| Algorytmika i programowanie |
| Zmienne informatyczne typu całkowitego, logicznego, zmiennoprzecinkowego, ciąg znaków. |
|
| Przypisanie (oznaczane ← w języku naturalnym). |
|
| Ciąg instrukcji. |
|
| Instrukcja warunkowa. |
|
| Pętla ograniczona (for), pętla nieograniczona (while). |
|
| Wybierać lub określać typ zmiennej (liczba całkowita, zmiennoprzecinkowa lub ciąg znaków). |
|
| Projektować i zapisywać instrukcję przypisania, sekwencję instrukcji, instrukcję warunkową. |
|
| Napisać wzór umożliwiający obliczenie łączące zmienne. |
|
| Programować w prostych przypadkach pętlę ograniczoną, pętlę nieograniczoną. |
|
| W bardziej złożonych przypadkach: czytać, rozumieć, modyfikować lub uzupełniać algorytm albo program. |
|
| Funkcje jednego lub wielu argumentów. |
|
| Funkcja zwracająca liczbę losową. Seria statystyczna otrzymana w wyniku wielokrotnego wywołania takiej funkcji. |
|
| Pisać proste funkcje; czytać, rozumieć, modyfikować i uzupełniać bardziej złożone funkcje. Wywoływać funkcję. |
|
| Czytać i rozumieć funkcję zwracającą średnią, odchylenie standardowe. Nie wymaga się żadnej wiedzy o listach. |
|
| Pisać funkcje zwracające wynik liczbowy doświadczenia losowego oraz powtórzenia niezależnych doświadczeń losowych. |
|
| Automatyzmy |
| Porównywać dwie liczby bezpośrednio lub za pomocą obliczeń: • ich różnicę; • jeśli są ściśle dodatnie, ich iloraz. |
Porównywanie dwóch liczb: różnica czy iloraz |
| Wykonywać działania i porównywać proste ułamki. |
Dodawanie i odejmowanie ułamków · Porównywanie ułamków o różnych mianownikach |
| Wykonywać działania na potęgach. |
Działania na potęgach: zasady wykładników |
| Przechodzić z jednego zapisu liczby na inny (dziesiętny, ułamkowy, procentowy). |
Zapisywanie ułamka w postaci dziesiętnej · Zapisywanie liczby dziesiętnej w postaci ułamka |
| Szacować rząd wielkości. |
Szacowanie rzędu wielkości |
| Sprawdzanie wiarygodności oraz spójności wyniku. |
|
| Wykonywać przeliczanie jednostek: długości, pola powierzchni, objętości, pojemności, czasu trwania, prędkości, masy. |
Zamienianie jednostek pola i objętości · Przeliczanie prędkości, gęstości i ciśnień |
| Wykonywać elementarne rachunki literowe: • wyrażenia addytywne: – (a + b) = –a – b, – (a – b) = b – a ; • wyrażenia multiplikatywne: 𝑥 = 1 × 𝑥, 𝑥 = 𝑥/1, (–1) × a = a/(–1) = –a ; 0 = 0𝑥, 0/a = 0, 𝑥/a = (1/a)𝑥, ab/c = a × b/c = (a/c) × b ; 1/(1/a) = a, 1/(a/b) = b/a, (a/b)/(c/d) = a/b ∶ c/d = a/b ÷ c/d = a/b × d/c = ad/(bc). |
Grupowanie podobnych wyrazów w wyrażeniu · Rozwijanie i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias z wykorzystaniem rozdzielności mnożenia |
| Rozwijanie, rozkładanie na czynniki i redukcja prostego wyrażenia algebraicznego: • wzory skróconego mnożenia (rozkładanie na czynniki i rozwijanie): (a + b)², (a – b)², (a + b)(a – b); • rozkładanie na czynniki wyrażeń a𝑥 ² + b𝑥, a𝑥 + b𝑥. |
Tożsamości algebraiczne w klasie drugiej · Rozłożyć wyrażenie na czynniki: wyłączanie czynnika przed nawias |
| Rozwiązać równanie typu: 𝑥² = a, a𝑥 + b = c𝑥 + d lub a/𝑥 = b albo nierówność pierwszego stopnia. |
Rozwiązywanie równania z x po obu stronach · Rozwiązywanie nierówności pierwszego stopnia · Rozwiązywanie równania typu x² = a |
| Wyznaczanie zmiennej z równości zawierającej kilka zmiennych, na przykładach wewnętrznych dla matematyki lub pochodzących z innych przedmiotów. |
Wyodrębnianie litery we wzorze |
| Wykonywanie obliczeń liczbowych z zastosowaniem wzoru (zwłaszcza wzorów stosowanych na innych przedmiotach). |
Obliczanie wartości wyrażenia |
| Obliczać, stosować, wyrażać proporcję w różnych postaciach (dziesiętnej, ułamkowej, procentowej). |
Obliczanie, jaką częścią jednej wielkości jest druga |
| Używać proporcji do obliczania części, znając całość, lub całości, znając część. |
Obliczanie procentu danej wielkości · Odtwarzanie całości na podstawie procentu |
| Przechodzić od sformułowania addytywnego („zwiększyć o 5%”, odpowiednio „zmniejszyć o 5%”) do sformułowania multiplikatywnego („pomnożyć przez 1,05”, odpowiednio „pomnożyć przez 0,95”). |
Zwiększanie i zmniejszanie o procent |
| Wyznaczać graficznie obrazy i przeciwobrazy. |
Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu |
| Wykorzystywać równanie krzywej (przynależność punktu, obliczanie współrzędnych). |
Czy punkt leży na prostej? |
| Rozpoznawać wyrażenie funkcji liniowej, funkcji afinicznej, wiedzieć, że ich wykresem jest prosta. |
Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej |
| Na osi liczbowej wskazywać lub zaznaczać punkt, którego odciętą jest liczba całkowita. |
Odczytywanie i zaznaczanie liczb całkowitych na osi liczbowej |
| W płaszczyźnie z prostokątnym układem współrzędnych odczytywać współrzędne danego punktu, zaznaczać punkt o danych współrzędnych. |
Czytanie i zaznaczanie punktów w układzie współrzędnych |
| Obliczać obwody (wielokąta i okręgu), pola (prostokąta, trójkąta i koła) oraz objętości (prostopadłościanu, graniastosłupa, walca, ostrosłupa, stożka i kuli). |
Obwód wielokąta i obliczanie brakującego boku · Obliczanie obwodu i pola koła · Obliczanie pola trójkąta · Objętości walca, stożka i kuli · Pole powierzchni i objętość graniastosłupa o podstawie trójkąta |
| Proste zastosowanie twierdzenia Pitagorasa, twierdzenia Talesa |
Twierdzenie Pitagorasa w klasie drugiej · Tales w klasie pierwszej liceum: obliczanie długości |
| Znać i stosować funkcje trygonometryczne w trójkącie prostokątnym: cosinus, sinus, tangens. |
Trygonometria: sinus, cosinus, tangens |
| Czytać i komentować powszechnie stosowane wykresy: • diagram słupkowy; • diagram kołowy, półkolowy; • wykres liniowy, diagram punktowy (diagram kartezjański). |
Odczytywanie i porównywanie danych na wykresie · Czytanie wykresu droga-czas: podróż na krzywej |
| Obliczać i interpretować wskaźniki statystyczne (średnia, mediana, kwartyle) dla szeregu statystycznego (w zależności od sposobu jego prezentacji: dane surowe, dane pogrupowane w klasy, reprezentacje graficzne). |
Średnia: obliczanie i interpretacja · Wyznaczanie mediany zbioru danych · Czytanie wykresu kropkowego i wykresu pudełkowego |
| Porównywanie rozkładów danych za pomocą wykresów pudełkowych. |
Czytanie wykresu kropkowego i wykresu pudełkowego · Porównywanie serii i badanie wartości odstających |
| Wiedzieć, że prawdopodobieństwo jest liczbą z przedziału od 0 do 1. |
Obliczanie prawdopodobieństwa prostego zdarzenia |
| Umieć obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego. |
Obliczanie prawdopodobieństwa prostego zdarzenia |
| Obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia jako sumę prawdopodobieństw wyników, które je tworzą. |
Obliczanie prawdopodobieństwa prostego zdarzenia |
| Stosować zależność P(A) = Card(A)/Card(Ω) w przypadku zdarzeń równoprawdopodobnych. |
Obliczanie prawdopodobieństwa prostego zdarzenia |
| Liczby i działania, algebra |
| Oznaczenia ℕ i ℤ. |
|
| Definiowanie pojęć wielokrotności, dzielnika, liczby parzystej, liczby nieparzystej: a jest wielokrotnością b, jeśli istnieje liczba całkowita k taka, że a = kb. |
|
| Modelować i rozwiązywać zadania wykorzystujące pojęcia wielokrotności, dzielnika, liczby parzystej, liczby nieparzystej. |
Wielokrotności i dzielniki: dostrzeganie zależności |
| Przedstawiać ułamki w postaci nieskracalnej. |
Upraszczanie ułamka do postaci nieskracalnej |
| Zbiór ℝ liczb rzeczywistych, oś liczbowa. |
Odczytywanie i zapisywanie przedziału na osi liczbowej |
| Przedziały liczbowe zbioru ℝ. Przedstawienie graficzne, zapisy typu [a, +∞[, ] –∞, a], [a, b] itd. |
Odczytywanie i zapisywanie przedziału na osi liczbowej |
| Zapis wartości bezwzględnej |a| oznaczający odległość a od 0. Odległość między dwiema liczbami rzeczywistymi. |
Odległość na osi liczbowej i wartość bezwzględna · Wartość bezwzględna: równania i nierówności |
| Nierówność typu |𝑥 – a| ⩽ r. Graficzne przedstawienie rozwiązań, przedział [a – r, a + r]. |
Wartość bezwzględna: równania i nierówności |
| Zbiór 𝔻 liczb dziesiętnych. Oszacowanie dziesiętne liczby rzeczywistej z dokładnością do 10⁻ⁿ. |
Zaokrąglanie i ujmowanie liczby dziesiętnej w przedziale |
| Zbiór ℚ liczb wymiernych. Liczby niewymierne; przykłady dostarczane przez geometrię, np. √2 i π. |
Ułamek okresowy na ułamek zwykły |
| Odczytywać współrzędną liczby rzeczywistej na osi liczbowej i zaznaczać liczbę rzeczywistą o danej współrzędnej. |
Odczytywanie ułamka na osi liczbowej |
| Przedstawiać przedział na osi liczbowej. Określać, czy liczba rzeczywista należy do danego przedziału. |
Odczytywanie i zapisywanie przedziału na osi liczbowej |
| Podawać ujęcie liczby rzeczywistej w przedział o zadanej amplitudzie, za pomocą liczb dziesiętnych. |
Szacowanie pierwiastka kwadratowego |
| W ramach rozwiązywania problemów zaokrąglać, podając liczbę cyfr znaczących odpowiednią do analizowanej sytuacji. |
Zaokrąglanie do odpowiedniej liczby cyfr znaczących |
| Reguły obliczeń na potęgach o wykładnikach całkowitych, na pierwiastkach kwadratowych. Zależność √(a²) = |a|. |
Działania na potęgach: zasady wykładników · Upraszczanie pierwiastków kwadratowych |
| Proste przykłady obliczeń na wyrażeniach algebraicznych, w szczególności na wyrażeniach ułamkowych. |
Obliczenia z ułamkami algebraicznymi |
| Suma nierówności. Iloczyn nierówności przez liczbę rzeczywistą dodatnią, ujemną, w związku z monotonicznością funkcji liniowej. |
Rozwiązywanie nierówności pierwszego stopnia |
| Porównywanie addytywne (przez różnicę), porównywanie multiplikatywne (przez iloraz, dla dwóch liczb dodatnich). |
Porównywanie dwóch liczb: różnica czy iloraz |
| Zbiór rozwiązań równań typu a𝑥 + b = 0 oraz nierówności postaci a𝑥 + b > 0. |
Rozwiązywanie nierówności pierwszego stopnia · Rozwiązywanie równania typu ax + b = c |
| Równanie postaci A(𝑥)B(𝑥) = 0 (równanie iloczynowe). |
Równania w postaci iloczynowej: iloczyn równy zero |
| W związku z działem „Funkcje” – badanie znaku wyrażeń postaci A(x)B(x) oraz A(x)/B(x). |
Nierówności i tabela znaków |
| Równanie A(𝑥)/B(𝑥) = k (równanie wymierne) w związku z dziedziną wyrażenia. |
Rozwiązywanie równań wymiernych i z pierwiastkami |
| Wykonywać obliczenia liczbowe lub literowe obejmujące potęgi, pierwiastki kwadratowe, zapisy ułamkowe. |
Działania na potęgach: zasady wykładników · Upraszczanie pierwiastków kwadratowych · Obliczenia z ułamkami algebraicznymi |
| Na prostych przykładach zależności między zmiennymi (np. U = RI, d = vt, S = πr², V = abc, V = πr²h, wyrażanie jednej zmiennej w zależności od pozostałych. Przypadek zależności pierwszego stopnia a𝑥 + b𝑦 = c. |
Wyodrębnianie litery we wzorze |
| Wybierać najbardziej odpowiednią postać (iloczynowa, rozwinięta, zredukowana) wyrażenia w celu rozwiązania problemu. |
Rozłożyć wyrażenie na czynniki: wyłączanie czynnika przed nawias |
| Porównywać dwie wielkości, używając ich różnicy lub ilorazu (stosunku) w przypadku wielkości dodatnich. Interpretować, zależnie od kontekstu, to porównanie w kategoriach zmiany addytywnej lub multiplikatywnej. |
Porównywanie dwóch liczb: różnica czy iloraz |
| Modelować problem za pomocą nierówności. |
Przekładanie sytuacji na nierówność |
| Podawać zbiór rozwiązań równania pierwszego stopnia typu a𝑥 = b, a + 𝑥 = b, a𝑥 + b = c𝑥 + d, nierówności pierwszego stopnia typu a ⩾ b, a + 𝑥 ⩾ b, a𝑥 + b ⩾ c𝑥 + d, równania typu 𝑥² = a. |
Rozwiązywanie równania z x po obu stronach · Rozwiązywanie nierówności pierwszego stopnia · Rozwiązywanie równania typu x² = a |
| Geometria |
| Równość dwóch wektorów. Oznaczenie 𝑢⃗ . Wektor zerowy. |
Współrzędne, norma i kombinacje wektorów · Wektory na kratkowanym papierze: strzałki i współrzędne |
| Reprezentanty wektora. |
Wektory na kratkowanym papierze: strzałki i współrzędne |
| Iloczyn wektora przez liczbę rzeczywistą. Współliniowość dwóch wektorów. |
Współrzędne, norma i kombinacje wektorów |
| Przedstawienie wektora jako kombinacji dwóch niewspółliniowych wektorów. |
Współrzędne, norma i kombinacje wektorów |
| Baza ortonormalna. Współrzędne wektora. Wyrażenie normy wektora. |
Współrzędne, norma i kombinacje wektorów |
| Wyrażanie współrzędnych wektora AB⃗⃗⃗⃗⃗ w zależności od współrzędnych punktów A i B. |
Współrzędne, norma i kombinacje wektorów |
| Wyznacznik dwóch wektorów w bazie ortonormalnej, kryterium współliniowości. Zastosowanie do współliniowości i równoległości. |
Współrzędne, norma i kombinacje wektorów |
| Wektorowa charakteryzacja środka odcinka |
Środek odcinka |
| Przedstawiać sumę dwóch wektorów na podstawie reprezentantów o tym samym początku. |
Wektory na kratkowanym papierze: strzałki i współrzędne |
| Przedstawiać wektor, którego współrzędne są znane. Odczytywać współrzędne wektora. |
Wektory na kratkowanym papierze: strzałki i współrzędne |
| Obliczać współrzędne sumy wektorów, iloczynu wektora przez liczbę rzeczywistą. |
Współrzędne, norma i kombinacje wektorów |
| Obliczać odległość między dwoma punktami. Obliczać współrzędne środka odcinka. |
Obliczanie odległości między dwoma punktami · Środek odcinka |
| Charakteryzować współliniowość i równoległość przez współliniowość wektorów. |
Współrzędne, norma i kombinacje wektorów |
| Rozwiązywanie zadań z wykorzystaniem najbardziej odpowiedniej reprezentacji wektorów. |
|
| Rozwiązywanie zadań różnymi metodami (metody wektorowe, z wykorzystaniem układu współrzędnych lub bez niego, metody geometryczne). |
|
| Wektor kierunkowy prostej. |
Proste: nachylenie i punkt przecięcia |
| Równanie prostej: równanie kartezjańskie, równanie kierunkowe. |
Proste: nachylenie i punkt przecięcia · Wyznaczanie równania prostej na podstawie dwóch punktów |
| Nachylenie (lub współczynnik kierunkowy) prostej nierównoległej do osi rzędnych. |
Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej |
| Wyznaczać równanie prostej na podstawie dwóch punktów, punktu i wektora kierunkowego lub punktu i współczynnika kierunkowego. |
Wyznaczanie równania prostej na podstawie dwóch punktów |
| Wyznaczać współczynnik kierunkowy lub wektor kierunkowy prostej danej równaniem lub przedstawieniem graficznym. |
Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej |
| Wykreślać prostą, znając jej równanie ogólne lub kierunkowe. |
Wyznaczanie równania prostej na podstawie dwóch punktów · Proste: nachylenie i punkt przecięcia |
| Ustalenie, czy trzy punkty leżą na jednej prostej, czy nie. |
Proste: nachylenie i punkt przecięcia |
| Określać, czy dwie proste są równoległe, czy przecinające się. |
Proste: nachylenie i punkt przecięcia |
| Wyznaczać punkt przecięcia dwóch przecinających się prostych danych równaniami w postaci kierunkowej. |
Proste: nachylenie i punkt przecięcia · Znajdowanie punktu przecięcia dwóch prostych |
| Funkcje |
| Funkcja o wartościach rzeczywistych określona na przedziale lub skończonej sumie przedziałów zbioru ℝ. |
Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu · Odczytywanie i zapisywanie przedziału na osi liczbowej |
| Wyznaczanie dziedziny badania (zbioru określoności). |
Obliczenia z ułamkami algebraicznymi |
| Wykres funkcji: krzywa o równaniu 𝑦 = ƒ (𝑥) jest zbiorem punktów płaszczyzny, których współrzędne (𝑥, 𝑦) spełniają równanie 𝑦 = ƒ (𝑥). |
Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu · Czy punkt leży na prostej? |
| Znak funkcji afinicznej i funkcji referencyjnych. |
Znajdowanie miejsca zerowego funkcji liniowej |
| Tabela znaków dla funkcji będącej iloczynem lub ilorazem. |
Nierówności i tabela znaków |
| Posługiwanie się równaniem y = f(x) krzywej: przynależność, obliczanie współrzędnych. |
Czy punkt leży na prostej? |
| Modelować za pomocą funkcji sytuacje pochodzące z matematyki, innych przedmiotów lub z życia codziennego bądź obywatelskiego. |
Koszt zależny od ilości: funkcja liniowa |
| Funkcje: wartość bezwzględna, kwadratowa, odwrotnościowa: definicje i wykresy. |
Funkcja odwrotna f(x) = a/x · Obliczanie wartości funkcji kwadratowej |
| Rozwiązywać równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k, wybierając odpowiednią metodę: graficzną, algebraiczną, z wykorzystaniem oprogramowania. |
Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu |
| Rozwiązywać równanie lub nierówność postaci ƒ (𝑥) = 0, ƒ (𝑥) > 0 za pomocą tabeli znaków, gdy ƒ jest iloczynem lub ilorazem. |
Nierówności i tabela znaków |
| Rozwiązywać, graficznie lub za pomocą narzędzia cyfrowego, równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = g (𝑥), ƒ (𝑥) < g (𝑥). |
Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu |
| Dla funkcji liniowych, wartości bezwzględnej, kwadratowej, odwrotnościowej, pierwiastkowej i sześciennej rozwiązywać graficznie lub algebraicznie równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k. |
Wartość bezwzględna: równania i nierówności · Funkcja odwrotna f(x) = a/x · Nierówności kwadratowe, krok po kroku |
| Wzrastanie, malejanie, monotoniczność funkcji określonej na przedziale. Tabela zmienności. |
Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu |
| Maksimum, minimum funkcji na przedziale. |
Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu |
| Dla funkcji liniowej danej wzorem ƒ(x) = mx + p – interpretacja m jako tempa zmian (współczynnika kierunkowego) oraz p jako rzędnej punktu przecięcia wykresu z osią OY. |
Współczynnik kierunkowy prostej |
| Zmiany funkcji liniowej w zależności od znaku współczynnika kierunkowego. |
Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej |
| Łączyć reprezentację graficzną i tabelę zmienności. |
Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu |
| Wyznaczać graficznie ekstrema funkcji na przedziale. |
Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu |
| Wykorzystywać program do geometrii dynamicznej lub system obliczeń symbolicznych, kalkulator albo język Python do opisywania zmienności funkcji danej wzorem. |
|
| Dla funkcji liniowej (afinicznej) powiązać monotoniczność, znak funkcji oraz prostą będącą jej wykresem. |
Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej |
| Rozwiązywać zadania optymalizacyjne. |
Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu |
| Funkcje: wartość bezwzględna, kwadratowa: znak i monotoniczność. |
Obliczanie wartości funkcji kwadratowej |
| Dla dwóch danych liczb a i b oraz funkcji referencyjnej ƒ porównać ƒ(a) i ƒ(b) numerycznie lub graficznie. |
Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu |
| Statystyka i prawdopodobieństwo |
| Zbiory odniesienia zawierające się w sobie: procent z procentu. |
Obliczanie procentu danej wielkości |
| Zmiana: zmiana bezwzględna (zmiana addytywna) V2 – V1, współczynnik mnożnikowy (zmiana multiplikatywna) V2/V1, zmiana względna (V2 – V1)/V1 (stopa zmiany). |
Zwiększanie i zmniejszanie o procent |
| Kolejne zmiany, zmiana odwrotna: zależność między współczynnikami mnożnikowymi (iloczyn, odwrotność). |
Zwiększanie i zmniejszanie o procent |
| Liniowość średniej. |
Średnia: obliczanie i interpretacja |
| Miary rozproszenia: odchylenie standardowe. |
Wariancja i odchylenie standardowe: pomiar rozproszenia |
| Wpływ dodania lub usunięcia wartości w serii na średnią i medianę. |
Porównywanie serii i badanie wartości odstających |
| Reprezentacja graficzna: histogram, poligon częstości skumulowanych. |
Czytanie wykresu kropkowego i wykresu pudełkowego |
| Obliczanie średniej na podstawie średnich i liczebności każdej klasy (średnia ważona); przypadek szczególny, w którym rozkład jest jednostajny w każdej klasie (a więc równy środkowi klasy). |
Obliczanie średniej na podstawie tabeli z pogrupowanymi danymi · Średnia ważona: obliczanie sprawiedliwej średniej |
| Wyznaczanie klasy mediany na podstawie liczebności klas; szacowanie mediany w przypadku równomiernego rozkładu w klasie mediany |
Wyznaczanie mediany zbioru danych |
| Wykorzystywanie związku między liczebnościami, proporcjami i procentami. |
Obliczanie, jaką częścią jednej wielkości jest druga |
| Rozwiązywanie prostych sytuacji, w których występują procenty z procentów. |
Obliczanie procentu danej wielkości |
| Wykorzystywać zależność między dwiema kolejnymi wartościami a ich stopą zmiany. |
Zwiększanie i zmniejszanie o procent |
| Obliczać globalny wskaźnik zmiany na podstawie kolejnych wskaźników zmiany. Obliczać odwrotny wskaźnik zmiany. |
Zwiększanie i zmniejszanie o procent |
| Dla szeregu statystycznego pogrupowanego w klasy: • obliczać średnią na podstawie średnich i liczebności każdej klasy (średnia ważona); szczególny przypadek, gdy rozkład jest jednostajny w każdej klasie (a zatem równy środkowi klasy); • wyznaczać klasę mediany na podstawie liczebności klas; szacowanie mediany w przypadku jednostajnego rozkładu w klasie mediany. |
Obliczanie średniej na podstawie tabeli z pogrupowanymi danymi · Wyznaczanie mediany zbioru danych |
| Opisywać różnice między dwoma szeregami statystycznymi, opierając się na miarach lub parach miar (średnia – odchylenie standardowe / mediana – odstęp międzykwartylowy), na podstawie podanych przedstawień graficznych. |
Porównywanie serii i badanie wartości odstających · Porównywanie dwóch serii danych za pomocą średniej i rozstępu |
| Tabela krzyżowa liczebności. |
Odczytywanie i uzupełnianie tabeli dwukierunkowej |
| Częstość warunkowa, częstość brzegowa. |
Odczytywanie i uzupełnianie tabeli dwukierunkowej · Prawdopodobieństwo warunkowe: umieć odczytać tabelę |
| Obliczać częstości warunkowe i częstości brzegowe. |
Odczytywanie i uzupełnianie tabeli dwukierunkowej |
| Uzupełnić tabelę krzyżową poprzez rozumowania dotyczące liczebności lub wykorzystując częstości warunkowe. |
Odczytywanie i uzupełnianie tabeli dwukierunkowej |
| Uproszczone sformułowanie prawa wielkich liczb: „Gdy n jest duże, z wyjątkiem wyjątkowych sytuacji, zaobserwowana częstość jest bliska prawdopodobieństwa.” |
Szacowanie prawdopodobieństwa za pomocą częstości |
| Prawdopodobieństwo warunkowe zdarzenia B pod warunkiem zdarzenia A o niezerowym prawdopodobieństwie. Oznaczenie PA(B). |
Prawdopodobieństwo warunkowe: umieć odczytać tabelę |
| Drzewa probabilistyczne (drzewa prawdopodobieństwa), zastosowanie do obliczania prawdopodobieństw. |
Prawdopodobieństwo w dwóch doświadczeniach: drzewa i tabele |
| Obserwować prawo wielkich liczb za pomocą symulacji w Pythonie lub arkuszu kalkulacyjnym. |
|
| Budować drzewo ważone lub tabelę związaną z podaną sytuacją. Przechodzić z rejestru języka naturalnego do rejestru symbolicznego i odwrotnie. |
Prawdopodobieństwo w dwóch doświadczeniach: drzewa i tabele |
| Obliczać prawdopodobieństwa warunkowe, gdy zdarzenia są przedstawione w postaci tabeli krzyżowej liczebności (losowanie osoby z populacji z jednakowym prawdopodobieństwem) lub drzewa probabilistycznego. |
Prawdopodobieństwo warunkowe: umieć odczytać tabelę |
| Interpretować wagi każdej gałęzi drzewa w kategoriach prawdopodobieństw, w szczególności prawdopodobieństw warunkowych. |
Prawdopodobieństwo warunkowe: umieć odczytać tabelę |
| Ustalanie związku między definicją prawdopodobieństwa warunkowego a mnożeniem prawdopodobieństw gałęzi odpowiedniej ścieżki |
Prawdopodobieństwo w dwóch doświadczeniach: drzewa i tabele |
| Rozróżniać w sytuacji PA(B) i PB(A), na przykład w sytuacjach typu „fałszywie pozytywne. |
Prawdopodobieństwo warunkowe: umieć odczytać tabelę |