Polski
Program nauczania (Francja)

Matematyka — klasa 10

Klasa 10 (Francja) — Nierówności i funkcja liniowa

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Francja) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w klasie seconde według programu 2026: automatyzmy rachunkowe, liczby rzeczywiste i przedziały, wartość bezwzględna, rachunek algebraiczny, wektory i proste, funkcje podstawowe, dane liczbowe, statystyka i prawdopodobieństwo warunkowe. Każdemu pojęciu towarzyszą wzorcowe zadania gotowe do wydrukowania w formie kart pracy.

Automatyzmy

Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu

Odczytywanie z wykresu funkcji obrazów, argumentów (antecedentów), miejsc zerowych, monotoniczności oraz znaku funkcji.

typów zadań: 13Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń uczy się odczytywać funkcję bezpośrednio z jej wykresu: znajdować obraz liczby (wysokość krzywej nad tą liczbą), szukać argumentów danej wartości, zauważać, gdzie funkcja się zeruje oraz gdzie jest rosnąca, a gdzie malejąca. Punkty programu, których to dotyczy, mówią o funkcjach określonych na przedziale lub sumie przedziałów oraz o krzywej o równaniu y = f(x) jako zbiorze punktów, których współrzędne spełniają tę równość.

Najczęstszy błąd polega na myleniu obrazu z argumentem: uczeń odczytuje wartość y, podczas gdy pytanie dotyczy wartości x (albo odwrotnie). Wystarczy wtedy pamiętać, że dla obrazu zaczynamy od osi poziomej, a argumenty szukamy, wyznaczając punkty krzywej na danej wysokości. Kolejną trudnością jest niedokładny odczyt końców przedziału, zwłaszcza gdy krzywa kończy się punktem otwartym lub domkniętym.

W praktyce karty pracy zawierają zadania typu: odczytaj wartość f na wykresie, wyznacz dziedzinę odczytaną z wykresu, wskaż przedziały, na których funkcja jest rosnąca lub malejąca, odczytaj miejsca zerowe lub znak funkcji, albo znajdź błąd w już wykonanym odczycie. Niektóre karty wymagają też wyboru poprawnej odpowiedzi spośród kilku propozycji lub stwierdzenia, czy zdanie o wartości f jest prawdziwe, czy fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać graficznie równanie, nierówność typu: ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k itd.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać graficznie znak funkcji lub jej tablicę zmienności.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać graficznie obrazy i przeciwobrazy.
Powiązanie z podstawą programową: Funkcja o wartościach rzeczywistych określona na przedziale lub skończonej sumie przedziałów zbioru ℝ.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać, graficznie lub za pomocą narzędzia cyfrowego, równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = g (𝑥), ƒ (𝑥) < g (𝑥).
Powiązanie z podstawą programową: Wzrastanie, malejanie, monotoniczność funkcji określonej na przedziale. Tabela zmienności.
Powiązanie z podstawą programową: Maksimum, minimum funkcji na przedziale.
Powiązanie z podstawą programową: Łączyć reprezentację graficzną i tabelę zmienności.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać graficznie ekstrema funkcji na przedziale.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania optymalizacyjne.
Powiązanie z podstawą programową: Dla dwóch danych liczb a i b oraz funkcji referencyjnej ƒ porównać ƒ(a) i ƒ(b) numerycznie lub graficznie.
Powiązanie z podstawą programową: Wykres funkcji: krzywa o równaniu 𝑦 = ƒ (𝑥) jest zbiorem punktów płaszczyzny, których współrzędne (𝑥, 𝑦) spełniają równanie 𝑦 = ƒ (𝑥).
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k, wybierając odpowiednią metodę: graficzną, algebraiczną, z wykorzystaniem oprogramowania.

Typy zadań: Miejsca zerowe z wykresu · Wartość funkcji odczytana z wykresu · Wartość funkcji z wykresu: prawda czy fałsz · Wartość funkcji z wykresu: wstaw znak · Wartość funkcji z wykresu: znajdź błąd · Dziedzina funkcji z wykresu · Funkcja określona kilkoma wzorami · Gdzie funkcja jest dodatnia — z wykresu · Miejsca zerowe z wykresu: wybierz odpowiedź · Przedział, w którym funkcja maleje (z wykresu) · Przedział, w którym funkcja rośnie (z wykresu) · Wartość funkcji z wykresu: wybierz odpowiedź · Zbiór wartości funkcji z wykresu

Rozłożyć wyrażenie na czynniki: wyłączanie czynnika przed nawias

Uczeń uczy się zapisywać wyrażenie w postaci iloczynowej, wyłączając wspólny czynnik przed nawias lub rozpoznając wzór skróconego mnożenia.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń utrwala rachunek algebraiczny, ucząc się przekształcać wyrażenie do postaci iloczynowej, co ułatwia rozwiązywanie zadań. Ćwiczy wyłączanie wspólnego jednomianu, zwłaszcza w wyrażeniach typu ax² + bx, ale także rozpoznawanie bardziej złożonych struktur wymagających łączenia wyrazów lub rozpoznawania sześcianów.

Najczęstszy błąd pojawia się przy pracy ze znakami ujemnymi, szczególnie przy rozkładzie przez grupowanie, gdy uczeń zapomina zmienić znak po nawiasie poprzedzonym znakiem « minus ». Inną częstą pomyłką jest usuwanie wyrazu, który został w całości wyłączony przed nawias, zamiast pozostawienia liczby 1 jako wyrazu resztkowego w nawiasie.

Na tym poziomie praca koncentruje się wokół trzech typów ćwiczeń:

  • Wyłączanie jednomianu przed nawias : wyodrębnienie wspólnej zmiennej lub wspólnego współczynnika w celu uproszczenia wyrażenia ;
  • Rozkład przez grupowanie : rozsądne łączenie wyrazów parami w celu ujawnienia ukrytego wspólnego czynnika ;
  • Suma i różnica sześcianów : rozpoznanie wzoru skróconego mnożenia pozwalającego rozłożyć wyrażenia sześcienne na iloczyn czynników.

Powiązanie z podstawą programową: Rozkładanie na czynniki funkcji wielomianowej stopnia drugiego, stosując zróżnicowane strategie: oczywisty pierwiastek, wykrywanie pierwiastków na podstawie ich sumy i iloczynu, wzory skróconego mnożenia, zastosowanie wzorów ogólnych.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwijać, rozkładać na czynniki i redukować proste wyrażenie algebraiczne.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwijanie, rozkładanie na czynniki i redukcja prostego wyrażenia algebraicznego: • wzory skróconego mnożenia (rozkładanie na czynniki i rozwijanie): (a + b)², (a – b)², (a + b)(a – b); • rozkładanie na czynniki wyrażeń a𝑥 ² + b𝑥, a𝑥 + b𝑥.
Powiązanie z podstawą programową: Wybierać najbardziej odpowiednią postać (iloczynowa, rozwinięta, zredukowana) wyrażenia w celu rozwiązania problemu.

Typy zadań: Wyłączanie jednomianu przed nawias · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: prawda/fałsz · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: wybierz · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: znajdź błąd · Rozkład przez grupowanie · Suma i różnica sześcianów · Wzory na sześciany, współczynnik: prawda/fałsz · Wzory na sześciany, współczynnik: wstaw znak · Wzory na sześciany, współczynnik: wybierz · Wzory na sześciany, współczynnik: znajdź błąd

Porównywanie serii i badanie wartości odstających

Uczeń uczy się porównywać dwa zestawy danych na podstawie ich położenia, rozproszenia oraz wpływu wartości odstającej na średnią i medianę.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń potrafi odczytać dwa wykresy pudełkowe ustawione obok siebie i określić, która z dwóch serii jest wyżej lub niżej położona oraz która jest bardziej rozproszona. Umie też porównać mediany i opisać różnice między dwiema seriami na podstawie podanych wskaźników. Bada również, co się dzieje, gdy dodajemy lub usuwamy wartość: średnia i mediana reagują na to w różny sposób. Program wymaga najpierw umiejętności interpretacji danych statystycznych, pojęcia znanego z gimnazjum (cykl 4), a następnie pogłębienia tej wiedzy w klasie drugiej.

Najczęstszy błąd polega na odczytaniu dłuższego pudełka jako serii, której wszystkie wartości są większe, podczas gdy długość pudełka mierzy rozproszenie, a nie położenie. Innym częstym błędem jest przekonanie, że bardzo odległa od pozostałych wartość (wartość odstająca) znacznie zmienia medianę: wrażliwa na taki typ wartości jest średnia, a nie mediana.

Na karcie typowe zadania są następujące:

  • Porównanie położenia na dwóch wykresach pudełkowych, poprzez wskazanie median.
  • Porównanie rozproszenia na dwóch wykresach pudełkowych, poprzez analizę szerokości pudełek i rozpiętości wąsów.
  • Wartość odstająca: zaobserwowanie wpływu tej wartości na średnią i na medianę.
  • Wykres punktowy: odnalezienie pięciu wartości, które wyznaczają pudełko.
  • Dwa wykresy pudełkowe: wybrać różnicę median, określić prawdziwość zdania, znaleźć błąd, wstawić odpowiedni znak.

Powiązanie z podstawą programową: Porównywanie rozkładów danych za pomocą wykresów pudełkowych.
Powiązanie z podstawą programową: Opisywać różnice między dwoma szeregami statystycznymi, opierając się na miarach lub parach miar (średnia – odchylenie standardowe / mediana – odstęp międzykwartylowy), na podstawie podanych przedstawień graficznych.
Powiązanie z podstawą programową: Wpływ dodania lub usunięcia wartości w serii na średnią i medianę.

Typy zadań: Dwa wykresy pudełkowe: prawda czy fałsz · Dwa wykresy pudełkowe: wstaw znak · Dwa wykresy pudełkowe: znajdź błąd · Położenie dwóch zbiorów na wykresach pudełkowych · Rozrzut dwóch zbiorów na wykresach pudełkowych · Wykres kropkowy: pięć liczb wykresu pudełkowego · Dwa wykresy pudełkowe: wybierz różnicę median · Obserwacja odstająca: średnia i mediana

Przeliczanie prędkości, gęstości i ciśnień

Uczeń uczy się zmieniać jednostkę wielkości złożonej, takiej jak prędkość z km/h na m/s albo ciśnienie z N/cm² na N/m².

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń musi umieć przeliczać jednostki prędkości, masy oraz wielkości ilorazowe, takie jak gęstość czy ciśnienie. Wielkość ilorazowa jest obliczana z użyciem dwóch jednostek, na przykład kilometrów na godzinę, a przeliczenie dotyczy każdej z tych dwóch jednostek. Podstawa programowa nie podaje dla tego poziomu dokładnego zakresu liczb: najważniejsza jest metoda.

Najczęstszy błąd polega na przeliczeniu tylko jednej z dwóch jednostek. Przy zamianie km/h na m/s niektórzy uczniowie dzielą przez 1000 i nie uwzględniają godzin albo mnożą przez 3,6 zamiast dzielić. Przy ciśnieniach wielu uczniów mnoży przez 100 zamiast przez 10 000, zapominając, że metr kwadratowy ma 10 000 centymetrów kwadratowych.

Proponowane ćwiczenia na tym poziomie to karty przeliczeń. Na przykład uczeń zamienia km/h na m/s, g/cm³ na kg/m³ albo N/cm² na N/m². Inne typy zadań polegają na wskazaniu błędu w już wykonanym przeliczeniu, na ocenie, czy stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe, albo na wyborze poprawnej odpowiedzi spośród kilku propozycji.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać przeliczanie jednostek: długości, pola powierzchni, objętości, pojemności, czasu trwania, prędkości, masy.

Typy zadań: Zamiana jednostek gęstości i ciśnienia · Zamiana jednostek prędkości: km/h i m/s · Zamiana prędkości km/h na m/s: wybierz odpowiedź · Prędkość: zamiana km/h na m/s · Zamiana N/cm² na N/m²: prawda czy fałsz · Zamiana N/cm² na N/m²: znajdź błąd · Zamiana g/cm³ na kg/m³: wybierz odpowiedź

Objętości walca, stożka i kuli

Twoje dziecko uczy się obliczać objętość walca, stożka lub kuli na podstawie ich wymiarów.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń ma obliczać objętości prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli. Dla walca i stożka używa promienia podstawy oraz wysokości. Dla kuli używa promienia. Program nie określa tutaj konkretnego zakresu liczb: uczeń pracuje z wartościami podanymi w treści zadania, często zostawiając wynik w postaci wyrażenia zawierającego π lub zaokrąglając go.

Podstawowe wzory są już znane: objętość stożka i ostrosłupa poznaje się w klasie 4, a objętość kuli w klasie 3. W klasie drugiej chodzi przede wszystkim o to, aby swobodnie się nimi posługiwać.

Najczęstszym błędem jest zapomnienie o czynniku 1/3 dla stożka oraz zastosowanie wzoru na walec zamiast niego. Inną częstą pułapką jest wzięcie średnicy zamiast promienia, podczas gdy wzór wymaga promienia, czyli połowy średnicy.

Typowe zadania są następujące:

  • Objętość walca: obliczyć pojemność zbiornika.
  • Objętość stożka: obliczyć objętość danego stożka lub wykryć błąd w już wykonanym obliczeniu.
  • Objętość walca: wybrać liczbę stojącą przed π w wyniku.
  • Objętość kuli: zastosować wzór dla danego promienia.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwody (wielokąta i okręgu), pola (prostokąta, trójkąta i koła) oraz objętości (prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać pole koła, objętość walca obrotowego.

Typy zadań: Objętość kuli · Objętość stożka · Objętość stożka: prawda czy fałsz · Objętość stożka: znajdź błąd · Objętość walca · Objętość walca: wybierz liczbę przed π · Objętość walca: pojemność zbiornika

Trygonometria: sinus, cosinus, tangens

Dziecko uczy się używać sinusa, cosinusa i tangensa w trójkącie prostokątnym, aby powiązać kąt z długościami jego boków.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W trójkącie prostokątnym uczeń uczy się używać trzech stosunków: sinusa, cosinusa i tangensa, aby powiązać kąt z długościami dwóch boków. Program nie określa żadnego szczególnego zakresu liczb dla tej umiejętności: najważniejsze jest wiedzieć, który stosunek zastosować w zależności od znanych i szukanych boków.

Najczęstszy błąd polega na pomyleniu boku przeciwprostokątnego z bokiem przyprostokątnym do badanego kąta. Często wynika on z przeoczenia: uczeń wybiera stosunek, zanim zauważy, który bok leży naprzeciw danego kąta, a który do niego przylega. Wtedy używa niewłaściwego wzoru, nawet jeśli jego obliczenia są poprawne.

W kartach pracy ta umiejętność pojawia się w kilku typach zadań:

  • Bok przyległy i Bok przeciwległy: znaleźć długość boku na podstawie kąta i innej długości.
  • Sinus i Tangens w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość: rozpoznać poprawne wyrażenie lub stosunek.
  • Cosinus w trójkącie prostokątnym: prawda czy fałsz: sprawdzić, czy twierdzenie o cosinusie jest prawdziwe.
  • Cosinus w trójkącie prostokątnym: znajdź błąd: wskazać błędny krok w już zapisanym rozwiązaniu.

Powiązanie z podstawą programową: Znać i stosować funkcje trygonometryczne w trójkącie prostokątnym: cosinus, sinus, tangens.

Typy zadań: Cosinus w trójkącie prostokątnym: prawda czy fałsz · Cosinus w trójkącie prostokątnym: znajdź błąd · Przyprostokątna naprzeciw kąta · Przyprostokątna przy kącie · Sinus w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość · Tangens w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość · Trygonometria w terenie: wysokość przy kącie 30°

Rozwiązywanie równania typu x² = a

Rozwiązać równanie postaci x² = a, podając wszystkie jego rozwiązania lub stwierdzając, że ich nie ma.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej program wymaga rozwiązywania równań typu x² = a, gdzie a jest daną liczbą. Uczeń powinien wiedzieć, że jeśli a jest dodatnie, istnieją dwa przeciwne rozwiązania (na przykład x² = 9 ma rozwiązania 3 i −3). Jeśli a = 0, jedynym rozwiązaniem jest 0. Jeśli a jest ujemne, równanie nie ma rozwiązania rzeczywistego, ponieważ kwadrat liczby nigdy nie jest ujemny. Program oczekuje też, że te rozwiązania będą odczytywane z wykresu, za pomocą paraboli o równaniu y = x² i prostej poziomej y = a.

Najczęstszym błędem jest zapomnienie o rozwiązaniu ujemnym: uczeń zapisuje x = 3 dla x² = 9 i na tym poprzestaje. Innym częstym błędem jest szukanie pierwiastka dla ujemnego a, na przykład zapisując x = √(−4). W obu przypadkach uczeń zapomina, że x² oznacza kwadrat liczby, który jest zawsze dodatni lub równy zeru.

W kartach z przestrzeni Matematyka ta praca przybiera postać zadań takich jak „Równanie kwadratowe” lub „Równanie kwadratowe krok po kroku”, a także pytań typu „wybierz”, „prawda/fałsz” lub „znajdź błąd”. Równania postaci „większy pierwiastek” lub takie, które wymagają wyróżnika, należą do wyższego poziomu; dla tej klasy wymaganie dotyczy x² = a.

Powiązanie z podstawą programową: Postać kanoniczna funkcji kwadratowej. Wyróżnik. Ewentualny rozkład na czynniki. Rozwiązywanie równania kwadratowego. Znak.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązać równanie typu: 𝑥² = a, a𝑥 + b = c𝑥 + d lub a/𝑥 = b albo nierówność pierwszego stopnia.
Powiązanie z podstawą programową: Podawać zbiór rozwiązań równania pierwszego stopnia typu a𝑥 = b, a + 𝑥 = b, a𝑥 + b = c𝑥 + d, nierówności pierwszego stopnia typu a ⩾ b, a + 𝑥 ⩾ b, a𝑥 + b ⩾ c𝑥 + d, równania typu 𝑥² = a.

Typy zadań: Równanie kwadratowe · Równanie kwadratowe krok po kroku · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: prawda/fałsz · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: wstaw znak · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: wybierz · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: znajdź błąd

Tożsamości algebraiczne w klasie drugiej

W klasie drugiej (seconde) uczeń rozwija i rozkłada na czynniki iloczyny takie jak (a + b)², (a − b)² i (a + b)(a − b), używając liter lub liczb.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń uczy się rozwijać i rozkładać na czynniki trzy postacie iloczynów: (a + b)², (a − b)² oraz (a + b)(a − b). Potrafi też rozkładać na czynniki wyrażenia takie jak ax² + bx lub ax + bx, wskazując wspólny czynnik.

Najczęstszy błąd polega na zapisaniu (a + b)² = a² + b², z pominięciem podwojonego iloczynu 2ab pośrodku. Dla (a − b)² wyraz środkowy to −2ab: łatwo zgubić znak minus. Warto przypomnieć, że kwadrat sumy nie jest sumą kwadratów.

W kartach ćwiczeń spotyka się szczególnie następujące wzory:

  • Iloczyn sumy i różnicy : rozwinąć (a + b)(a − b).
  • Kwadrat sumy lub różnicy : rozwinąć (a ± b)².
  • Kwadrat dwumianu: wybierz współczynnik przy x : znaleźć brakujący współczynnik w rozwiniętym kwadracie.
  • Kwadrat dwumianu: brakujący wyraz środkowy : uzupełnić rozwinięte wyrażenie, w którym usunięto wyraz środkowy.
  • Suma razy różnica: wybierz wyraz stały : określić wyraz stały rozwiniętego iloczynu.

Powiązanie z podstawą programową: Rozwijać, rozkładać na czynniki i redukować proste wyrażenie algebraiczne.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwijanie, rozkładanie na czynniki i redukcja prostego wyrażenia algebraicznego: • wzory skróconego mnożenia (rozkładanie na czynniki i rozwijanie): (a + b)², (a – b)², (a + b)(a – b); • rozkładanie na czynniki wyrażeń a𝑥 ² + b𝑥, a𝑥 + b𝑥.

Typy zadań: Iloczyn sumy i różnicy · Kwadrat dwumianu: wybierz współczynnik przy x · Kwadrat sumy i różnicy · Suma razy różnica: wybierz wyraz wolny · Kwadrat dwumianu: brakujący wyraz środkowy

Rozwiązywanie nierówności pierwszego stopnia

Uczeń uczy się znajdować wszystkie wartości x, które sprawiają, że nierówność pierwszego stopnia jest prawdziwa, a następnie podawać zbiór jej rozwiązań.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W liceum uczeń potrafi rozwiązać nierówność liniową, czyli znaleźć wartości x, dla których nierówność jest prawdziwa. Rozważane postacie to a x + b > 0 oraz a x + b ⩾ c x + d. W tym celu wykorzystuje dodawanie nierówności oraz mnożenie obu stron przez liczbę rzeczywistą dodatnią lub ujemną, a następnie zapisuje zbiór rozwiązań.

Najczęstszy błąd dotyczy kierunku nierówności. Gdy uczeń dzieli lub mnoży obie strony przez liczbę ujemną, zapomina zmienić znak nierówności i otrzymuje błędny zbiór rozwiązań. Czasem traktuje też nierówność jak równanie. Sprawdzenie jednej wartości z otrzymanego rozwiązania w nierówności wyjściowej pozwala często wychwycić ten błąd.

Karty proponują kilka typów zadań dotyczących tego zagadnienia:

  • Nierówność liniowa: rozwiąż nierówność i podaj zbiór rozwiązań.
  • Granica: wybierz: wybierz poprawną granicę przedziału spośród kilku propozycji.
  • Granica: prawda/fałsz: określ, czy twierdzenie o rozwiązaniach jest prawdziwe.
  • Granica: znajdź błąd: wskaż błędny krok w już zapisanym rozwiązaniu.
  • Granica: ustal znak: podaj znak wyrażenia w zależności od wartości x.

Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązać równanie typu: 𝑥² = a, a𝑥 + b = c𝑥 + d lub a/𝑥 = b albo nierówność pierwszego stopnia.
Powiązanie z podstawą programową: Suma nierówności. Iloczyn nierówności przez liczbę rzeczywistą dodatnią, ujemną, w związku z monotonicznością funkcji liniowej.
Powiązanie z podstawą programową: Zbiór rozwiązań równań typu a𝑥 + b = 0 oraz nierówności postaci a𝑥 + b > 0.
Powiązanie z podstawą programową: Podawać zbiór rozwiązań równania pierwszego stopnia typu a𝑥 = b, a + 𝑥 = b, a𝑥 + b = c𝑥 + d, nierówności pierwszego stopnia typu a ⩾ b, a + 𝑥 ⩾ b, a𝑥 + b ⩾ c𝑥 + d, równania typu 𝑥² = a.

Typy zadań: Nierówność liniowa · Nierówność liniowa, koniec przedziału: prawda/fałsz · Nierówność liniowa, koniec przedziału: wstaw znak · Nierówność liniowa, koniec przedziału: wybierz · Nierówność liniowa, koniec przedziału: znajdź błąd

Tales w klasie pierwszej liceum: obliczanie długości

W klasie drugiej uczeń uczy się prostego stosowania twierdzenia Talesa do obliczania długości brakującego boku na rysunku.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej program wymaga prostego zastosowania twierdzenia Talesa. Uczeń korzysta z rysunku, na którym dwie proste są równoległe i przecinają dwie sieczne, a następnie zapisuje równość stosunków odpowiednich długości, aby wyznaczyć brakującą długość. Program nie określa dla tej klasy konkretnego zakresu liczb.

Najczęstszy błąd polega na niewłaściwym przyporządkowaniu długości: jeden bok małego trójkąta umieszcza się w liczniku, a jeden bok dużego trójkąta w mianowniku, bez zachowania tej samej odpowiedniości wierzchołków. Wynik jest wtedy błędny, nawet jeśli rachunek jest poprawny. Pomocny nawyk to sprawdzenie, czy każdy stosunek łączy boki, które si ę odpowiadają.

Zaproponowane zadania w tym dziale to Twierdzenie Talesa (obliczanie długości), Twierdzenie Talesa: znajdź błąd, Twierdzenie Talesa: prawda czy fałsz oraz Twierdzenie Talesa: wybierz długość odcinka. Pozwalają one ćwiczyć zapisywanie równości stosunków, wychwytywanie błędu w rozumowaniu oraz wybór właściwej długości spośród kilku propozycji.

Powiązanie z podstawą programową: Proste zastosowanie twierdzenia Pitagorasa, twierdzenia Talesa

Typy zadań: Twierdzenie Talesa · Twierdzenie Talesa: prawda czy fałsz · Twierdzenie Talesa: wybierz długość odcinka · Twierdzenie Talesa: znajdź błąd

Liczby i działania, algebra

Rozwiązywanie równań wymiernych i z pierwiastkami

Uczeń uczy się rozwiązywać równania wymierne oraz równania zawierające pierwiastki kwadratowe, uwzględniając wartości zakazane i dziedzinę.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej (seconde) uczeń uczy się rozwiązywać równania typu ilorazowego, zapisywane w postaci A(x)/B(x) = k, a także równania zawierające pierwiastek kwadratowy. Przede wszystkim ćwiczy wyznaczanie dziedziny występujących wyrażeń, czyli zbioru liczb rzeczywistych, dla których dana równość ma sens.

Najczęstszym błędem jest natychmiastowe przekształcanie równości w celu wyznaczenia niewiadomej bez wcześniejszego sprawdzenia wartości zakazanych. Uczeń ryzykuje wtedy zatwierdzenie rozwiązania, które w rzeczywistości zeruje mianownik B(x) lub uniemożliwia obliczenie pierwiastka.

Podczas treningu praca opiera się na dwóch typach modeli zadań:

  • Równanie wymierne: sprowadzenie równości z ilorazem do prostszego równania, a następnie sprawdzenie, czy znalezione rozwiązanie należy do dziedziny.
  • Równanie z pierwiastkiem: rozwiązanie równości, w której niewiadoma znajduje się pod znakiem pierwiastka, z upewnieniem się, że warunki istnienia są spełnione.

Powiązanie z podstawą programową: Równanie A(𝑥)/B(𝑥) = k (równanie wymierne) w związku z dziedziną wyrażenia.

Typy zadań: Równanie z pierwiastkiem · Równanie z pierwiastkiem, wartość x: prawda/fałsz · Równanie z pierwiastkiem, wartość x: wstaw znak · Równanie z pierwiastkiem, wartość x: wybierz · Równanie z pierwiastkiem, wartość x: znajdź błąd · Równanie wymierne · Równanie wymierne, wartość x: prawda/fałsz · Równanie wymierne, wartość x: wstaw znak · Równanie wymierne, wartość x: wybierz · Równanie wymierne, wartość x: znajdź błąd · Równanie wymierne: ile lat ma dziś

Wartość bezwzględna: równania i nierówności

Uczeń uczy się rozwiązywać równania i nierówności z wartością bezwzględną, widząc |x − a| jako odległość i przekładając odpowiedź na przedział.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej (seconde) uczeń poznaje interpretację zapisu |x – a| jako odległości między dwiema liczbami rzeczywistymi x i a na osi liczbowej. Wykorzystuje ten wizualny punkt odniesienia, aby graficznie lub algebraicznie rozwiązywać równania i nierówności typu |x – a| ⩽ r, a następnie zapisuje zbiór rozwiązań w postaci przedziału [a – r, a + r].

Częstym błędem jest zapominanie o jednej z dwóch stron odległości. Wielu uczniów myśli tylko o wartościach dodatnich i pomija dolną granicę albo myli środek przedziału, traktując wyrażenie |x + 2| jako odległość od 2 zamiast od –2.

W ćwiczeniach praca opiera się na dwóch typach kart: równaniu z wartością bezwzględną, które wymaga znalezienia dwóch liczb rzeczywistych położonych w określonej odległości od danego punktu, oraz nierówności z wartością bezwzględną, w której uczeń wyznacza i przedstawia na osi pełny zbiór rozwiązań.

Powiązanie z podstawą programową: Dla funkcji liniowych, wartości bezwzględnej, kwadratowej, odwrotnościowej, pierwiastkowej i sześciennej rozwiązywać graficznie lub algebraicznie równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k.
Powiązanie z podstawą programową: Zapis wartości bezwzględnej |a| oznaczający odległość a od 0. Odległość między dwiema liczbami rzeczywistymi.
Powiązanie z podstawą programową: Nierówność typu |𝑥 – a| ⩽ r. Graficzne przedstawienie rozwiązań, przedział [a – r, a + r].

Typy zadań: Równanie z wartością bezwzględną · Równanie z wartością bezwzględną: prawda czy fałsz · Równanie z wartością bezwzględną: wstaw znak · Równanie z wartością bezwzględną: znajdź błąd · Wartości bezwzględne: porównaj · Wartości bezwzględne: uporządkuj · Wartość bezwzględna: wybierz większe rozwiązanie · Nierówność z wartością bezwzględną · Wartość bezwzględna: największa liczba całkowita

Obliczenia z ułamkami algebraicznymi

Odejmowanie, mnożenie i upraszczanie wyrażeń wymiernych, z podaniem wartości zmiennej, dla których wyrażenie nie istnieje.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń uczy się wykonywać rachunki na wyrażeniach wymiernych, czyli ułamkach, w których licznik lub mianownik zawiera literę. Program wymaga prostych przykładów obliczeń na tych wyrażeniach oraz wyznaczania dziedziny, czyli wartości litery, które zerują mianownik i dlatego są zabronione. Opiera się także na upraszczaniu iloczynów lub ilorazów mających wspólne czynniki, omawianym w klasie trzeciej.

Najczęstszy błąd polega na skracaniu składników zamiast czynników: uczeń na przykład skreśla x w (x + 2)/(x + 3) i zapisuje 2/3. Inny częsty błąd pojawia się przy odejmowaniu: zapomina się zmienić znak wszystkich składników drugiego licznika, co prowadzi do błędnego wyniku, mimo że wspólny mianownik został znaleziony poprawnie.

W proponowanych kartach uczeń pracuje na przykład nad odejmowaniem i mnożeniem wyrażeń wymiernych, nad upraszczaniem wyrażeń oraz nad miejscem znaku w wyniku. Inne ćwiczenia polegają na wykrywaniu błędu w już wykonanym rachunku, stwierdzaniu, czy równość jest prawdziwa czy fałszywa, lub wyborze poprawnej postaci uproszczonej spośród kilku propozycji.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie dziedziny badania (zbioru określoności).
Powiązanie z podstawą programową: Proste przykłady obliczeń na wyrażeniach algebraicznych, w szczególności na wyrażeniach ułamkowych.
Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać obliczenia liczbowe lub literowe obejmujące potęgi, pierwiastki kwadratowe, zapisy ułamkowe.

Typy zadań: Mnożenie wyrażeń wymiernych · Wyrażenia wymierne, skracanie: wybierz · Odejmowanie wyrażeń wymiernych · Ułamki algebraiczne, różnica: prawda/fałsz · Ułamki algebraiczne, różnica: wstaw znak · Ułamki algebraiczne, różnica: wybierz · Ułamki algebraiczne, różnica: znajdź błąd

Równania w postaci iloczynowej: iloczyn równy zero

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać równanie zapisane jako iloczyn czynników równy zeru, szukając wartości, które zerują każdy z czynników.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń rozwiązuje równania postaci A(x) × B(x) = 0, gdzie lewa strona jest już rozłożona na czynniki. Program wymaga wyznaczenia rozwiązań równania typu iloczyn równa się zero: iloczyn jest równy zeru wtedy i tylko wtedy, gdy któryś z jego czynników jest równy zeru. Wystarczy więc rozwiązać osobno A(x) = 0 oraz B(x) = 0, a następnie zebrać wszystkie otrzymane rozwiązania.

Najczęstszym błędem jest zastosowanie tej reguły do równania, w którym jedna strona nie jest jeszcze równa zeru. Na przykład w (x − 2)(x + 3) = 4 niektórzy uczniowie piszą x − 2 = 4 lub x + 3 = 4, choć reguła nie działa w tym przypadku. Najpierw trzeba sprowadzić jedną stronę do zera. Innym częstym błędem jest zapomnienie jednego z dwóch rozwiązań albo podzielenie obu stron przez x, co prowadzi do utraty rozwiązania x = 0.

W kartach pracy pojęcie to pojawia się przede wszystkim w postaci równań rozłożonych na czynniki do rozwiązania. Niektóre zadania wymagają także wskazania największego pierwiastka, stwierdzenia, czy twierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe, określenia znaku iloczynu, znalezienia błędu w rozwiązaniu lub wyboru poprawnej odpowiedzi spośród kilku propozycji. Wśród proponowanych wzorów znajdują się również równania dwukwadratowe.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać rozwiązania równania iloczynowego.
Powiązanie z podstawą programową: Równanie postaci A(𝑥)B(𝑥) = 0 (równanie iloczynowe).

Typy zadań: Równanie wielomianowe w postaci iloczynowej · Równanie wielomianowe, pierwiastek: prawda/fałsz · Równanie wielomianowe, pierwiastek: wstaw znak · Równanie wielomianowe, pierwiastek: wybierz · Równanie wielomianowe, pierwiastek: znajdź błąd · Równanie dwukwadratowe

Przekładanie sytuacji na nierówność

Uczeń uczy się przekładać sytuację z życia codziennego na nierówność z jedną niewiadomą, a następnie wyznaczać, od jakiej wartości warunek jest spełniony.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń powinien umieć modelować problem za pomocą nierówności, czyli zapisać warunek w postaci „co najmniej”, „więcej niż”, „mniej niż” lub „od” jako nierówność z jedną niewiadomą. Ćwiczenia pozostają skupione na konkretnych sytuacjach, takich jak cena abonamentu czy liczba artykułów do kupienia, a nie na izolowanych rachunkach.

Najczęstszym błędem jest błędne przetłumaczenie zdania z treści zadania: pomylenie „więcej niż” z „co najmniej” albo zapisanie nierówności o złym kierunku. Uczeń skupia się wtedy na rachunku i zapomina sprawdzić, czy jego nierówność odpowiada opisanej sytuacji. Dlatego warto ponownie przeczytać zdanie z zadania i sprawdzić, za pomocą wartości testowej, czy spełnia ono warunek.

W praktyce proponowane zadania są czterech rodzajów: „od kiedy” (znalezienie chwili lub ilości, od której sytuacja się zmienia), „dwie oferty: od ilu jednostek taniej?” (porównanie dwóch taryf cenowych), „znajdź błąd” (wskazanie błędnego ułożenia nierówności w poprawionej pracy) oraz „prawda czy fałsz” lub „wybierz” (wskazanie właściwej nierówności spośród kilku propozycji). Te karty pozwalają ćwiczyć zarówno zapisywanie nierówności, jak i jej powiązanie z sytuacją.

Powiązanie z podstawą programową: Modelować problem za pomocą nierówności.

Typy zadań: Dwa plany cenowe: od ilu jednostek taniej? · Nierówność: od ilu taniej: prawda/fałsz · Nierówność: od ilu taniej: wybierz · Nierówność: od ilu taniej: znajdź błąd

Nierówności i tabela znaków

Rozwiązywanie nierówności za pomocą tabeli znaków, gdy wyrażenie jest iloczynem lub ilorazem czynników.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń uczy się badać znak wyrażenia będącego iloczynem lub ilorazem czynników, a następnie rozwiązywać nierówność postaci f(x) > 0 na podstawie tej tabeli. Program przewiduje tę metodę dla funkcji będącej iloczynem lub ilorazem, w związku z pojęciem funkcji. Dokładne zakresy liczb nie są tutaj ustalane: najważniejsze jest umieć zbudować tabelę i poprawnie ją odczytać.

Najczęstszym błędem jest mylenie reguły znaków iloczynu z regułą dla sumy: dodaje się znaki zamiast mnożyć znaki. Innym typowym błędem przy ilorazach jest włączenie do rozwiązania wartości zerującej mianownik, podczas gdy taka wartość nigdy nie jest dozwolona. Wreszcie nawiasy są często źle dobrane: zamiast nawiasu otwartego stosuje się zamknięty, zależnie od tego, czy nierówność jest szeroka, czy ścisła.

W praktyce ćwiczenie ma postać nierówności do rozwiązania, z tabelą znaków, którą trzeba uzupełnić wiersz po wierszu dla każdego czynnika, a następnie wiersz dla iloczynu lub ilorazu. Dostępne w tym dziale wzory ćwiczeń to Nierówność wielomianowa, Nierówność wielomianowa, rozwiązanie: wybierz oraz Rozwiązania całkowite nierówności: wybierz odpowiedź. W drugim wariancie uczeń wybiera jedną z kilku proponowanych odpowiedzi, co pozwala sprawdzić wynik; trzeci wymaga wskazania rozwiązań całkowitych, co zmusza do uważnego przeczytania otrzymanego przedziału.

Powiązanie z podstawą programową: Funkcja wielomianowa drugiego stopnia podana w postaci iloczynowej. Pierwiastki, znak, wyrażenie sumy i iloczynu pierwiastków.
Powiązanie z podstawą programową: Badać znak funkcji wielomianowej drugiego stopnia danej w postaci iloczynowej.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie znaku wyrażenia pierwszego stopnia, wyrażenia drugiego stopnia w postaci iloczynowej.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać równanie lub nierówność postaci ƒ (𝑥) = 0, ƒ (𝑥) > 0 za pomocą tabeli znaków, gdy ƒ jest iloczynem lub ilorazem.
Powiązanie z podstawą programową: Tabela znaków dla funkcji będącej iloczynem lub ilorazem.
Powiązanie z podstawą programową: W związku z działem „Funkcje” – badanie znaku wyrażeń postaci A(x)B(x) oraz A(x)/B(x).

Typy zadań: Całkowite rozwiązania nierówności: wybierz odpowiedź · Nierówność wielomianowa · Nierówność wielomianowa, rozwiązanie: wybierz

Geometria

Wyznaczanie równania prostej na podstawie dwóch punktów

Uczeń uczy się wyznaczać równanie prostej na podstawie dwóch punktów lub punktu i współczynnika kierunkowego, a następnie znajdować prostą równoległą przechodzącą przez dany punkt.

typów zadań: 12Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń powinien umieć wyznaczyć równanie prostej na podstawie dwóch punktów, punktu i wektora kierunkowego lub punktu i współczynnika kierunkowego (nachylenia). Powinien znać postać kartezjańską i kanoniczną (redukcyjną) równania prostej oraz umieć narysować prostą na podstawie jej równania. Program nie określa tutaj żadnego konkretnego zakresu liczb: liczy się to, jakie wartości występują w treści zadań.

Najczęstszy błąd dotyczy współczynnika kierunkowego obliczanego na podstawie dwóch punktów. Wielu uczniów odwraca iloraz i zapisuje (xB − xA)/(yB − yA) zamiast (yB − yA)/(xB − xA). Kolejna trudność pojawia się na następnym etapie: po wyznaczeniu współczynnika kierunkowego uczeń zapomina obliczyć rzędną punktu przecięcia z osią OY albo myli znak podczas jej wyznaczania.

W kartach tego działu ta umiejętność występuje w kilku formach:

  • Funkcja liniowa przechodząca przez dwa punkty: odtworzenie pełnego wzoru na podstawie dwóch współrzędnych.
  • Prosta równoległa przechodząca przez punkt: prosta równoległa zachowuje ten sam współczynnik kierunkowy, zmienia się tylko rzędna punktu przecięcia z osią OY.
  • Funkcja liniowa: brakujący współczynnik kierunkowy oraz Rzędna punktu przecięcia prostej z osią OY: wybierz odpowiedź: wyizolowanie jednego z dwóch parametrów.
  • Współczynnik kierunkowy prostej: znajdź błąd, prawda czy fałsz oraz dane zbędne: wykrycie błędnego rachunku lub zbędnej informacji.
  • Argument funkcji liniowej: pytanie odwrotne: wykorzystanie wyznaczonego równania w odwrotnym kierunku.

Powiązanie z podstawą programową: Rysować prostą daną równaniem w postaci kierunkowej lub przez punkt i współczynnik kierunkowy.
Powiązanie z podstawą programową: Równanie prostej: równanie kartezjańskie, równanie kierunkowe.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać równanie prostej na podstawie dwóch punktów, punktu i wektora kierunkowego lub punktu i współczynnika kierunkowego.
Powiązanie z podstawą programową: Wykreślać prostą, znając jej równanie ogólne lub kierunkowe.

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy prostej: prawda czy fałsz · Współczynnik kierunkowy prostej: wstaw znak · Współczynnik kierunkowy prostej: znajdź błąd · Argument funkcji liniowej: pytanie odwrotne · Funkcja liniowa: brakujący współczynnik kierunkowy · Prosta równoległa przez punkt · Współczynnik kierunkowy prostej: dane zbędne · Współczynnik kierunkowy prostej: wybierz odpowiedź · Wzór funkcji liniowej z dwóch punktów · Prosta równoległa przez punkt: wybierz odpowiedź · Wyraz wolny prostej przez dwa punkty: wybierz odpowiedź · Funkcja liniowa w cenniku: dla jakiego argumentu

Proste: nachylenie i punkt przecięcia

Uczeń uczy się odczytywać nachylenie prostej z jej równania oraz znajdować punkt, w którym dwie proste się przecinają.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń pracuje z prostymi danymi równaniem kierunkowym y = mx + p lub równaniem ogólnym ax + by + c = 0. Potrafi narysować prostą na podstawie jej równania, sprawdzić, czy trzy punkty są współliniowe, oraz określić, czy dwie proste są równoległe, czy przecinające się. Dla dwóch przecinających się prostych danych równaniami kierunkowymi oblicza współrzędne ich punktu przecięcia.

Najczęstszy błąd dotyczy współczynnika kierunkowego. Gdy równanie ma postać ax + by + c = 0, współczynnik kierunkowy nie wynosi a, lecz -a/b. Znak minus jest często pomijany podczas wyznaczania y. Przy szukaniu punktu przecięcia uczeń czasem rozwiązuje tylko jedno równanie i zapomina obliczyć drugą współrzędną punktu.

W tej klasie wydrukowane ćwiczenia obejmują: Współczynnik kierunkowy z postaci ogólnej, gdzie trzeba przekształcić równanie, aby odczytać współczynnik kierunkowy; Współczynnik kierunkowy na podstawie postaci ogólnej, gdzie trzeba wybrać właściwą wartość spośród kilku propozycji; Punkt przecięcia dwóch prostych, gdzie trzeba znaleźć wspólny punkt; oraz Punkt przecięcia dwóch prostych: wybierz wartość, gdzie trzeba wyznaczyć wartość parametru. Pojęcie prostej prostopadłej, występujące w tej serii ćwiczeń, opiera się na pojęciach z klasy pierwszej. Na tym etapie nie jest ono oczekiwane.

Powiązanie z podstawą programową: Rysować prostą daną równaniem w postaci kierunkowej lub przez punkt i współczynnik kierunkowy.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać równanie kartezjańskie prostej, znając punkt tej prostej i wektor normalny.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać współrzędne rzutu prostokątnego punktu na prostą.
Powiązanie z podstawą programową: Używać układu odniesienia do badania konfiguracji.
Powiązanie z podstawą programową: Wektor normalny do prostej. Wektor o współrzędnych (a, b) jest normalny do prostej o równaniu a𝑥 + b𝑦 + c = 0.
Powiązanie z podstawą programową: Rzut prostokątny punktu na prostą.
Powiązanie z podstawą programową: Wektor kierunkowy prostej.
Powiązanie z podstawą programową: Równanie prostej: równanie kartezjańskie, równanie kierunkowe.
Powiązanie z podstawą programową: Wykreślać prostą, znając jej równanie ogólne lub kierunkowe.
Powiązanie z podstawą programową: Ustalenie, czy trzy punkty leżą na jednej prostej, czy nie.
Powiązanie z podstawą programową: Określać, czy dwie proste są równoległe, czy przecinające się.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać punkt przecięcia dwóch przecinających się prostych danych równaniami w postaci kierunkowej.

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy z postaci ogólnej: wybierz · Współczynnik kierunkowy z równania ogólnego · Prosta prostopadła przez punkt · Przecięcie dwóch prostych: wybierz wartość · Punkt przecięcia prostych · Proste w cenniku: kiedy dwie oferty kosztują tyle samo

Współrzędne, norma i kombinacje wektorów

Uczeń uczy się odczytywać współrzędne wektora, obliczać jego długość (normę) oraz wyrażać wektor za pomocą dwóch innych wektorów.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń uczy się pracować z wektorami wyznaczonymi przez ich współrzędne w ortonormalnym układzie odniesienia. Potrafi obliczyć współrzędne wektora AB na podstawie współrzędnych punktów A i B, a następnie obliczyć współrzędne sumy wektorów lub iloczynu wektora przez liczbę. Umie również obliczyć normę wektora, czyli jego długość.

Najczęstszy błąd dotyczy współrzędnych AB: wielu uczniów zapisuje xA + xB zamiast xB − xA, ponieważ zapamiętują wzór bez zrozumienia, że zawsze trzeba wychodzić od punktu początkowego A. Przy normie częste są również zapomnienie o pierwiastku kwadratowym oraz bezpośrednie dodawanie współrzędnych (zamiast sumy ich kwadratów). Te błędy wynikają z mechanicznego zapamiętywania: powrót do sensu geometrycznego („długość to odległość między dwoma punktami”) pomaga je poprawić.

Na karcie pracy spotyka się w szczególności ćwiczenia typu „Kombinacja wektorów”, w których uczeń oblicza współrzędne wektora postaci u + v lub 2u − 3v, oraz ćwiczenia typu „Norma wektora”, w których należy obliczyć długość wektora danego przez współrzędne, czasem wybierając właściwy wynik spośród kilku propozycji. Modele „Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wartość” wymagają znalezienia brakującego współczynnika w zapisie tego typu.

Powiązanie z podstawą programową: Równość dwóch wektorów. Oznaczenie 𝑢⃗ . Wektor zerowy.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać współrzędne sumy wektorów, iloczynu wektora przez liczbę rzeczywistą.
Powiązanie z podstawą programową: Charakteryzować współliniowość i równoległość przez współliniowość wektorów.
Powiązanie z podstawą programową: Iloczyn wektora przez liczbę rzeczywistą. Współliniowość dwóch wektorów.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawienie wektora jako kombinacji dwóch niewspółliniowych wektorów.
Powiązanie z podstawą programową: Baza ortonormalna. Współrzędne wektora. Wyrażenie normy wektora.
Powiązanie z podstawą programową: Wyrażanie współrzędnych wektora AB⃗⃗⃗⃗⃗ w zależności od współrzędnych punktów A i B.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznacznik dwóch wektorów w bazie ortonormalnej, kryterium współliniowości. Zastosowanie do współliniowości i równoległości.

Typy zadań: Długość wektora · Długość wektora: wybierz wynik · Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wartość · Kombinacja wektorów

Obliczanie odległości między dwoma punktami

Uczeń uczy się obliczać odległość między dwoma punktami, których współrzędne są znane, korzystając z twierdzenia Pitagorasa.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń oblicza odległość między dwoma punktami na podstawie ich współrzędnych. Opiera się na twierdzeniu Pitagorasa: odcinek pełni rolę przeciwprostokątnej trójkąta prostokątnego, którego przyprostokątnymi są różnice poziomych i pionowych współrzędnych obu punktów. Program wymaga także obliczania współrzędnych środka odcinka. Dokument nie precyzuje żadnego szczególnego zakresu liczb dla tej umiejętności.

Najczęstszy błąd polega na zapomnieniu o pierwiastku kwadratowym na końcu: uczeń otrzymuje sumę kwadratów różnic, na przykład 25, i uznaje ją za odległość, podczas gdy trzeba jeszcze obliczyć pierwiastek kwadratowy. Innym częstym błędem jest dodawanie różnic bez ich podnoszenia do kwadratu.

W kartach tego przedmiotu umiejętność pojawia się w kilku postaciach:

  • Odległość między dwoma punktami z Pitagorasem oraz Odległość między dwoma punktami: bezpośrednie obliczenie na podstawie współrzędnych.
  • Odległość między dwoma punktami: dane zbędne: uczeń musi wskazać w treści zadania informacje użyteczne.
  • Odległość między punktami: wybierz oraz Kwadrat na odcinku AB: wybierz pole: uczeń wybiera metodę lub wielkość do obliczenia.
  • Długości dwóch odcinków: porównaj: uczeń porównuje dwie długości uzyskane tym obliczeniem.
  • Odległość między dwoma punktami krok po kroku: każdy etap obliczeń jest prowadzony.

Odczytywanie figur w układzie współrzędnych, o które chodzi w innym punkcie programu, należy do klasy pierwszej i nie jest tutaj wymagane.

Powiązanie z podstawą programową: Używać układu odniesienia do badania konfiguracji.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać odległość między dwoma punktami. Obliczać współrzędne środka odcinka.

Typy zadań: Odległość punktów · Długości dwóch odcinków: porównaj · Odległość dwóch punktów krok po kroku · Odległość punktów w układzie współrzędnych: zadanie tekstowe · Odległość punktów: dane zbędne (kl. 8) · Kwadrat na odcinku AB: wybierz pole (kl. 8) · Odległość punktów w układzie: wybierz (kl. 8) · Odległość punktów z twierdzenia Pitagorasa (kl. 8) · Odległość na mapie z Pitagorasa: zadanie tekstowe (kl. 8–9)

Funkcje

Obliczanie wartości funkcji kwadratowej

Uczeń uczy się obliczać wartość funkcji kwadratowej dla liczby rzeczywistej, stosując kolejność wykonywania działań związaną z potęgowaniem do kwadratu.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na poziomie klasy drugiej (seconde) uczeń powinien umieć obliczać obraz liczby za pomocą funkcji kwadratowej oraz prostych funkcji drugiego stopnia, a także odczytywać te wartości z wykresu. Punkty programu, których to dotyczy, obejmują wykresy, znak i monotoniczność tych funkcji; dokładne przedziały liczbowe nie są podane w dostępnych materiałach, dlatego nie podajemy ich tutaj.

Najczęstszy błąd dotyczy wartości ujemnych. Dla x = −3 wielu uczniów zapisuje (−3)² = −9, stosując znak minus po podniesieniu do kwadratu, podczas gdy kwadrat liczby ujemnej jest dodatni. Inne częste pomylenie polega na odczytaniu −3² jako (−3)², podczas gdy oznacza to −(3²). Te błędy wynikają często z pośpiesznego czytania zapisu, a nie z braku zrozumienia pojęcia.

W kartach ćwiczeń ta umiejętność pojawia się w kilku typach zadań: obliczanie wartości funkcji kwadratowej, wybór poprawnej odpowiedzi dla ujemnego x, stwierdzenie, czy twierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe, wskazanie błędu w już wykonanym rachunku, określenie znaku wartości, odnalezienie brakującego współczynnika a oraz porównanie lub uporządkowanie kilku wartości funkcji.

Powiązanie z podstawą programową: Funkcje: wartość bezwzględna, kwadratowa: znak i monotoniczność.
Powiązanie z podstawą programową: Funkcje: wartość bezwzględna, kwadratowa, odwrotnościowa: definicje i wykresy.

Typy zadań: Wartość funkcji kwadratowej · Wartość funkcji kwadratowej: prawda czy fałsz · Wartość funkcji kwadratowej: wstaw znak · Wartość funkcji kwadratowej: znajdź błąd · Funkcja kwadratowa: brakujący współczynnik a · Wartości funkcji kwadratowej: porównaj · Wartości funkcji kwadratowej: uporządkuj · Funkcja kwadratowa w punkcie ujemnym: wybierz odpowiedź

Nierówności kwadratowe, krok po kroku

Uczeń uczy się rozwiązywać nierówności, takie jak x² < k, odczytując wykres funkcji kwadratowej i zapisując zbiór rozwiązań w postaci przedziału.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej program wymaga graficznego lub algebraicznego rozwiązywania nierówności postaci ƒ(x) < k, gdzie ƒ jest funkcją referencyjną, na przykład funkcją kwadratową. Konkretnie uczeń pracuje z nierównościami takimi jak x² < k lub x² ≥ k, gdzie k jest daną liczbą, i zapisuje rozwiązania w postaci przedziału. Bardziej ogólne postacie, takie jak wybór postaci iloczynowej do rozwiązania nierówności, należą do programu klasy pierwszej.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu x² < 4 tak, jakby dawało to jedynie x < 2. Kwadrat nie jest rosnący na całym zbiorze liczb rzeczywistych: liczby ujemne, na przykład −3, również mają dodatni kwadrat. Poprawnym rozwiązaniem jest przedział ]−2 ; 2[, który znajdujemy, patrząc na parabolę poniżej poziomej prostej o rzędnej 4 albo myśląc o liczbach, których odległość od 0 jest mniejsza niż 2.

W tym dziale karty pracy zawierają nierówności kwadratowe do rozwiązania, ćwiczenia o rozwiązaniach całkowitych, w których uczeń wybiera lub sprawdza poprawne wartości, pytania prawda/fałsz oraz ćwiczenia „znajdź błąd” w już zapisanym rozwiązaniu. Niektóre karty wymagają też wyznaczenia znaku wyrażenia na osi liczbowej, co pomaga zobrazować przedziały.

Powiązanie z podstawą programową: Wybierać odpowiednią postać (rozwiniętą zredukowaną, kanoniczną, iloczynową) funkcji kwadratowej w ramach rozwiązywania problemu (równania, nierówności, optymalizacji, monotoniczności).
Powiązanie z podstawą programową: Dla funkcji liniowych, wartości bezwzględnej, kwadratowej, odwrotnościowej, pierwiastkowej i sześciennej rozwiązywać graficznie lub algebraicznie równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k.

Typy zadań: Nierówność kwadratowa · Nierówność kwadratowa w postaci iloczynowej · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: prawda/fałsz · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wstaw znak · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wybierz · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: znajdź błąd

Koszt zależny od ilości: funkcja liniowa

Dziecko uczy się łączyć dwie wielkości, na przykład ilość i cenę, za pomocą funkcji liniowej, a następnie odczytywać tę zależność z wykresu.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń uczy się modelować sytuację z życia codziennego, w której koszt zależy od ilości, na przykład cenę wyjścia opłaconego jednocześnie według stałej opłaty ryczałtowej i stawki za osobę. Przekłada tę zależność na funkcję liniową i przedstawia ją graficznie. Program nie precyzuje tutaj konkretnego zakresu liczb: opiera się na sytuacjach zaproponowanych w kartach ćwiczeń.

Najczęstszy błąd polega na zapomnieniu o stałej części kosztu, czyli na zapisaniu, że suma jest wyłącznie proporcjonalna do ilości. Na przykład przy abonamencie wynoszącym 10 € miesięcznie plus 2 € za przejazd uczeń oblicza 2 × liczba przejazdów i zapomina o 10 €. Wykres pomaga wtedy zobaczyć, że prosta nie przechodzi przez początek układu współrzędnych.

W praktyce karty proponują kilka typów ćwiczeń: „Koszt jako funkcja liniowa i jej wykres” do zapisania wzoru i narysowania prostej, „Zależność liniowa: koszt: znajdź błąd” do wykrycia błędnego wzoru, „Zależność liniowa: koszt: wybierz” do wskazania właściwej zależności spośród kilku propozycji oraz „Zależność liniowa: koszt: prawda/fałsz” do sprawdzania twierdzeń dotyczących danej sytuacji.

Powiązanie z podstawą programową: Modelować za pomocą funkcji sytuacje pochodzące z matematyki, innych przedmiotów lub z życia codziennego bądź obywatelskiego.

Typy zadań: Koszt jako funkcja liniowa i jej wykres · Zależność liniowa: koszt: prawda/fałsz · Zależność liniowa: koszt: wybierz · Zależność liniowa: koszt: znajdź błąd

Funkcja odwrotna f(x) = a/x

Twoje dziecko uczy się obliczać wartość funkcji dla danej liczby na podstawie wzoru f(x) = a/x, rozpoznawać jej wykres oraz wykrywać błędy rachunkowe w przypadku tego typu funkcji.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń powinien znać funkcję odwrotną oraz jej wykres i umieć obliczać wartość funkcji postaci f(x) = a/x dla danej liczby. Program nie określa konkretnego zakresu liczb dla tego zagadnienia: ćwiczenia dotyczą wartości x różnych od 0, ponieważ dzielenie przez 0 nie jest określone.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu a/x tak, jakby było to ax, albo na zamianie ról a i x. Na przykład dla a = 6 i x = 3 uczeń zapisuje 18 zamiast 2. Innym częstym błędem jest zapominanie, że x nie może być równe 0, co prowadzi do zapisania jakiejś wartości dla f(0).

Na kartach ćwiczeń zadanie przyjmuje często jedną z następujących form:

  • Wybierz odpowiedź: uczeń wybiera poprawną wartość f(x) spośród kilku propozycji.
  • Prawda czy fałsz: uczeń wskazuje, czy równość lub stwierdzenie dotyczące wartości f jest poprawne.
  • Znajdź błąd: uczeń wykrywa i poprawia błąd w już zapisanym rachunku.

Bardziej ogólna karta o funkcji f(x) = a/x może następnie wykorzystać te obliczenia w kontekście wykresu tej funkcji.

Powiązanie z podstawą programową: Dla funkcji liniowych, wartości bezwzględnej, kwadratowej, odwrotnościowej, pierwiastkowej i sześciennej rozwiązywać graficznie lub algebraicznie równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k.
Powiązanie z podstawą programową: Funkcje: wartość bezwzględna, kwadratowa, odwrotnościowa: definicje i wykresy.

Typy zadań: Funkcja f(x) = a/x · Wartość funkcji f(x) = a/x: prawda czy fałsz · Wartość funkcji f(x) = a/x: znajdź błąd · Wartość funkcji f(x) = a/x: wybierz odpowiedź

Współczynnik kierunkowy prostej

Dziecko uczy się odczytywać funkcję liniową f(x) = mx + p: m mierzy zmianę wartości f, gdy x wzrasta o 1, a p jest wartością f dla x = 0.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń powinien umieć odczytać dwie liczby występujące w funkcji liniowej danej w postaci f(x) = mx + p. Liczba m to współczynnik kierunkowy: wskazuje, o ile zmienia się f, gdy x wzrasta o jednostkę. Liczba p to wyraz wolny: jest to wartość f dla x równego 0, czyli punkt, w którym prosta przecina oś rzędnych.

Najczęstszy błąd polega na pomieszaniu tych dwóch ról, na przykład odczytaniu „+3” z f(x) = 2x + 3 jako współczynnika kierunkowego albo zapomnieniu o znaku m, gdy jest ujemny. Niektórzy uczniowie szukają także współczynnika zmian, dzieląc przez różnicę wartości f zamiast przez różnicę wartości x, co odwraca obliczenie.

W kartach pracy na tym poziomie typowe zadanie polega na wskazaniu m i p w podanym wyrażeniu, a następnie na określeniu, czy funkcja jest rosnąca, czy malejąca. Proponowane modele opierają się na następujących aktywnościach: Coefficient directeur et taux de variation, służącej do obliczenia m na podstawie dwóch punktów; Variation d'une fonction affine : choisis la réponse, vrai ou faux oraz trouve l'erreur, które pomagają powiązać znak m z kierunkiem zmienności i wychwycić pomyłki między m a p.

Powiązanie z podstawą programową: Dla funkcji liniowej danej wzorem ƒ(x) = mx + p – interpretacja m jako tempa zmian (współczynnika kierunkowego) oraz p jako rzędnej punktu przecięcia wykresu z osią OY.

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy jako tempo zmian · Zmiana wartości funkcji liniowej: prawda czy fałsz · Zmiana wartości funkcji liniowej: znajdź błąd · Zmiana wartości funkcji liniowej: wybierz odpowiedź

Statystyka i prawdopodobieństwo

Prawdopodobieństwo warunkowe: umieć odczytać tabelę

Obliczanie prawdopodobieństwa zajścia zdarzenia B, wiedząc, że zdarzenie A już zaszło, na podstawie tabeli liczebności lub drzewa.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń uczy się obliczać prawdopodobieństwo warunkowe PA(B), czyli prawdopodobieństwo zdarzenia B pod warunkiem, że zaszło zdarzenie A, przy czym P(A) jest różne od zera. Sytuacje przedstawiane są w postaci tabeli krzyżowej liczebności, na przykład gdy losowo wybieramy osobę z populacji uznawanej za jednakowo prawdopodobną, lub w postaci dwupoziomowego drzewa prawdopodobieństwa. Uczeń powinien także umieć interpretować prawdopodobieństwo zapisane na każdej gałęzi, w szczególności jako prawdopodobieństwo warunkowe.

Najczęstszy błąd polega na myleniu PA(B) z PB(A) lub na dzieleniu przez liczbę wszystkich osób w populacji zamiast przez liczbę osób w grupie, w której się znajdujemy. Na przykład w sytuacji badania medycznego pytanie „wśród osób z wynikiem pozytywnym, jaka część jest chora?” ma inną odpowiedź niż pytanie „wśród chorych, jaka część ma wynik pozytywny?”. Program wymaga właśnie rozróżniania tych dwóch sytuacji w kontekście „wyników fałszywie dodatnich”.

Typowa karta ćwiczeń zawiera ankietę lub tabelę do uzupełnienia, a następnie polecenie obliczenia prawdopodobieństwa warunkowego na podstawie tej tabeli. Inne ćwiczenia polegają na wyborze poprawnego wyniku spośród kilku propozycji, na stwierdzeniu, czy dane twierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe, lub na wskazaniu błędu w już napisanym rozumowaniu. Te formy pozwalają sprawdzić, czy uczeń wie, do jakiej grupy odnosi się zadane pytanie.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać prawdopodobieństwa warunkowe, gdy zdarzenia są przedstawione w postaci tabeli krzyżowej liczebności lub drzew ważonych.
Powiązanie z podstawą programową: Rozróżniać P(A ∩ B), PA (B), PB (A).
Powiązanie z podstawą programową: Częstość warunkowa, częstość brzegowa.
Powiązanie z podstawą programową: Prawdopodobieństwo warunkowe zdarzenia B pod warunkiem zdarzenia A o niezerowym prawdopodobieństwie. Oznaczenie PA(B).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać prawdopodobieństwa warunkowe, gdy zdarzenia są przedstawione w postaci tabeli krzyżowej liczebności (losowanie osoby z populacji z jednakowym prawdopodobieństwem) lub drzewa probabilistycznego.
Powiązanie z podstawą programową: Interpretować wagi każdej gałęzi drzewa w kategoriach prawdopodobieństw, w szczególności prawdopodobieństw warunkowych.
Powiązanie z podstawą programową: Rozróżniać w sytuacji PA(B) i PB(A), na przykład w sytuacjach typu „fałszywie pozytywne.

Typy zadań: Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli · Prawdopodobieństwo warunkowe: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo warunkowe: znajdź błąd · Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli ankiety · Prawdopodobieństwo warunkowe: wybierz wynik

Obliczanie średniej na podstawie tabeli z pogrupowanymi danymi

Twoje dziecko uczy się szacować średnią serii danych pogrupowanych w klasy, ważąc każdą klasę jej liczebnością.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń uczy się obliczać średnią szeregu statystycznego pogrupowanego w klasy jako średnią ważoną: mnoży średnią każdej klasy przez jej liczebność, dodaje te iloczyny, a następnie dzieli przez całkowitą liczebność. Gdy zakłada się, że wartości są równomiernie rozłożone w każdej klasie, zastępuje się średnią klasy jej środkiem.

Najczęstszy błąd polega na dzieleniu przez liczbę klas zamiast przez całkowitą liczebność albo na użyciu granic klasy zamiast jej środka. Przedstawienie w kolumnach (środek, liczebność, iloczyn, a następnie suma) pomaga unikać tych przeoczeń. To praktyczna sugestia, a nie wymóg programu nauczania.

Ćwiczenia z tego zagadnienia przyjmują w szczególności następujące formy:

  • Prawda czy fałsz: rozstrzygnięcie, czy twierdzenie o średniej szeregu pogrupowanego jest poprawne.
  • Oszacuj średnią: obliczenie szacunkowej średniej na podstawie tabeli klas, przy użyciu środków klas jako wartości reprezentatywnych.
  • Wybierz wynik: spośród kilku podanych wartości wskazanie poprawnej średniej.
  • Znajdź błąd: wykrycie błędnego kroku w już wykonanym obliczeniu.

Powiązanie z podstawą programową: Dla szeregu statystycznego pogrupowanego w klasy: • obliczać średnią na podstawie średnich i liczebności każdej klasy (średnia ważona); szczególny przypadek, gdy rozkład jest jednostajny w każdej klasie (a zatem równy środkowi klasy); • wyznaczać klasę mediany na podstawie liczebności klas; szacowanie mediany w przypadku jednostajnego rozkładu w klasie mediany.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczanie średniej na podstawie średnich i liczebności każdej klasy (średnia ważona); przypadek szczególny, w którym rozkład jest jednostajny w każdej klasie (a więc równy środkowi klasy).

Typy zadań: Średnia z tabeli liczebności (dane pogrupowane) · Średnia z danych pogrupowanych: prawda czy fałsz · Średnia z danych pogrupowanych: wybierz wynik · Średnia z danych pogrupowanych: znajdź błąd

Pozostałe typy zadań

Dokładne wartości sinusa, cosinusa i tangensa

Uczeń uczy się podawać dokładną wartość sinusa, cosinusa lub tangensa kąta szczególnego oraz odnajdywać kąt odpowiadający danej wartości.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń pracuje z dokładnymi wartościami sinusa, cosinusa i tangensa dla kątów szczególnych, czyli wartościami zapisywanymi w postaci dokładnej (ułamek, pierwiastek kwadratowy), a nie jako przybliżone liczby dziesiętne. Rozszerza to, co poznał w gimnazjum przy trójkącie prostokątnym, gdzie te trzy stosunki odczytuje się z długości boków.

Najczęstszy błąd polega na pomyleniu sinusa z cosinusem. Cosinus odpowiada odciętej punktu związanego z kątem na okręgu trygonometrycznym, a sinus jego rzędnej. Bez tego obrazu w głowie uczeń może zamienić obie wartości. Inną pułapką jest zapomnienie o znaku wartości ujemnej, czemu właśnie poświęcona jest jedna z kart.

W praktyce karty proponują m.in.:

  • Wartość dokładna funkcji trygonometrycznej: podanie dokładnej wartości sinusa, cosinusa lub tangensa danego kąta.
  • Kąt na podstawie wartości trygonometrycznej: wybór miary odpowiadającej danej wartości, stwierdzenie, czy twierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe, lub określenie znaku wartości.

Powiązanie z podstawą programową: Nawijanie prostej na okrąg trygonometryczny. Obraz liczby rzeczywistej.
Powiązanie z podstawą programową: Cosinus i sinus liczby rzeczywistej. Związek z sinusem i cosinusem w trójkącie prostokątnym. Wartości szczególne.
Powiązanie z podstawą programową: Odczytując z koła trygonometrycznego, wyznaczać dla szczególnych wartości 𝑥 cosinusy i sinusy kątów pokrewnych do 𝑥.

Typy zadań: Dokładna wartość funkcji trygonometrycznej · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: prawda czy fałsz · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: wstaw znak · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: wybierz miarę

Tak wygląda zadanie

Na rysunku jest cały wykres funkcji f. Odczytaj jej zbiór wartości i zapisz go w postaci przedziału.

y = f(x)

Odpowiedź: (0; 1 ⟩

Rozwiąż równanie.

√(x + 5) = 2

Odpowiedź: −1

Wyznacz wzór funkcji liniowej, której wykres przechodzi przez punkty A i B.

A = (1, 4), B = (4, -2)

Odpowiedź: - 2 x + 6

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Porównywanie dwóch liczb: różnica czy iloraz

W klasie drugiej uczeń porównuje dwie liczby za pomocą ich różnicy, a jeśli są ściśle dodatnie, za pomocą ich ilorazu, a następnie interpretuje wynik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

En seconde, l'élève apprend à comparer deux nombres de deux façons. La première est la comparaison par différence : on calcule combien l'un dépasse l'autre. La seconde est la comparaison par quotient (ou rapport), qui n'est utilisée que pour des nombres strictement positifs : on regarde combien de fois l'un contient l'autre. Le programme demande aussi d'interpréter ce résultat selon le contexte, en termes de variation additive ou multiplicative.

L'erreur la plus fréquente consiste à mélanger les deux types de comparaison. Un élève peut dire qu'un nombre est « plus grand de 5 » alors qu'il est en réalité le double de l'autre, ou l'inverse. Cette confusion vient souvent de l'habitude de raisonner uniquement par addition. Dans les classes de CM1, CM2 et de 4e, les élèves ont déjà travaillé la comparaison multiplicative et les rapports ; en seconde, il s'agit de bien distinguer les deux points de vue et de savoir lequel utiliser.

Le programme ne précise pas ici de plage de nombres particulière. Pour les modèles d'exercices prêts à imprimer, aucun modèle n'est encore rattaché à cette compétence dans cette matière : on ne peut donc pas décrire ici le format précis des tâches proposées.

Powiązanie z podstawą programową: Porównywać dwie liczby bezpośrednio lub za pomocą obliczeń: • ich różnicę; • jeśli są ściśle dodatnie, ich iloraz.
Powiązanie z podstawą programową: Porównywanie addytywne (przez różnicę), porównywanie multiplikatywne (przez iloraz, dla dwóch liczb dodatnich).
Powiązanie z podstawą programową: Porównywać dwie wielkości, używając ich różnicy lub ilorazu (stosunku) w przypadku wielkości dodatnich. Interpretować, zależnie od kontekstu, to porównanie w kategoriach zmiany addytywnej lub multiplikatywnej.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania na porównywanie multiplikatywne w jednym kroku.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań na porównywanie multiplikatywne
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań z zakresu proporcjonalności
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań na porównywanie multiplikatywne
Powiązanie z podstawą programową: Umieć rozwiązywać zadanie z zakresu proporcjonalności

Typy zadań: Ile razy większa: wybierz odpowiedź (kl. 4–5) · Liczba k razy większa (kl. 4–5) · O ile jedna liczba jest większa: wybierz odpowiedź (kl. 4–6) · Porównanie ilorazem: ile razy więcej (zadanie) (kl. 4–6) · Porównanie ilorazem: ile razy większa liczba (kl. 4–6) · Porównanie różnicą: o ile większa liczba (kl. 4–6)

Dodawanie i odejmowanie ułamków

Uczeń uczy się dodawać i odejmować ułamki o różnych mianownikach, sprowadzając je do wspólnego mianownika.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej (seconde) program wymaga, aby wykonywać działania i porównania na prostych ułamkach. Praca nad dodawaniem i odejmowaniem ułamków o dowolnych mianownikach jest przedstawiona w programach od klasy CM2 do klasy 5e. Na poziomie seconde chodzi więc o ponowne wykorzystanie tej umiejętności na prostych ułamkach, bez że program ustala tu dla tego poziomu konkretny zakres liczb.

Najczęstszy błąd polega na dodawaniu osobno liczników i osobno mianowników: na przykład zapisanie, że 1/2 + 1/3 daje 2/5. Często wynika to z przekonania, że dodaje się „góra do góry i dół do dołu”. Trzeba wprost przeciwnie: najpierw sprowadzić oba ułamki do wspólnego mianownika, a dopiero potem dodać liczniki.

W tym dziale nie ma jeszcze żadnych kart ćwiczeń dla tej umiejętności.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać działania i porównywać proste ułamki.
Powiązanie z podstawą programową: Dodawać i odejmować ułamki o dowolnych mianownikach.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania z dodawaniem i odejmowaniem ułamków.
Powiązanie z podstawą programową: Dodawanie i odejmowanie ułamków
Powiązanie z podstawą programową: Dodawanie i odejmowanie ułamków

Typy zadań: Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: prawda/fałsz (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: znajdź błąd (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: znajdź błąd (kl. 5–6) · Dodaj ułamki o różnych mianownikach (kl. 5–6) · Dodawanie ułamków o różnych mianownikach: z treścią (kl. 5–6) · Odejmij ułamki o różnych mianownikach (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: licznik (kl. 5–6) · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: wybierz (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: licznik po sprowadzeniu (kl. 5–6) · Ułamki o różnych mianownikach: wybierz sumę (kl. 5–6)

Porównywanie ułamków o różnych mianownikach

Dziecko uczy się określać, która ułamek jest większy, a który mniejszy, nawet wtedy, gdy liczniki i mianowniki są różne.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program wymaga, aby uczeń potrafił porównywać ułamki oraz wykonywać działania i porównania między prostymi ułamkami. Ta praca zaczyna się w klasie CM1 i trwa aż do klasy 6e, a następnie powraca w klasie 2de. Oficjalne teksty nie precyzują tutaj dokładnych wartości, z którymi uczeń powinien umieć operować w klasie drugiej szkoły średniej, dlatego także ten tekst ich nie podaje.

Najczęstszy błąd polega na porównywaniu osobno licznika i mianownika. Uczeń może na przykład twierdzić, że 1/3 jest większe od 1/2, ponieważ 3 jest większe od 2. Warto wtedy pomóc mu rozumować o wielkości części: im więcej jednakowych kawałków powstaje z całości, tym każdy kawałek jest mniejszy.

Na razie ta karta nie prezentuje żadnego wzoru ćwiczenia dla tej kompetencji, ponieważ w tym zakresie nie ma jeszcze dostępnego żadnego. Tymczasem możecie poprosić dziecko, aby ustnie wyjaśniło, dlaczego jeden ułamek jest większy od drugiego.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać działania i porównywać proste ułamki.
Powiązanie z podstawą programową: Porównywać ułamki.
Powiązanie z podstawą programową: Porównywać i szacować (ograniczać z obu stron) ułamki
Powiązanie z podstawą programową: Porządkować listę liczb zapisanych w postaci ułamków lub liczb mieszanych
Powiązanie z podstawą programową: Porównywanie ułamków
Powiązanie z podstawą programową: Porównywać ułamki

Typy zadań: Ułamki o tym samym liczniku: porównaj (kl. 4–5) · Ułamki równe: brakujący licznik (kl. 4–6) · Ułamki równe: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ułamki równe: wybierz brakujący licznik (kl. 4–6) · Ułamki równe: znajdź błąd (kl. 4–6) · Ułamki: porównaj z połową (kl. 4–5) · Ułamki o różnych mianownikach: porównaj (kl. 4–6) · Ułamki równoważne: tyle samo z innego podziału (kl. 4–6)

Działania na potęgach: zasady wykładników

Uczeń uczy się stosować reguły dotyczące potęg, takie jak mnożenie potęg o tej samej podstawie czy potęgowanie potęgi, aby znaleźć brakujący wykładnik lub uprościć zapis.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej liceum uczeń automatyzuje stosowanie działań na potęgach liczby, z wykładnikami całkowitymi (dodatnimi lub ujemnymi). Potrafi wykonywać iloczyny, ilorazy oraz potęgi potęg, zarówno dla konkretnych liczb, jak i w wyrażeniach literowych.

Najczęstszy błąd polega na myleniu dodawania i mnożenia wykładników. Wielu uczniów mnoży wykładniki przy iloczynie potęg o tej samej podstawie zamiast je dodawać albo błędnie interpretuje ujemny wykładnik jako ujemny wynik, a nie jako odwrotność liczby.

Proponowane ćwiczenia, takie jak Brakujący wykładnik — reguły potęgowania, polegają na uzupełnieniu równości poprzez znalezienie oczekiwanego całkowitego wykładnika. Uczeń napotyka na przykład równości typu a4 × a? = a2 lub (x?)3 = x-6, co pozwala mu od razu wskazać właściwą własność, którą należy zastosować, aby wyznaczyć brakującą wartość.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać działania na potęgach.
Powiązanie z podstawą programową: Reguły obliczeń na potęgach o wykładnikach całkowitych, na pierwiastkach kwadratowych. Zależność √(a²) = |a|.
Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać obliczenia liczbowe lub literowe obejmujące potęgi, pierwiastki kwadratowe, zapisy ułamkowe.

Typy zadań: Brakujący wykładnik — działania na potęgach (kl. 7–8) · Mnożenie potęg: wybierz wykładnik (kl. 7–8) · Potęga potęgi: wybierz wykładnik (kl. 7–8) · Działania na potęgach: dokończ zdanie (kl. 7–8)

Zapisywanie ułamka w postaci dziesiętnej

Zamiana ułamka na zapis dziesiętny, gdy jest to możliwe, oraz przechodzenie między zapisem dziesiętnym, ułamkowym i procentowym.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej (seconde) program wymaga przechodzenia od zapisu liczby w jednej postaci do innej: dziesiętnej, ułamkowej lub procentowej. Program nie określa tu konkretnego zakresu liczb dla tej klasy. Podstawy pochodzą z wcześniejszych etapów: w klasach CM1 i CM2 uczeń przechodzi od ułamka dziesiętnego (mianownik 10, 100, 1000…) do zapisu z przecinkiem i odwrotnie, a także poznaje zapis dziesiętny typowych ułamków.

Częstym błędem jest przekonanie, że każdy ułamek można zapisać za pomocą skończonej liczby cyfr po przecinku. Program klasy szóstej (6e) przypomina jednak, że ułamek a/b może przedstawiać liczbę całkowitą, niecałkowitą liczbę dziesiętną lub liczbę, która nie jest dziesiętna. Ułamek taki jak 1/3 nie ma skończonego zapisu dziesiętnego, a uczeń, który tego nie wie, może zatrzymać się na wartości przybliżonej, nie zauważając tego.

Ta umiejętność nie ma jeszcze w tym dziale wzoru ćwiczenia. Aby poćwiczyć, można poprosić dziecko, by rozpoznało, czy ułamek zamienia się na dokładny ułamek dziesiętny (na przykład uzyskując mianownik będący potęgą liczby 10), a jeśli nie, by wyjaśniło, dlaczego nie da się go zapisać w ten sposób.

Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić z jednego zapisu liczby na inny (dziesiętny, ułamkowy, procentowy).
Powiązanie z podstawą programową: Wiedzieć, że ułamek a/b może przedstawiać liczbę całkowitą, liczbę dziesiętną niecałkowitą lub liczbę niedziesiętną
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzenie od zapisu w postaci ułamka dziesiętnego lub sumy ułamków dziesiętnych do zapisu z przecinkiem i odwrotnie
Powiązanie z podstawą programową: Znać zapis dziesiętny najczęściej używanych ułamków
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić od zapisu w postaci ułamka dziesiętnego lub sumy ułamków dziesiętnych do zapisu z przecinkiem i odwrotnie.
Powiązanie z podstawą programową: Znać zapis dziesiętny popularnych ułamków

Typy zadań: Ułamek zwykły na dziesiętny: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Ułamek zwykły na dziesiętny: wybierz zapis (kl. 5–6) · Ułamek zwykły na dziesiętny: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zamień ułamek zwykły na dziesiętny (kl. 4–6)

Zapisywanie liczby dziesiętnej w postaci ułamka

Twoje dziecko uczy się zapisywać liczbę dziesiętną jako ułamek dziesiętny, czyli z 10, 100 lub 1000 w mianowniku, oraz przechodzić od jednej postaci do drugiej w obu kierunkach.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej, w ramach automatyzmów rachunkowych, uczeń ćwiczy szybką zmianę zapisu liczby. Utrwala umiejętność zamiany liczby podanej w postaci dziesiętnej z przecinkiem na dokładny zapis ułamkowy.

Najczęstszy błąd wynika z pomylenia rzędów dziesiętnych przy wyborze mianownika: uczeń zapisuje na przykład 25/10 zamiast 25/100 dla 0,25, myląc setne z dziesiątymi.

Na ćwiczeniach aktywności opierają się na poleceniu „Zapisz liczbę dziesiętną w postaci ułamka”. Wobec prostej wartości dziesiętnej uczeń bezpośrednio stosuje zależność między częścią dziesiętną a ułamkiem o mianowniku 10, 100 lub 1000.

Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić z jednego zapisu liczby na inny (dziesiętny, ułamkowy, procentowy).
Powiązanie z podstawą programową: Łączyć i stosować różne zapisy liczby dziesiętnej: zapis z przecinkiem, ułamek, liczba mieszana, procent
Powiązanie z podstawą programową: Interpretować, przedstawiać, zapisywać i odczytywać ułamki dziesiętne
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzenie od zapisu w postaci ułamka dziesiętnego lub sumy ułamków dziesiętnych do zapisu z przecinkiem i odwrotnie
Powiązanie z podstawą programową: Interpretować, przedstawiać, zapisywać i odczytywać ułamki dziesiętne
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić od zapisu w postaci ułamka dziesiętnego lub sumy ułamków dziesiętnych do zapisu z przecinkiem i odwrotnie.

Typy zadań: Ułamek dziesiętny na zwykły: prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Ułamek dziesiętny na zwykły: wybierz ułamek (kl. 4–6) · Ułamek dziesiętny na zwykły: znajdź błąd (kl. 4–6) · Zamień ułamek dziesiętny na zwykły (kl. 4–6)

Szacowanie rzędu wielkości

Twoje dziecko uczy się podawać przybliżoną wartość wyniku obliczenia, aby sprawdzić, czy dokładna odpowiedź jest prawdopodobna.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej (seconde) program wymaga, aby szacować rząd wielkości, czyli podać przybliżoną wartość wyniku obliczenia. Zagadnienia z wcześniejszych klas (CM1, CM2 i 6e) dotyczą tego samego celu: szacowania wyniku działania oraz sprawdzania wyniku za pomocą rzędu wielkości. Ten punkt programu w klasie drugiej opiera się więc na tych umiejętnościach. Tekst nie precyzuje tutaj zakresu liczb właściwego dla klasy drugiej i nie opisuje jeszcze żadnego typu zadania dla tej kompetencji w tym dziale.

Najczęstszy błąd polega na tym, że uczeń najpierw szuka dokładnego wyniku, a potem nie porównuje go z oszacowaniem. Inną pułapką jest niekonsekwentne zaokrąglanie liczb, na przykład jednej w górę, a drugiej w dół, co zniekształca oszacowanie. Wreszcie uczeń może zaakceptować absurdalną odpowiedź, ponieważ nie sprawdził wielkości wyniku, jego znaku ani potęgi dziesięciu, która go określa.

W praktyce można zapytać dziecko: „Czy wynik jest mniej więcej taki?” Dziecko zaokrągla liczby do prostych wartości, wykonuje obliczenie w pamięci, a następnie porównuje je ze znalezioną odpowiedzią. Jest to praktyka, którą można zachęcać w domu, a nie dodatkowy wymóg programowy.

Powiązanie z podstawą programową: Szacować rząd wielkości.
Powiązanie z podstawą programową: Kontrolować wyniki za pomocą rzędów wielkości
Powiązanie z podstawą programową: Oszacowywanie wyniku działania
Powiązanie z podstawą programową: Szacowanie wyniku działania

Typy zadań: Oszacuj sumę (kl. 4–6) · Szacowanie sumy w zadaniu tekstowym: zaokrąglij do setek (kl. 4–6) · Szacowanie sumy: wybierz przybliżenie (kl. 4–6) · Szacowanie: wybierz zaokrąglenie do setek (kl. 4–6)

Zamienianie jednostek pola i objętości

Uczeń uczy się wyrażać pole lub objętość w innej jednostce, na przykład cm² w dm² lub dm³ w litrach.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, od klasy CM2 aż do klasy drugiej liceum (seconde), umiejętności zamiany jednostek pól powierzchni. W klasie drugiej chodzi o wykonywanie zamiany jednostek, wśród których są długości, pola powierzchni, objętości, pojemności, czasy trwania, prędkości i masy.

Najczęstszy błąd polega na stosowaniu do pola powierzchni tej samej reguły, co do długości. Aby zamienić cm² na dm², nie mnożymy przez 10, lecz przez 100: kwadrat o boku 1 dm ma bok 10 cm, więc jego powierzchnia wynosi 100 cm². Podobnie 1 m² to 100 dm², a nie 10 dm². Przy objętościach trzeba rozumować w ten sam sposób, używając sześcianów, a to właśnie pomylenie długości z powierzchnią najczęściej prowadzi do niepowodzenia.

Modele zadań związanych z tym zagadnieniem nie zostały jeszcze opisane w tej karcie. Można więc jedynie stwierdzić, że umiejętność dotyczy zamiany miary pola powierzchni lub objętości z jednej jednostki na inną, bez określania tutaj formy pytań.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać przeliczanie jednostek: długości, pola powierzchni, objętości, pojemności, czasu trwania, prędkości, masy.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania wymagające zamiany jednostek długości i jednostek pola.
Powiązanie z podstawą programową: Znać i zamieniać jednostki miar stosowane w praktyce (objętości i pojemności).
Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać zamiany jednostek pola
Powiązanie z podstawą programową: Znać i używać jednostek pola: centymetra kwadratowego, decymetra kwadratowego i metra kwadratowego do wyrażania pól
Powiązanie z podstawą programową: Zamieniać pola powierzchni między różnymi jednostkami

Typy zadań: Jednostki pola: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Jednostki pola: wybierz zamianę (kl. 5–6) · Jednostki pola: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zamień na mniejszą jednostkę objętości (kl. 5–6) · Zamień na mniejszą jednostkę pola (kl. 5–6) · Zamień na większą jednostkę pola (kl. 5–6) · Jednostki pola: porównaj wielkości (kl. 5–6)

Grupowanie podobnych wyrazów w wyrażeniu

Twoje dziecko uczy się upraszczać wyrażenie, grupując wyrazy o tej samej części literowej, na przykład 3x i 5x, aby uzyskać krótszy zapis.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń wykonuje podstawowe rachunki literowe: redukuje wyrażenie, dodając lub odejmując wyrazy o tej samej literze z tym samym wykładnikiem. Program klasy piątej przewiduje już redukcję wyrażeń postaci ax + b, gdzie a i b są liczbami dziesiętnymi. Ćwiczenia w klasie drugiej podejmują tę pracę ponownie, używając wyrażeń z dwiema zmiennymi oraz znaków minus przed nawiasami.

Najczęstszy błąd polega na dodawaniu wyrazów niepodobnych, na przykład zapisaniu 3x + 2 = 5x. Litera x i sama liczba nie łączą się, ponieważ nie oznaczają tego samego. Innym częstym błędem jest znak minus: w −(a − b) uczeń zapomina zmienić znak każdego wyrazu i zapisuje −a − b zamiast b − a.

W kartach pracy ta umiejętność pojawia się w kilku formach:

  • Wyrazy podobne z dwiema zmiennymi: wskazywanie, które wyrazy można połączyć w wyrażeniu z x i y.
  • Redukcja wyrazów podobnych: zapisanie wyrażenia zredukowanego.
  • Wybór współczynnika lub znalezienie brakującego współczynnika: uzupełnienie równości typu … x + 4x = 7x.
  • Wyrazy stałe: wybór poprawnej odpowiedzi spośród kilku zapisów zredukowanych.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać elementarne rachunki literowe: • wyrażenia addytywne: – (a + b) = –a – b, – (a – b) = b – a ; • wyrażenia multiplikatywne: 𝑥 = 1 × 𝑥, 𝑥 = 𝑥/1, (–1) × a = a/(–1) = –a ; 0 = 0𝑥, 0/a = 0, 𝑥/a = (1/a)𝑥, ab/c = a × b/c = (a/c) × b ; 1/(1/a) = a, 1/(a/b) = b/a, (a/b)/(c/d) = a/b ∶ c/d = a/b ÷ c/d = a/b × d/c = ad/(bc).
Powiązanie z podstawą programową: Redukować wyrażenie literalne postaci a𝑥 + b, gdzie a i b są liczbami dziesiętnymi.

Typy zadań: Redukcja wyrazów podobnych (kl. 7–8) · Redukcja wyrazów podobnych z dwiema zmiennymi (kl. 7–8) · Wyrazy podobne: wyraz wolny: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Redukcja wyrazów podobnych: brakujący współczynnik (kl. 7–8) · Redukcja wyrazów podobnych: wybierz współczynnik (kl. 7–8)

Rozwijanie i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias z wykorzystaniem rozdzielności mnożenia

Twoje dziecko uczy się przekształcać wyrażenie takie jak 3(x + 4) w 3x + 12, a następnie wykonywać drogę odwrotną, czyli wyłączać czynnik przed nawias.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń stosuje prostą własność rozdzielności do rozwinięcia wyrażenia typu k(a + b) do postaci ka + kb, a także do wykonania działania odwrotnego, czyli wyłączenia czynnika przed nawias. Programy nauczania wprowadzają te zależności najpierw na przykładach liczbowych, a następnie literowych: od ucznia oczekuje się, że potrafi przechodzić z jednej postaci zapisu do drugiej, używając liczb i prostych liter.

Najczęstszym błędem jest zapomnienie o pomnożeniu drugiego składnika w nawiasie, na przykład zapis 3(x + 4) = 3x + 4. Kolejnym częstym źródłem pomyłek są znaki: w wyrażeniu 2(x − 5) składnik −5 musi zamienić się na −10, a nie na +10. Przy wyłączaniu czynnika przed nawias uczeń może też przerwać pracę zbyt wcześnie, dostrzegając wspólny czynnik, ale nie wyciągając go w całości przed nawias.

Typowe zadania na lekcjach to: Rozwiń wyrażenie, Wyłącz czynnik przed nawias, Rozdzielność: wybierz współczynnik przy nawiasie, Rozdzielność: brakujący współczynnik oraz Rozdzielność: wyraz wolny: wybierz odpowiedź. Na kartach pracy może więc pojawić się polecenie uzupełnienia brakującego współczynnika lub wybrania właściwego wyrazu wolnego, zanim uczeń zajmie się całym wyrażeniem.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać elementarne rachunki literowe: • wyrażenia addytywne: – (a + b) = –a – b, – (a – b) = b – a ; • wyrażenia multiplikatywne: 𝑥 = 1 × 𝑥, 𝑥 = 𝑥/1, (–1) × a = a/(–1) = –a ; 0 = 0𝑥, 0/a = 0, 𝑥/a = (1/a)𝑥, ab/c = a × b/c = (a/c) × b ; 1/(1/a) = a, 1/(a/b) = b/a, (a/b)/(c/d) = a/b ∶ c/d = a/b ÷ c/d = a/b × d/c = ad/(bc).
Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywać zależności k(a + b) = ka + kb lub k(a – b) = ka – kb do rozkładania na czynniki, lub rozwijania wyrażenia algebraicznego.
Powiązanie z podstawą programową: Znać i stosować prostą własność rozdzielności na przykładach liczbowych.

Typy zadań: Mnożenie jednomianu przez sumę (kl. 7–8) · Rozdzielność: wyraz wolny: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Mnożenie przez nawias: wybierz współczynnik (kl. 7–8) · Mnożenie przez sumę: brakujący współczynnik (kl. 7–8) · Wyłączanie czynnika przed nawias (kl. 7–8)

Rozwiązywanie równania z x po obu stronach

Uczeń uczy się zbierać x po jednej stronie równości, aby znaleźć nieznaną wartość.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń uczy się rozwiązywać równanie typu ax + b = cx + d, czyli równanie, w którym niewiadoma x występuje po obu stronach znaku równości. Program wymaga umiejętności podawania zbioru rozwiązań tego typu równania, a także układania równania do prostego problemu i rozwiązywania go za pomocą równania tego typu. Chodzi o operowanie liczbami względnymi i współczynnikami, bez wychodzenia poza równania pierwszego stopnia.

Najczęstszy błąd polega na zapomnieniu o zmianie znaku wyrazu, który przechodzi z jednej strony znaku równości na drugą. Na przykład w 3x + 4 = x + 10 uczeń czasem zapisuje 3x − x = 10 + 4 zamiast 3x − x = 10 − 4. Inną trudnością jest mylenie wyrazów z x z liczbami bez niewiadomej podczas ich grupowania.

Na kartach ćwiczeń znajdują się zadania, w których uczeń ma uzupełnić etapy rozwiązania, sprawdzić, czy dana liczba jest rozwiązaniem, wybrać poprawną odpowiedź spośród kilku propozycji, wstawić właściwy znak między dwa wyrażenia lub wskazać błąd w już zapisanym rozwiązaniu. Ostatnia forma polega na porównaniu rozwiązania równania z podaną liczbą.

Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązać równanie typu: 𝑥² = a, a𝑥 + b = c𝑥 + d lub a/𝑥 = b albo nierówność pierwszego stopnia.
Powiązanie z podstawą programową: Podawać zbiór rozwiązań równania pierwszego stopnia typu a𝑥 = b, a + 𝑥 = b, a𝑥 + b = c𝑥 + d, nierówności pierwszego stopnia typu a ⩾ b, a + 𝑥 ⩾ b, a𝑥 + b ⩾ c𝑥 + d, równania typu 𝑥² = a.

Typy zadań: Rozwiązanie równania i liczba: porównaj (kl. 7–8) · Równanie z niewiadomą po obu stronach (kl. 7–8) · Waga: worki x po obu stronach (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach: prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach: wstaw znak (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach: znajdź błąd (kl. 7–8)

Wyodrębnianie litery we wzorze

Twoje dziecko uczy się przekształcać prostą formułę tak, aby wyrazić żądaną literę za pomocą pozostałych.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń potrafi wyodrębnić zmienną w równości, która zawiera ich kilka. Przykłady pochodzą z samej matematyki lub z innych dziedzin, na przykład z fizyki, jak prawo Ohma U = RI albo wzór d = vt. Uczeń potrafi też wyrazić jedną zmienną za pomocą pozostałych w prostych zależnościach, takich jak wzory na pole i objętość (S = πr², V = πr²h). Program wspomina także o zależnościach pierwszego stopnia postaci ax + by = c; karty dla klasy pierwszej szkoły średniej proponują przede wszystkim wzory wymagające tylko jednego przekształcenia.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu szukanej litery jak liczby do obliczenia, czyli podstawianiu wartości za pozostałe litery przed wyodrębnieniem litery szukanej. Inną pułapką jest dzielenie lub mnożenie tylko jednej strony równości. Należy wykonać tę samą operację na obu stronach: aby otrzymać R z U = RI, dzielimy obie strony przez I, a nie tylko wyraz U.

Na kartach pojawiają się polecenia w rodzaju „Wyraź x ze wzoru”, „Przekształć wzór: wybierz wartość x” lub „Wzór: wyraz z x: wybierz odpowiedź”. Niektóre wymagają następnie obliczenia wartości po przekształceniu, podstawiając znane litery ich wartościami. Aby sprawdzić wynik, uczeń może wrócić do wzoru wyjściowego z tymi samymi liczbami i upewnić się, że równość jest prawdziwa.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie zmiennej z równości zawierającej kilka zmiennych, na przykładach wewnętrznych dla matematyki lub pochodzących z innych przedmiotów.
Powiązanie z podstawą programową: Na prostych przykładach zależności między zmiennymi (np. U = RI, d = vt, S = πr², V = abc, V = πr²h, wyrażanie jednej zmiennej w zależności od pozostałych. Przypadek zależności pierwszego stopnia a𝑥 + b𝑦 = c.

Typy zadań: Przekształcanie wzoru: wybierz wartość x (kl. 7–8) · Wzór: składnik z x: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Wzór: wartość po przekształceniu (kl. 7–8) · Przekształć wzór i wyznacz x (kl. 7–8)

Obliczanie wartości wyrażenia

Twoje dziecko uczy się zastępować literę podaną wartością, a następnie obliczać wynik otrzymanego wyrażenia lub wzoru.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Praca nad wartością wyrażenia zaczyna się już w klasach 4 i 5, gdzie uczeń stosuje program obliczeniowy najpierw do prostej liczby, a potem do litery, i uczy się obliczać wyrażenie zawierające prostą potęgę, zastępując literę liczbą. W klasie drugiej (seconde) kluczowym zagadnieniem jest zastosowanie liczbowe wzoru: nadajemy literze wartość, a następnie obliczamy wynik. Ta umiejętność przydaje się również w innych przedmiotach, na przykład w fizyce czy naukach przyrodniczych.

Najczęstszy błąd polega na niepoprawnym podstawieniu za literę lub na zapomnieniu o kolejności działań. Na przykład dla 3x² przy x = 2 uczeń zapisuje 6² = 36 zamiast 3 × 2² = 3 × 4 = 12, ponieważ potęgę stosuje do niewłaściwej liczby. Inny częsty błąd to czytanie wyrażenia od lewej do prawej bez uwzględnienia priorytetów działań.

W kartach pracy tej klasy występują między innymi następujące zadania:

  • Wartość wyrażenia: obliczyć wynik dla danej wartości litery.
  • Wartość wyrażenia: wybierz wynik: wskazać poprawny wynik spośród kilku propozycji.
  • Wartości dwóch wyrażeń: porównaj oraz Wartości wyrażeń dla tego samego x: uporządkuj: obliczyć dwa wyrażenia dla tej samej wartości x, a następnie je porównać lub uporządkować.

Powiązanie z podstawą programową: Wykonywanie obliczeń liczbowych z zastosowaniem wzoru (zwłaszcza wzorów stosowanych na innych przedmiotach).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać wartość wyrażenia literowego zawierającego prostą potęgę.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać wartość wyrażenia literowego przez podstawianie.

Typy zadań: Wartości dwóch wyrażeń: porównaj (kl. 7–8) · Wartości wyrażeń dla tego samego x: uporządkuj (kl. 7–8) · Wartość wyrażenia algebraicznego (kl. 7–8) · Różnica wyrażeń dla podanego x: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Wartość wyrażenia: dobierz wartości (kl. 7–8) · Wartość wyrażenia: oceń dwa zdania (kl. 7–8) · Wartość wyrażenia: porównaj dwa wyrażenia (kl. 7–8) · Wartość wyrażenia: wybierz wynik (kl. 7–8)

Obliczanie, jaką częścią jednej wielkości jest druga

Obliczanie, jaką częścią jednej wielkości jest inna wielkość, i zapisywanie tego w procentach.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program najpierw wymaga, w gimnazjum (collège), zrozumienia, czym jest procent, oraz obliczania proporcji, czyli stosunku części do całości, w prostych przypadkach. W klasie drugiej liceum (seconde) uczeń musi wykorzystywać zależność między liczebnościami, proporcjami i procentami oraz wyrażać proporcję w postaci dziesiętnej, ułamkowej lub procentowej. Zakres programowy nie podaje dokładnego przedziału liczb dla tej klasy: oczekuje się prostych sytuacji, z obliczeniami, które uczeń może wykonać ręcznie lub na kalkulatorze.

Najczęstszy błąd polega na zamianie części z całością. Na przykład, aby znaleźć udział 30 uczniów w klasie liczącej 50 osób, uczeń oblicza 50 ÷ 30 zamiast 30 ÷ 50. Dlatego trzeba zawsze najpierw zadać sobie pytanie: co jest całością, czyli wielkością, do której porównujemy?

Konkretnie, pytanie tego typu może brzmieć: „W klasie liczącej 25 uczniów 10 uprawia sport. Jaką proporcję to stanowi?” Uczeń oblicza 10 ÷ 25 = 0,4, a następnie zapisuje ten wynik w postaci ułamka (10/25 lub 2/5) i procentu (40 %). Ten sam sposób rozumowania stosuje się do liczebności, częstości lub danych liczbowych w tabeli.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać, stosować, wyrażać proporcję w różnych postaciach (dziesiętnej, ułamkowej, procentowej).
Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywanie związku między liczebnościami, proporcjami i procentami.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać liczebności i częstości (wyrażone w postaci dziesiętnej, ułamkowej lub procentowej).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać, stosować proporcje, procenty.
Powiązanie z podstawą programową: Rozumieć znaczenie procentu
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać proporcję (stosunek części do całości) i wyrażać ją w postaci procentu w prostych przypadkach
Powiązanie z podstawą programową: Znać definicję procentu

Typy zadań: Jakim procentem jest liczba? (kl. 7–8) · Jakim procentem: zamień ułamek na procent (kl. 6–7) · Procent: reszta całości: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Jaki to procent: wybierz wynik (kl. 6–7) · Jakim procentem: porównaj dwa udziały (kl. 7–8) · Jaki to procent całości? (kl. 7–8)

Obliczanie procentu danej wielkości

Twoje dziecko uczy się wyznaczać część danej wielkości wyrażonej w procentach oraz używać proporcji, aby odnaleźć część lub całość.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń musi zastosować procent do wielkości lub liczby, opierając się na definicji procentu i na znaczeniu tego, co on przedstawia. Musi też użyć proporcji, aby obliczyć część, znając całość, lub całość, znając część. Punkty programu nie podają precyzyjnego zakresu liczb dla tego poziomu, a wiele z tych wymagań zostało wprowadzonych już w klasie szóstej, więc nie ograniczają się do klasy drugiej.

Program oczekuje także, że uczeń zrozumie sens procentu, czyli że wie, iż wyraża on część z 100 pewnego zbioru odniesienia. Częstą trudnością, wynikającą z tego zrozumienia, jest mylenie części z całością: procent stosuje się do niewłaściwego zbioru. Ten punkt uwagi jest naszą interpretacją, teksty nie omawiają go szczegółowo.

Ten poziom przewiduje również sytuacje obejmujące procenty z procentów, w których łączy się dwie kolejne części. Wzory ćwiczeń dla tej kompetencji nie są jeszcze dostępne w tym dziale, dlatego nie opisujemy tutaj konkretnego typowego zadania.

Powiązanie z podstawą programową: Używać proporcji do obliczania części, znając całość, lub całości, znając część.
Powiązanie z podstawą programową: Zbiory odniesienia zawierające się w sobie: procent z procentu.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie prostych sytuacji, w których występują procenty z procentów.
Powiązanie z podstawą programową: Stosować proporcje, procenty.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać, stosować proporcje, procenty.
Powiązanie z podstawą programową: Rozumieć znaczenie procentu
Powiązanie z podstawą programową: Zastosowywanie procentu do wielkości lub liczby
Powiązanie z podstawą programową: Znać definicję procentu

Typy zadań: Oblicz procent liczby (kl. 6) · Procent liczby krok po kroku (kl. 6) · Procent liczby na modelu paskowym (kl. 6–7) · Procent liczby — wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Procent liczby: dane zbędne (kl. 7–8) · Procent liczby: prawda czy fałsz (kl. 6–7) · Procent liczby: znajdź błąd (kl. 6–7) · Procent mniejszy niż 1 (kl. 7–9) · Procent większy niż 100 (kl. 7–9) · Procent z liczby: procent jako ułamek (kl. 6–7) · Procenty dwóch liczb: porównaj (kl. 7–8) · Procenty różnych liczb: uporządkuj (kl. 7–8) · Procent liczby: dobierz wartości (kl. 6–8) · Procent liczby: dokończ zdanie (kl. 6–8) · Procent liczby: oceń dwa zdania (kl. 6–8) · Procent liczby: porównaj dwa wyniki (kl. 6–7) · Procent liczby w zadaniu tekstowym (kl. 6–7) · Procent liczby: zamiana procentu z liczbą (kl. 7–8) · Procent z reszty: ile osób przychodzi pieszo (kl. 7–8)

Odtwarzanie całości na podstawie procentu

Uczeń uczy się wyznaczać wielkość całkowitą (całość), gdy zna tylko jej część wyrażoną w procentach.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W liceum uczeń musi zastosować proporcję, aby obliczyć część, znając całość, lub całość, znając część. Ten punkt programu klasy 2de opiera się na rachunku z procentami, który uczniowie poznali już w gimnazjum. Oficjalny program nie podaje tu konkretnego zakresu liczb: wymaganie dotyczy metody, a nie konkretnych wartości.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu znanej części tak, jakby była całością. Jeśli wiemy, że 20 stanowi 25 % pewnej sumy, uczeń oblicza 25 % z 20 (czyli 5), zamiast szukać liczby, której 25 % równa się 20. Należy wtedy rozumować tak: jeśli 25 % odpowiada 20, to 1 % odpowiada 20 ÷ 25, a następnie całość, czyli 100 %.

W kartach ćwiczeń spotyka się m.in. następujące sytuacje: „Liczba na podstawie procentu”, „Znamy część w procentach: jaka jest całość?” oraz „Całość na podstawie procentu: wybierz wynik”. Często pomocny jest etap pośredni: „Procent: wartość 1 %: wybierz odpowiedź”, który ułatwia przejście od znanej części do całości.

Powiązanie z podstawą programową: Używać proporcji do obliczania części, znając całość, lub całości, znając część.

Typy zadań: Liczba z danego procentu (kl. 7–8) · Procent: ile wynosi 1%: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Liczba z danego procentu: wybierz wynik (kl. 7–8) · Znamy część w procentach — ile jest całości? (kl. 7–8)

Zwiększanie i zmniejszanie o procent

Uczeń uczy się obliczać wzrost lub spadek procentowy, a następnie wyrażać go za pomocą współczynnika mnożnikowego, na przykład 1,05 dla wzrostu o 5 %.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń potrafi obliczyć różnicę między dwiema wartościami, współczynnik mnożnikowy (wartość końcowa podzielona przez wartość początkową) oraz wskaźnik zmiany wyrażony w procentach. Przechodzi od zdania typu „zwiększyć o 5 %” do zapisu „pomnożyć przez 1,05”, a od „zmniejszyć o 5 %” do „pomnożyć przez 0,95”. Pracuje także nad kolejnymi zmianami, aby obliczyć wskaźnik całkowity, oraz nad wskaźnikiem odwrotnym.

Najczęstszy błąd polega na dodawaniu procentów kolejnych zmian. Na przykład wzrost o 10 % po którym następuje spadek o 10 % nie prowadzi do wartości początkowej: 100 zmienia się w 110, a potem w 99. Inny częsty błąd to zastosowanie procentu do złej wartości albo zapisanie 0,05 zamiast 1,05 przy wzroście o 5 %. Te błędy wynikają często z pomylenia dodawania pewnej ilości z mnożeniem przez współczynnik.

W praktyce karty pracy proponują na przykład:

  • Zwiększa się o procent oraz Zmniejsza się o procent, do przekładania zmiany na współczynnik mnożnikowy;
  • Wzrost procentowy: zadanie, nowa kwota oraz Spadek procentowy: zadanie, nowa kwota, do obliczania wartości końcowej;
  • Wzrost: o ile procent wzrosła liczba? oraz Spadek: o ile procent zmniejszyła się liczba?, do znajdowania wskaźnika;
  • Spadek procentowy: jaka była liczba przed zmianą?, do odnajdywania wartości początkowej;
  • Zmiana procentowa: najpierw wzrost, potem spadek, dla kolejnych zmian;
  • Zmiana procentowa: znajdź błąd oraz prawda czy fałsz, do sprawdzania swoich rozumowań.

Powiązanie z podstawą programową: Zastosować wskaźnik zmiany do obliczenia wartości końcowej lub początkowej.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać wskaźnik zmiany procentowej i wyrażać go w procentach.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać wskaźnik zmiany równoważny kilku kolejnym zmianom.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać odwrotną stopę zmiany.
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić od sformułowania addytywnego („zwiększyć o 5%”, odpowiednio „zmniejszyć o 5%”) do sformułowania multiplikatywnego („pomnożyć przez 1,05”, odpowiednio „pomnożyć przez 0,95”).
Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywać zależność między dwiema kolejnymi wartościami a ich stopą zmiany.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać globalny wskaźnik zmiany na podstawie kolejnych wskaźników zmiany. Obliczać odwrotny wskaźnik zmiany.
Powiązanie z podstawą programową: Zmiana: zmiana bezwzględna (zmiana addytywna) V2 – V1, współczynnik mnożnikowy (zmiana multiplikatywna) V2/V1, zmiana względna (V2 – V1)/V1 (stopa zmiany).
Powiązanie z podstawą programową: Kolejne zmiany, zmiana odwrotna: zależność między współczynnikami mnożnikowymi (iloczyn, odwrotność).

Typy zadań: Cena po podwyżce i po obniżce: porównaj (kl. 7–8) · Cena przed obniżką: pytanie odwrotne (kl. 7–8) · Obniżka procentowa krok po kroku (kl. 7–8) · Podwyżka o procent — wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Podwyżka procentowa krok po kroku (kl. 7–8) · Zmniejsz o procent (kl. 7–8) · Zwiększ o procent (kl. 7–8) · Obniżka: o ile procent zmalała liczba? (kl. 7–8) · Podwyżka: o ile procent wzrosła liczba? (kl. 7–8) · Zmiana o procent: podwyżka i obniżka — prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Zmiana o procent: znajdź błąd (kl. 7–8) · Obniżka o procent: jaka była liczba przed obniżką? (kl. 7–8) · Zmiana o procent: najpierw podwyżka, potem obniżka (kl. 7–8) · Obniżka procentowa: z treścią, ile po obniżce (kl. 7–8) · Podwyżka, potem obniżka o procent: cena końcowa (kl. 7–8) · Wzrost procentowy: z treścią, ile po wzroście (kl. 7–8)

Czy punkt leży na prostej?

Uczeń uczy się sprawdzać, czy punkt należy do wykresu funkcji liniowej, podstawiając jego współrzędną x do równania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń musi umieć stwierdzić, czy dany punkt należy do wykresu funkcji liniowej, czyli funkcji postaci y = ax, której równanie jest znane. Zasada wynika z samej definicji krzywej: punkt o współrzędnych (x, y) leży na krzywej wtedy i tylko wtedy, gdy y = f(x). Wystarczy więc obliczyć f(x) dla odciętej punktu i porównać wynik z jego rzędną.

Najczęstszy błąd polega na zamianie ról współrzędnych: uczeń podstawia za y rzędną zamiast podstawiać za x odciętą albo zapomina o znaku minus przy obliczeniach z liczbami ujemnymi. Zdarza się też, że uczeń sprawdza tylko, czy rachunek „wygląda na poprawny”, bez rzeczywistego porównania otrzymanych dwóch liczb, co prowadzi do zbyt szybkiego wniosku.

W praktyce karty zawierają ćwiczenia typu „Funkcja liniowa: czy punkt leży na krzywej?”, w których uczeń oblicza wartość f(x), a następnie odpowiada tak lub nie. Spotyka się także ćwiczenia „Punkt krzywej: brakująca współrzędna”, gdzie jedną ze współrzędnych trzeba wyznaczyć, oraz „Punkt krzywej: wybierz współrzędną”, w których trzeba wskazać właściwą wartość spośród kilku propozycji.

Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywać równanie krzywej (przynależność punktu, obliczanie współrzędnych).
Powiązanie z podstawą programową: Wykres funkcji: krzywa o równaniu 𝑦 = ƒ (𝑥) jest zbiorem punktów płaszczyzny, których współrzędne (𝑥, 𝑦) spełniają równanie 𝑦 = ƒ (𝑥).
Powiązanie z podstawą programową: Posługiwanie się równaniem y = f(x) krzywej: przynależność, obliczanie współrzędnych.

Typy zadań: Funkcja liniowa: czy punkt leży na wykresie (kl. 8) · Punkt na wykresie: brakująca współrzędna (kl. 8) · Punkt na wykresie: wybierz drugą współrzędną (kl. 8)

Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej

Twoje dziecko uczy się rozpoznawać w funkcji liniowej współczynnik kierunkowy (nachylenie) oraz wyraz wolny, na podstawie wzoru, wykresu lub dwóch punktów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń powinien rozpoznawać wyrażenie funkcji liniowej i wiedzieć, że jej wykres jest prostą. Powinien również wyznaczać współczynnik kierunkowy (nachylenie) albo wektor kierunkowy prostej danej równaniem lub wykresem, dla prostej nierównoległej do osi rzędnych. Program nie określa tutaj konkretnych zakresów liczb dla tych obliczeń.

Najczęstszy błąd polega na pomieszaniu obu ról: wzięciu wyrazu wolnego za współczynnik kierunkowy lub odwrotnie. Wynika on często z nawyku odczytywania najpierw liczby „wyizolowanej” we wzorze, bez zastanowienia, co ona oznacza na prostej. Innym częstym błędem jest odwrócenie ilorazu przy obliczaniu współczynnika kierunkowego z dwóch punktów: nachylenie to przyrost rzędnych podzielony przez przyrost odciętych, a nie odwrotność tego ilorazu.

W kartach pracy typowe zadania to:

  • odczytywanie wyrazu wolnego z wykresu;
  • odczytywanie współczynnika kierunkowego z wykresu;
  • obliczanie współczynnika kierunkowego prostej przechodzącej przez dwa punkty;
  • wybieranie właściwego współczynnika kierunkowego spośród kilku odpowiedzi;
  • wybieranie właściwego wyrazu wolnego dla danej funkcji liniowej.

Znak współczynnika kierunkowego pozwala też powiązać monotoniczność funkcji z wyglądem prostej: dodatnie nachylenie odpowiada prostej rosnącej, a ujemne prostej malejącej.

Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać z wykresu równanie kierunkowe prostej.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać współczynnik kierunkowy prostej na podstawie współrzędnych dwóch jej punktów.
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać wyrażenie funkcji liniowej, funkcji afinicznej, wiedzieć, że ich wykresem jest prosta.
Powiązanie z podstawą programową: Zmiany funkcji liniowej w zależności od znaku współczynnika kierunkowego.
Powiązanie z podstawą programową: Dla funkcji liniowej (afinicznej) powiązać monotoniczność, znak funkcji oraz prostą będącą jej wykresem.
Powiązanie z podstawą programową: Nachylenie (lub współczynnik kierunkowy) prostej nierównoległej do osi rzędnych.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać współczynnik kierunkowy lub wektor kierunkowy prostej danej równaniem lub przedstawieniem graficznym.

Typy zadań: Funkcja liniowa: wyraz wolny z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 8) · Wyraz wolny z wykresu (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy z wykresu (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy prostej przez dwa punkty (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy: wybierz wynik (kl. 8)

Odczytywanie i zaznaczanie liczb całkowitych na osi liczbowej

Uczeń uczy się wskazywać liczbę całkowitą względną na osi liczbowej oraz swobodnie wyznaczać jej liczbę przeciwną.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na całym etapie, od klasy 5e do klasy 2de, uczeń uczy się odczytywać odciętą punktu na osi liczbowej z podziałką i zaznaczać liczbę względną o danej odciętej, a następnie definiować liczbę przeciwną oraz wartość bezwzględną liczby. W klasie 2de modele ćwiczeń w tym ciągu dotyczą dodatnich i ujemnych liczb całkowitych zaznaczonych na osi z podziałką, zwłaszcza gdy podziałka wynosi 2.

Najczęstszy błąd polega na porównywaniu liczb ujemnych tak, jakby były po prostu większymi liczbami bez znaku minus. Dziecko może więc twierdzić, że -5 jest większe od -2, ponieważ 5 jest większe od 2. Na osi jest odwrotnie: im dalej od zera w lewo, tym liczba jest mniejsza. Inna częsta pomyłka polega na utożsamianiu odległości od zera z samą liczbą: odległość od zera liczby -3 wynosi 3, a nie -3.

Typowe zadania to: odczytać liczbę całkowitą wskazaną przez punkt na osi (»Odczytaj liczbę całkowitą na osi liczbowej«), uzupełnić oś z podziałką co 2 (»Oś z podziałką co 2: odczytaj liczbę całkowitą«), znaleźć liczbę przeciwną (»Znajdź liczbę przeciwną«), wyznaczyć punkt symetryczny względem zera albo środek między dwiema liczbami na osi (»Środek na osi liczbowej«; »Liczba pośrodku«). Ćwiczenia dotyczące odległości od zera (»Odległość od zera«, »Odległość od zera: prawda czy fałsz«, »Odległość od zera: znajdź błąd«) pozwalają sprawdzić, czy dziecko rozumie, co oznacza wartość bezwzględna.

Powiązanie z podstawą programową: Na osi liczbowej wskazywać lub zaznaczać punkt, którego odciętą jest liczba całkowita.
Powiązanie z podstawą programową: Na osi liczbowej: - odczytywać współrzędną danego punktu; - zaznaczać punkt o danej współrzędnej.
Powiązanie z podstawą programową: Definiować liczby względne.
Powiązanie z podstawą programową: Zdefiniować liczbę przeciwną i wartość bezwzględną liczby.
Powiązanie z podstawą programową: Definiować pojęcie liczby dodatniej, ściśle dodatniej, ujemnej, ściśle ujemnej.
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać odciętą liczby względnej na prostej graduowanej i zaznaczać liczbę względną o danej odciętej.

Typy zadań: Odczytaj liczbę całkowitą z osi (kl. 6–7) · Odległość od zera na osi (kl. 6–7) · Odległość od zera: prawda czy fałsz (kl. 6–7) · Odległość od zera: znajdź błąd (kl. 6–7) · Podaj liczbę przeciwną (kl. 6–7) · Oś liczbowa z podziałką co 2: odczytaj liczbę (kl. 6–7) · Punkt symetryczny na osi: wybierz liczbę (kl. 6–8) · Środek odcinka na osi: wybierz liczbę (kl. 6–7) · Liczba w połowie drogi na osi (kl. 6–7) · Punkt symetryczny na osi (kl. 6–8)

Czytanie i zaznaczanie punktów w układzie współrzędnych

Twoje dziecko uczy się odczytywać współrzędne punktu w układzie prostokątnym oraz zaznaczać punkt na podstawie jego współrzędnych.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń powinien umieć w prostokątnym układzie współrzędnych odczytać współrzędne danego punktu oraz zaznaczyć punkt o podanych współrzędnych. Punkty programu nie określają żadnego konkretnego zakresu liczb, dlatego ta strona nie podaje żadnych liczbowych ograniczeń.

Najczęstszy błąd polega na zamianie odciętej z rzędną: uczeń najpierw odczytuje wysokość, a potem położenie w poziomie, albo zaznacza punkt, przesuwając go w pionie zamiast w poziomie. Innym częstym problemem są znaki: punkt położony na lewo od osi rzędnych lub poniżej osi odciętych ma współrzędną ujemną i łatwo o tym zapomnieć.

Karty tego przedmiotu zawierają m.in. zadania „Odczytaj współrzędne punktu”, „Współrzędna punktu: wybierz pierwszą” lub „wybierz drugą”, „prawda czy fałsz”, „znajdź błąd” oraz „ustaw znak”. W zadaniu „znajdź błąd” dziecko wskazuje źle odczytaną lub źle zaznaczoną współrzędną, co pozwala sprawdzić, czy potrafi rozróżnić obie współrzędne.

Powiązanie z podstawą programową: W płaszczyźnie z prostokątnym układem współrzędnych odczytywać współrzędne danego punktu, zaznaczać punkt o danych współrzędnych.
Powiązanie z podstawą programową: W płaszczyźnie z prostokątnym układem współrzędnych: - odczytywać współrzędne danego punktu; - zaznaczać punkt o danych współrzędnych
Powiązanie z podstawą programową: Zaznaczać w danym prostokątnym układzie współrzędnych punkty odpowiadające tabeli wartości.

Typy zadań: Odczytaj współrzędne punktu (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wstaw znak (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wybierz drugą (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: wybierz pierwszą (kl. 5–6) · Współrzędna punktu: znajdź błąd (kl. 5–6) · Układ współrzędnych na mapie: odczytaj położenie (kl. 5–6)

Obwód wielokąta i obliczanie brakującego boku

Uczeń uczy się obliczać obwód wielokąta, dodając jego boki, oraz wyznaczać długość brakującego boku na podstawie całkowitego obwodu.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej liceum, w ramach automatyzmów obliczeń geometrycznych, uczeń opanowuje pomiar obwodu figury płaskiej. Umie dodać długości wszystkich odcinków tworzących wielokąt albo wykonać odejmowanie, aby wyznaczyć nieznaną długość, gdy dany jest obwód całkowity oraz pozostałe boki.

Najczęstszy błąd wynika z pominięcia któregoś boku przy zestawieniu wszystkich krawędzi, zwłaszcza gdy figura ma wiele odcinków lub złożone kształty. Uczniowie czasem mylą też tok rozumowania z obliczaniem pola albo popełniają błędy rachunkowe przy wyznaczaniu sumy znanych boków.

Karty pracy proponują dwa rodzaje konkretnych ćwiczeń:

  • Obwód wielokąta: wyznaczenie całkowitej długości konturu figury na podstawie podanych wymiarów;
  • Brakujący bok na podstawie obwodu: odnalezienie dokładnej długości odcinka na podstawie wartości obwodu całkowitego i pozostałych długości.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwody (wielokąta i okręgu), pola (prostokąta, trójkąta i koła) oraz objętości (prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwody figur złożonych
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywanie zadań z zastosowaniem długości
Powiązanie z podstawą programową: Wiedzieć, czym jest obwód figury płaskiej
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie obwodu wielokąta przy użyciu linijki z podziałką
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania dotyczące długości boków wielokąta i jego obwodu

Typy zadań: Obwód wielokąta (kl. 4–6) · Bok prostokąta z obwodu: pytanie odwrotne (kl. 4–6) · Brakujący bok z obwodu (kl. 4–6) · Brakujący bok z obwodu: wybierz bok (kl. 4–6) · Obwody prostokąta i kwadratu: porównaj (kl. 4–6) · Obwód prostokąta krok po kroku (kl. 4–6) · Obwód prostokąta: dane zbędne (kl. 4–6) · Obwód wielokąta foremnego: oblicz bok (kl. 4–6) · Obwód wielokąta: wybierz wynik (kl. 4–5) · Obwód wielokąta: z treścią (kl. 4–5)

Obliczanie obwodu i pola koła

Twoje dziecko uczy się obliczać obwód okręgu i pole koła na podstawie jego promienia lub średnicy.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej (seconde) oczekiwanym wymaganiem dla tego zagadnienia jest obliczanie obwodu okręgu i pola koła, zgodnie z punktem 2de.AUT.21 programu. Ten punkt należy do szerszego zbioru obliczeń obwodów i pól, który obejmuje także wielokąty i bryły. Podstawowe pojęcia, takie jak średnica, promień oraz proporcjonalność między obwodem a średnicą, są omawiane w latach poprzedzających. Punkty programu, które je opisują, dotyczą więc całego cyklu, a nie tylko klasy drugiej. Podany kontekst nie precyzuje żadnego konkretnego zakresu liczbowego dla tego wymagania w klasie drugiej.

Najczęstszy błąd polega na myleniu promienia ze średnicą: uczeń używa średnicy there, gdzie wzór wymaga promienia, lub odwrotnie. Inną częstą pomyłką jest zapisanie pola jako obwodu, zapomnienie o kwadracie promienia albo użycie wzoru na obwód do obliczenia pola. Te błędy wynikają często z tego, że oba wzory są do siebie podobne, a uczeń nie sprawdza jednostki wyniku, która dla obwodu jest długością, a dla pola – polem powierzchni.

W praktyce ćwiczenie z tego zakresu wymaga od ucznia wybrania właściwego wzoru, ustalenia, czy dana wielkość jest promieniem czy średnicą, a następnie obliczenia i zaokrąglenia wyniku. Modele zadań z tego przedmiotu, które stanowią podstawę kart do druku, nie zostały jeszcze wymienione w kontekście; dlatego nie ma potrzeby szukania tutaj konkretnego typu zadania.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwody (wielokąta i okręgu), pola (prostokąta, trójkąta i koła) oraz objętości (prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać pole koła, objętość walca obrotowego.
Powiązanie z podstawą programową: Wiedzieć, że obwód koła jest proporcjonalny do jego średnicy
Powiązanie z podstawą programową: Znać wzór na obwód koła
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwód koła

Typy zadań: Długość okręgu (kl. 7–8) · Pole koła (kl. 7–8) · Pole koła: wybierz wynik (kl. 7–8) · Długość okręgu: wybierz liczbę przed π (kl. 7–8)

Obliczanie pola trójkąta

Twoje dziecko uczy się obliczać pole trójkąta na podstawie długości podanych w treści zadania, wskazując właściwe długości do użycia.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Ta umiejętność zaczyna się w collège: program klasy 5e wymaga obliczania pola trójkąta. W klasie seconde program z 2026 roku powraca do tego rachunku na liście pól, które trzeba umieć obliczyć, obok pola prostokąta i koła. Sam rachunek się nie zmienia: należy pomnożyć dwie długości, a następnie wziąć połowę wyniku. W dostarczonych tu materiałach nie określono żadnego konkretnego zakresu liczb.

Najczęstszy błąd polega na użyciu niewłaściwej długości. W trójkącie prostokątnym dwa boki przy kącie prostym pełnią rolę podstawy i wysokości, ale uczeń może zapomnieć o wzięciu połowy albo pomnożyć ze sobą wszystkie trzy boki. Może też wziąć bok ukośny zamiast wysokości. Karty, na których podano zbędne dane, pomagają zauważyć tę pułapkę.

Karty dostępne dla tej umiejętności są różnorodne:

  • Pole trójkąta: prostokątny, boki przy kącie prostym, aby zastosować wzór w najprostszym przypadku.
  • Pole trójkąta krok po kroku i Pole trójkąta, do pełnego obliczenia.
  • Pole trójkąta: dane zbędne, aby wybrać potrzebne długości.
  • Pole trójkąta: znajdź błąd i Pole trójkąta: prawda czy fałsz, aby wychwytywać typowe błędy.
  • Pole działki trójkątnej i Pola trójkąta i równoległoboku: porównaj, aby umieścić rachunek w sytuacji praktycznej.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwody (wielokąta i okręgu), pola (prostokąta, trójkąta i koła) oraz objętości (prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać pole trójkąta.

Typy zadań: Pole trójkąta (kl. 5–7) · Pole trójkąta i równoległoboku: porównaj (kl. 5–6) · Pole trójkąta krok po kroku (kl. 5–6) · Pole trójkąta: dane zbędne (kl. 5–6) · Pole trójkąta: prawda czy fałsz (kl. 5–7) · Pole trójkąta: prostokątny z przyprostokątnych (kl. 5–6) · Pole trójkąta: wybierz wynik (kl. 5–7) · Pole trójkąta: znajdź błąd (kl. 5–7) · Pole trójkąta: dokończ zdanie (kl. 5–8) · Pole trójkątnej figury (kl. 5–7)

Pole powierzchni i objętość graniastosłupa o podstawie trójkąta

Uczeń uczy się obliczać objętość i pole powierzchni całkowitej graniastosłupa prostego o podstawie trójkąta, stosując odpowiednie wzory na pole i obwód.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej, w ramach automatyzmów rachunku geometrycznego, uczeń utrwala obliczanie wielkości przestrzennych dla graniastosłupów prostych o podstawie trójkątnej. Najpierw wyznacza pole trójkątnej podstawy, a następnie mnoży je przez wysokość bryły, aby otrzymać jej objętość. Przy całkowitym polu powierzchni oblicza sumę pól dwóch trójkątnych podstaw oraz trzech prostokątnych ścian bocznych.

Typowym błędem jest mylenie wysokości trójkąta podstawy z wysokością graniastosłupa łączącą obie podstawy. Przy obliczaniu pola całkowitego uczniowie często zapominają podwoić pole podstawy lub pomijają jedną z prostokątnych ścian bocznych, nie uwzględniając różnych długości boków trójkąta.

W praktyce karty ćwiczeń przedstawiają pełne wymiary bryły w dwóch podstawowych wariantach: Objętość graniastosłupa o podstawie trójkątnej, gdzie uczeń bezpośrednio stosuje iloczyn pola podstawy i wysokości, oraz Pole całkowite graniastosłupa o podstawie trójkątnej, gdzie rozkłada siatkę bryły, aby zsumować wszystkie ściany.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać obwody (wielokąta i okręgu), pola (prostokąta, trójkąta i koła) oraz objętości (prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać objętość sześcianu, prostopadłościanu, graniastosłupa prostego.

Typy zadań: Objętości prostopadłościanu i sześcianu: porównaj (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego krok po kroku (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego: dane zbędne (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego: wybierz wynik (kl. 7–8) · Pole powierzchni graniastosłupa trójkątnego (kl. 7–8) · Pole powierzchni graniastosłupa: wybierz wynik (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego w praktyce (kl. 7–8) · Prostopadłościenny pojemnik: ile litrów wody (kl. 7–8) · Pudełko bez pokrywki: ile materiału (kl. 7–8) · Ściany sali w kształcie prostopadłościanu: pole do malowania (kl. 7–8)

Twierdzenie Pitagorasa w klasie drugiej

Uczeń uczy się obliczać brakującą długość w trójkącie prostokątnym za pomocą twierdzenia Pitagorasa oraz sprawdzać, czy trójkąt jest prostokątny.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń stosuje twierdzenie Pitagorasa jako proste narzędzie. Program nie precyzuje zakresu liczb dla tej klasy: oczekuje się, że umie obliczyć przeciwprostokątną trójkąta prostokątnego albo długość jednej z przyprostokątnych, gdy znane są dwa pozostałe boki. Pojęcia twierdzenia odwrotnego i przeciwstawnego są wprowadzane wcześniej, w klasie ósmej, a pierwiastek kwadratowy omawiany jest w klasie dziewiątej; w klasie drugiej uczeń je ponownie wykorzystuje.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu wszystkich trójkątów jak prostokątnych albo na myleniu przeciwprostokątnej (boku leżącego naprzeciw kąta prostego, najdłuższego) z przyprostokątną. Gdy trzeba obliczyć przyprostokątną, uczeń czasem dodaje kwadraty zamiast je odejmować albo zapomina wyciągnąć pierwiastek kwadratowy na końcu.

Karty proponowane w tym przedmiocie pozwalają ćwiczyć te czynności na kilku typach zadań: Oblicz przeciwprostokątną, Oblicz przyprostokątną, Twierdzenie Pitagorasa: czy trójkąt jest prostokątny oraz Pitagoras: znajdź błąd. Zadania kontekstowe, takie jak Pitagoras w sytuacji: drabina, przekątna, lina, wymagają znalezienia trójkąta prostokątnego w treści zadania, a ćwiczenia z zbędnymi danymi zmuszają do wyboru istotnych informacji.

Powiązanie z podstawą programową: Proste zastosowanie twierdzenia Pitagorasa, twierdzenia Talesa

Typy zadań: Długość przeciwprostokątnej: dane zbędne (kl. 7–8) · Oblicz przeciwprostokątną (kl. 7–9) · Oblicz przyprostokątną (kl. 7–9) · Przeciwprostokątna i liczba: porównaj (kl. 7–8) · Przeciwprostokątna — wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Przeciwprostokątna: dane zbędne (kl. 9) · Twierdzenie Pitagorasa krok po kroku (kl. 7–8) · Twierdzenie Pitagorasa: czy trójkąt jest prostokątny (kl. 7–9) · Twierdzenie Pitagorasa: dokończ zdanie (kl. 7–8) · Twierdzenie Pitagorasa: oceń dwa zdania (kl. 7–8) · Twierdzenie Pitagorasa: przyprostokątna — prawda czy fałsz (kl. 8) · Twierdzenie Pitagorasa: znajdź błąd (kl. 8) · Trapez równoramienny: pole z wysokością z Pitagorasa (kl. 7–8) · Twierdzenie Pitagorasa: o ile krócej na skos (kl. 7–8) · Pitagoras w praktyce: bok trójkąta prostokątnego (kl. 8–9)

Odczytywanie i porównywanie danych na wykresie

W drugiej klasie uczeń uczy się odczytywać i komentować wykres słupkowy, wykres kołowy, krzywą lub chmurę punktów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej (seconde) program wymaga, aby uczniowie czytali i komentowali popularne wykresy: diagram słupkowy, diagram kołowy lub półkolisty, krzywą oraz chmurę punktów (wykres kartezjański). Chodzi o to, by powiedzieć, co przedstawia wykres, opierając się na odczytanych wartościach, a nie tylko wskazać pojedynczą wartość.

Odczytywanie danych omawiane na wcześniejszych poziomach, takie jak czytanie tabeli o jednym lub dwóch wejściach, obliczanie liczebności i częstości czy filtrowanie danych według kryterium, stanowi podstawę. W gimnazjum (collège) uczniowie uczą się także interpretować dane statystyczne przedstawione w tabelach i na wykresach.

Częsty błąd polega na porównywaniu dwóch słupków lub dwóch punktów bez sprawdzenia podziałki osi albo na zapomnieniu, co reprezentuje badana wielkość (liczebność, częstość, wartość w euro). Na przykład dwa słupki o tej samej wysokości mogą ukrywać różne liczebności, jeśli skale nie są takie same. Warto poświęcić chwilę na przeczytanie tytułu, jednostek i osi przed wyciągnięciem wniosku, aby uniknąć tego typu nieporozumień.

Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać wykres, histogram, diagram słupkowy lub kołowy, wykres pudełkowy lub inną reprezentację (wskazywać początek układu współrzędnych, jednostki podziałki lub skale itp.).
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić od wykresu do danych i odwrotnie.
Powiązanie z podstawą programową: Czytać i komentować powszechnie stosowane wykresy: • diagram słupkowy; • diagram kołowy, półkolowy; • wykres liniowy, diagram punktowy (diagram kartezjański).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać liczebności i częstości (wyrażone w postaci dziesiętnej, ułamkowej lub procentowej).
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać i interpretować informacje przedstawione w postaci tabel, diagramów i wykresów.
Powiązanie z podstawą programową: Dokonywanie wyboru poprzez filtrowanie danych w tabeli według kryterium
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać i interpretować dane z tabeli jedno- lub dwuwymiarowej, diagramu słupkowego lub wykresu liniowego
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania jedno- lub wieloetapowe z wykorzystaniem danych z tabeli jedno- lub dwuwymiarowej, diagramu słupkowego lub wykresu liniowego.
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać i interpretować dane z tabeli, diagramu słupkowego, diagramu kołowego lub wykresu liniowego
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania w jednym lub dwóch krokach, wykorzystując dane z tabeli, diagramu słupkowego, diagramu kołowego lub wykresu liniowego

Typy zadań: Diagram obrazkowy ze skalą: o ile więcej (kl. 7–8) · Diagram słupkowy – o ile więcej: znajdź błąd (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: o ile więcej — prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: porównaj słupki (kl. 4–6) · Odczyt z diagramu: wybierz sumę słupków (kl. 4–6) · Udział słupka w całości w procentach (kl. 7–8) · Średnia czterech słupków diagramu (kl. 7–8) · Średnia czterech słupków diagramu: wybierz wynik (kl. 7–8) · Średnia z wykresu kropkowego (kl. 7–8)

Czytanie wykresu droga-czas: podróż na krzywej

Odczytywanie wykresu, który pokazuje, jak zmienia się odległość w czasie, z wyznaczaniem czasu trwania, całkowitej odległości lub prędkości.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Programy klas 7–8 oraz klasy 5 wymagają umiejętności odczytywania wykresu kartezjańskiego i rozumienia, że jedna wielkość zależy od drugiej. W klasie 2 drukowane karty z tego działu pracują przede wszystkim z wykresami drogi, na których odczytuje się przebytą odległość w zależności od czasu. Punkty programowe obejmują cały cykl, a ten dział nie podaje zakresu liczb charakterystycznego dla danej klasy, dlatego opieramy się na tym, co pokazują ćwiczenia.

Najczęstszym błędem jest odczytywanie krzywej jak rysunku trasy, podczas gdy przedstawia ona odległość w zależności od czasu. Uczeń może wtedy sądzić, że stromy odcinek oznacza podjazd, a poziomy odcinek – że trasa jest pozioma. Często myli też wysokość krzywej, która podaje odległość, z jej nachyleniem, które podaje prędkość. Warto zapytać dziecko: „w którym momencie?”, „na jakiej odległości?”, a potem: „ile czasu upłynęło między tymi dwiema chwilami?”.

Proponowane ćwiczenia mają następującą formę:

  • Prędkość na pierwszym etapie: obliczyć prędkość na podstawie nachylenia odcinka wykresu.
  • Jaka była całkowita odległość?: odczytać końcową odległość na osi pionowej.
  • Jak długo trwał postój?: znaleźć odcinek poziomy i zmierzyć jego długość na osi poziomej.
  • Prawda czy fałsz oraz znajdź błąd: sprawdzić stwierdzenie dotyczące wykresu lub poprawić błędny odczyt.
  • Prędkość z wykresu: wybierz wynik: wybrać poprawny wynik spośród kilku propozycji.

Powiązanie z podstawą programową: Czytać i komentować powszechnie stosowane wykresy: • diagram słupkowy; • diagram kołowy, półkolowy; • wykres liniowy, diagram punktowy (diagram kartezjański).
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać i interpretować wykres kartezjański przedstawiony za pomocą krzywej lub chmury punktów.
Powiązanie z podstawą programową: Wprowadzać wyrażenie: „w zależności od” w kontekstach konkretnych lub matematycznych.

Typy zadań: Wykres podróży: jak długo trwał postój? (kl. 7–8) · Wykres drogi: prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Wykres drogi: znajdź błąd (kl. 7–8) · Wykres podróży: ile przejechano łącznie? (kl. 7–8) · Wykres podróży: prędkość w pierwszym etapie (kl. 7–8) · Podróż na wykresie: cała przebyta droga (kl. 7–8) · Podróż na wykresie: jak długi postój (kl. 7–8) · Prędkość z wykresu ruchu: wybierz wynik (kl. 7–8) · Podróż na wykresie: prędkość na pierwszym odcinku (kl. 7–8)

Średnia: obliczanie i interpretacja

Uczeń uczy się obliczać średnią na podstawie danych surowych, diagramu lub danych pogrupowanych, a następnie interpretować wynik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń musi obliczać i interpretować średnią serii statystycznej, niezależnie od tego, czy jest ona podana w postaci listy wartości, diagramu, czy danych pogrupowanych w klasy. Punkty programu nie określają zakresu liczb właściwego dla tej klasy: praca dotyczy metody i znaczenia wyniku, a nie wielkości liczb. Program wymaga też znajomości liniowości średniej, czyli tego, że jeśli do każdej wartości dodamy tę samą wielkość, to średnia wzrośnie o tę wielkość.

Najczęstszym błędem jest zsumowanie wartości bez podzielenia przez właściwą liczbę. W przypadku diagramu słupkowego typowym błędem jest dodawanie wysokości lub wartości wyświetlonych bez uwzględnienia liczebności każdego słupka: każda wartość musi być policzona tyle razy, ile wynosi jej liczebność. Inną częstą pomyłką jest traktowanie średniej jako mediany lub odwrotnie, mimo że reagują one inaczej na bardzo duże lub bardzo małe wartości.

W kartach pracy średnia pojawia się w kilku formach: Oblicz średnią, Średnia na podstawie diagramu słupkowego, Średnia krok po kroku, Średnia: wybierz wynik, Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj, Średnia czterech liczb: dane zbędne oraz Brakująca liczba na podstawie średniej: zadanie odwrotne. Ostatnie zadanie polega na odnalezieniu brakującej wartości, znając średnią, co wymaga rozumowania o sumie całkowitej, a nie jedynie o bezpośrednim obliczeniu.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować miary statystyczne dla szeregu statystycznego.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować wskaźniki statystyczne (średnia, mediana, kwartyle) dla szeregu statystycznego (w zależności od sposobu jego prezentacji: dane surowe, dane pogrupowane w klasy, reprezentacje graficzne).
Powiązanie z podstawą programową: Liniowość średniej.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować średnią arytmetyczną szeregu danych.

Typy zadań: Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie (kl. 5–8) · Średnia i mediana: oceń dwa zdania (kl. 5–8) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią (kl. 7–8)

Wyznaczanie mediany zbioru danych

En klasie drugiej uczeń uczy się wyznaczać lub szacować medianę szeregu statystycznego przedstawionego w postaci surowej, w tabeli liczebności lub pogrupowanego w klasy.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń musi obliczyć i zinterpretować medianę szeregu statystycznego, w zależności od tego, czy jest on przedstawiony w postaci danych surowych, danych pogrupowanych w klasy, czy w formie wykresu. Dla danych pogrupowanych musi wyznaczyć klasę mediany na podstawie liczebności, a następnie oszacować medianę, zakładając, że wartości są rozłożone równomiernie w tej klasie. Program nie określa tutaj konkretnego zakresu liczb; o oczekiwanym poziomie decydują proponowane zadania.

Najczęstszy błąd polega na wzięciu wartości ze środka listy bez uprzedniego uporządkowania jej rosnąco. W przypadku klas uczniowie często mylą klasę mediany z klasą najliczniejszą albo zapominają obliczyć skumulowane liczebności rosnące, które pozwalają ją wskazać. Warto przypomnieć, że mediana jest pozycją w szeregu: połowa wartości jest mniejsza, a druga połowa większa.

W kartach do tego przedmiotu medianę ćwiczy się przy użyciu następujących modeli: Trouve la médiane, Médiane : choisis la valeur, Médiane : vrai ou faux, Médiane : trouve l'erreur oraz Médiane : place le signe. Te ćwiczenia pozwalają uczniowi obliczyć medianę, uzasadnić odpowiedź i wykryć błąd w rozumowaniu, a nie nauczyć się jednej, jedynej metody.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować miary statystyczne dla szeregu statystycznego.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować wskaźniki statystyczne (średnia, mediana, kwartyle) dla szeregu statystycznego (w zależności od sposobu jego prezentacji: dane surowe, dane pogrupowane w klasy, reprezentacje graficzne).
Powiązanie z podstawą programową: Dla szeregu statystycznego pogrupowanego w klasy: • obliczać średnią na podstawie średnich i liczebności każdej klasy (średnia ważona); szczególny przypadek, gdy rozkład jest jednostajny w każdej klasie (a zatem równy środkowi klasy); • wyznaczać klasę mediany na podstawie liczebności klas; szacowanie mediany w przypadku jednostajnego rozkładu w klasie mediany.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie klasy mediany na podstawie liczebności klas; szacowanie mediany w przypadku równomiernego rozkładu w klasie mediany

Typy zadań: Mediana: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mediana: wstaw znak (kl. 5–6) · Mediana: wybierz wartość (kl. 5–6) · Mediana: znajdź błąd (kl. 5–6) · Podaj medianę (kl. 5–6) · Mediana: dobierz wartości (kl. 5–8)

Czytanie wykresu kropkowego i wykresu pudełkowego

Uczeń uczy się odczytywać wykres kropkowy i wykres pudełkowy (wąsy): odnajdywać wartość najczęstszą, rozstęp oraz rozstęp międzykwartylowy.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń potrafi odczytać wykres punktowy oraz wykres pudełkowy (wykres ramka-wąsy), aby wyciągnąć z nich wskaźniki: wartość najczęstszą, rozstęp, liczbę pomiarów i rozstęp międzykwartylowy. Program klasy drugiej wymaga także porównywania dwóch rozkładów za pomocą wykresów pudełkowych. Program nie precyzuje tutaj zakresu liczb do opanowania, a oczekiwania dotyczące odczytu wykresów opisane są dla całego cyklu kształcenia.

Najczęstszy błąd polega na myleniu liczby punktów z liczbą różnych wartości na wykresie punktowym: uczeń liczy wartości różne, zapominając o punktach ułożonych jeden na drugim, albo robi odwrotnie. Na wykresie pudełkowym zdarza się także, że uczeń bierze długość pudełka za cały rozstęp, podczas gdy pudełko przedstawia tylko środkową połowę danych.

W praktyce ćwiczenia mają zwykle następujący charakter:

  • Wykres punktowy: znaleźć wartość najczęstszą, obliczyć rozstęp, podać, ile pomiarów jest przedstawionych.
  • Wykres pudełkowy: obliczyć rozstęp i rozstęp międzykwartylowy na podstawie wykresu.
  • Wykres punktowy: ocenić, czy stwierdzenie dotyczące dominanty jest prawdziwe czy fałszywe, wskazać błąd w podanej odpowiedzi, wybrać właściwy znak lub właściwą wartość.

Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać wykres, histogram, diagram słupkowy lub kołowy, wykres pudełkowy lub inną reprezentację (wskazywać początek układu współrzędnych, jednostki podziałki lub skale itp.).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować wskaźniki statystyczne (średnia, mediana, kwartyle) dla szeregu statystycznego (w zależności od sposobu jego prezentacji: dane surowe, dane pogrupowane w klasy, reprezentacje graficzne).
Powiązanie z podstawą programową: Porównywanie rozkładów danych za pomocą wykresów pudełkowych.
Powiązanie z podstawą programową: Reprezentacja graficzna: histogram, poligon częstości skumulowanych.

Typy zadań: Histogram: ile w przedziale? (kl. 6) · Wykres kropkowy: ile pomiarów? (kl. 6) · Wykres kropkowy: najczęstsza wartość (kl. 6) · Histogram: ile mniejszych niż… (kl. 6) · Wykres kropkowy – dominanta: wstaw znak (kl. 6) · Wykres kropkowy – dominanta: znajdź błąd (kl. 6) · Wykres kropkowy: dominanta — prawda czy fałsz (kl. 6) · Wykres kropkowy: ile pomiarów — wybierz (kl. 6) · Wykres kropkowy: rozstęp (kl. 6) · Wykres pudełkowy: rozstęp (kl. 6) · Wykres pudełkowy: rozstęp międzykwartylowy (kl. 6)

Obliczanie prawdopodobieństwa prostego zdarzenia

Uczeń uczy się obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia w prostym doświadczeniu losowym, zliczając wyniki sprzyjające spośród wszystkich możliwych wyników.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej (seconde) uczeń musi wiedzieć, że prawdopodobieństwo jest liczbą z przedziału od 0 do 1, obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia jako sumę prawdopodobieństw wyników, które je tworzą, oraz obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego. W sytuacji równego prawdopodobieństwa, gdy wszystkie wyniki mają tę samą szansę zajścia, używa wzoru P(A) = Card(A) / Card(Ω): liczba wyników sprzyjających przez liczbę wszystkich wyników.

Podstawowe pojęcia są omawiane już w gimnazjum (collège): słownictwo (doświadczenie losowe, wynik, zdarzenie), zapis prawdopodobieństwa w postaci „a szans na b” oraz przypisywanie prawdopodobieństw w przypadkach równego prawdopodobieństwa.

Najczęstszy błąd polega na założeniu, że wszystkie wyniki są równie prawdopodobne, podczas gdy tak nie jest. Na przykład przy sumie oczek dwóch kostek sumy od 2 do 12 nie są jednakowo prawdopodobne, a liczenie ich tak, jakby były, daje błędny wynik. Inny częsty błąd to policzenie wyników sprzyjających bez poprawnego zliczenia wszystkich możliwych wyników w mianowniku.

Typowe zadanie na ten temat zaczyna się od prostego doświadczenia, na przykład rzutu monetą, rzutu kostką lub losowania kul z urny. Uczeń zapisuje zbiór wszystkich wyników, wskazuje te, które realizują żądane zdarzenie, a następnie podaje prawdopodobieństwo w postaci ułamka.

Powiązanie z podstawą programową: Wiedzieć, że prawdopodobieństwo jest liczbą z przedziału od 0 do 1.
Powiązanie z podstawą programową: Umieć obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia jako sumę prawdopodobieństw wyników, które je tworzą.
Powiązanie z podstawą programową: Stosować zależność P(A) = Card(A)/Card(Ω) w przypadku zdarzeń równoprawdopodobnych.
Powiązanie z podstawą programową: Poruszać zagadnienia dotyczące przypadku na podstawie prostych problemów.
Powiązanie z podstawą programową: Używać słownictwa z zakresu prawdopodobieństwa w konkretnych kontekstach: doświadczenie losowe, wynik, zdarzenie.
Powiązanie z podstawą programową: Przypisywać prawdopodobieństwa w prostych przypadkach (jednakowe prawdopodobieństwo).
Powiązanie z podstawą programową: Znać, że prawdopodobieństwo zdarzenia jest liczbą z przedziału od 0 do 1
Powiązanie z podstawą programową: Obliczanie prawdopodobieństw w prostych sytuacjach równego prawdopodobieństwa
Powiązanie z podstawą programową: W sytuacji równoprawdopodobieństwa, w prostym doświadczeniu losowym, wyrażać prawdopodobieństwo zdarzenia w postaci „a szans na b”

Typy zadań: Koło losujące: liczba większa niż k (kl. 7–8) · Koło losujące: pola zacieniowane (kl. 7–8) · Losowanie kuli z pudełka (kl. 7–8) · Rzut kostką (kl. 7–8) · Losowanie kartki z liczbą (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: wybierz wynik (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: znajdź błąd (kl. 7–8) · Szanse w dwóch urnach: porównaj (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: ile jest kul danego koloru (kl. 7–8) · Losowanie bez patrzenia — jakie prawdopodobieństwo? (kl. 7–8)

Wielokrotności i dzielniki: dostrzeganie zależności

W klasie drugiej uczeń uczy się modelować i rozwiązywać problemy, wykorzystując pojęcia wielokrotności, dzielnika, liczby parzystej i liczby nieparzystej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej programu przewidziano, że uczeń ma modelować i rozwiązywać problemy, w których wykorzystuje się pojęcia wielokrotności, dzielnika, liczby parzystej i liczby nieparzystej. Pojęcia te buduje się wcześniej: w cyklu 3 (klasy CM1 i CM2) uczeń uczy się stwierdzać, czy liczba całkowita jest wielokrotnością liczby mniejszej lub równej 10, stwierdzać, czy mała liczba (mniejsza lub równa 10) dzieli daną liczbę, a następnie wyznaczać dzielniki liczby do 30, potem do 100.

Najczęstszy błąd polega na odwróceniu kierunku relacji między wielokrotnością a dzielnikiem. Na przykład uczeń twierdzi, że 3 jest wielokrotnością 12, ponieważ 12 jest wielokrotnością 3. Aby rozwiać tę wątpliwość, może zadać sobie pytanie: „Czy większa liczba powstaje przez pomnożenie mniejszej przez liczbę całkowitą?” Jeśli odpowiedź brzmi tak, to większa liczba jest wielokrotnością, a mniejsza jest dzielnikiem.

Wzory zadań dla tego zagadnienia nie są jeszcze wymienione w tym miejscu. Typowe zadanie polegałoby na przełożeniu treści na język matematyczny (na przykład na podział przedmiotów na równe grupy), a następnie na sprawdzeniu podzielności lub wyznaczeniu odpowiednich wielokrotności, aby odpowiedzieć na postawione pytanie.

Powiązanie z podstawą programową: Modelować i rozwiązywać zadania wykorzystujące pojęcia wielokrotności, dzielnika, liczby parzystej, liczby nieparzystej.
Powiązanie z podstawą programową: Stosować pojęcia wielokrotności i dzielników.
Powiązanie z podstawą programową: Rozumieć i używać słów „czynnik”, „iloczyn” i „wielokrotność”.
Powiązanie z podstawą programową: Umieć określić, czy dana liczba całkowita jest wielokrotnością liczby całkowitej mniejszej lub równej 10
Powiązanie z podstawą programową: Umieć określić, czy liczba całkowita mniejsza lub równa 10 jest dzielnikiem danej liczby całkowitej
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać wszystkie dzielniki liczby całkowitej mniejszej lub równej 30
Powiązanie z podstawą programową: Określić, czy liczba naturalna mniejsza lub równa 10 jest dzielnikiem danej liczby naturalnej albo czy dana liczba naturalna jest wielokrotnością liczby naturalnej mniejszej lub równej 10
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać dzielniki liczby całkowitej mniejszej lub równej 100

Typy zadań: Dzielniki liczby: wybierz, ile ich jest (kl. 5–6) · Wypisz wszystkie dzielniki liczby (kl. 4–6) · Dzielniki: ile ich jest? (kl. 5–6) · Dzielniki: na ile sposobów ustawić w równych rzędach (kl. 5–6) · Dzielniki: najmniejsza liczba o k dzielnikach (kl. 6–7) · Najmniejsza liczba z k dzielnikami: prawda czy fałsz (kl. 6–7) · Najmniejsza liczba z k dzielnikami: znajdź błąd (kl. 6–7)

Upraszczanie ułamka do postaci nieskracalnej

Twoje dziecko uczy się zapisywać ułamek w postaci nieskracalnej, czyli dzielić licznik i mianownik przez ich największy wspólny dzielnik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej (seconde) program wymaga przedstawiania ułamków w postaci nieskracalnej. Konkretnie uczeń musi znaleźć wspólny dzielnik licznika i mianownika, podzielić oba przez tę liczbę, a następnie powtarzać to, aż licznik i mianownik nie będą miały już wspólnego dzielnika. Na przykład 12/18 staje się 2/3 po podzieleniu obu przez 6. Punkty programu nie określają zakresu liczb właściwego dla klasy drugiej: oczekiwana jest metoda, niezależnie od liczby.

Najczęstszy błąd polega na skracaniu pojedynczych składników w sumie lub różnicy. Na przykład w (2 + 3)/(2 + 5) niektórzy uczniowie przekreślają „2” i otrzymują 3/5, co jest błędne. Można dzielić tylko czynniki wymnożone, a nie składniki dodane.

Na tej karcie nie ma jeszcze konkretnych wzorów zadań dla tego pojęcia. Aby wspierać dziecko w domu, możesz poprosić je, by sprawdziło, czy otrzymany ułamek nie daje się już skrócić, na przykład szukając, czy licznik i mianownik mają jeszcze wspólny dzielnik.

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać ułamki w postaci nieskracalnej.
Powiązanie z podstawą programową: Ustalanie równości ułamków
Powiązanie z podstawą programową: Znać kilka zależności między częstymi ułamkami

Typy zadań: Skracanie ułamków: brakujący mianownik (kl. 4–6) · Skracanie ułamków: przez jaką liczbę skrócono? (kl. 4–6) · Skracanie ułamków: wybierz brakujący mianownik (kl. 4–6) · Skracanie ułamków: wybierz licznik wyniku (kl. 4–6) · Skróć ułamek (kl. 4–6)

Odczytywanie i zapisywanie przedziału na osi liczbowej

Twoje dziecko uczy się przedstawiać przedział na osi liczbowej, zapisywać go za pomocą nawiasów oraz określać, czy dana liczba należy do tego przedziału.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń potrafi przedstawić przedział na osi liczbowej, zapisać go za pomocą nawiasów, na przykład [a ; b], [a ; +∞[ lub ]–∞ ; a], oraz określić, czy dana liczba rzeczywista należy do danego przedziału. Ćwiczenia na tym poziomie dotyczą tych trzech czynności i nie wymagają zapisów bardziej złożonych niż te wymienione w programie nauczania.

Najczęstszy błąd dotyczy kierunku nawiasów. Nawias domknięty, jak w [2 ; 5], oznacza, że granica należy do przedziału; nawias otwarty, jak w ]2 ; 5[, oznacza, że jest ona wykluczona. Uczniowie często zapominają sprawdzić tę zasadę dla każdej granicy albo przepisują nawias z przeciwnej strony. Symbol +∞ lub –∞ nie jest liczbą, dlatego zawsze otacza się go nawiasem otwartym, na przykład ]–∞ ; 3]. Kolejne źródło pomyłek to kolejność: mniejszą granicę zapisuje się jako pierwszą.

W kartach pracy na tym poziomie ćwiczenie zazwyczaj przybiera jedną z następujących form:

  • Zapisz przedział przedstawiony na osi liczbowej: uczeń widzi oś, na której zaznaczono fragment, a następnie zapisuje odpowiadający mu przedział z odpowiednimi nawiasami.
  • Przedział: czy granica należy do przedziału?: uczeń decyduje, czy dana granica jest włączona, co sprowadza się do wyboru właściwego rodzaju nawiasu.
  • Najmniejsza liczba całkowita w przedziale: uczeń wskazuje liczby całkowite zawarte w przedziale i wybiera najmniejszą, uwzględniając to, czy granica jest włączona, czy nie.

Powiązanie z podstawą programową: Funkcja o wartościach rzeczywistych określona na przedziale lub skończonej sumie przedziałów zbioru ℝ.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać przedział na osi liczbowej. Określać, czy liczba rzeczywista należy do danego przedziału.
Powiązanie z podstawą programową: Zbiór ℝ liczb rzeczywistych, oś liczbowa.
Powiązanie z podstawą programową: Przedziały liczbowe zbioru ℝ. Przedstawienie graficzne, zapisy typu [a, +∞[, ] –∞, a], [a, b] itd.

Typy zadań: Przedział: czy koniec należy do przedziału? (kl. 9) · Zapisz przedział zaznaczony na osi (kl. 9) · Najmniejsza całkowita z przedziału: wybierz odpowiedź (kl. 9)

Odległość na osi liczbowej i wartość bezwzględna

Uczeń uczy się mierzyć odległość między dwiema liczbami na osi liczbowej i zapisywać ją za pomocą wartości bezwzględnej |a|, która oznacza odległość liczby a od 0.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń potrafi odczytać odległość między dwiema liczbami zaznaczonymi na osi liczbowej i zapisać ją za pomocą wartości bezwzględnej: |a| oznacza odległość liczby a od 0. Pojęcie liczby przeciwnej i wartości bezwzględnej jest definiowane już w klasie piątej; w klasie drugiej służy do obliczania odległości. Ćwiczenia z tej karty dotyczą głównie liczb całkowitych, dodatnich i ujemnych.

Najczęstszy błąd polega na myleniu położenia liczby z jej odległością od zera. Uczeń zapisuje, że |−4| równa się −4, ponieważ liczba jest ujemna, albo oblicza odległość między −3 a 2, wykonując działanie −3 − 2 zamiast policzyć jednostki między tymi dwoma punktami. Trzeba wtedy wrócić do osi liczbowej: odległość nigdy nie jest ujemna.

Konkretnie karty zawierają m.in.:

  • Odległość między dwiema liczbami całkowitymi: obliczanie odległości między dwiema liczbami zaznaczonymi na osi.
  • Liczba kilka jednostek w lewo: znajdowanie liczby położonej w danej odległości od innej.
  • Dwie liczby w tej samej odległości: wskazywanie liczb położonych w jednakowej odległości od danego punktu.
  • Odległość na osi liczbowej: wybierz odległość, Prawda czy fałsz oraz znajdź błąd: sprawdzanie twierdzenia o odległości lub wskazywanie, co jest nie tak w obliczeniu.

Powiązanie z podstawą programową: Zapis wartości bezwzględnej |a| oznaczający odległość a od 0. Odległość między dwiema liczbami rzeczywistymi.
Powiązanie z podstawą programową: Zdefiniować liczbę przeciwną i wartość bezwzględną liczby.

Typy zadań: Liczba o kilka jednostek na lewo (kl. 6–7) · Odległość liczb na osi (kl. 6–7) · Odległość liczb na osi: wybierz odległość (kl. 6–7) · Odległość na osi: znajdź błąd (kl. 6–7) · Prawda czy fałsz: odległość na osi (kl. 6–7) · Dwie liczby w tej samej odległości (kl. 6–8)

Zaokrąglanie i ujmowanie liczby dziesiętnej w przedziale

Uczeń uczy się podawać wartość zaokrągloną liczby dziesiętnej, a następnie ujmować ją między dwiema bliskimi liczbami dziesiętnymi.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej (seconde) uczeń uczy się ujmować liczbę rzeczywistą między dwiema liczbami dziesiętnymi z dokładnością do 10-n. Na przykład π zawiera się między 3,14 a 3,15 z dokładnością do 0,01. Zaokrąglanie do jedności, do dziesiątych lub do setnych jest już omawiane od klasy 6, a zaokrąglanie do liczby całkowitej oraz część całkowita pojawiają się w klasach CM1 i CM2.

Najczęstszy błąd polega na ucięciu liczby na żądanym miejscu bez patrzenia na następną cyfrę. Na przykład 3,47 zaokrąglone do dziesiątych daje 3,5, a nie 3,4, ponieważ cyfra setnych (7) wymaga zaokrąglenia w górę. Inne pomylenie wynika z ujmowania w przedział: potrzebne są dwie liczby, jedna mniejsza i jedna większa od danej liczby, a nie jedna wartość przybliżona.

W praktyce uczeń dostaje liczbę dziesiętną lub liczbę rzeczywistą, taką jak π, i musi albo podać jej zaokrąglenie do określonego miejsca, albo ująć ją między dwiema liczbami dziesiętnymi z podaną dokładnością. Aby ćwiczyć, wskazuje cyfrę żądanego miejsca oraz cyfrę za nią, a następnie sprawdza, czy wynik rzeczywiście mieści się między obiema granicami.

Powiązanie z podstawą programową: Zbiór 𝔻 liczb dziesiętnych. Oszacowanie dziesiętne liczby rzeczywistej z dokładnością do 10⁻ⁿ.
Powiązanie z podstawą programową: Podawać wartość zaokrągloną do jedności, do dziesiątych lub do setnych, liczby dziesiętnej
Powiązanie z podstawą programową: Umieć podać część całkowitą oraz zaokrąglenie do liczby całkowitej liczby dziesiętnej
Powiązanie z podstawą programową: Umieć podać część całkowitą oraz zaokrąglenie do liczby całkowitej liczby dziesiętnej

Typy zadań: Zaokrąglanie do części dziesiątych: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: wybierz wynik (kl. 5–6) · Zaokrąglanie do części dziesiątych: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zaokrąglij do części dziesiątych (kl. 5–6) · Zaokrąglij do części setnych (kl. 5–6)

Ułamek okresowy na ułamek zwykły

Uczysz się przekształcać liczbę, której cyfry powtarzają się w nieskończoność, na przykład 0,333…, w ułamek zwykły.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń uczy się zapisywać ułamek dziesiętny okresowy w postaci ułamka. Ułamek dziesiętny okresowy to liczba, w której pewien wzór cyfr powtarza się w nieskończoność, na przykład 0,333… lub 0,4545…. Ten ułamek przedstawia dokładnie tę samą liczbę, bez zaokrąglania. Łączy tę umiejętność z pojęciem liczby wymiernej, czyli ilorazu dwóch liczb całkowitych, oraz ze zbiorem ℚ, który program wprowadza w klasie drugiej.

Najczęstszy błąd polega na uwzględnieniu tylko części wzoru. Na przykład dla 0,333… zapisuje się 3/10 lub 333/1000, mimo że cyfry trwają bez końca. Dla 0,4545… zapomina się, że wzór „45” powtarza się w całości. Trzeba więc rozumować na podstawie pełnego powtarzającego się wzoru, a nie na podstawie jednej cyfry lub tylko pierwszych cyfr.

W kartach ćwiczeń z tego przedmiotu zadanie przyjmuje zazwyczaj jedną z tych form:

  • Zapisz ułamek dziesiętny okresowy w postaci ułamka: uczeń bezpośrednio podaje ułamek odpowiadający danej liczbie.
  • Ułamek dziesiętny okresowy na ułamek: wybierz ułamek: spośród kilku propozycji uczeń wskazuje ten, który przedstawia daną liczbę.
  • Ułamek dziesiętny okresowy: wybierz czynnik: uczeń określa czynnik, który pozwala przekształcić ułamek dziesiętny na ułamek, co pomaga zrozumieć rozumowanie.

Powiązanie z podstawą programową: Zbiór ℚ liczb wymiernych. Liczby niewymierne; przykłady dostarczane przez geometrię, np. √2 i π.

Typy zadań: Ułamek okresowy na zwykły: wybierz ułamek (kl. 7–8) · Ułamek okresowy: wybierz mnożnik (kl. 7–8) · Zamień ułamek okresowy na zwykły (kl. 7–8)

Odczytywanie ułamka na osi liczbowej

Uczeń uczy się umieszczać ułamek lub sumę liczby całkowitej i ułamka mniejszego od jedności na osi liczbowej, a następnie odczytywać współrzędną punktu.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej (seconde) program wymaga odczytywania współrzędnej liczby rzeczywistej na osi liczbowej oraz zaznaczania liczby rzeczywistej o danej współrzędnej. Ułamki na półprostej z podziałką są omawiane przed klasą drugą, od końca klasy CM1 do klasy 6e: zaznaczanie prostego ułamka lub sumy liczby całkowitej i ułamka mniejszego od jedności, a następnie wyznaczanie punktu za pomocą ułamka. Program nie określa dla klasy drugiej konkretnego przedziału liczbowego do tej pracy.

Najczęstszy błąd polega na myleniu liczby części z liczbą kresek. Na przykład, żeby zaznaczyć 3/4, uczeń stawia trzecią kreskę zamiast trzeciej części albo zapomina, że pierwszy odcinek, między 0 a pierwszą kreską, ma wartość 1/4, a nie 1. To pomylenie wynika z przyzwyczajenia do liczenia podziałek bez zastanowienia, co każda z nich oznacza.

W praktyce typowe zadanie polega na zaznaczeniu punktu o danej współrzędnej na osi już podzielonej na podziałki albo na odczytaniu współrzędnej zaznaczonego punktu. Obie czynności przygotowuje proste pytanie: ile równych części potrzeba, by przejść od 0 do 1, i ile z tych części trzeba wziąć? To są sugestie do ćwiczeń, a nie dodatkowe wymagania programu.

Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać współrzędną liczby rzeczywistej na osi liczbowej i zaznaczać liczbę rzeczywistą o danej współrzędnej.
Powiązanie z podstawą programową: Zaznaczać ułamek na osi liczbowej (półprostej z podziałką) w prostych przypadkach
Powiązanie z podstawą programową: Graduować odcinek o danej długości
Powiązanie z podstawą programową: Dzielić jednostkę długości na ułamki jednostki i mierzyć długości niecałkowite względem tej jednostki.
Powiązanie z podstawą programową: Umieć zaznaczyć ułamek lub sumę liczby całkowitej i ułamka mniejszego od jednego na półprostej liczbowej
Powiązanie z podstawą programową: Umieć określić położenie punktu na półprostej liczbowej za pomocą ułamka lub sumy liczby całkowitej i ułamka
Powiązanie z podstawą programową: Zaznaczać ułamek lub sumę liczby naturalnej i ułamka mniejszego od jedności na półprostej z podziałką
Powiązanie z podstawą programową: Zaznaczać punkt na półprostej z podziałką, wskazany ułamkiem lub sumą liczby całkowitej i ułamka

Typy zadań: Odczytaj ułamek z osi liczbowej (kl. 3–6) · Ułamek na osi liczbowej: prawda czy fałsz (kl. 3–6) · Ułamek na osi liczbowej: wybierz ułamek (kl. 3–6)

Szacowanie pierwiastka kwadratowego

Uczeń uczy się umieszczać pierwiastek kwadratowy między dwiema bliskimi liczbami, sprawdzając jego granice poprzez podnoszenie ich do kwadratu.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń uczy się podawać ujęcie liczby rzeczywistej w przedziale ograniczonym liczbami dziesiętnymi, o zadanej amplitudzie. Zastosowana do pierwiastków kwadratowych, ta umiejętność polega na określeniu, pomiędzy jakimi dwiema liczbami znajduje się pierwiastek, bez jego dokładnego obliczania. Ujęcie pierwiastka kwadratowego liczby całkowitej między dwiema kolejnymi liczbami całkowitymi to pojęcie znane z klasy siódmej; w klasie drugiej stanowi ono punkt wyjścia.

Najczęstszym błędem jest szukanie pierwiastka przez dzielenie liczby na pół albo mylenie liczby z jej pierwiastkiem: na przykład stwierdzenie, że √50 jest bliskie 25, ponieważ 25 to połowa 50. Aby tego uniknąć, uczeń może sprawdzać znane kwadraty: 6² = 36 i 7² = 49, 8² = 64, więc √50 leży między 7 a 8.

W kartach tego działu praca nad tym tematem przybiera następującą formę:

  • Oszacuj pierwiastek kwadratowy: zaproponować ujęcie lub przybliżoną wartość pierwiastka.
  • Oszacuj pierwiastek: wybierz część całkowitą: wskazać liczbę całkowitą, która ujmuje pierwiastek.
  • Pierwiastek: mniejszy kwadrat: wybierz odpowiedź: znaleźć idealny kwadrat leżący tuż poniżej podanej liczby.
  • Pierwiastek kwadratowy i liczba: porównaj: porównać pierwiastek kwadratowy z podaną liczbą.

Powiązanie z podstawą programową: Podawać ujęcie liczby rzeczywistej w przedział o zadanej amplitudzie, za pomocą liczb dziesiętnych.

Typy zadań: Oszacuj pierwiastek (kl. 7–8) · Pierwiastek i liczba: porównaj (kl. 7–8) · Pierwiastek: kwadrat poniżej liczby: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Szacowanie pierwiastka: wybierz część całkowitą (kl. 8) · Szacowanie pierwiastków: dokończ zdanie (kl. 7–8) · Pierwiastek w zadaniu tekstowym: bok kwadratu z pola (kl. 7–8)

Zaokrąglanie do odpowiedniej liczby cyfr znaczących

W klasie seconde uczeń uczy się zaokrąglać wynik liczbowy, zachowując liczbę cyfr znaczących odpowiednią do kontekstu zadania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program wymaga zaokrąglania w ramach rozwiązywania problemów, zachowując liczbę cyfr znaczących dostosowaną do sytuacji. Program nie określa tutaj konkretnej liczby cyfr: uczeń musi ocenić, co ma sens w danym kontekście. Na przykład pomiar podany z małą dokładnością nie uzasadnia wyniku zapisanego z wieloma miejscami po przecinku.

Najczęstszy błąd polega na myleniu cyfr znaczących z miejscami po przecinku. Uczeń, który zaokrągla „do setnych”, myśli, że skończył, podczas gdy pytanie dotyczyło cyfr znaczących, które liczy się od pierwszej cyfry niezerowej. Innym częstym błędem jest przepisywanie wszystkich cyfr z kalkulatora bez zastanowienia, co one oznaczają.

W kartach do tego przedmiotu spotyka się w szczególności:

  • Zaokrąglij do określonej liczby cyfr znaczących: zastosowanie reguły do podanych liczb.
  • Cyfry znaczące: wybierz odpowiedź: wskazanie poprawnego zaokrąglenia spośród kilku propozycji.
  • Cyfry znaczące: prawda czy fałsz: ocena, czy twierdzenie o zaokrągleniu jest poprawne.
  • Cyfry znaczące: znajdź błąd: wykrycie i poprawienie błędnie wykonanego zaokrąglenia.

Powiązanie z podstawą programową: W ramach rozwiązywania problemów zaokrąglać, podając liczbę cyfr znaczących odpowiednią do analizowanej sytuacji.

Typy zadań: Zaokrąglij do cyfr znaczących (kl. 8–9) · Cyfry znaczące: prawda czy fałsz (kl. 8–9) · Cyfry znaczące: wybierz odpowiedź (kl. 8–9) · Cyfry znaczące: znajdź błąd (kl. 8–9)

Upraszczanie pierwiastków kwadratowych

L'uczeń uczy się używać własności pierwiastków kwadratowych do upraszczania wyrażeń liczbowych oraz wyłączania kwadratów liczb całkowitych spod znaku pierwiastka.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń stosuje reguły obliczeń na pierwiastkach kwadratowych i potęgach, zarówno w rachunkach liczbowych, jak i literowych. Typowy przykład: zapisanie √18 w postaci 3√2, dostrzegając czynnik kwadratowy 9 w liczbie 18. Uczeń musi także wiedzieć, że √(a²) = |a|: pierwiastek z kwadratu daje wartość dodatnią, na przykład √((-5)²) = 5.

Najczęstszy błąd polega na myleniu pierwiastka z sumy z sumą pierwiastków, na przykład pisząc √(9 + 16) = 3 + 4. Innym częstym błędem jest zapisanie √(a²) = a, podczas gdy a może być ujemne: wtedy trzeba zapisać |a|. W obu przypadkach reguła jest prosta, ale często stosuje się ją zbyt pochopnie.

Zadania w tym dziale występują w kilku formach:

  • Uprość pierwiastek kwadratowy: uczeń zapisuje pierwiastek w jego najprostszej postaci.
  • Wyłącz czynnik spod pierwiastka: wybierz odpowiedź, prawda lub fałsz, albo znajdź błąd w już wykonanym rachunku.
  • Uprość pierwiastek: brakujący czynnik: uczeń uzupełnia równość, znajdując brakujący czynnik.

Powiązanie z podstawą programową: Reguły obliczeń na potęgach o wykładnikach całkowitych, na pierwiastkach kwadratowych. Zależność √(a²) = |a|.
Powiązanie z podstawą programową: Wykonywać obliczenia liczbowe lub literowe obejmujące potęgi, pierwiastki kwadratowe, zapisy ułamkowe.

Typy zadań: Wyłącz czynnik przed pierwiastek (kl. 7–8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: znajdź błąd (kl. 8) · Wyłączanie czynnika spod pierwiastka: brakujący czynnik (kl. 8)

Rozwiązywanie równania typu ax + b = c

Twoje dziecko uczy się znajdować nieznaną wartość x w równaniu dwuetapowym, najpierw cofając dodawanie, a następnie mnożenie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń powinien umieć rozwiązać równanie liniowe postaci ax + b = c, gdzie a, b i c są liczbami. Chodzi o znalezienie liczby x, która sprawia, że równość jest prawdziwa: odejmujemy b od obu stron, a następnie dzielimy przez a. Program wymaga także znajomości zbioru rozwiązań równań typu ax + b = 0 oraz nierówności postaci ax + b > 0.

Najczęstszy błąd polega na zapomnieniu o wykonaniu tej samej operacji po obu stronach znaku równości, na przykład odjęciu b tylko po lewej stronie. Innym częstym błędem jest dzielenie przez a wyłącznie wyrazu z x albo zmiana znaku liczby podczas przenoszenia jej na drugą stronę bez zastanowienia, co prowadzi do błędnej odpowiedzi, mimo że metoda wydaje się poprawna.

W kartach pracy ta umiejętność pojawia się przede wszystkim w postaci równań zapisanych w formie ax + b = c, równań wynikających z zadania tekstowego oraz ćwiczeń typu „Pomyślałem liczbę: zapisz i rozwiąż równanie”. Spotyka się także zadania w rodzaju „Rozwiązanie równania: wybierz odpowiedź” oraz „Równanie: przenieś wyraz wolny”, w których uczeń sprawdza lub uzasadnia stosowaną metodę. Wersje „krok po kroku” prowadzą dziecko etap po etapie, co pozwala dokładnie wskazać, w którym miejscu rozumowanie się zatrzymuje.

Powiązanie z podstawą programową: Zbiór rozwiązań równań typu a𝑥 + b = 0 oraz nierówności postaci a𝑥 + b > 0.

Typy zadań: Waga: worki i odważniki (kl. 6–7) · Pomyślałem liczbę — ułóż i rozwiąż równanie (kl. 6–8) · Rozwiązanie równania — wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Równanie ax + b = c (kl. 7–8) · Równanie dwukrokowe krok po kroku (kl. 6) · Równanie z nawiasem krok po kroku (kl. 7–8) · Równanie z x po obu stronach krok po kroku (kl. 7–8) · Równanie: przeniesienie wyrazu wolnego: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Brakujący współczynnik równania (kl. 7–8) · Równanie z jedną niewiadomą: dokończ zdanie (kl. 7–8) · Równanie z nawiasem a(x + b) = c (kl. 7–8) · Równanie z treści: ax + b = c (kl. 7–8) · Dwa równania o tym samym rozwiązaniu (kl. 7–8) · Równanie z treścią: dwie ilości i ich suma (kl. 7–8)

Wektory na kratkowanym papierze: strzałki i współrzędne

Uczysz się przedstawiać wektor za pomocą strzałki na siatce, odczytywać jego współrzędne oraz konstruować sumę dwóch wektorów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie uczeń potrafi rozpoznać, kiedy dwa wektory są równe, czyli mają ten sam kierunek, ten sam zwrot i tę samą długość, nawet jeśli nie są umieszczone w tym samym miejscu. Umie także narysować strzałkę reprezentującą wektor podany przez jego współrzędne oraz odczytać współrzędne wektora narysowanego na kratkowanym tle. Wreszcie potrafi przedstawić sumę dwóch wektorów, umieszczając ich reprezentanty przy tym samym początku. Dokumenty programowe wymienione tutaj nie określają konkretnego zakresu liczb, dlatego nie podajemy tu żadnych wartości liczbowych.

Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że wektor jest wyznaczony przez swój punkt początkowy. Ten sam wektor może być narysowany w różnych miejscach kratkowanego tła: liczy się przesunięcie (ile kratek w poziomie, ile w pionie i w jakim kierunku). Inne częste pomieszanie to odwrócenie współrzędnych, czyli odczytanie przesunięcia pionowego przed poziomym, albo liczenie kratek w złym kierunku. Przy sumie typowym błędem jest przyłożenie drugiego wektora do końca pierwszego bez sprawdzenia wyniku albo narysowanie wyniku od punktu, który nie jest wspólnym punktem początkowym.

W kartach tej przestrzeni ćwiczenia z wektorami przybierają następującą postać:

  • Współrzędne wektora na kratkowanym tle: uczeń odczytuje przesunięcie narysowanej strzałki i podaje jej współrzędne.
  • Suma wektorów na kratkowanym tle: uczeń konstruuje sumę dwóch narysowanych wektorów, a następnie sprawdza swój wynik.
  • Suma wektorów na kratkowanym tle: wybierz wynik: uczeń wybiera spośród kilku propozycji strzałkę reprezentującą sumę.
  • Współrzędna wektora na kratkowanym tle: wybierz: uczeń wybiera poprawny odczyt współrzędnych spośród kilku odpowiedzi.

Karty proponują także ćwiczenia dotyczące długości i normy wektora na kratkowanym tle. Pojęcia te nie występują wśród punktów programu przywołanych tutaj: należą do tego, co oferuje ta przestrzeń, a nie do wymogu wynikającego z tych punktów.

Powiązanie z podstawą programową: Równość dwóch wektorów. Oznaczenie 𝑢⃗ . Wektor zerowy.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać wektor, którego współrzędne są znane. Odczytywać współrzędne wektora.
Powiązanie z podstawą programową: Reprezentanty wektora.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać sumę dwóch wektorów na podstawie reprezentantów o tym samym początku.

Typy zadań: Współrzędna wektora na siatce: wybierz wynik (kl. 11–12) · Współrzędne wektora z rysunku (kl. 11–12) · Długość wektora na siatce: wybierz wynik (kl. 11–12) · Długość wektora z rysunku (kl. 11–12) · Suma wektorów na siatce: wybierz wynik (kl. 11–12) · Suma wektorów z rysunku (kl. 11–12)

Środek odcinka

Twoje dziecko uczy się wyznaczać współrzędne środka odcinka na podstawie współrzędnych jego końców, a także wykonywać drogę odwrotną: wyznaczać jeden z końców, gdy znamy środek.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń powinien umieć obliczyć współrzędne środka odcinka, gdy znane są jego dwa końce. Trzeba obliczyć średnią odciętych, a następnie średnią rzędnych. Program łączy też ten rachunek z ideą geometryczną: środek M odcinka [AB] to punkt taki, że wektor AM jest równy wektorowi MB. Program nie określa tu zakresu liczb, dlatego przykłady należy dostosować do kart pracy w klasie.

Najczęstszy błąd polega na zapomnieniu o dzieleniu przez 2 albo na wykonaniu różnicy zamiast sumy. Przy ujemnych współrzędnych bardzo częsty jest błąd znaku: uczeń zapisuje na przykład (−3 + 5) źle zredukowane albo myli odcięte z rzędnymi. Te błędy wynikają często z mechanicznego stosowania wzoru bez sprawdzenia wyniku na rysunku.

W kartach pracy w tym roku pojęcie to pojawia się w kilku formach: Milieu d'un segment (obliczenie bezpośrednie), L'autre extrémité oraz Autre extrémité du segment : choisis la coordonnée (wyznaczanie punktu, gdy znany jest środek), Milieu d'un segment : trouve l'erreur oraz Milieu d'un segment : vrai ou faux (wykrywanie błędu rachunkowego), Milieu d'un segment : place le signe (praca ze znakami) oraz Milieu d'un segment : données inutiles (wskazywanie zbędnych informacji w treści zadania).

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać odległość między dwoma punktami. Obliczać współrzędne środka odcinka.
Powiązanie z podstawą programową: Wektorowa charakteryzacja środka odcinka
Powiązanie z podstawą programową: Zdefiniować i wykreślić środkowe w trójkącie.

Typy zadań: Drugi koniec odcinka: wybierz współrzędną (kl. 8) · Środek odcinka (kl. 7–8) · Środek odcinka: dane zbędne (kl. 7–8) · Środek odcinka: prawda czy fałsz (kl. 8) · Środek odcinka: wstaw znak (kl. 8) · Środek odcinka: znajdź błąd (kl. 8) · Drugi koniec odcinka (kl. 8) · Środek odcinka w zadaniu tekstowym: punkt w połowie drogi (kl. 7–8) · Środek odcinka w zadaniu tekstowym: gdzie jest drugi koniec (kl. 8–9)

Znajdowanie punktu przecięcia dwóch prostych

Uczeń uczy się znajdować punkt wspólny dwóch prostych danych równaniami w postaci redukcyjnej, szukając pary liczb, która spełnia oba równania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń potrafi wyznaczyć punkt przecięcia dwóch prostych przecinających się, gdy są one podane w postaci uproszczonej, czyli w postaci y = ax + b. Szukany punkt to para (x ; y), która należy jednocześnie do obu prostych.

Najczęstszym błędem jest znalezienie poprawnej wartości x, a następnie zatrzymanie się w tym miejscu lub obliczenie y tylko z jednego z dwóch równań bez sprawdzenia, czy drugie równanie daje tę samą wartość. Zapomniany znak przy przenoszeniu wyrazu na drugą stronę znaku równości także bardzo często prowadzi do błędnego punktu.

Na kartach pracy znajdziesz m.in.: Układ dwóch równań, w którym uczeń szuka punktu przecięcia; Czy para jest rozwiązaniem?, gdzie sprawdza się, czy dany punkt należy do obu prostych; Wybierz x i Znajdź błąd, które wymagają uzasadnienia każdego kroku; oraz Postaw znak, które ćwiczy dokładność w pracy ze znakami.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać punkt przecięcia dwóch przecinających się prostych danych równaniami w postaci kierunkowej.

Typy zadań: Układ dwóch równań (kl. 8) · Układ równań: czy para jest rozwiązaniem? (kl. 8) · Układ równań: wstaw znak (kl. 8) · Układ równań: wybierz wartość x (kl. 8) · Układ równań: znajdź błąd (kl. 8)

Znajdowanie miejsca zerowego funkcji liniowej

Uczeń uczy się znajdować liczbę, która zeruje funkcję liniową, a następnie określać, gdzie funkcja jest dodatnia lub ujemna.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na poziomie drugiej klasy liceum uczeń umie znaleźć miejsce zerowe funkcji liniowej postaci f(x) = ax + b: rozwiązuje równanie ax + b = 0, aby znaleźć wartość x, dla której wynik to 0. Zagadnienie programowe, którego to dotyczy, to znak funkcji liniowej oraz funkcje referencyjne; ćwiczenia w tej klasie traktują miejsce zerowe jako etap prowadzący do wyznaczenia tego znaku. Program nie wymaga w tej klasie żadnej innej postaci funkcji poza liniową.

Najczęstszym błędem jest mylenie miejsca zerowego funkcji z wyrazem wolnym b, czyli punktem przecięcia z osią rzędnych, albo zapomnienie o dzieleniu przez a na końcu obliczeń. Innym częstym błędem jest zapisanie f(x) = 0 bez wyznaczenia x lub zmiana znaku b przy przenoszeniu wyrazu na drugą stronę równania.

W kartach pracy zadanie „Miejsce zerowe funkcji liniowej” wymaga bezpośredniego obliczenia tej liczby. Zadania „Funkcja liniowa: argument dla danej wartości” oraz „Argument funkcji: wybierz liczbę” uczą rozpoznawania, jaka wartość x jest poszukiwana. Zadania „Miejsce zerowe funkcji: wpisz znak”, „prawda czy fałsz” i „znajdź błąd” pozwalają sprawdzić, czy uczeń łączy miejsce zerowe ze znakiem, a zadanie „dane zbędne” uczy wskazywania tego, co naprawdę jest potrzebne do obliczeń.

Powiązanie z podstawą programową: Znak funkcji afinicznej i funkcji referencyjnych.

Typy zadań: Argument funkcji: wybierz liczbę (kl. 8) · Miejsce zerowe funkcji liniowej (kl. 8) · Miejsce zerowe funkcji liniowej: dane zbędne (kl. 8) · Miejsce zerowe: prawda czy fałsz (kl. 8) · Miejsce zerowe: wstaw znak (kl. 8) · Miejsce zerowe: znajdź błąd (kl. 8) · Funkcja liniowa: argument dla danej wartości (kl. 8)

Wariancja i odchylenie standardowe: pomiar rozproszenia

Uczeń uczy się mierzyć rozproszenie serii danych, obliczając wariancję, a następnie odchylenie standardowe, na podstawie odchyleń od średniej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń musi umieć używać odchylenia standardowego jako miary rozproszenia: pokazuje ono, czy wartości w serii są skupione blisko swojej średniej, czy też bardzo od niej oddalone. Aby je obliczyć, przechodzi się przez wariancję, czyli średnią kwadratów odchyleń od średniej, a następnie bierze się pierwiastek kwadratowy z tej wariancji.

Najczęstszy błąd polega na obliczeniu średniej odchyleń bez podnoszenia ich do kwadratu. Ponieważ odchylenia dodatnie i ujemne się równoważą, suma prawie zawsze wynosi zero, co nic nie mierzy. Innym częstym błędem jest zapomnienie o pierwiastku kwadratowym na końcu i podanie wariancji, sądząc, że znaleziono odchylenie standardowe.

W kartach ćwiczeń spotyka się zazwyczaj:

  • Suma kwadratów odchyleń : obliczyć każde odchylenie od średniej, podnieść je do kwadratu, a następnie dodać.
  • Wariancja: rozproszenie wyników serii : podzielić tę sumę przez liczebność i zinterpretować wynik.
  • Wariancja serii : pełne obliczenie dla podanej serii wartości.
  • Wariancja: wybierz wartość : wskazać poprawną wartość wariancji spośród kilku propozycji.

Powiązanie z podstawą programową: Miary rozproszenia: odchylenie standardowe.

Typy zadań: Wariancja zestawu danych (kl. 11–12) · Suma kwadratów odchyleń: wybierz wartość (kl. 11–12) · Wariancja: rozrzut serii wyników (kl. 11–12) · Wariancja: wybierz wartość (kl. 11–12)

Średnia ważona: obliczanie sprawiedliwej średniej

Obliczanie średniej ważonej polega na uwzględnieniu wagi każdej wartości, na przykład liczby uczniów w każdej klasie lub współczynnika każdego sprawdzianu.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń uczy się obliczać średnią całego zbioru na podstawie średnich kilku grup oraz ich liczebności. Mnoży każdą średnią przez liczebność grupy, dodaje otrzymane iloczyny, a następnie dzieli przez łączną liczebność. Program przewiduje także przypadek, w którym dane są równomiernie rozłożone w każdej klasie: wtedy jako wartość reprezentatywną przyjmuje się środek klasy.

Najczęstszy błąd polega na dodaniu średnich grup i podzieleniu przez liczbę grup, tak jakby każda grupa miała taką samą wagę. Tymczasem grupa 30 uczniów waży więcej niż grupa 10 uczniów. Aby tego uniknąć, zawsze trzeba się zapytać: „Czy każda wartość liczy się tak samo jak pozostałe?”

Typowe zadania na ten temat są następujące:

  • Ocena końcowa z kilku części: obliczyć średnią, uwzględniając wagi (współczynniki).
  • Średnie dwóch zbiorów: porównaj: porównać dwie średnie obliczone dla różnych liczebności.
  • Znajdź błąd: wskazać obliczenie, w którym pominięto liczebności lub współczynniki.
  • Prawda czy fałsz oraz wybierz wynik: sprawdzić stwierdzenie lub wybrać właściwą wartość.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczanie średniej na podstawie średnich i liczebności każdej klasy (średnia ważona); przypadek szczególny, w którym rozkład jest jednostajny w każdej klasie (a więc równy środkowi klasy).

Typy zadań: Średnia ważona (kl. 11–12) · Średnia ważona: wybierz wynik (kl. 11–12) · Liczba danych ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 11–12) · Średnia arytmetyczna: dane zbędne (kl. 11–12) · Średnia ważona: prawda czy fałsz (kl. 11–12) · Średnia ważona: znajdź błąd (kl. 11–12) · Średnia: brakująca wartość (kl. 11–12) · Średnie dwóch zestawów danych: porównaj (kl. 11–12) · Średnia ważona: wynik końcowy z kilku części (kl. 11–12)

Porównywanie dwóch serii danych za pomocą średniej i rozstępu

Twoje dziecko uczy się porównywać dwa zestawy danych, czytając razem średnią, która wskazuje ogólny poziom, oraz rozstęp, który pokazuje rozproszenie między najmniejszą a największą wartością.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko potrafi obliczyć średnią i rozstęp dla zestawu liczb, a następnie wykorzystać te dwa wskaźniki, aby określić, czym różnią się dwa zestawy. Programy nauczania na koniec gimnazjum (collège) wymagają zrozumienia i interpretacji danych statystycznych, a następnie rozwiązywania problemów porównawczych dotyczących zestawów. W klasie drugiej (seconde) wymagają opisania różnic między dwoma zestawami za pomocą wskaźników, na podstawie podanych reprezentacji graficznych. Para średnia i odchylenie standardowe pojawia się tam obok pary mediana i rozstęp międzykwartylowy; praca nad średnią i rozstępem odpowiada kartom zadań proponowanym w tej serii.

Najczęstszy błąd polega na wyciąganiu wniosku wyłącznie na podstawie średniej. Dwie drużyny mogą mieć tę samą średnią, mimo że jedna osiąga bardzo równe wyniki, a druga bardzo zróżnicowane. Uczeń powinien wtedy dodać rozstęp, aby opisać różnicę. Innym częstym błędem jest obliczanie rozstępu przez odjęcie pierwszej wartości od ostatniej, w kolejności zapisu, zamiast odjęcia najmniejszej wartości od największej.

W kartach zadań typowe polecenie przedstawia dwie drużyny lub dwa zestawy ocen, prosi o obliczenie średniej i rozstępu każdego z nich, a następnie o wskazanie, który jest bardziej równy. Dostępne szablony to:

  • Porównaj dwa zestawy: rozstęp, aby obliczyć i porównać rozstępy.
  • Porównaj dwie drużyny: średnia i rozstęp, aby połączyć oba wskaźniki we wniosku.
  • Dwa zestawy: wybierz, ile rozstępów, aby określić, jakie obliczenie rozstępu jest potrzebne.
  • Porównaj rozstępy: wybierz różnicę, aby zinterpretować różnicę między dwoma rozstępami.
  • Porównaj rozstępy: prawda czy fałsz, aby potwierdzić lub odrzucić twierdzenie.
  • Porównaj rozstępy: znajdź błąd, aby wskazać niepoprawne rozumowanie.

Powiązanie z podstawą programową: Opisywać różnice między dwoma szeregami statystycznymi, opierając się na miarach lub parach miar (średnia – odchylenie standardowe / mediana – odstęp międzykwartylowy), na podstawie podanych przedstawień graficznych.

Typy zadań: Porównanie rozstępów: prawda czy fałsz (kl. 6–8) · Porównanie rozstępów: znajdź błąd (kl. 6–8) · Dwa zestawy: wybierz, ile rozstępów (kl. 7–8) · Porównaj dwie drużyny: średnia i rozstęp (kl. 7–8) · Porównanie dwóch grup danych: rozstęp (kl. 6–8) · Porównanie rozstępów: wybierz różnicę (kl. 6–8)

Odczytywanie i uzupełnianie tabeli dwukierunkowej

Umiejętność odczytywania tabeli dwudzielnej oraz uzupełniania jej brakujących pól na podstawie liczebności i częstości.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń uczy się czytać tabelę krzyżową liczebności, czyli tabelę, w której każdy wiersz i każda kolumna odpowiadają jednej kategorii, na przykład dziewczynki i chłopcy wobec kategorii „półinternat” i „uczeń dochodzący”. Umie obliczać częstości brzegowe (udział w sumie całkowitej) oraz częstości warunkowe (udział wewnątrz jednego wiersza lub jednej kolumny). Wykorzystuje je do uzupełniania tabeli, gdy brakuje jednej lub kilku komórek, rozumując na podstawie sum lub częstości.

Najczęstszym błędem jest dzielenie przez sumę ogólną, podczas gdy pytanie dotyczy wiersza lub kolumny. Na przykład, aby znaleźć udział chłopców wśród uczniów dochodzących, uczeń dzieli przez całkowitą liczbę uczniów zamiast przez liczbę uczniów dochodzących. Myli wtedy częstość brzegową z częstością warunkową. Inną częstą pomyłką jest zapominanie o sprawdzeniu, czy suma w wierszu lub kolumnie zgadza się z jej sumą całkowitą.

Na lekcjach pracę nad tym tematem prowadzi się na podstawie następujących typów zadań:

  • Tabela dwudzielna: brakująca komórka: odnaleźć nieznaną liczebność dzięki sumom.
  • Tabela dwudzielna: jaka część grupy?: wyrazić udział w postaci ułamka.
  • Tabela dwudzielna: porównaj udziały: porównać dwie częstości warunkowe.
  • Tabela dwudzielna: prawda czy fałsz: uzasadnić stwierdzenie na podstawie tabeli.
  • Tabela dwudzielna: wybierz brakującą liczbę: uzupełnić komórkę, rozumując na podstawie liczebności.
  • Tabela dwudzielna: znajdź błąd: wskazać błędne obliczenie w podanej odpowiedzi.

Powiązanie z podstawą programową: Tabela krzyżowa liczebności.
Powiązanie z podstawą programową: Częstość warunkowa, częstość brzegowa.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać częstości warunkowe i częstości brzegowe.
Powiązanie z podstawą programową: Uzupełnić tabelę krzyżową poprzez rozumowania dotyczące liczebności lub wykorzystując częstości warunkowe.

Typy zadań: Tabela dwudzielcza: brakujące pole (kl. 8) · Tabela dwudzielcza: wybierz brakującą liczbę (kl. 8) · Tabela dwudzielcza: jaka część grupy? (kl. 8) · Tabela dwudzielcza: porównaj części (kl. 8) · Tabela dwudzielcza: prawda czy fałsz (kl. 8) · Tabela dwudzielcza: znajdź błąd (kl. 8)

Szacowanie prawdopodobieństwa za pomocą częstości

Uczysz się szacować prawdopodobieństwo zdarzenia na podstawie częstości zaobserwowanej podczas wielu powtórzeń tego samego doświadczenia losowego.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń powinien wiedzieć, że gdy liczba powtórzeń doświadczenia losowego jest duża, częstość zaobserwowana zdarzenia jest zazwyczaj bliska jego prawdopodobieństwu. Ta idea, przedstawiona w uproszczonej formie, nazywana jest prawem wielkich liczb. Program nie podaje liczbowego progu dla „dużej” liczby: chodzi o zrozumienie zasady, z pewnym możliwym wyjątkiem. Wcześniejsze etapy programu, od klasy szóstej do trzeciej gimnazjum, przygotowują tę pracę: porównywanie powtarzanych wyników z obliczonym prawdopodobieństwem, zapisywanie liczebności i częstości w tabeli oraz obserwowanie stabilizowania się częstości przy wzroście liczby powtórzeń.

Najczęstszy błąd polega na uznaniu niewielkiej serii wyników za prawdę. Na przykład po 10 rzutach uczeń może stwierdzić, że zdarzenie ma prawdopodobieństwo 0,6, tylko dlatego, że wystąpiło 6 razy. Przy małej liczbie powtórzeń częstości mocno się wahają z serii na serię, co jest normalne i nie oznacza, że prawdopodobieństwo jest błędne.

Program nie precyzuje typowego formatu zadania dla tej umiejętności w tej klasie, dlatego nie opisujemy tutaj żadnego konkretnego modelu. Typowa aktywność polega na powtarzaniu doświadczenia (rzeczywistego lub symulowanego), uzupełnianiu tabeli liczebności i częstości, a następnie porównywaniu uzyskanej częstości z obliczonym prawdopodobieństwem.

Powiązanie z podstawą programową: Uproszczone sformułowanie prawa wielkich liczb: „Gdy n jest duże, z wyjątkiem wyjątkowych sytuacji, zaobserwowana częstość jest bliska prawdopodobieństwa.”
Powiązanie z podstawą programową: Powtórzyć materialnie proste doświadczenie losowe. Zapisać zaobserwowane wyniki w tabeli liczebności i częstości.
Powiązanie z podstawą programową: Porównywać wyniki powtarzanego doświadczenia losowego z obliczonym prawdopodobieństwem

Typy zadań: Oszacuj prawdopodobieństwo z doświadczenia (kl. 7–8) · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo (kl. 7–8) · Częstość względna: wybierz prawdopodobieństwo przeciwne (kl. 7–8)

Prawdopodobieństwo w dwóch doświadczeniach: drzewa i tabele

Uczeń uczy się przedstawiać dwa kolejne doświadczenia za pomocą drzewa lub tabeli, a następnie obliczać prawdopodobieństwo wyniku, mnożąc prawdopodobieństwa wzdłuż ścieżki.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie drugiej uczeń buduje drzewo ważone lub tabelę, aby opisać sytuację z dwiema próbami, na przykład dwa rzuty kostką albo dwa kolejne losowania. Przechodzi od polecenia zapisanego po francusku do przedstawienia z użyciem symboli i odwrotnie. Program łączy tę metodę z definicją prawdopodobieństwa warunkowego: prawdopodobieństwo ścieżki na drzewie jest iloczynem prawdopodobieństw gałęzi, które ją tworzą. Zalecenia programowe nie podają zakresu liczb właściwego dla tej klasy; karty pracy opierają się na prostych sytuacjach, takich jak te opisane poniżej.

Najczęstszy błąd polega na dodawaniu prawdopodobieństw gałęzi tej samej ścieżki, podczas gdy należy je mnożyć. Uczeń może też zapomnieć, że prawdopodobieństwa wychodzące z tego samego węzła muszą dawać w sumie 1. Te błędy często wynikają z pomylenia słowa „lub” (dodajemy ścieżki, które spełniają warunek) ze słowem „i” (mnożymy gałęzie jednej ścieżki).

W kartach pracy ta umiejętność pojawia się w modelach zadań, takich jak „Suma dwóch kostek”, „Dwa losowania ze zwracaniem” i „Dwie kostki: która suma jest najbardziej prawdopodobna”. Są też ćwiczenia typu „prawda czy fałsz”, „znajdź błąd” i „wybierz prawdopodobieństwo”, w których uczeń musi uzasadnić swoje rozumowanie na podstawie drzewa lub tabeli. Aby wspierać dziecko w domu, możesz poprosić, by przed obliczeniami narysowało drzewo i sprawdziło, czy gałęzie każdego węzła rzeczywiście dają w sumie 1.

Powiązanie z podstawą programową: Następstwo dwóch niezależnych doświadczeń. Przedstawianie za pomocą drzewa lub tabeli.
Powiązanie z podstawą programową: Dla 𝑛 ⩽ 4, powtórzenie 𝑛 niezależnych i jednakowych prób Bernoulliego.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać następstwo dwóch niezależnych doświadczeń za pomocą drzewa lub tabeli.
Powiązanie z podstawą programową: Dla n ⩽ 4 przedstawić drzewo związane z powtórzeniem n niezależnych i jednakowych prób Bernoulliego w celu obliczania prawdopodobieństw.
Powiązanie z podstawą programową: Drzewa probabilistyczne (drzewa prawdopodobieństwa), zastosowanie do obliczania prawdopodobieństw.
Powiązanie z podstawą programową: Budować drzewo ważone lub tabelę związaną z podaną sytuacją. Przechodzić z rejestru języka naturalnego do rejestru symbolicznego i odwrotnie.
Powiązanie z podstawą programową: Ustalanie związku między definicją prawdopodobieństwa warunkowego a mnożeniem prawdopodobieństw gałęzi odpowiedniej ścieżki

Typy zadań: Suma oczek na dwóch kostkach (kl. 8) · Dwa losowania ze zwracaniem (kl. 8) · Dwa losowania: prawda czy fałsz (kl. 8) · Dwa losowania: znajdź błąd (kl. 8) · Dwie kostki: która suma jest bardziej prawdopodobna (kl. 8) · Suma oczek na dwóch kostkach: wybierz wynik (kl. 8)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się uczeń w pierwszej klasie liceum z matematyki?

W klasie seconde uczeń utrwala automatyzmy (ułamki, potęgi, procenty, przeliczanie jednostek, odczytywanie wykresów) oraz poznaje zbiór liczb rzeczywistych, przedziały i wartość bezwzględną. Rozkłada na czynniki, rozwija wyrażenia, rozwiązuje równania i nierówności pierwszego stopnia, równania iloczynowe oraz ilorazowe, a także bada znak wyrażeń. W geometrii wykonuje obliczenia na wektorach (współrzędne, współliniowość, wyznacznik) i wyznacza równania prostych. Funkcje elementarne (kwadratowa, odwrotna, wartość bezwzględna, pierwiastkowa, sześcienna) służą do rozwiązywania graficznego i badania monotoniczności. Oblicza wskaźniki zmian, średnie ważone i odchylenia standardowe, odczytuje tabele krzyżowe oraz oblicza prawdopodobieństwa warunkowe na drzewach probabilistycznych. Programowanie w języku Python towarzyszy nauce przez cały rok.

O programie: klasa seconde ogólna i technologiczna (seconde générale et technologique) realizuje wspólny program nauczania (BO nr 14 z 2 kwietnia 2026 r.), obowiązujący od początku roku szkolnego 2026. Treści nauczania oraz oczekiwane umiejętności, w tym automatyzmy, zacytowane słowo w słowo, znajdują się w poniższej sekcji.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
Algorytmika i programowanie
Zmienne informatyczne typu całkowitego, logicznego, zmiennoprzecinkowego, ciąg znaków.
Przypisanie (oznaczane ← w języku naturalnym).
Ciąg instrukcji.
Instrukcja warunkowa.
Pętla ograniczona (for), pętla nieograniczona (while).
Wybierać lub określać typ zmiennej (liczba całkowita, zmiennoprzecinkowa lub ciąg znaków).
Projektować i zapisywać instrukcję przypisania, sekwencję instrukcji, instrukcję warunkową.
Napisać wzór umożliwiający obliczenie łączące zmienne.
Programować w prostych przypadkach pętlę ograniczoną, pętlę nieograniczoną.
W bardziej złożonych przypadkach: czytać, rozumieć, modyfikować lub uzupełniać algorytm albo program.
Funkcje jednego lub wielu argumentów.
Funkcja zwracająca liczbę losową. Seria statystyczna otrzymana w wyniku wielokrotnego wywołania takiej funkcji.
Pisać proste funkcje; czytać, rozumieć, modyfikować i uzupełniać bardziej złożone funkcje. Wywoływać funkcję.
Czytać i rozumieć funkcję zwracającą średnią, odchylenie standardowe. Nie wymaga się żadnej wiedzy o listach.
Pisać funkcje zwracające wynik liczbowy doświadczenia losowego oraz powtórzenia niezależnych doświadczeń losowych.
Automatyzmy
Porównywać dwie liczby bezpośrednio lub za pomocą obliczeń: • ich różnicę; • jeśli są ściśle dodatnie, ich iloraz. Porównywanie dwóch liczb: różnica czy iloraz
Wykonywać działania i porównywać proste ułamki. Dodawanie i odejmowanie ułamków · Porównywanie ułamków o różnych mianownikach
Wykonywać działania na potęgach. Działania na potęgach: zasady wykładników
Przechodzić z jednego zapisu liczby na inny (dziesiętny, ułamkowy, procentowy). Zapisywanie ułamka w postaci dziesiętnej · Zapisywanie liczby dziesiętnej w postaci ułamka
Szacować rząd wielkości. Szacowanie rzędu wielkości
Sprawdzanie wiarygodności oraz spójności wyniku.
Wykonywać przeliczanie jednostek: długości, pola powierzchni, objętości, pojemności, czasu trwania, prędkości, masy. Zamienianie jednostek pola i objętości · Przeliczanie prędkości, gęstości i ciśnień
Wykonywać elementarne rachunki literowe: • wyrażenia addytywne: – (a + b) = –a – b, – (a – b) = b – a ; • wyrażenia multiplikatywne: 𝑥 = 1 × 𝑥, 𝑥 = 𝑥/1, (–1) × a = a/(–1) = –a ; 0 = 0𝑥, 0/a = 0, 𝑥/a = (1/a)𝑥, ab/c = a × b/c = (a/c) × b ; 1/(1/a) = a, 1/(a/b) = b/a, (a/b)/(c/d) = a/b ∶ c/d = a/b ÷ c/d = a/b × d/c = ad/(bc). Grupowanie podobnych wyrazów w wyrażeniu · Rozwijanie i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias z wykorzystaniem rozdzielności mnożenia
Rozwijanie, rozkładanie na czynniki i redukcja prostego wyrażenia algebraicznego: • wzory skróconego mnożenia (rozkładanie na czynniki i rozwijanie): (a + b)², (a – b)², (a + b)(a – b); • rozkładanie na czynniki wyrażeń a𝑥 ² + b𝑥, a𝑥 + b𝑥. Tożsamości algebraiczne w klasie drugiej · Rozłożyć wyrażenie na czynniki: wyłączanie czynnika przed nawias
Rozwiązać równanie typu: 𝑥² = a, a𝑥 + b = c𝑥 + d lub a/𝑥 = b albo nierówność pierwszego stopnia. Rozwiązywanie równania z x po obu stronach · Rozwiązywanie nierówności pierwszego stopnia · Rozwiązywanie równania typu x² = a
Wyznaczanie zmiennej z równości zawierającej kilka zmiennych, na przykładach wewnętrznych dla matematyki lub pochodzących z innych przedmiotów. Wyodrębnianie litery we wzorze
Wykonywanie obliczeń liczbowych z zastosowaniem wzoru (zwłaszcza wzorów stosowanych na innych przedmiotach). Obliczanie wartości wyrażenia
Obliczać, stosować, wyrażać proporcję w różnych postaciach (dziesiętnej, ułamkowej, procentowej). Obliczanie, jaką częścią jednej wielkości jest druga
Używać proporcji do obliczania części, znając całość, lub całości, znając część. Obliczanie procentu danej wielkości · Odtwarzanie całości na podstawie procentu
Przechodzić od sformułowania addytywnego („zwiększyć o 5%”, odpowiednio „zmniejszyć o 5%”) do sformułowania multiplikatywnego („pomnożyć przez 1,05”, odpowiednio „pomnożyć przez 0,95”). Zwiększanie i zmniejszanie o procent
Wyznaczać graficznie obrazy i przeciwobrazy. Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu
Wykorzystywać równanie krzywej (przynależność punktu, obliczanie współrzędnych). Czy punkt leży na prostej?
Rozpoznawać wyrażenie funkcji liniowej, funkcji afinicznej, wiedzieć, że ich wykresem jest prosta. Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej
Na osi liczbowej wskazywać lub zaznaczać punkt, którego odciętą jest liczba całkowita. Odczytywanie i zaznaczanie liczb całkowitych na osi liczbowej
W płaszczyźnie z prostokątnym układem współrzędnych odczytywać współrzędne danego punktu, zaznaczać punkt o danych współrzędnych. Czytanie i zaznaczanie punktów w układzie współrzędnych
Obliczać obwody (wielokąta i okręgu), pola (prostokąta, trójkąta i koła) oraz objętości (prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli). Obwód wielokąta i obliczanie brakującego boku · Obliczanie obwodu i pola koła · Obliczanie pola trójkąta · Objętości walca, stożka i kuli · Pole powierzchni i objętość graniastosłupa o podstawie trójkąta
Proste zastosowanie twierdzenia Pitagorasa, twierdzenia Talesa Twierdzenie Pitagorasa w klasie drugiej · Tales w klasie pierwszej liceum: obliczanie długości
Znać i stosować funkcje trygonometryczne w trójkącie prostokątnym: cosinus, sinus, tangens. Trygonometria: sinus, cosinus, tangens
Czytać i komentować powszechnie stosowane wykresy: • diagram słupkowy; • diagram kołowy, półkolowy; • wykres liniowy, diagram punktowy (diagram kartezjański). Odczytywanie i porównywanie danych na wykresie · Czytanie wykresu droga-czas: podróż na krzywej
Obliczać i interpretować wskaźniki statystyczne (średnia, mediana, kwartyle) dla szeregu statystycznego (w zależności od sposobu jego prezentacji: dane surowe, dane pogrupowane w klasy, reprezentacje graficzne). Średnia: obliczanie i interpretacja · Wyznaczanie mediany zbioru danych · Czytanie wykresu kropkowego i wykresu pudełkowego
Porównywanie rozkładów danych za pomocą wykresów pudełkowych. Czytanie wykresu kropkowego i wykresu pudełkowego · Porównywanie serii i badanie wartości odstających
Wiedzieć, że prawdopodobieństwo jest liczbą z przedziału od 0 do 1. Obliczanie prawdopodobieństwa prostego zdarzenia
Umieć obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego. Obliczanie prawdopodobieństwa prostego zdarzenia
Obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia jako sumę prawdopodobieństw wyników, które je tworzą. Obliczanie prawdopodobieństwa prostego zdarzenia
Stosować zależność P(A) = Card(A)/Card(Ω) w przypadku zdarzeń równoprawdopodobnych. Obliczanie prawdopodobieństwa prostego zdarzenia
Liczby i działania, algebra
Oznaczenia ℕ i ℤ.
Definiowanie pojęć wielokrotności, dzielnika, liczby parzystej, liczby nieparzystej: a jest wielokrotnością b, jeśli istnieje liczba całkowita k taka, że a = kb.
Modelować i rozwiązywać zadania wykorzystujące pojęcia wielokrotności, dzielnika, liczby parzystej, liczby nieparzystej. Wielokrotności i dzielniki: dostrzeganie zależności
Przedstawiać ułamki w postaci nieskracalnej. Upraszczanie ułamka do postaci nieskracalnej
Zbiór ℝ liczb rzeczywistych, oś liczbowa. Odczytywanie i zapisywanie przedziału na osi liczbowej
Przedziały liczbowe zbioru ℝ. Przedstawienie graficzne, zapisy typu [a, +∞[, ] –∞, a], [a, b] itd. Odczytywanie i zapisywanie przedziału na osi liczbowej
Zapis wartości bezwzględnej |a| oznaczający odległość a od 0. Odległość między dwiema liczbami rzeczywistymi. Odległość na osi liczbowej i wartość bezwzględna · Wartość bezwzględna: równania i nierówności
Nierówność typu |𝑥 – a| ⩽ r. Graficzne przedstawienie rozwiązań, przedział [a – r, a + r]. Wartość bezwzględna: równania i nierówności
Zbiór 𝔻 liczb dziesiętnych. Oszacowanie dziesiętne liczby rzeczywistej z dokładnością do 10⁻ⁿ. Zaokrąglanie i ujmowanie liczby dziesiętnej w przedziale
Zbiór ℚ liczb wymiernych. Liczby niewymierne; przykłady dostarczane przez geometrię, np. √2 i π. Ułamek okresowy na ułamek zwykły
Odczytywać współrzędną liczby rzeczywistej na osi liczbowej i zaznaczać liczbę rzeczywistą o danej współrzędnej. Odczytywanie ułamka na osi liczbowej
Przedstawiać przedział na osi liczbowej. Określać, czy liczba rzeczywista należy do danego przedziału. Odczytywanie i zapisywanie przedziału na osi liczbowej
Podawać ujęcie liczby rzeczywistej w przedział o zadanej amplitudzie, za pomocą liczb dziesiętnych. Szacowanie pierwiastka kwadratowego
W ramach rozwiązywania problemów zaokrąglać, podając liczbę cyfr znaczących odpowiednią do analizowanej sytuacji. Zaokrąglanie do odpowiedniej liczby cyfr znaczących
Reguły obliczeń na potęgach o wykładnikach całkowitych, na pierwiastkach kwadratowych. Zależność √(a²) = |a|. Działania na potęgach: zasady wykładników · Upraszczanie pierwiastków kwadratowych
Proste przykłady obliczeń na wyrażeniach algebraicznych, w szczególności na wyrażeniach ułamkowych. Obliczenia z ułamkami algebraicznymi
Suma nierówności. Iloczyn nierówności przez liczbę rzeczywistą dodatnią, ujemną, w związku z monotonicznością funkcji liniowej. Rozwiązywanie nierówności pierwszego stopnia
Porównywanie addytywne (przez różnicę), porównywanie multiplikatywne (przez iloraz, dla dwóch liczb dodatnich). Porównywanie dwóch liczb: różnica czy iloraz
Zbiór rozwiązań równań typu a𝑥 + b = 0 oraz nierówności postaci a𝑥 + b > 0. Rozwiązywanie nierówności pierwszego stopnia · Rozwiązywanie równania typu ax + b = c
Równanie postaci A(𝑥)B(𝑥) = 0 (równanie iloczynowe). Równania w postaci iloczynowej: iloczyn równy zero
W związku z działem „Funkcje” – badanie znaku wyrażeń postaci A(x)B(x) oraz A(x)/B(x). Nierówności i tabela znaków
Równanie A(𝑥)/B(𝑥) = k (równanie wymierne) w związku z dziedziną wyrażenia. Rozwiązywanie równań wymiernych i z pierwiastkami
Wykonywać obliczenia liczbowe lub literowe obejmujące potęgi, pierwiastki kwadratowe, zapisy ułamkowe. Działania na potęgach: zasady wykładników · Upraszczanie pierwiastków kwadratowych · Obliczenia z ułamkami algebraicznymi
Na prostych przykładach zależności między zmiennymi (np. U = RI, d = vt, S = πr², V = abc, V = πr²h, wyrażanie jednej zmiennej w zależności od pozostałych. Przypadek zależności pierwszego stopnia a𝑥 + b𝑦 = c. Wyodrębnianie litery we wzorze
Wybierać najbardziej odpowiednią postać (iloczynowa, rozwinięta, zredukowana) wyrażenia w celu rozwiązania problemu. Rozłożyć wyrażenie na czynniki: wyłączanie czynnika przed nawias
Porównywać dwie wielkości, używając ich różnicy lub ilorazu (stosunku) w przypadku wielkości dodatnich. Interpretować, zależnie od kontekstu, to porównanie w kategoriach zmiany addytywnej lub multiplikatywnej. Porównywanie dwóch liczb: różnica czy iloraz
Modelować problem za pomocą nierówności. Przekładanie sytuacji na nierówność
Podawać zbiór rozwiązań równania pierwszego stopnia typu a𝑥 = b, a + 𝑥 = b, a𝑥 + b = c𝑥 + d, nierówności pierwszego stopnia typu a ⩾ b, a + 𝑥 ⩾ b, a𝑥 + b ⩾ c𝑥 + d, równania typu 𝑥² = a. Rozwiązywanie równania z x po obu stronach · Rozwiązywanie nierówności pierwszego stopnia · Rozwiązywanie równania typu x² = a
Geometria
Równość dwóch wektorów. Oznaczenie 𝑢⃗ . Wektor zerowy. Współrzędne, norma i kombinacje wektorów · Wektory na kratkowanym papierze: strzałki i współrzędne
Reprezentanty wektora. Wektory na kratkowanym papierze: strzałki i współrzędne
Iloczyn wektora przez liczbę rzeczywistą. Współliniowość dwóch wektorów. Współrzędne, norma i kombinacje wektorów
Przedstawienie wektora jako kombinacji dwóch niewspółliniowych wektorów. Współrzędne, norma i kombinacje wektorów
Baza ortonormalna. Współrzędne wektora. Wyrażenie normy wektora. Współrzędne, norma i kombinacje wektorów
Wyrażanie współrzędnych wektora AB⃗⃗⃗⃗⃗ w zależności od współrzędnych punktów A i B. Współrzędne, norma i kombinacje wektorów
Wyznacznik dwóch wektorów w bazie ortonormalnej, kryterium współliniowości. Zastosowanie do współliniowości i równoległości. Współrzędne, norma i kombinacje wektorów
Wektorowa charakteryzacja środka odcinka Środek odcinka
Przedstawiać sumę dwóch wektorów na podstawie reprezentantów o tym samym początku. Wektory na kratkowanym papierze: strzałki i współrzędne
Przedstawiać wektor, którego współrzędne są znane. Odczytywać współrzędne wektora. Wektory na kratkowanym papierze: strzałki i współrzędne
Obliczać współrzędne sumy wektorów, iloczynu wektora przez liczbę rzeczywistą. Współrzędne, norma i kombinacje wektorów
Obliczać odległość między dwoma punktami. Obliczać współrzędne środka odcinka. Obliczanie odległości między dwoma punktami · Środek odcinka
Charakteryzować współliniowość i równoległość przez współliniowość wektorów. Współrzędne, norma i kombinacje wektorów
Rozwiązywanie zadań z wykorzystaniem najbardziej odpowiedniej reprezentacji wektorów.
Rozwiązywanie zadań różnymi metodami (metody wektorowe, z wykorzystaniem układu współrzędnych lub bez niego, metody geometryczne).
Wektor kierunkowy prostej. Proste: nachylenie i punkt przecięcia
Równanie prostej: równanie kartezjańskie, równanie kierunkowe. Proste: nachylenie i punkt przecięcia · Wyznaczanie równania prostej na podstawie dwóch punktów
Nachylenie (lub współczynnik kierunkowy) prostej nierównoległej do osi rzędnych. Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej
Wyznaczać równanie prostej na podstawie dwóch punktów, punktu i wektora kierunkowego lub punktu i współczynnika kierunkowego. Wyznaczanie równania prostej na podstawie dwóch punktów
Wyznaczać współczynnik kierunkowy lub wektor kierunkowy prostej danej równaniem lub przedstawieniem graficznym. Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej
Wykreślać prostą, znając jej równanie ogólne lub kierunkowe. Wyznaczanie równania prostej na podstawie dwóch punktów · Proste: nachylenie i punkt przecięcia
Ustalenie, czy trzy punkty leżą na jednej prostej, czy nie. Proste: nachylenie i punkt przecięcia
Określać, czy dwie proste są równoległe, czy przecinające się. Proste: nachylenie i punkt przecięcia
Wyznaczać punkt przecięcia dwóch przecinających się prostych danych równaniami w postaci kierunkowej. Proste: nachylenie i punkt przecięcia · Znajdowanie punktu przecięcia dwóch prostych
Funkcje
Funkcja o wartościach rzeczywistych określona na przedziale lub skończonej sumie przedziałów zbioru ℝ. Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu · Odczytywanie i zapisywanie przedziału na osi liczbowej
Wyznaczanie dziedziny badania (zbioru określoności). Obliczenia z ułamkami algebraicznymi
Wykres funkcji: krzywa o równaniu 𝑦 = ƒ (𝑥) jest zbiorem punktów płaszczyzny, których współrzędne (𝑥, 𝑦) spełniają równanie 𝑦 = ƒ (𝑥). Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu · Czy punkt leży na prostej?
Znak funkcji afinicznej i funkcji referencyjnych. Znajdowanie miejsca zerowego funkcji liniowej
Tabela znaków dla funkcji będącej iloczynem lub ilorazem. Nierówności i tabela znaków
Posługiwanie się równaniem y = f(x) krzywej: przynależność, obliczanie współrzędnych. Czy punkt leży na prostej?
Modelować za pomocą funkcji sytuacje pochodzące z matematyki, innych przedmiotów lub z życia codziennego bądź obywatelskiego. Koszt zależny od ilości: funkcja liniowa
Funkcje: wartość bezwzględna, kwadratowa, odwrotnościowa: definicje i wykresy. Funkcja odwrotna f(x) = a/x · Obliczanie wartości funkcji kwadratowej
Rozwiązywać równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k, wybierając odpowiednią metodę: graficzną, algebraiczną, z wykorzystaniem oprogramowania. Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu
Rozwiązywać równanie lub nierówność postaci ƒ (𝑥) = 0, ƒ (𝑥) > 0 za pomocą tabeli znaków, gdy ƒ jest iloczynem lub ilorazem. Nierówności i tabela znaków
Rozwiązywać, graficznie lub za pomocą narzędzia cyfrowego, równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = g (𝑥), ƒ (𝑥) < g (𝑥). Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu
Dla funkcji liniowych, wartości bezwzględnej, kwadratowej, odwrotnościowej, pierwiastkowej i sześciennej rozwiązywać graficznie lub algebraicznie równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k. Wartość bezwzględna: równania i nierówności · Funkcja odwrotna f(x) = a/x · Nierówności kwadratowe, krok po kroku
Wzrastanie, malejanie, monotoniczność funkcji określonej na przedziale. Tabela zmienności. Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu
Maksimum, minimum funkcji na przedziale. Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu
Dla funkcji liniowej danej wzorem ƒ(x) = mx + p – interpretacja m jako tempa zmian (współczynnika kierunkowego) oraz p jako rzędnej punktu przecięcia wykresu z osią OY. Współczynnik kierunkowy prostej
Zmiany funkcji liniowej w zależności od znaku współczynnika kierunkowego. Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej
Łączyć reprezentację graficzną i tabelę zmienności. Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu
Wyznaczać graficznie ekstrema funkcji na przedziale. Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu
Wykorzystywać program do geometrii dynamicznej lub system obliczeń symbolicznych, kalkulator albo język Python do opisywania zmienności funkcji danej wzorem.
Dla funkcji liniowej (afinicznej) powiązać monotoniczność, znak funkcji oraz prostą będącą jej wykresem. Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej
Rozwiązywać zadania optymalizacyjne. Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu
Funkcje: wartość bezwzględna, kwadratowa: znak i monotoniczność. Obliczanie wartości funkcji kwadratowej
Dla dwóch danych liczb a i b oraz funkcji referencyjnej ƒ porównać ƒ(a) i ƒ(b) numerycznie lub graficznie. Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu
Statystyka i prawdopodobieństwo
Zbiory odniesienia zawierające się w sobie: procent z procentu. Obliczanie procentu danej wielkości
Zmiana: zmiana bezwzględna (zmiana addytywna) V2 – V1, współczynnik mnożnikowy (zmiana multiplikatywna) V2/V1, zmiana względna (V2 – V1)/V1 (stopa zmiany). Zwiększanie i zmniejszanie o procent
Kolejne zmiany, zmiana odwrotna: zależność między współczynnikami mnożnikowymi (iloczyn, odwrotność). Zwiększanie i zmniejszanie o procent
Liniowość średniej. Średnia: obliczanie i interpretacja
Miary rozproszenia: odchylenie standardowe. Wariancja i odchylenie standardowe: pomiar rozproszenia
Wpływ dodania lub usunięcia wartości w serii na średnią i medianę. Porównywanie serii i badanie wartości odstających
Reprezentacja graficzna: histogram, poligon częstości skumulowanych. Czytanie wykresu kropkowego i wykresu pudełkowego
Obliczanie średniej na podstawie średnich i liczebności każdej klasy (średnia ważona); przypadek szczególny, w którym rozkład jest jednostajny w każdej klasie (a więc równy środkowi klasy). Obliczanie średniej na podstawie tabeli z pogrupowanymi danymi · Średnia ważona: obliczanie sprawiedliwej średniej
Wyznaczanie klasy mediany na podstawie liczebności klas; szacowanie mediany w przypadku równomiernego rozkładu w klasie mediany Wyznaczanie mediany zbioru danych
Wykorzystywanie związku między liczebnościami, proporcjami i procentami. Obliczanie, jaką częścią jednej wielkości jest druga
Rozwiązywanie prostych sytuacji, w których występują procenty z procentów. Obliczanie procentu danej wielkości
Wykorzystywać zależność między dwiema kolejnymi wartościami a ich stopą zmiany. Zwiększanie i zmniejszanie o procent
Obliczać globalny wskaźnik zmiany na podstawie kolejnych wskaźników zmiany. Obliczać odwrotny wskaźnik zmiany. Zwiększanie i zmniejszanie o procent
Dla szeregu statystycznego pogrupowanego w klasy: • obliczać średnią na podstawie średnich i liczebności każdej klasy (średnia ważona); szczególny przypadek, gdy rozkład jest jednostajny w każdej klasie (a zatem równy środkowi klasy); • wyznaczać klasę mediany na podstawie liczebności klas; szacowanie mediany w przypadku jednostajnego rozkładu w klasie mediany. Obliczanie średniej na podstawie tabeli z pogrupowanymi danymi · Wyznaczanie mediany zbioru danych
Opisywać różnice między dwoma szeregami statystycznymi, opierając się na miarach lub parach miar (średnia – odchylenie standardowe / mediana – odstęp międzykwartylowy), na podstawie podanych przedstawień graficznych. Porównywanie serii i badanie wartości odstających · Porównywanie dwóch serii danych za pomocą średniej i rozstępu
Tabela krzyżowa liczebności. Odczytywanie i uzupełnianie tabeli dwukierunkowej
Częstość warunkowa, częstość brzegowa. Odczytywanie i uzupełnianie tabeli dwukierunkowej · Prawdopodobieństwo warunkowe: umieć odczytać tabelę
Obliczać częstości warunkowe i częstości brzegowe. Odczytywanie i uzupełnianie tabeli dwukierunkowej
Uzupełnić tabelę krzyżową poprzez rozumowania dotyczące liczebności lub wykorzystując częstości warunkowe. Odczytywanie i uzupełnianie tabeli dwukierunkowej
Uproszczone sformułowanie prawa wielkich liczb: „Gdy n jest duże, z wyjątkiem wyjątkowych sytuacji, zaobserwowana częstość jest bliska prawdopodobieństwa.” Szacowanie prawdopodobieństwa za pomocą częstości
Prawdopodobieństwo warunkowe zdarzenia B pod warunkiem zdarzenia A o niezerowym prawdopodobieństwie. Oznaczenie PA(B). Prawdopodobieństwo warunkowe: umieć odczytać tabelę
Drzewa probabilistyczne (drzewa prawdopodobieństwa), zastosowanie do obliczania prawdopodobieństw. Prawdopodobieństwo w dwóch doświadczeniach: drzewa i tabele
Obserwować prawo wielkich liczb za pomocą symulacji w Pythonie lub arkuszu kalkulacyjnym.
Budować drzewo ważone lub tabelę związaną z podaną sytuacją. Przechodzić z rejestru języka naturalnego do rejestru symbolicznego i odwrotnie. Prawdopodobieństwo w dwóch doświadczeniach: drzewa i tabele
Obliczać prawdopodobieństwa warunkowe, gdy zdarzenia są przedstawione w postaci tabeli krzyżowej liczebności (losowanie osoby z populacji z jednakowym prawdopodobieństwem) lub drzewa probabilistycznego. Prawdopodobieństwo warunkowe: umieć odczytać tabelę
Interpretować wagi każdej gałęzi drzewa w kategoriach prawdopodobieństw, w szczególności prawdopodobieństw warunkowych. Prawdopodobieństwo warunkowe: umieć odczytać tabelę
Ustalanie związku między definicją prawdopodobieństwa warunkowego a mnożeniem prawdopodobieństw gałęzi odpowiedniej ścieżki Prawdopodobieństwo w dwóch doświadczeniach: drzewa i tabele
Rozróżniać w sytuacji PA(B) i PB(A), na przykład w sytuacjach typu „fałszywie pozytywne. Prawdopodobieństwo warunkowe: umieć odczytać tabelę

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.