do obliczeń geometrycznych (cel nauczania LG3.7). Program nauczania nie podaje dla tego punktu konkretnego zakresu liczbowego. Karty pracy pokazują wyraźnie, co jest ćwiczone: obliczanie iloczynu skalarnego, rozpoznawanie poprawnego wyniku oraz rozstrzyganie, czy dwa wektory są prostopadłe.

Typowy błąd: składowe są wprawdzie mnożone, ale iloczyny nie są dodawane, albo obliczany jest tylko jeden iloczyn. Równie częste jest mylenie wyniku zero z wektorem zerowym. Iloczyn skalarny równy zero oznacza, że wektory są prostopadłe do siebie. Same wektory przy tym nie są zerowe.

Odpowiednie zadania do tego tematu to:

  • Iloczyn skalarny: Oblicza się iloczyn skalarny dwóch danych wektorów.
  • Iloczyn skalarny: wybór wyniku: Spośród kilku podanych odpowiedzi wybiera się poprawny wynik.
  • Wektory prostopadłe: prawda czy fałsz: Rozstrzyga się, czy dwa wektory są względem siebie prostopadłe.

Powiązanie z podstawą programową: stosować narzędzia geometrii wektorowej, w szczególności do obliczeń geometrycznych;

Typy zadań: Iloczyn skalarny (kl. 11–12) · Iloczyn skalarny: wybierz wynik (kl. 11–12) · Iloczyny skalarne: porównaj (kl. 11–12) · Iloczyny skalarne: uporządkuj (kl. 11–12) · Wektory prostopadłe: brakująca współrzędna (kl. 11–12) · Wektory prostopadłe: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Wektory prostopadłe: wstaw znak (kl. 11–12) · Wektory prostopadłe: znajdź błąd (kl. 11–12) · Iloczyn skalarny w fizyce: praca siły (kl. 11–12)

Iloczyn skalarny w przestrzeni i wektory prostopadłe

Dzieci uczą się obliczać iloczyn skalarny dwóch wektorów w przestrzeni i wykorzystywać go jako narzędzie do rozwiązywania zadań geometrycznych. Należą do nich kąt między dwoma wektorami oraz pytanie, czy dwa wektory są prostopadłe do siebie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Za pomocą iloczynu skalarnego dzieci rozwiązują zagadnienia geometryczne w przestrzeni. Sprawdzają, czy dwa wektory są prostopadłe, oraz wyznaczają kąt między dwoma wektorami. Podstawa programowa wymienia dla tego zagadnienia ogólnie narzędzia geometrii wektorowej, nie określając konkretnego zakresu liczbowego.

Często pojawiają się dwa typowe błędy. Po pierwsze, przy obliczeniach nie uwzględnia się wszystkich trzech par współrzędnych, przez co wynik jest błędny. Po drugie, myli się wynik: iloczyn skalarny jest liczbą, a nie wektorem. Ponadto często zapomina się, że dwa wektory są prostopadłe wtedy i tylko wtedy, gdy ich iloczyn skalarny jest równy zeru.

W kartach pracy z tego działu dzieci spotykają się z następującymi typami zadań:

  • Iloczyn skalarny w przestrzeni: obliczanie iloczynu skalarnego dwóch wektorów
  • Iloczyn skalarny w przestrzeni: wybierz wynik: znajdowanie poprawnego wyniku spośród kilku możliwości
  • Wektory ortogonalne w przestrzeni: sprawdzanie, czy dwa wektory są prostopadłe
  • Wektory prostopadłe w przestrzeni: wybierz wartość: wyznaczanie brakującej wartości tak, aby wektory były prostopadłe
  • Kąt między wektorami w przestrzeni: wyznaczanie kąta między dwoma wektorami

Powiązanie z podstawą programową: stosować narzędzia geometrii wektorowej, w szczególności do obliczeń geometrycznych;

Typy zadań: Iloczyn skalarny w przestrzeni (kl. 11–13) · Iloczyn skalarny w przestrzeni: wybierz wynik (kl. 11–13) · Wektory prostopadłe w przestrzeni (kl. 11–13) · Wektory prostopadłe w przestrzeni: wybierz wartość (kl. 11–13) · Kąt między wektorami w przestrzeni (kl. 12–13)

Proste w przestrzeni: punkty i odległości

Uczysz się opisywać proste w przestrzeni za pomocą równania parametrycznego, sprawdzać, czy punkt leży na prostej, oraz obliczać odległości.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczniowie opisują prostą w przestrzeni za pomocą przedstawienia parametrycznego: punkt zaczepienia i wektor kierunkowy wyznaczają prostą, a każda wartość parametru daje jeden punkt na niej. Dzięki temu badają położenie punktów względem tej prostej i obliczają odległości między punktami. Odpowiada to celowi programowemu, jakim jest opisywanie obiektów geometrycznych w różnych postaciach oraz analizowanie ich wzajemnego położenia.

Typowy błąd pojawia się przy odległości: myli się kwadrat odległości z samą odległością. Kto ma obliczyć kwadrat odległości, a mimo to pierwiastkuje, albo odwrotnie – zapomina o pierwiastku, otrzymuje błędne rozwiązanie. Kolejny częsty błąd dotyczy sprawdzania, czy punkt leży na prostej: trzeba znaleźć jedną wartość parametru, która jednocześnie spełnia wszystkie trzy współrzędne. Jeśli dla każdej współrzędnej wybierze się inną wartość, punkt błędnie uzna się za należący do prostej.

Zadania z tego tematu pojawiają się na kartach pracy w następujących formach:

  • Punkt prostej w przestrzeni: prawda czy fałsz
  • Punkt prostej w przestrzeni: wybierz wynik
  • Punkt na prostej w przestrzeni
  • Odległość punktu od prostej w przestrzeni
  • Kwadrat odległości dwóch punktów: wybierz wynik
  • Odległość dwóch punktów w przestrzeni

Do wszystkich zadań dostępne są rozwiązania.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać obiekty geometryczne za pomocą różnych przedstawień i analizować ich wzajemne położenie;

Typy zadań: Odległość punktów w przestrzeni (kl. 11–13) · Punkt prostej w przestrzeni (kl. 12–13) · Kwadrat odległości punktów: wybierz wynik (kl. 11–13) · Punkt prostej w przestrzeni: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Punkt prostej w przestrzeni: wstaw znak (kl. 12–13) · Punkt prostej w przestrzeni: wybierz wynik (kl. 12–13) · Punkt prostej w przestrzeni: znajdź błąd (kl. 12–13) · Odległość punktu od prostej w przestrzeni (kl. 12–13)

Dwie proste w przestrzeni: równoległe, przecinające się lub skośne

Dziecko uczy się określać, czy dwie proste w przestrzeni są względem siebie równoległe, przecinające się czy skośne.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się określać wzajemne położenie dwóch prostych w przestrzeni: mogą być równoległe, przecinające się lub skośne. Skośne oznacza, że dwie proste nie są równoległe i się nie przecinają. W tym celu opisuje się proste w różnych postaciach i bada ich wzajemne położenie.

Typowy błąd: kto widzi dwie proste o różnych kierunkach, często sądzi, że muszą się przecinać. W przestrzeni tak nie jest. Dwie proste mogą mieć różne kierunki i mimo to się nie spotkać, ponieważ nie leżą w jednej płaszczyźnie. Takie proste są skośne.

Do tej umiejętności przygotowano następujące szablony zadań:

  • Wzajemne położenie dwóch prostych w przestrzeni
  • Iloczyn mieszany dwóch prostych: wybór wyniku
  • Iloczyn mieszany dwóch prostych: prawda czy fałsz

W zadaniach z iloczynem mieszanym chodzi o sprawdzenie położenia za pomocą obliczenia, a nie tylko przez oglądanie.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać obiekty geometryczne za pomocą różnych przedstawień i analizować ich wzajemne położenie;

Typy zadań: Wzajemne położenie prostych w przestrzeni (kl. 12–13) · Iloczyn mieszany dwóch prostych: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Iloczyn mieszany dwóch prostych: wstaw znak (kl. 12–13) · Iloczyn mieszany dwóch prostych: wybierz wynik (kl. 12–13) · Iloczyn mieszany dwóch prostych: znajdź błąd (kl. 12–13)

Prosta i płaszczyzna: położenie i punkt przecięcia

Dziecko uczy się sprawdzać, jak prosta i płaszczyzna są względem siebie położone, oraz wyznaczać punkt, w którym się przecinają.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się rozróżniać przy prostej i płaszczyźnie, czy prosta jest równoległa do płaszczyzny, leży w płaszczyźnie, czy przebija ją w dokładnie jednym punkcie. Do tego wykorzystuje wektor kierunkowy v prostej oraz wektor normalny n płaszczyzny. Podstawa programowa nie podaje dla tego punktu konkretnego zakresu liczbowego. Dlatego ten tekst opisuje wyłącznie to, czego rzeczywiście wymagają zadania tej klasy.

Typowy błąd: gdy iloczyn skalarny n ∘ v jest równy zeru, wiele dzieci pochopnie uznaje, że prosta leży w płaszczyźnie. Zero oznacza jednak tylko, że prosta jest równoległa lub leży w płaszczyźnie. Aby sprawdzić, które z tych zachodzi, trzeba dodatkowo sprawdzić jednym punktem prostej. Ponadto łatwo pomylić wektor normalny z wektorem kierunkowym, ponieważ oba są wektorami.

Typowe zadania na kartach pracy to:

  • Prosta i płaszczyzna: n ∘ v, wybierz wynik: Dziecko oblicza iloczyn skalarny i wybiera z podanych odpowiedzi odpowiednie położenie.
  • Prosta i płaszczyzna: n ∘ v, prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza, czy stwierdzenia dotyczące położenia są prawdziwe.
  • Położenie prostej względem płaszczyzny: Dziecko określa, czy prosta i płaszczyzna są równoległe, czy prosta leży w płaszczyźnie, czy ją przecina.
  • Punkt przecięcia prostej z płaszczyzną: Dziecko oblicza punkt, w którym prosta przebija płaszczyznę.

Karty pracy do tego tematu można wydrukować i zawierają rozwiązania, dzięki czemu rodzice mogą sprawdzić wyniki.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać obiekty geometryczne za pomocą różnych przedstawień i analizować ich wzajemne położenie;

Typy zadań: Położenie prostej względem płaszczyzny (kl. 12–13) · Prosta i płaszczyzna: n ∘ v: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Prosta i płaszczyzna: n ∘ v: wstaw znak (kl. 12–13) · Prosta i płaszczyzna: n ∘ v: wybierz wynik (kl. 12–13) · Prosta i płaszczyzna: n ∘ v: znajdź błąd (kl. 12–13) · Punkt przecięcia prostej z płaszczyzną (kl. 12–13)

Jak daleko punkt znajduje się od prostej

Dziecko uczy się wyznaczać odległość punktu od prostej, tłumacząc pytanie geometryczne na rachunek.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby geometryczne problemy formułować i rozwiązywać algebraicznie. W przypadku odległości punktu od prostej oznacza to: dziecko opisuje prostą równaniem, układa rachunek z współrzędnymi punktu i z niego wyznacza szukaną długość. Podstawa programowa nie podaje dla tego celu osobnego zakresu liczbowego, dlatego tutaj opisujemy jedynie rodzaj zadań.

Typowym błędem jest po prostu odczytanie różnicy współrzędnych, czyli odległości poziomej lub pionowej, i traktowanie jej jako odległości od prostej. To działa przy prostej poziomej, ponieważ wtedy odległość pionowa odpowiada dokładnie tej różnicy. Przy prostej ukośnej nie jest to jednak prawdą: najkrótsza odległość to odcinek, który pada na prostą pod kątem prostym, i jest on krótszy niż każdy odczyt w kierunku osi.

Zadania z tego zakresu to między innymi:

  • Odległość punktu od prostej: obliczanie odległości.
  • Odległość punkt–prosta (prostopadle): jako zadanie wyboru z kilkoma odpowiedziami lub jako stwierdzenie, które ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.
  • Odległość punkt–prosta: prosta pionowa oraz Odległość punkt–prosta (poziomo): warianty z szczególnym położeniem prostej.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać zadania geometryczne, formułując je algebraicznie.

Typy zadań: Odległość punktu od prostej (kl. 5–6) · Odległość punktu od prostej: prosta pionowa (kl. 5–7) · Odległość punkt–prosta (pozioma): wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Odległość punkt–prosta (pionowa): prawda czy fałsz (kl. 5–7) · Odległość punkt–prosta (pionowa): wstaw znak (kl. 5–7) · Odległość punkt–prosta (pionowa): wybierz odpowiedź (kl. 5–7) · Odległość punkt–prosta (pionowa): znajdź błąd (kl. 5–7)

Styczna do okręgu

Dziecko wyznacza proste, które styczne do okręgu dotykają go dokładnie w jednym punkcie, i sprawdza algebraicznie, czy dana prosta spełnia ten warunek.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Lehrplanpunkt LG3.9 wymaga ogólnie, aby problemy geometryczne formułować i rozwiązywać algebraicznie. Nie podaje on dla tego tematu konkretnego zakresu liczbowego. Szablony zadań dla tej klasy pokazują, czego konkretnie oczekuje się w klasie 2: dziecko pracuje z okręgami i prostymi i tłumaczy pytanie „czy prosta dotyka okręgu?” na rachunek.

Typowym błędem jest pomylenie stycznej z sieczną. Obie są prostymi przechodzącymi przez okrąg, ale sieczna przecina go w dwóch punktach, a styczna tylko w jednym. Ta różnica łatwo ginie, gdy tworzy się tylko równania i nie zwraca uwagi na to, ile wspólnych punktów powstaje. Ponadto punkt styczności bywa czasem mylony ze środkiem okręgu.

W tej klasie występują trzy typy zadań na ten temat, które pojawiają się na drukowanych kartach pracy z rozwiązaniami:

  • Styczna do okręgu w punkcie: Dla danego punktu na okręgu wyznacza się odpowiadającą mu styczną.
  • Styczna do okręgu: wybierz wartość: Brakującą wartość należy tak dobrać, aby prosta dotykała okręgu.
  • Styczna do okręgu: prawda czy fałsz: Należy rozstrzygnąć, czy podane stwierdzenie o prostej i okręgu jest prawdziwe.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać zadania geometryczne, formułując je algebraicznie.

Typy zadań: Styczna do okręgu w punkcie (kl. 11–12) · Styczna do okręgu: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Styczna do okręgu: wybierz wartość (kl. 11–12) · Styczna do okręgu: znajdź błąd (kl. 11–12)

Liczenie par za pomocą reguły mnożenia

Twoje dziecko uczy się określać liczbę możliwych par lub wyborów, zliczając osobno każdą możliwość i mnożąc przez siebie te liczby.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko może określić, ile jest możliwości, gdy wybiera się jedno po drugim: liczy się możliwości dla każdego wyboru i mnoży je. Należy też rozróżnić, która metoda liczenia pasuje do zadania. Czy liczy się kolejność, czy dwie osoby są traktowane tylko jako para, zmienia sposób obliczeń.

Typowy błąd pojawia się przy Dwie różne osoby na dwie role: często liczy się n · n, mimo że ta sama osoba nie może być wybrana dwa razy. Poprawnie jest tak, że przy drugim wyborze jest o jedną możliwość mniej. Przy Uściskach dłoni często każdy uścisk liczy się podwójnie, ponieważ „A z B” i „B z A” wyglądają jak dwa różne przypadki, chociaż to tylko jeden uścisk dłoni.

W przykładowych zadaniach do tego tematu pojawiają się m.in. następujące typy zadań:

  • Reguła iloczynu: ile jest par
  • Reguła iloczynu: wybór liczby par
  • Reguła iloczynu: trzy wybory
  • Dwie różne osoby na dwie role
  • Każdy z każdym — ile razy?
  • Uściski dłoni: ile ich jest?
  • Podawanie rąk: prawda czy fałsz
  • Ile jest kombinacji?

Powiązanie z podstawą programową: Rozróżniać zasady zliczania i wzory kombinatoryczne oraz używać ich stosownie do sytuacji (BfKA);

Typy zadań: Na ile sposobów można to zestawić? (kl. 7–8) · Reguła mnożenia: ile par (kl. 7–8) · Reguła mnożenia: trzy wybory (kl. 7–8) · Reguła mnożenia: wybierz liczbę par (kl. 7–8) · Każdy z każdym — ile razy? (kl. 7–8) · Uściski dłoni: ile ich jest? (kl. 7–8) · Uściski dłoni: prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Uściski dłoni: znajdź błąd (kl. 7–8) · Wybór dwóch różnych osób do ról (kl. 7–8)

Prawdopodobieństwo przy losowaniu bez zwracania

Dziecko uczy się obliczać prawdopodobieństwa przy losowaniach bez zwracania, zliczając krok po kroku liczbę możliwych wyników.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkt programu nauczania wymaga rozwiązywania problemów kombinatorycznych. Dla tego punktu nie podano konkretnego zakresu liczb. Dlatego opisuję tutaj tylko to, co pokazują zadania tej klasy: dziecko oblicza prawdopodobieństwa, gdy kolejno losuje przedmioty, a każdy wylosowany przedmiot nie jest odkładany z powrotem.

Typowym błędem jest liczenie po pierwszym losowaniu nadal z pierwotną łączną liczbą, jakby wylosowana kula wróciła do urny. Mianownik pozostaje wtedy za duży. Powód: bez zwracania zmienia się po każdym losowaniu to, co jeszcze znajduje się w urnie. Pomocne jest pytanie: Co zostało po tym losowaniu?

Zadanie dotyczące losowania bez zwracania może wyglądać na przykład tak:

  • Zadanie: W urnie są 3 czerwone i 2 niebieskie kule. Kolejno losujemy dwie kule bez zwracania. Jakie jest prawdopodobieństwo wylosowania dwóch czerwonych kul?
  • Rozwiązanie: Pierwsza kula jest czerwona z 3 z 5, druga z 2 z 4. Zatem 3/5 · 2/4 = 3/10.

Takie zadania znajdziesz na karcie pracy „Losowanie bez zwracania” z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać zadania kombinatoryczne.

Typy zadań: Kule w urnie: pytanie odwrotne (kl. 11–12) · Losowanie kul bez zwracania (kl. 11–12) · Losowanie kul z urny: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Losowanie kul z urny: znajdź błąd (kl. 11–12) · Losowanie kul z urny: wybierz prawdopodobieństwo (kl. 11–12)

Jak prawdopodobne jest dane zdarzenie?

Dziecko uczy się, jak w prostych doświadczeniach losowych, takich jak rzut kostką lub losowanie z pudełka, wyznaczać prawdopodobieństwo zdarzenia i posługiwać się pojęciami, np. zdarzenie przeciwne.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W przypadku prostego doświadczenia losowego dziecko rozpoznaje, jakie wyniki są możliwe i które z nich należą do danego zdarzenia. Prawdopodobieństwo opisuje wtedy udział sprzyjających wyników we wszystkich możliwych wynikach. Zadania wykorzystują kostki, karty z liczbami i kule w pudełku, bez narzucania określonego zakresu liczb.

Typowe jest to, że dziecko uwzględnia tylko szukaną część i zapomina o łącznej liczbie możliwości. Jeśli na przykład w pudełku z kulami o kilku kolorach liczy tylko czerwone kule, nie zauważa, że wszystkie kule należą do mianownika. Przy zdarzeniu przeciwnym dziecko często oblicza prawdopodobieństwo szukanego zdarzenia zamiast jego przeciwieństwa albo nie zauważa, że obie wartości prawdopodobieństwa sumują się do jedności.

Na lekcjach zwykle pojawiają się następujące typy zadań:

  • Rzut kostką i Wylosowanie karty z liczbą: wyznaczanie zdarzeń, takich jak "liczba parzysta", spośród wszystkich możliwych wyników.
  • Losowanie bez patrzenia i Wylosowanie kuli z pudełka: podanie prawdopodobieństwa wylosowania określonej kuli.
  • Ile kul tego koloru: na podstawie danego prawdopodobieństwa wyznaczenie liczby pasujących kul.
  • Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego: obliczanie prawdopodobieństwa przeciwieństwa danego zdarzenia.
  • Wybór wyniku i prawda czy fałsz: wybór poprawnego rozwiązania lub ocena stwierdzeń dotyczących prawdopodobieństw.

Powiązanie z podstawą programową: wyjaśniać pojęcia rachunku prawdopodobieństwa oraz opisywać ich własności i stosować je;

Typy zadań: Koło losujące: liczba większa niż k (kl. 7–8) · Koło losujące: pola zacieniowane (kl. 7–8) · Losowanie kuli z pudełka (kl. 7–8) · Rzut kostką (kl. 7–8) · Losowanie kartki z liczbą (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: wybierz wynik (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: znajdź błąd (kl. 7–8) · Szanse w dwóch urnach: porównaj (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: ile jest kul danego koloru (kl. 7–8) · Losowanie bez patrzenia — jakie prawdopodobieństwo? (kl. 7–8)

Prawdopodobieństwo całkowite i twierdzenie Bayesa

Dziecko uczy się obliczać prawdopodobieństwa w dwuetapowych doświadczeniach losowych oraz na podstawie zaobserwowanego wyniku wnioskować o poprzednim etapie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się obliczać prawdopodobieństwa w doświadczeniach losowych dwuetapowych. Za pomocą prawdopodobieństwa całkowitego określa, jak bardzo prawdopodobny jest dany wynik, jeśli może on wystąpić na kilka sposobów, na przykład gdy najpierw wybierana jest urna lub bębien z losami, a następnie z niego losowana jest kula. Za pomocą twierdzenia Bayesa zmienia kierunek patrzenia: gdy wynik jest znany, pyta, jak prawdopodobny był dany pierwszy krok. Podstawa programowa opisuje to ogólnie jako stosowanie reguł prawdopodobieństwa do analizy i rozwiązywania zadań z doświadczeniami losowymi; nie podaje w tym celu osobnego zakresu liczbowego.

Często dochodzi do pomylenia kierunku patrzenia. Pytano na przykład, jak prawdopodobne jest, że z urny A zostanie wylosowana czerwona kula, a zamiast tego liczy się prawdopodobieństwo, że losowano z urny A, jeśli kula była czerwona, lub odwrotnie. Podobnie prawdopodobieństwa wzdłuż jednej ścieżki dodaje się zamiast mnożyć albo pomija się jedną z ścieżek, przez co suma nie zgadza się. Typowe jest również pominięcie wyboru urny i uwzględnienie tylko drugiego losowania.

Na kartach pracy z rozwiązaniami pojawiają się następujące typy zadań:

  • Prawdopodobieństwo całkowite — dwie urny
  • Prawdopodobieństwo całkowite: dwa bębny z losami
  • Prawdopodobieństwo całkowite: wybierz wynik
  • Prawdopodobieństwo całkowite: prawda czy fałsz
  • Twierdzenie Bayesa — dwie urny
  • Twierdzenie Bayesa: wybierz prawdopodobieństwo
  • Twierdzenie Bayesa: prawda czy fałsz

Powiązanie z podstawą programową: stosować rachunek prawdopodobieństwa wraz z jego regułami, aby analizować i rozwiązywać różne zadania z doświadczeniami losowymi (BNE, PB).

Typy zadań: Prawdopodobieństwo całkowite — dwie urny (kl. 11–12) · Prawdopodobieństwo całkowite: losowanie dwuetapowe (kl. 11–12) · Prawdopodobieństwo całkowite: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Prawdopodobieństwo całkowite: znajdź błąd (kl. 11–12) · Wzór Bayesa — dwie urny (kl. 11–12) · Wzór Bayesa: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Wzór Bayesa: znajdź błąd (kl. 11–12) · Prawdopodobieństwo całkowite: wybierz wynik (kl. 11–12) · Wzór Bayesa: wybierz prawdopodobieństwo (kl. 11–12)

Zliczanie trafień: łańcuchy Bernoulliego

Dziecko oblicza, jak prawdopodobna jest określona liczba trafień w serii doświadczeń, i wyznacza średnią liczbę trafień.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Wasze dziecko bada doświadczenia losowe składające się z kilku jednakowych prób. Każda próba ma tylko dwa wyniki, na przykład trafienie lub pudło. Dzięki temu oblicza prawdopodobieństwo, że w serii prób wystąpi dokładnie określona liczba trafień, oraz wyznacza liczbę trafień, jakiej można średnio się spodziewać. Liczba prób i prawdopodobieństwo trafienia różnią się w zależności od zadania.

Typowym błędem jest pomylenie prawdopodobieństwa pojedynczego przebiegu z prawdopodobieństwem zdarzenia „dokładnie k trafień”. Przebieg taki jak trafienie, trafienie, pudło ma stałe prawdopodobieństwo. Zdarzenie „dokładnie dwa trafienia w trzech próbach” obejmuje jednak wszystkie kolejności z dwoma trafieniami. Kto liczy tylko jeden przebieg, otrzymuje zbyt małą wartość.

Na lekcjach wasze dziecko spotka przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Łańcuch Bernoulliego: dokładnie k trafień – obliczanie prawdopodobieństwa dokładnie k trafień w n próbach.
  • Wartość oczekiwana i wartość oczekiwana rozkładu dwumianowego – podawanie, ile trafień można średnio oczekiwać.
  • Łańcuch Bernoulliego: wybierz prawdopodobieństwo oraz rozkład dwumianowy: wybierz wartość oczekiwaną – wybieranie pasującej wartości spośród podanych możliwości.
  • Łańcuch Bernoulliego: prawda czy fałsz oraz rozkład dwumianowy: prawda czy fałsz – sprawdzanie, czy stwierdzenia dotyczące doświadczenia losowego są prawdziwe.

Powiązanie z podstawą programową: stosować rachunek prawdopodobieństwa wraz z jego regułami, aby analizować i rozwiązywać różne zadania z doświadczeniami losowymi (BNE, PB).

Typy zadań: Rozkład dwumianowy: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Rozkład dwumianowy: znajdź błąd (kl. 11–13) · Wartość oczekiwana rozkładu dwumianowego (kl. 11–13) · Rozkład dwumianowy: wybierz wartość oczekiwaną (kl. 11–13) · Schemat Bernoulliego (kl. 11–13) · Schemat Bernoulliego: dokładnie k sukcesów (kl. 11–13) · Schemat Bernoulliego: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Schemat Bernoulliego: znajdź błąd (kl. 11–13) · Wartość oczekiwana: ile sukcesów średnio (kl. 11–13) · Schemat Bernoulliego: wybierz prawdopodobieństwo (kl. 11–13)

Wartość oczekiwana w doświadczeniach losowych

Twoje dziecko uczy się, jak na podstawie rozkładu prawdopodobieństwa wyznaczyć wartość oczekiwaną doświadczenia losowego i dzięki temu ocenić, czy gra jest uczciwa.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Wartość oczekiwana pokazuje, jakiego wyniku można średnio spodziewać się w doświadczeniu losowym, jeśli jest ono powtarzane bardzo wiele razy. Podstawa programowa opisuje ten cel ogólnie i nie podaje zakresu liczbowego. Zadania w tym dziale pokazują więc konkretnie, czego się wymaga: odczytywania prawdopodobieństw i wartości z rozkładu oraz obliczania na tej podstawie wartości oczekiwanej.

Typowym błędem jest obliczenie jedynie zwykłej średniej możliwych wyników i pominięcie prawdopodobieństw. Przy wygranej 0, 5 lub 10 franków, przy czym 10 franków jest bardzo mało prawdopodobne, wartość oczekiwana jest wyraźnie niższa od zwykłej średniej 5. Równie ważne jest sprawdzenie, czy wszystkie prawdopodobieństwa sumują się do 1. Jeśli tak nie jest, rozkład jest niepoprawny.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Wartość oczekiwana z tabeli rozkładu: Wartości i prawdopodobieństwa znajdują się w tabeli i są wykorzystywane w obliczeniach.
  • Wartość oczekiwana z wykresu rozkładu: Wartości i prawdopodobieństwa odczytuje się z wykresu słupkowego.
  • Prawdopodobieństwo z wykresu rozkładu: Prawdopodobieństwo określonego wyniku wyznacza się na podstawie wykresu.
  • Wartość oczekiwana: czy gra jest uczciwa? Oblicza się wartość oczekiwaną zysku i porównuje ją z wkładem.
  • Wartość oczekiwana: prawda czy fałsz: Sprawdza się poprawność stwierdzeń dotyczących wartości oczekiwanej.

Powiązanie z podstawą programową: stosować rachunek prawdopodobieństwa wraz z jego regułami, aby analizować i rozwiązywać różne zadania z doświadczeniami losowymi (BNE, PB).

Typy zadań: Prawdopodobieństwo z wykresu rozkładu (kl. 11–13) · Wartość oczekiwana z tabeli rozkładu (kl. 11–13) · Wartość oczekiwana z wykresu rozkładu (kl. 11–13) · Wartość oczekiwana: czy gra jest sprawiedliwa? (kl. 11–13) · Wartość oczekiwana: prawda czy fałsz (kl. 11–13) · Wartość oczekiwana: wstaw znak (kl. 11–13) · Wartość oczekiwana: znajdź błąd (kl. 11–13)

Obliczanie średniej arytmetycznej

Dziecko uczy się obliczać średnią ciągu liczb, także na podstawie danych z codziennego życia i wykresów słupkowych.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko poznaje miarę statystyczną i uczy się ją obliczać: średnią arytmetyczną, czyli średnią wartość ciągu liczb. W tym celu dodaje się wszystkie wartości i dzieli sumę przez liczbę wartości. Punkt podstawy programowej nie podaje konkretnego zakresu liczb, dlatego także tutaj żaden nie jest podany.

Typowym błędem jest dzielenie przez niewłaściwą liczbę. Szczególnie w przypadku wykresów słupkowych, które pokazują, jak często występuje dana wartość (np. ile osób podało daną liczbę), liczbą wartości jest suma wszystkich wysokości słupków, a nie liczba słupków. Kto po prostu dzieli przez liczbę słupków, otrzymuje błędny wynik.

Typowe zadania na tym poziomie to:

  • Średnia w codziennym życiu: obliczenie średniej z liczb pochodzących z sytuacji codziennych.
  • Średnia z wykresu słupkowego: odczytanie wartości z wykresu słupkowego i wyznaczenie na ich podstawie średniej.
  • Obliczanie średniej: wyliczenie średniej z podanych liczb.
  • Średnia: wybór wyniku: rozpoznanie poprawnego wyniku spośród kilku podanych.
  • Średnia z wykresu: wybierz wartość: wybranie z wykresu odpowiedniej wartości.

Powiązanie z podstawą programową: znać i obliczać miary statystyczne (BfKA);

Typy zadań: Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie (kl. 5–8) · Średnia i mediana: oceń dwa zdania (kl. 5–8) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią (kl. 7–8)

Znajdowanie mediany w szeregach danych

Twoje dziecko uczy się wyznaczać w ciągu danych medianę, czyli wartość znajdującą się w środku uporządkowanych wartości.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 2. klasie gimnazjum mediana należy do miar statystycznych, które Twoje dziecko powinno znać i umieć obliczać (punkt programu LG4.5). Mediana to wartość, która dzieli uporządkowany ciąg danych na dwie równe połowy: po lewej i po prawej stronie jest tyle samo wartości. Program nauczania nie podaje konkretnego zakresu liczb. Przykłady na kartach pracy pokazują, z jakimi ciągami danych się pracuje.

Typowym błędem jest szukanie wartości środkowej w nieuporządkowanej liście bez wcześniejszego uszeregowania wartości od najmniejszej do największej. Przy parzystej liczbie wartości często bierze się tylko jedną z dwóch środkowych wartości zamiast obliczyć średnią z obu. Medianę często myli się także ze średnią arytmetyczną (średnią), która jest obliczana inaczej.

Na kartach pracy znajdują się trzy typy zadań:

  • Wyznacz medianę: Dla podanego ciągu danych oblicz medianę.
  • Mediana: wybierz wartość: Spośród kilku propozycji wybierz poprawną wartość mediany.
  • Mediana: prawda czy fałsz: Oceń, czy zdania dotyczące mediany danego ciągu danych są prawdziwe, czy fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: znać i obliczać miary statystyczne (BfKA);

Typy zadań: Mediana: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mediana: wstaw znak (kl. 5–6) · Mediana: wybierz wartość (kl. 5–6) · Mediana: znajdź błąd (kl. 5–6) · Podaj medianę (kl. 5–6) · Mediana: dobierz wartości (kl. 5–8)

Obliczanie rozproszenia danych za pomocą wariancji

Państwa dziecko uczy się obliczać wariancję, czyli sprawdzać, jak bardzo wartości w serii danych rozrzucone są wokół ich średniej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń uczy się obliczać, jak bardzo rozproszone są w zbiorze wartości pomiarów lub wyników. W tym celu najpierw wyznacza średnią, następnie ustala odchylenie każdej wartości od niej, podnosi te odchylenia do kwadratu, dodaje je i dzieli sumę przez liczbę wartości. Plan nauczania nie podaje dla tego punktu konkretnych zakresów liczbowych.

Typowym błędem jest nieподnoszenie odchyleń do kwadratu. Dodatnie i ujemne odchylenia wtedy się znoszą i wychodzi wynik zbyt mały, a nawet równy zero, mimo że wartości wyraźnie się rozpraszają. Podobnie błędnie obliczona średnia wpływa na wszystkie kolejne kroki.

Szablony zadań z tego działu przedstawiają ten temat w następujących formach, każda z rozwiązaniami:

  • Wariancja ciągu danych: Wariancja jest obliczana dla podanej listy wartości.
  • Wariancja: rozproszenie ciągu wyników: Wariancja jest wyznaczana dla wyników, na przykład z pomiaru lub ankiety, aby opisać ich rozproszenie.
  • Suma kwadratów odchyleń: Uczeń oblicza etap pośredni, który poprzedza dzielenie.
  • Wariancja: wybierz wartość: Z podanych możliwości wybierana jest odpowiednia wartość wariancji.

Powiązanie z podstawą programową: znać i obliczać miary statystyczne (BfKA);

Typy zadań: Wariancja zestawu danych (kl. 11–12) · Suma kwadratów odchyleń: wybierz wartość (kl. 11–12) · Wariancja: rozrzut serii wyników (kl. 11–12) · Wariancja: wybierz wartość (kl. 11–12)

Średnia ważona: poprawne obliczanie ocen końcowych

Twoje dziecko uczy się obliczać średnią ważoną z kilku cząstkowych wyników o różnej wadze, na przykład ocenę końcową.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby znane były statystyczne miary i aby można je było obliczać. Nie podaje przy tym zakresu liczb, dlatego także tutaj żaden nie jest podawany. Szablony zadań z tego działu pokazują, co konkretnie ćwiczy się w 2. klasie gimnazjum: średnią, w której poszczególne wartości liczą się mocniej niż inne, na przykład oceny cząstkowe, które w zależności od egzaminu mają różną wagę. Wtedy każdą wartość mnoży się przez jej wagę, iloczyny się dodaje, a sumę dzieli przez sumę wszystkich wag.

Typowym błędem jest dzielenie przez liczbę ocen cząstkowych, jakby chodziło o zwykłą średnią arytmetyczną. Wtedy wpływ wag znika, a wynik jest za wysoki lub za niski. Drugim częstym błędem jest to, że wagi same są traktowane jak oceny albo nie zostają pomnożone przez wartości. Często wynika to z tego, że najpierw uczy się zwykłej średniej, a dodatkowy krok z wagami łatwo przeoczyć.

W kartach pracy występują cztery typy zadań:

  • Średnia ważona: Średnia ważona oblicza się bezpośrednio z wartości i wag.
  • Średnia ważona: ocena końcowa z kilku części: Ocenę końcową wyznacza się z ocen cząstkowych o różnych wagach.
  • Średnia ważona: prawda czy fałsz: Podane zdanie lub wynik sprawdza się pod kątem poprawności.
  • Średnia ważona: wybór wyniku: Spośród kilku możliwych odpowiedzi wybiera się poprawny wynik.

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu można prześledzić obliczenia krok po kroku.

Powiązanie z podstawą programową: znać i obliczać miary statystyczne (BfKA);

Typy zadań: Średnia ważona (kl. 11–12) · Średnia ważona: wybierz wynik (kl. 11–12) · Liczba danych ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 11–12) · Średnia arytmetyczna: dane zbędne (kl. 11–12) · Średnia ważona: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Średnia ważona: znajdź błąd (kl. 11–12) · Średnia: brakująca wartość (kl. 11–12) · Średnie dwóch zestawów danych: porównaj (kl. 11–12) · Średnia ważona: wynik końcowy z kilku części (kl. 11–12)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się w 2. klasie gimnazjum z matematyki?

W pierwszych latach gimnazjum przekształca się wyrażenia z potęgami i pierwiastkami, rozwiązuje równania, nierówności i układy równań oraz tłumaczy zagadnienia z życia codziennego na równania. Buduje się pojęcie funkcji: funkcje liniowe i kwadratowe, funkcje potęgowe, wykładnicze i logarytmiczne, przesuwanie i odbijanie wykresów. W geometrii: trygonometria w trójkącie prostokątnym i dowolnym oraz pierwsze elementy rachunku wektorowego. Do tego dochodzą miary statystyczne i rachunek prawdopodobieństwa.

O programie nauczania: Podstawą jest Ramowy plan nauczania gimnazjów maturalnych (Rahmenlehrplan Gymnasiale Maturitätsschulen) EDK z 20 czerwca 2024 roku (obowiązuje od 1 sierpnia 2024 roku), przedmiot podstawowy matematyka. Określa on, czego uczy się do matury, nie rozdzielając treści na poszczególne lata szkolne; kantony i szkoły na jego podstawie tworzą własne programy nauczania. Liczymy gimnazjum jako czteroletnie do matury (klasa 1. odpowiada 9. rokowi szkolnemu); przypisanie zadań do klasy 2. pochodzi od nas. Kompetencje merytoryczne są podane dosłownie w bloku poniżej.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
1. Arytmetyka i algebra (liczba, zmienna, wielkości i działania)
charakteryzować liczby naturalne, całkowite, wymierne i rzeczywiste, wykonywać na nich działania oraz nazywać ich własności (BfKA). Upraszczanie pierwiastków: wyciąganie czynników przed pierwiastek · Zamiana ułamków dziesiętnych okresowych na ułamki zwykłe · Równania i nierówności z wartością bezwzględną
formalizować zależności z rzeczywistości i wyrażać je w postaci wyrażeń algebraicznych (BfKA, BNE); Budowanie wyrażenia z zapisu słownego · Przekształcanie wzorów tak, aby wyznaczyć jedną literę
analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i stosować odpowiednie prawa działań przy przekształceniach (BfKA). Budowa wyrażeń: jaką rolę pełni każda część? · Dodawanie, odejmowanie i mnożenie wielomianów · Rozkładanie wyrażeń na czynniki: wyłączanie wspólnego czynnika i sześciany · Działania na wyrażeniach ułamkowych · Potęgi o wykładnikach ułamkowych · Logarytmy: iloczyn, iloraz i potęga
formalizować zależności z życia codziennego i wyrażać je w postaci równań i układów równań (BfKA, ERZR); Rozwiązywanie zadań tekstowych z dwoma równaniami · Tłumaczenie zadań tekstowych na równania
rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA). Rozwiązywanie równań kwadratowych i znajdowanie większego rozwiązania · ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW TRZECH RÓWNAŃ Z TRZEMA NIEWIADOMYMI · Liniowe nierówności z jedną zmienną · Rozwiązywanie nierówności kwadratowych · Równania wykładnicze o tej samej podstawie · Rozwiązywanie równań wielomianowych w postaci iloczynowej · Równania z ułamkami i pierwiastkami
2. Analiza (Zależności funkcyjne)
definiować i charakteryzować pojęcie funkcji oraz stosować różne formy jej przedstawiania (BfKA); Odczytywanie funkcji z wykresu · Porównywanie funkcji przedstawionych na różne sposoby
opisywać własności funkcji elementarnych i elastycznie się nimi posługiwać (BfKA); Wierzchołek i postać wierzchołkowa paraboli · Obliczanie wartości funkcji wykładniczej · Obliczanie logarytmu z definicji · Zrozumienie krzywych sinusoidy i cosinusoidy na wykresie · Funkcja f(x) = a/x: obliczanie wartości i sprawdzanie
konstruować funkcje złożone z funkcji elementarnych za pomocą operacji oraz wyjaśniać i stosować ich charakterystyczne własności; Zrozumienie składania funkcji · Funkcja odwrotna do funkcji liniowej · Przesuwanie wykresów i wyznaczanie wartości funkcji · Odbicia względem wykresu: y = −f(x) i y = f(−x)
Modelować związki i zależności z różnych obszarów za pomocą funkcji (ENR, PB); Zrozumienie zależności z funkcjami liniowymi · Gdy wzrost przyspiesza: wykładniczy kontra liniowy · Procent składany: pieniądze rosną dzięki odsetkom od odsetek
badać zachowanie asymptotyczne funkcji (EZR, blok do wyboru). Granice: Do jakiej wartości zbliża się funkcja? · Granica ciągu: dokąd dąży ciąg liczbowy?
interpretować pojęcie pochodnej funkcji na różne sposoby (BfKA); Średnie tempo zmian: jak szybko coś się zmienia · Nachylenie stycznej z pochodnej · Wnioskowanie o funkcji f na podstawie wykresu jej pochodnej
wyznaczać pochodne funkcji (BfKA); Pochodne funkcji: reguła iloczynu i reguła łańcuchowa
Analizować charakterystyczne własności funkcji i ich wykresów za pomocą narzędzi rachunku różniczkowego (BfKA, BNE, PB); Wnioskowanie o funkcji f na podstawie wykresu jej pochodnej
stosować rachunek różniczkowy do rozwiązywania zadań optymalizacyjnych (BfKA, BNE, PB). Rozwiązywanie zadań na wartości ekstremalne: znajdowanie największego pola · Problemy optymalizacyjne: znajdowanie największej zagrody
formułować znaczenie i interpretację całki oznaczonej; Pole pod parabolą
Wyznaczać funkcje pierwotne danej funkcji (BfKA); Funkcje pierwotne i całki oznaczone
ustanawiać związek między pochodną a całką za pomocą twierdzenia podstawowego rachunku różniczkowego i całkowego; Funkcje pierwotne i całki oznaczone · Pole pod parabolą
wykorzystywać rachunek całkowy do rozwiązywania problemów w różnych dziedzinach (BNE, PB, WP). Pole pod parabolą · Objętość brył obrotowych
3. Geometria (kształt i przestrzeń)
obliczać różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz ustalać zależności między nimi (BfKA). Obwód i pole koła · Podobne trójkąty: obliczanie i porównywanie boków · Obliczanie pola powierzchni walca, stożka i kuli · Kąt środkowy i kąt wpisany w okręgu
definiować stosunki trygonometryczne i zależności trygonometryczne oraz opisywać ich własności (BfKA); Dokładne wartości sinusa, cosinusa i tangensa · Obliczanie cosinusa i tangensa na podstawie sinusa · Zamiana kątów na miarę łukową
obliczać brakujące wielkości w trójkątach prostokątnych i dowolnych za pomocą trygonometrii (BfKA); Obliczanie trójkątów za pomocą twierdzenia sinusów i twierdzenia cosinusów
rozwiązywać problemy z różnych dziedzin za pomocą narzędzi trygonometrii (BfKA, BNE). Rozwiązywanie równań trygonometrycznych · Namierzanie i kursy wsteczne
Wyjaśnić właściwości wektorów (BfKA); Wektory: współrzędne, długość i kombinacje liniowe
Stosować wektory graficznie i rachunkowo (BfKA); Wektory na siatce: rysowanie strzałek i obliczenia · Obliczanie i sprawdzanie wektorów w przestrzeni
stosować narzędzia geometrii wektorowej, w szczególności do obliczeń geometrycznych; Iloczyn skalarny: mnożenie wektorów i sprawdzanie · Iloczyn skalarny w przestrzeni i wektory prostopadłe · Iloczyn wektorowy w przestrzeni: geometryczne wykorzystanie wektorów
opisywać obiekty geometryczne za pomocą różnych przedstawień i analizować ich wzajemne położenie; Proste w układzie współrzędnych: przecięcie i prostopadłość · Proste w przestrzeni: punkty i odległości · Dwie proste w przestrzeni: równoległe, przecinające się lub skośne · Prosta i płaszczyzna: położenie i punkt przecięcia · Równanie okręgu: odczytywanie środka i promienia
rozwiązywać zadania geometryczne, formułując je algebraicznie. Okrąg i prosta: wspólne punkty · Jak daleko punkt znajduje się od prostej · Styczna do okręgu
4. Stochastyka (dane i przypadek)
Rozróżniać zasady zliczania i wzory kombinatoryczne oraz używać ich stosownie do sytuacji (BfKA); Zliczanie uporządkowań i wyborów · Współczynniki dwumianowe: zliczanie wyborów · Liczenie par za pomocą reguły mnożenia
rozwiązywać zadania kombinatoryczne. Zliczanie uporządkowań i wyborów · Prawdopodobieństwo przy losowaniu bez zwracania
wyjaśniać pojęcia rachunku prawdopodobieństwa oraz opisywać ich własności i stosować je; Jak prawdopodobne jest dane zdarzenie? · Prawdopodobieństwo, że zajdzie A lub B · Niezależne zdarzenia w rachunku prawdopodobieństwa
stosować rachunek prawdopodobieństwa wraz z jego regułami, aby analizować i rozwiązywać różne zadania z doświadczeniami losowymi (BNE, PB). Zrozumienie prawdopodobieństwa warunkowego · Prawdopodobieństwo całkowite i twierdzenie Bayesa · Zliczanie trafień: łańcuchy Bernoulliego · Wartość oczekiwana w doświadczeniach losowych
znać i obliczać miary statystyczne (BfKA); Obliczanie średniej arytmetycznej · Znajdowanie mediany w szeregach danych · Obliczanie rozproszenia danych za pomocą wariancji · Średnia ważona: poprawne obliczanie ocen końcowych · Obliczanie średniej z tabel częstości
Opisywać i interpretować dane za pomocą wykresów i odpowiednich miar statystycznych (BfKA, BNE, DIG, PB, WP).

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.