Polski
Program nauczania (Polska)

Matematyka — klasa 4 szkoły podstawowej

Klasa 4 szkoły podstawowej (Polska) — Praca z danymi

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Polska) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w klasie 4 według nowej podstawy programowej (2026, reforma Kompas Jutra): działania pisemne i kolejność działań, ułamki zwykłe, pierwsze ułamki dziesiętne, zamiana jednostek, rodzaje kątów, pole prostokąta, obwód wielokąta i odczyt danych z diagramów. Do każdego tematu gotowe szablony zadań do wydruku.

Liczby

Dodawanie i odejmowanie ułamków o tym samym mianowniku

Dodawanie i odejmowanie ułamków o tym samym mianowniku. Dziecko uczy się dodawać i odejmować ułamki zwykłe o jednakowych mianownikach, na przykład 2/5 + 1/5 = 3/5 albo 4/6 − 1/6 = 3/6, i zapisuje wynik jako ułamek.

typów zadań: 16Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na etapie klasy 4 dziecko dodaje i odejmuje ułamki zwykłe o jednakowych mianownikach. Podstawa programowa dla całego etapu IV–VI mówi o dodawaniu, odejmowaniu, mnożeniu i dzieleniu ułamków zwykłych o mianownikach jedno- i dwucyfrowych. W klasie 4 gotowe zadania dotyczą właśnie dodawania i odejmowania przy tym samym mianowniku, a także porównywania sum i różnic.

Typowy błąd polega na dodawaniu licznika i mianownika osobno, na przykład 1/4 + 1/4 = 2/8. Dziecko traktuje ułamek jak dwie osobne liczby, a nie jak liczbę części tej samej całości. Pomaga rysunek: dwie ćwiartki pizzy to dwie ćwiartki, czyli 2/4, a mianownik się nie zmienia.

W zadaniach do wydruku pojawiają się m.in. polecenia: Dodaj ułamki o jednakowych mianownikach, Odejmij ułamki o jednakowych mianownikach, Ułamki o jednakowych mianownikach: suma większa od 1, Ułamki: ile brakuje do całości? oraz Ułamki o jednakowych mianownikach: porównaj sumy.

MAT.IV-VI.1.27: dodaje, odejmuje, mnoży i dzieli ułamki zwykłe o mianownikach jedno- i dwucyfrowych
MAT.IV-VI.1.30: porównuje różnicowo ułamki

Typy zadań: Dodaj ułamki o jednakowych mianownikach · Odejmij ułamki o jednakowych mianownikach · Odejmowanie ułamków: brakujący licznik · Odejmowanie ułamków: odejmij od całości · Odejmowanie ułamków: prawda czy fałsz · Odejmowanie ułamków: wybierz różnicę · Odejmowanie ułamków: znajdź błąd · Ułamki o jednakowych mianownikach: brakujący licznik · Ułamki o jednakowych mianownikach: prawda czy fałsz · Ułamki o jednakowych mianownikach: wybierz sumę · Ułamki o jednakowych mianownikach: znajdź błąd · Ułamki: ile brakuje do całości? · Odejmowanie ułamków: porównaj różnice · Ułamki o jednakowych mianownikach: porównaj sumy · Ułamki o jednakowych mianownikach: suma większa od 1 · Ułamki: ile par daje całość?

Dodawanie i odejmowanie ułamków dziesiętnych

Dziecko dodaje i odejmuje ułamki dziesiętne, ustawiając liczby jedna pod drugą tak, by przecinki stały jeden pod drugim.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W czwartej klasie uczeń dodaje i odejmuje ułamki dziesiętne. Podstawa programowa dla etapu IV-VI (klasy 4-6) mówi, że działania te dotyczą ułamków mających najwyżej trzy cyfry po przecinku. Mnożenie jest w tym samym zapisie, ale szablony zadań dla klasy 4 dotyczą dodawania i odejmowania.

Typowy błąd polega na tym, że dziecko ustawia cyfry według ostatniej pozycji, a nie według przecinka. Przy zadaniu 1,6 + 0,75 może dodać 6 do 5, jakby liczyło zwykłe liczby. Pomaga dopisanie brakującego zera, czyli zapis 1,60 + 0,75, oraz zasada, że przecinek jest zawsze w tej samej kolumnie. Przy odejmowaniu kłopot sprawia pożyczanie przez przecinek.

W szablonach zadań znajdują się:

  • Dodaj ułamki dziesiętne oraz Odejmij ułamki dziesiętne, czyli podstawowe rachunki pisemne.
  • Dodaj masy zapisane ułamkiem dziesiętnym, gdzie wynik trzeba odczytać w kontekście ważenia.
  • Zadania z brakującym składnikiem lub brakującym odjemnikiem, które sprawdzają, czy dziecko rozumie związek między działaniami.
  • Zadania typu prawda czy fałsz, wybierz wynik i znajdź błąd, które pozwalają ocenić poprawność rachunku i wychwycić typowe pomyłki.

MAT.IV-VI.1.28.a: dodaje, odejmuje i mnoży ułamki dziesiętne w przypadkach, gdy ułamki mają co najwyżej trzy cyfry po przecinku

Typy zadań: Dodaj ułamki dziesiętne · Odejmij ułamki dziesiętne · Ułamki dziesiętne – dodawanie: znajdź błąd · Ułamki dziesiętne – odejmowanie: znajdź błąd · Ułamki dziesiętne: dodawanie — prawda czy fałsz · Ułamki dziesiętne: dodawanie — wybierz wynik · Ułamki dziesiętne: odejmowanie — prawda czy fałsz · Ułamki dziesiętne: odejmowanie — wybierz wynik · Dodaj masy zapisane ułamkiem dziesiętnym · Ułamki dziesiętne: brakujący odjemnik · Ułamki dziesiętne: brakujący składnik

Dodawanie i odejmowanie pisemne dużych liczb

Dziecko uczy się dodawać i odejmować liczby naturalne pisemnie, zapisując obliczenia w kolumnach i pilnując pozycji cyfr.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa dla etapu IV–VI wymaga, aby uczeń dodawał i odejmował liczby naturalne w pamięci lub z zapisem obliczeń pośrednich. W klasie 4 materiały do tego tematu obejmują liczby do miliona, co widać w szablonach „Liczby do miliona”. Zakres dla całego etapu jest szerszy, więc nie należy go traktować jako wymagania na koniec klasy 4.

Typowy błąd polega na tym, że dziecko pomija zera w zapisie. Przy odejmowaniu, na przykład 4000 − 1287, często odejmuje cyfrę od zera zamiast pożyczyć z sąsiedniej pozycji. Przy dodawaniu zdarza się, że zapomina przenieść jedynkę do wyższej kolumny, bo nie pilnuje, która cyfra należy do jakiej pozycji.

Zadania na tę umiejętność w materiałach do wydruku to:

  • Dodaj pisemnie i Odejmij pisemnie – rachunki do wykonania w kolumnach.
  • Odejmowanie pisemne: pożyczka przez zera – ćwiczenie tego najczęstszego miejsca pomyłek.
  • Dodawanie pisemne: wybierz wynik oraz prawda czy fałsz – sprawdzanie gotowych wyników.
  • Dodawanie pisemne: znajdź błąd i Odejmowanie pisemne: znajdź błąd – szukanie i poprawianie pomyłek.
  • Liczby do miliona: zadanie tekstowe z dodawaniem oraz z odejmowaniem – obliczenia w kontekście sytuacji opisanej słowami.

MAT.IV-VI.1.9: dodaje i odejmuje liczby naturalne w pamięci lub z zapisem obliczeń pośrednich

Typy zadań: Dodaj pisemnie · Dodawanie pisemne: prawda czy fałsz · Dodawanie pisemne: wybierz wynik · Dodawanie pisemne: znajdź błąd · Odejmij pisemnie · Odejmowanie pisemne: prawda czy fałsz · Odejmowanie pisemne: znajdź błąd · Liczby do miliona: zadanie tekstowe z dodawaniem · Liczby do miliona: zadanie tekstowe z odejmowaniem · Odejmowanie pisemne: pożyczka przez zera

Zaokrąglanie liczb do setek, tysięcy i dziesiątek tysięcy

Dziecko uczy się zaokrąglać liczby naturalne do wskazanego rzędu, na przykład 48 260 do 48 000 lub do 50 000.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko zaokrągla liczby naturalne, także wielocyfrowe, do wskazanego rzędu: setek, tysięcy i dziesiątek tysięcy. Zadania obejmują liczby do miliona, w tym liczby występujące w treści zadania.

Typowy błąd polega na tym, że dziecko patrzy na niewłaściwą cyfrę albo tylko obcina liczbę. Przy zaokrąglaniu do tysięcy trzeba spojrzeć na cyfrę setek: jeśli wynosi 5 lub więcej, zwiększamy liczbę tysięcy o 1, a jeśli mniej, zostawiamy tysiące bez zmian. Dziecko, które tylko odcina końcówkę, zapisze 4 782 jako 4 000 zamiast 5 000.

Zadania na ten temat wyglądają tak:

  • Zaokrąglij do dziesiątek tysięcy oraz do tysięcy.
  • Zaokrąglanie liczb wielocyfrowych do setek.
  • Zaokrąglanie do tysięcy: najmniejsza taka liczba, wybierz wynik, prawda czy fałsz, znajdź błąd.
  • Liczby do miliona: zaokrąglanie do tysięcy w treści zadania.

MAT.IV-VI.1.1: stosuje dziesiątkowy system zapisu liczb naturalnych, w tym porównuje i zaokrągla liczby naturalne oraz interpretuje je na osi liczbowej

Typy zadań: Zaokrąglanie liczb wielocyfrowych do setek · Zaokrąglanie do tysięcy: prawda czy fałsz · Zaokrąglanie do tysięcy: wstaw znak · Zaokrąglanie do tysięcy: wybierz wynik · Zaokrąglanie do tysięcy: znajdź błąd · Zaokrąglij do dziesiątek tysięcy · Zaokrąglij do tysięcy · Liczby do miliona: zaokrąglanie do tysięcy w treści · Zaokrąglanie do tysięcy: najmniejsza taka liczba

Pieniądze w zadaniu: budżet i opłacalność

Dziecko uczy się obliczać, ile kosztuje kilka sztuk towaru, porównywać oferty i sprawdzać, czy wystarczy pieniędzy z budżetu.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko ma obliczać cenę jednostkową oraz koszt zakupu kilku sztuk tego samego towaru. Ma też porównywać różne sposoby kupienia tej samej rzeczy, na przykład z rabatem, w promocji lub w pakiecie. Podstawa programowa nie podaje tu konkretnego zakresu liczb, dlatego w tym opisie nie podajemy żadnych progów. Najlepiej sprawdzić, z jakimi liczbami dziecko pracuje w zadaniach z podręcznika lub z kart do wydruku.

Typowy błąd polega na porównywaniu cen całych pakietów bez przeliczenia na jedną sztukę. Na przykład oferta "3 za 9 zł" wygląda na tańszą od "2 za 7 zł", ale dziecko, które nie podzieli obu cen przez liczbę sztuk, nie zobaczy, która jest korzystniejsza. Drugi częsty błąd to pominięcie rabatu albo promocji przy liczeniu końcowej kwoty.

W zadaniach na ten temat dziecko zwykle spotka się z szablonami:

  • Pieniądze w zadaniu: ile zostanie po zakupach – liczenie reszty po kilku zakupach z ustalonej kwoty.
  • Korzystniejsza oferta: wybierz cenę sztuki oraz Korzystniejsza oferta: prawda czy fałsz – ocena, która oferta daje niższą cenę jednej sztuki.
  • Budżet: wybierz, ile zostanie oraz Budżet: prawda czy fałsz – sprawdzanie, czy zakupy mieszczą się w budżecie.
  • Porównanie ofert: zadanie z treścią, która tańsza – porównanie dwóch lub więcej ofert opisanych słownie.
  • Korzystniejsza oferta: znajdź błąd oraz Budżet: znajdź błąd – wyszukiwanie pomyłki w gotowym rachunku lub porównaniu.

MAT.IV-VI.1.35: oblicza cenę jednostkową i koszt zakupu kilku sztuk towaru, porównuje opłacalność różnych opcji zakupu (np. rabat, promocja, zakup w pakiecie) – moduł ekonomiczno-finansowy
MAT.IV-VI.2.13: wykonuje obliczenia pieniężne związane z codziennymi wydatkami, budżetem, oszczędzaniem, wymianą walut i porównywaniem cen, interpretuje dokumenty z jednostkami miar i cenami – moduł ekonomiczno-finansowy

Typy zadań: Budżet: prawda czy fałsz · Budżet: znajdź błąd · Budżet: wybierz, ile zostanie · Korzystniejsza oferta: prawda czy fałsz · Korzystniejsza oferta: znajdź błąd · Pieniądze w zadaniu: ile zostanie po zakupach · Korzystniejsza oferta: wybierz cenę sztuki · Porównanie ofert: zadanie z treścią, która tańsza · Zakupy z groszami: szacowanie i reszta

Liczby rzymskie do 3000

Dziecko uczy się odczytywać i zapisywać liczby naturalne w systemie rzymskim w zakresie od 1 do 3000.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa dla etapu IV–VI (klasy 4–6) wymaga, aby uczeń odczytywał i zapisywał liczby naturalne w systemie rzymskim w zakresie od 1 do 3000. Ten zakres obowiązuje na cały etap. W klasie 4 dziecko ćwiczy go na zadaniach z liczbami rzymskimi, które są dostępne w tym obszarze.

Najczęstszy błąd polega na tym, że dziecko czyta każdą literę osobno i zawsze dodaje wartości. Wtedy IV odczytuje jako 6 (I i V razem), zamiast 4, bo mniejsza wartość stojąca przed większą jest odejmowana. Podobnie IX bywa czytane jako 11. Przyczyną jest przyzwyczajenie do zapisu dziesiętnego, w którym kolejność cyfr nie zmienia sposobu czytania w ten sposób.

W tym obszarze dostępne są gotowe szablony do wydruku:

  • Odczytaj liczbę rzymską: dziecko zamienia zapis rzymski na liczbę dziesiętną.
  • Zapisz liczbę po rzymsku: odwrotnie, dziecko zapisuje podaną liczbę cyframi rzymskimi.
  • Liczby rzymskie do 3000: suma, porównaj oraz wybierz wartość: zadania rachunkowe i porównawcze na liczbach rzymskich.
  • prawda czy fałsz i znajdź błąd: zadania sprawdzające, czy zapis jest poprawny.

MAT.IV-VI.1.2: odczytuje i zapisuje liczby naturalne w systemie rzymskim w zakresie od 1 do 3000

Typy zadań: Liczby rzymskie do 3000: prawda czy fałsz · Liczby rzymskie do 3000: wybierz wartość · Liczby rzymskie do 3000: znajdź błąd · Odczytaj liczbę rzymską · Zapisz liczbę po rzymsku · Liczby rzymskie do 3000: porównaj · Liczby rzymskie do 3000: suma

Kolejność działań z nawiasami

Dziecko uczy się obliczać wyrażenia z nawiasami, wykonując działania we właściwej kolejności: najpierw to, co w nawiasie, potem mnożenie i dzielenie, na końcu dodawanie i odejmowanie.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa (MAT.IV-VI.1.36) mówi, że uczeń stosuje reguły dotyczące kolejności wykonywania działań. Punkt obejmuje etap IV–VI, czyli klasy 4–6, i nie podaje konkretnego zakresu liczb, dlatego opisujemy tylko to, co pokazują zadania przygotowane dla klasy 4: wyrażenia z nawiasem, w których trzeba zdecydować, co liczyć najpierw.

Najczęstszy błąd polega na liczeniu po kolei, od lewej do prawej, bez zwracania uwagi na nawias i na pierwszeństwo mnożenia. Na przykład w wyrażeniu 2 + 3 · 4 dziecko dodaje 2 + 3 i mnoży przez 4, zamiast najpierw policzyć 3 · 4. Podobnie pomija nawias i dostaje inny wynik niż wtedy, gdy nawias wykona się pierwszy.

W gotowych zestawach zadań na ten temat znajdziesz:

  • Oblicz wartość wyrażenia z nawiasem – proste obliczenie, w którym trzeba najpierw policzyć działanie w nawiasie.
  • Kolejność działań z nawiasem krok po kroku – zadanie z rozpisanymi kolejnymi etapami, które pomaga zobaczyć, co po czym wykonać.
  • Kolejność działań z nawiasem: wybierz wynik oraz prawda czy fałsz – dziecko sprawdza, który wynik lub które zdanie jest poprawne.
  • Dwa wyrażenia z nawiasem: porównaj – dwa wyrażenia z nawiasem do porównania, np. z tym samym składnikiem, ale z nawiasem w innym miejscu.
  • Kolejność działań z nawiasem: znajdź błąd – dziecko szuka miejsca, w którym ktoś źle obliczył wynik, i to ćwiczenie często najlepiej pokazuje typowe pomyłki.

MAT.IV-VI.1.36: stosuje reguły dotyczące kolejności wykonywania działań

Typy zadań: Dwa wyrażenia z nawiasem: porównaj · Kolejność działań z nawiasem krok po kroku · Kolejność działań z nawiasem: prawda czy fałsz · Kolejność działań z nawiasem: wybierz wynik · Kolejność działań z nawiasem: znajdź błąd · Oblicz wartość wyrażenia z nawiasem · Te same liczby, inna kolejność działań: uporządkuj

Zapis i porównywanie dużych liczb

Dziecko uczy się zapisywać liczby wielocyfrowe według rzędów i porównywać je, czyli wskazywać, która z dwóch liczb jest większa.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko ma rozumieć dziesiątkowy zapis liczby: wie, ile wart jest każdy rząd (jedności, dziesiątki, setki, tysiące), potrafi zapisać liczbę wielocyfrową i porównać dwie takie liczby. Podstawa programowa wymienia też zaokrąglanie i interpretację liczb na osi liczbowej. Zakresu liczb właściwego dla samej klasy 4 w tym opisie nie podajemy; poniżej opisujemy to, z czym dziecko faktycznie pracuje w zadaniach.

Typowy błąd dotyczy zera w środku liczby. Przy zapisie słownym, np. „cztery tysiące pięćdziesiąt”, dziecko często pisze 450 albo 4 500, bo pusty rząd dziesiątek łatwo pominąć. Drugi częsty błąd to porównywanie liczb od pierwszej cyfry z lewej bez sprawdzenia, ile cyfr ma każda liczba, co prowadzi do stwierdzenia, że 999 jest większe od 1 000.

Zadania na ten temat wyglądają następująco:

  • Liczby wielocyfrowe: porównaj – wskazanie, która z dwóch liczb jest większa lub mniejsza.
  • Liczba z opisu rzędów (zera w środku) – zapisanie liczby na podstawie opisu tysięcy, setek, dziesiątek i jedności.
  • Rozwinięcie dziesiętne: brakujący składnik – uzupełnienie brakującego rzędu w zapisie typu 3 000 + 200 + … = 3 260.
  • Wartość cyfry: wybierz odpowiedź – ustalenie, ile wart jest dany rząd, np. cyfra 5 w liczbie 25 430.
  • Rzędy liczby oraz Rzędy w liczbie: wybierz, ile razy większa – porównanie wartości tej samej cyfry w sąsiednich rzędach, np. czy cyfra w rzędzie setek jest o dziesięć razy większa niż w rzędzie dziesiątek.

MAT.IV-VI.1.1: stosuje dziesiątkowy system zapisu liczb naturalnych, w tym porównuje i zaokrągla liczby naturalne oraz interpretuje je na osi liczbowej

Typy zadań: Liczby wielocyfrowe: porównaj · Rozwinięcie dziesiętne: brakujący składnik · Rzędy liczby: ile razy większa · Rzędy w liczbie: wybierz, ile razy większa · Wartość cyfry: wybierz odpowiedź · Liczba z opisu rzędów (zera w środku)

Mnożenie pisemne przez liczbę jednocyfrową

Dziecko uczy się zapisywać mnożenie w słupku i poprawnie wykonywać je przez liczbę jednocyfrową.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa ujmuje mnożenie liczb naturalnych przez liczby jednocyfrowe, dwucyfrowe i trzycyfrowe jako zadanie dla całego etapu, czyli klas IV–VI. Na tym etapie w klasie 4 najważniejsza jest część dotycząca mnożenia przez liczbę jednocyfrową, bo właśnie ją drukują zadania w tym obszarze. Dziecko zapisuje działanie w słupku, mnoży kolejne cyfry i zapisuje wynik, z pomocą zapisu obliczeń pośrednich.

Najczęstszy błąd to pominięcie przeniesienia: dziecko mnoży cyfrę przez cyfrę, ale nie dodaje liczby przeniesionej z poprzedniego iloczynu, albo dodaje ją do złej pozycji. Drugi częsty kłopot to przesunięcie wyników w słupku, zwłaszcza przy zerach w środku liczby. Wynik wtedy ma niewłaściwą wartość, choć rachunek w każdym kroku wydaje się poprawny.

W wydruku pojawiają się cztery rodzaje zadań do tej umiejętności. Najprostsze to pomnóż pisemnie przez liczbę jednocyfrową. Są też mnożenie pisemne w zadaniu tekstowym, w których dziecko najpierw ustala, co trzeba pomnożyć. Zadania wybierz wynik i wybierz brakujący czynnik pozwalają sprawdzić, czy dziecko rozumie zależność między czynnikami a iloczynem. Zadanie brakujący czynnik wymaga odwrócenia tej zależności.

MAT.IV-VI.1.10: mnoży i dzieli liczbę naturalną przez liczbę jednocyfrową, dwucyfrową lub trzycyfrową w pamięci lub z zapisem obliczeń pośrednich

Typy zadań: Iloczyny liczby dwucyfrowej i jednocyfrowej: uporządkuj · Mnożenie pisemne: wybierz brakujący czynnik · Mnożenie pisemne: wybierz wynik · Pomnóż pisemnie przez liczbę jednocyfrową · Mnożenie pisemne w zadaniu tekstowym · Mnożenie pisemne: brakujący czynnik

Dzielenie pisemne przez liczbę jednocyfrową

Dziecko uczy się dzielić liczbę przez liczbę jednocyfrową w zapisie pisemnym, wykonując obliczenie krok po kroku w słupku.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko dzieli pisemnie liczbę naturalną przez liczbę jednocyfrową. Zapisuje obliczenie w słupku i wykonuje je krok po kroku, od najwyższego rzędu dzielnej, a w razie potrzeby zapisuje obliczenia pośrednie. Podstawa programowa łączy takie dzielenie z mnożeniem w pamięci lub z zapisem pośrednim, a dzielenie przez liczbę dwucyfrową i trzycyfrową pojawia się w dalszych latach etapu.

Najczęstszy błąd polega na pominięciu cyfry przy przechodzeniu do kolejnego rzędu, na przykład przy 84 : 4 dziecko zapisuje wynik bez „zniesienia” cyfry dziesiątek. Drugi typowy błąd to pominięcie zera w wyniku: przy 408 : 4 dziecko pisze 12 zamiast 102, bo pierwsza cyfra dzielnej (4) jest mniejsza od dzielnika i trzeba w tym miejscu wpisać 0. Warto pytać dziecko, czy wynik cząstkowy „mieści się” w dzielniku.

W gotowych zestawach zadań do wydruku znajdują się: Podziel pisemnie przez liczbę jednocyfrową, Dzielenie pisemne: zero w wyniku — wybierz, Dzielenie pisemne: wybierz dzielną, Dzielenie pisemne: brakująca dzielna oraz Dzielenie pisemne w zadaniu tekstowym, w którym dziecko najpierw ustala, co oznacza dzielenie w treści zadania.

MAT.IV-VI.1.10: mnoży i dzieli liczbę naturalną przez liczbę jednocyfrową, dwucyfrową lub trzycyfrową w pamięci lub z zapisem obliczeń pośrednich
MAT.IV-VI.1.11: interpretuje dzielenie liczb naturalnych jako podział oraz jako mieszczenie
MAT.IV-VI.1.13: wykonuje dzielenie z resztą liczb naturalnych i korzysta z własności reszt

Typy zadań: Dzielenie pisemne: brakująca dzielna · Dzielenie pisemne: wybierz dzielną · Ilorazy bez reszty: uporządkuj · Dzielenie pisemne w zadaniu tekstowym · Dzielenie pisemne: zero w wyniku — wybierz · Podziel pisemnie przez liczbę jednocyfrową

Sprytne dodawanie i mnożenie liczb

Dziecko uczy się wygodnie przekształcać działania na liczbach naturalnych, korzystając z własności dodawania i mnożenia.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 4 dziecko wykonuje obliczenia na liczbach naturalnych, dobierając własne, wygodne strategie. Zamiast liczyć po kolei, zauważa i łączy liczby w łatwiejsze pary (na przykład dopełniające się do pełnych dziesiątek lub setek), korzystając w praktyce z przemienności i łączności dodawania oraz mnożenia.

Częstym błędem jest mechaniczne liczenie od lewej do prawej, co przy trudniejszych liczbach prowadzi do pomyłek rachunkowych. Dzieci miewają też problem z poprawnym rozdzielaniem mnożenia względem dodawania – potrafią rozbić liczbę, ale zapominają pomnożyć każdy ze składników.

Zadania w szablonach Dodaj sprytnie oraz Pomnóż sprytnie polegają na zamianie kolejności liczb lub rozbiciu trudniejszego czynnika tak, aby rachunek dało się wykonać w pamięci, na przykład łącząc liczby dające w sumie 100 albo wymnażając najpierw czynniki dające 10.

MAT.IV-VI.1.12: wykonuje działania na liczbach naturalnych, stosując wygodne dla siebie strategie ułatwiające obliczenia, w tym własności przemienności i łączności dodawania i mnożenia oraz rozdzielność mnożenia i dzielenia względem dodawania i odejmowania

Typy zadań: Dodaj sprytnie · Pomnóż sprytnie · Sprytne dodawanie: pełne setki: wybierz odpowiedź · Liczę sprytnie: mnożenie przez liczbę bliską 100 · Sprytne mnożenie: prawda czy fałsz · Sprytne mnożenie: znajdź błąd

Porównywanie liczb na dwa sposoby

Dziecko uczy się porównywać dwie liczby naturalne na dwa sposoby: sprawdzając, o ile jedna jest większa, oraz ile razy jest większa.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa dla etapu IV–VI mówi, że uczeń porównuje liczby naturalne różnicowo, czyli przez odejmowanie, i ilorazowo, czyli przez dzielenie. Ten zakres obejmuje klasy 4–6, więc w klasie 4 opisujemy to, co pokazują gotowe zadania: dziecko odpowiada na pytania „o ile większa?” i „ile razy większa?” dla liczb naturalnych.

Najczęstszy błąd polega na pomieszaniu tych dwóch pytań. Na pytanie „ile razy większa” dziecko odejmuje liczby i podaje różnicę, bo oba pytania brzmią podobnie i zawierają słowo „większa”. Pomaga proste pytanie kontrolne: czy szukam, o ile trzeba dodać, czy ile razy trzeba powtórzyć?

W wydrukach z tego tematu znajdziesz m.in.:

  • Porównanie różnicą: o ile większa liczba
  • Porównanie ilorazem: ile razy większa liczba
  • Porównanie ilorazem: ile razy więcej (zadanie)
  • Liczba k razy większa
  • Ile razy większa: wybierz odpowiedź
  • O ile jedna liczba jest większa: wybierz odpowiedź

MAT.IV-VI.1.14: porównuje różnicowo i ilorazowo liczby naturalne

Typy zadań: Ile razy większa: wybierz odpowiedź · Liczba k razy większa · O ile jedna liczba jest większa: wybierz odpowiedź · Porównanie ilorazem: ile razy więcej (zadanie) · Porównanie ilorazem: ile razy większa liczba · Porównanie różnicą: o ile większa liczba

Rozszerzanie ułamków: mnożymy licznik i mianownik

Dziecko uczy się zapisać ten sam ułamek w innej postaci, mnożąc licznik i mianownik przez tę samą liczbę.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Według podstawy programowej uczeń w klasach 4–6 ma skracać i rozszerzać ułamki zwykłe oraz sprowadzać je do wspólnego mianownika. Ten punkt obejmuje cały etap, a nie tylko czwartą klasę. W czwartej klasie zadania z tego zakresu pokazują przede wszystkim rozszerzanie: dziecko zapisuje ten sam ułamek z większymi liczbami, na przykład 2/3 = 4/6, bo 2 i 3 pomnożono przez 2.

Najczęstszy błąd polega na pomnożeniu tylko jednej liczby, zwykle mianownika, albo na dodaniu tej samej liczby do licznika i mianownika. Dziecko może wtedy zapisać 2/3 = 4/5, bo "dodało 2 do obu liczb". Pomaga wyjaśnienie, że ułamek nie zmienia wartości tylko wtedy, gdy obie liczby zmieniają się w ten sam sposób, czyli zostają pomnożone przez tę samą liczbę.

W zadaniach do wydruku pojawiają się sześć typów ćwiczeń: Rozszerz ułamek, brakujący mianownik, przez jaką liczbę rozszerzono?, prawda czy fałsz, wybierz mnożnik oraz znajdź błąd. Dwa ostatnie są szczególnie przydatne, bo dziecko musi sprawdzić cudzy zapis i uzasadnić, czy jest poprawny.

MAT.IV-VI.1.19: skraca i rozszerza ułamki zwykłe, sprowadza ułamki do wspólnego mianownika

Typy zadań: Rozszerz ułamek · Rozszerzanie ułamków: brakujący mianownik · Rozszerzanie ułamków: prawda czy fałsz · Rozszerzanie ułamków: przez jaką liczbę rozszerzono? · Rozszerzanie ułamków: wybierz mnożnik · Rozszerzanie ułamków: znajdź błąd

Ile całości? Ułamki niewłaściwe i liczby mieszane

Dziecko uczy się zamieniać ułamek niewłaściwy na liczbę mieszaną i z powrotem, dzięki czemu widzi, ile w ułamku jest całości, a ile części.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko potrafi przedstawić ułamek niewłaściwy (czyli taki, którego licznik jest większy od mianownika) w postaci liczby mieszanej, na przykład zapisać 7/3 jako 2 1/3. Potrafi też zrobić odwrotnie: zamienić liczbę mieszaną na ułamek niewłaściwy. Materiały do tego tematu nie podają konkretnego zakresu liczb, więc nie określamy go tutaj.

Najczęstszy błąd polega na tym, że dziecko traktuje liczbę mieszaną jak dwie osobne liczby i zapisuje część całkowitą razem z licznikiem bez przeliczania. Na przykład 2 1/3 zamienia na 2/3 albo 3/2 zapisuje jako 1 1/2 bez zastanowienia, co to znaczy. Przyczyną jest zwykle to, że dziecko nie widzi, że jedna całość ma tyle samo części, ile wynosi mianownik. Dlatego pomaga rysunek, pasek lub koło podzielone na równe części, na którym dziecko może policzyć całości i resztę.

W gotowych szablonach zadań ten temat pojawia się w kilku formach:

  • Zamień ułamek na liczbę mieszaną, czyli dziecko przelicza, ile razy mianownik mieści się w liczniku, i zapisuje resztę jako nowy licznik.
  • Zamień liczbę mieszaną na ułamek, czyli dziecko mnoży część całkowitą przez mianownik i dodaje licznik.
  • Liczba mieszana: brakujący licznik ułamka niewłaściwego, gdzie dziecko uzupełnia brakującą liczbę w zapisie.
  • Ułamek niewłaściwy: ile całości?, gdzie dziecko określa, ile pełnych całości zawiera dany ułamek.
  • Liczba mieszana: wybierz ułamek niewłaściwy oraz Liczba mieszana: wybierz część całkowitą, czyli zadania wyboru, które sprawdzają rozumienie zapisu.

MAT.IV-VI.1.20: przedstawia ułamek niewłaściwy w postaci liczby mieszanej, a liczbę mieszaną w postaci ułamka niewłaściwego

Typy zadań: Liczba mieszana: brakujący licznik ułamka niewłaściwego · Liczba mieszana: wybierz część całkowitą · Liczba mieszana: wybierz ułamek niewłaściwy · Ułamek niewłaściwy: ile całości? · Zamień liczbę mieszaną na ułamek · Zamień ułamek na liczbę mieszaną

Skracanie ułamków – jak uprościć ułamek

Dziecko uczy się skracać ułamki zwykłe: dzieli licznik i mianownik przez tę samą liczbę, aby otrzymać prostszy ułamek o tej samej wartości.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 4 dziecko ma skracać ułamki zwykłe, czyli zapisywać je prostszym sposobem, nie zmieniając ich wartości. Podstawa programowa łączy skracanie z rozszerzaniem ułamków i sprowadzaniem ich do wspólnego mianownika, a w tej klasie szczególnie widoczne są zadania, w których trzeba znaleźć liczbę, przez którą można podzielić licznik i mianownik, na przykład 6/8 = 3/4.

Typowym błędem jest dzielenie tylko jednej części ułamka, na przykład skreślenie samej cyfry 2 w ułamku 2/4 i zapisanie 1/4 zamiast 1/2, albo odejmowanie liczby od licznika i mianownika zamiast dzielenia. Dziecko często myśli, że skracanie polega na „zmniejszaniu liczb”, a nie na podzieleniu obu części przez ten sam dzielnik. Warto sprawdzać wynik przez porównanie: czy po skróceniu ułamek nadal ma tę samą wartość, np. czy połowa tortu to nadal połowa.

W gotowych szablonach do wydruku spotkasz kilka typów zadań:

  • Skróć ułamek – dziecko zapisuje ułamek w najprostszej postaci.
  • Skracanie ułamków: przez jaką liczbę skrócono? – dziecko odgaduje dzielnik, który został użyty.
  • Skracanie ułamków: brakujący mianownik oraz wybierz brakujący mianownik – dziecko uzupełnia lub wybiera mianownik skróconego ułamka.
  • Skracanie ułamków: wybierz licznik wyniku – dziecko wybiera licznik po skróceniu.

MAT.IV-VI.1.19: skraca i rozszerza ułamki zwykłe, sprowadza ułamki do wspólnego mianownika

Typy zadań: Skracanie ułamków: brakujący mianownik · Skracanie ułamków: przez jaką liczbę skrócono? · Skracanie ułamków: wybierz brakujący mianownik · Skracanie ułamków: wybierz licznik wyniku · Skróć ułamek

Ułamki dziesiętne na osi liczbowej

Dziecko uczy się zaznaczać ułamki dziesiętne na osi liczbowej i odczytywać je z osi, a więc łączyć liczbę zapisaną z pozycją na prostej.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Zgodnie z podstawą programową uczeń ma zaznaczać ułamki zwykłe i dziesiętne na osi liczbowej oraz odczytywać je z osi. Punkt programowy nie podaje konkretnego zakresu liczb, więc nie będziemy go tu opisywać. Najlepiej widać, co dziecko ma umieć, po zadaniach, jakie drukuje ten dział.

Typowy błąd polega na traktowaniu ułamka dziesiętnego jak liczby całkowitej. Dziecko może porównać część po przecinku tak, jakby liczyło całe jednostki, i wtedy pozycja liczby na osi wychodzi źle. Drugi częsty problem to liczenie działek zamiast odcinków: dziecko widzi między dwiema podpisanymi liczbami kilka kresek i nie wie, jaką wartość ma każda z nich.

W gotowych szablonach to wygląda tak:

  • Odczytaj ułamek dziesiętny z osi – dziecko patrzy, w którym miejscu leży zaznaczony punkt, i zapisuje jego wartość.
  • Ułamki dziesiętne na osi: wybierz środek odcinka oraz liczba w połowie – dziecko szuka liczby leżącej dokładnie pośrodku między dwoma punktami.
  • Ułamki dziesiętne na osi: odległość dwóch liczb oraz Liczby dziesiętne na osi: wybierz odległość – dziecko sprawdza, jak daleko od siebie leżą dwa punkty i wybiera właściwą odległość spośród podanych.

MAT.IV-VI.1.21: zaznacza ułamki zwykłe i dziesiętne na osi liczbowej oraz odczytuje ułamki zwykłe i dziesiętne zaznaczone na osi liczbowej

Typy zadań: Liczby dziesiętne na osi: wybierz odległość · Odczytaj ułamek dziesiętny z osi · Ułamki dziesiętne na osi: odległość dwóch liczb · Ułamki dziesiętne na osi: wybierz środek odcinka · Ułamki dziesiętne na osi: liczba w połowie

Ułamki dziesiętne: zapis i odczyt cyfr

Dziecko uczy się odczytywać wartość cyfr po przecinku, czyli dziesiątych, setnych i tysięcznych, oraz rozkładać liczbę na te części.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko rozumie, co oznacza każda cyfra po przecinku: pierwsza to części dziesiąte, druga setne, trzecia tysięczne. Potrafi odczytać taki zapis i podać wartość cyfry. Na przykład w liczbie 3,246 cyfra 4 oznacza 4 części setne, czyli 0,04.

Typowy błąd polega na porównywaniu cyfr po przecinku tak, jakby były liczbami całkowitymi. Dziecko może uznać, że 0,45 jest większe od 0,5, bo 45 jest większe od 5, albo pomylić 0,5 z 0,05. Wynika to z przyzwyczajenia do dziesiątek i setek przed przecinkiem. Warto przypominać, że każda pozycja po przecinku ma własną wartość, liczoną od dziesiątych.

W szablonach do wydruku zadania na tę umiejętność to m.in.: Odczytaj cyfrę części setnych, Rzędy po przecinku: wartość cyfry, Rzędy po przecinku: rozwinięcie dziesiętne, Rzędy po przecinku: wybierz cyfrę tysięcznych oraz Ułamek dziesiętny: wybierz wartość cyfry.

Zamiana ułamka dziesiętnego na ułamek zwykły znajduje się w podstawie programowej dla całego etapu klas 4-6. Gotowe szablony tej area nie ćwiczą jej w klasie 4, więc nie należy jej traktować jako wymagania tej klasy.

MAT.IV-VI.1.22: zapisuje ułamki dziesiętne skończone w postaci ułamków zwykłych

Typy zadań: Odczytaj cyfrę części setnych · Rzędy po przecinku: rozwinięcie dziesiętne · Rzędy po przecinku: wartość cyfry · Rzędy po przecinku: wybierz cyfrę tysięcznych · Ułamek dziesiętny: wybierz wartość cyfry

Zamiana ułamka dziesiętnego na ułamek zwykły

Dziecko uczy się zapisywać skończony ułamek dziesiętny w postaci ułamka zwykłego, np. zapis dziesiętny zamienia na postać z kreską ułamkową.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń zapisuje skończone ułamki dziesiętne jako ułamki zwykłe. Skończony ułamek dziesiętny ma po przecinku określoną liczbę cyfr, np. 0,5 albo 0,25. Podstawa programowa nie podaje tu osobnego zakresu liczb dla samej klasy 4, dlatego opisujemy tylko to, co wynika z zadań przygotowanych do tego tematu.

Częsty błąd polega na myleniu miejsc po przecinku. Dziecko może zapisać 0,05 jako 5/10 zamiast 5/100, bo nie widzi, że ostatnia cyfra określa mianownik. Pomaga wtedy powiedzenie na głos, jak się czyta liczbę: „pięć setnych”.

W gotowych materiałach do wydruku są cztery typy zadań:

  • Zamień ułamek dziesiętny na zwykły – dziecko samodzielnie zapisuje ułamek zwykły.
  • Ułamek dziesiętny na zwykły: wybierz ułamek – spośród kilku zapisów wskazuje ten właściwy.
  • Ułamek dziesiętny na zwykły: prawda czy fałsz – ocenia gotowe zapisy.
  • Ułamek dziesiętny na zwykły: znajdź błąd – szuka i poprawia pomyłkę w cudzym rozwiązaniu.

MAT.IV-VI.1.22: zapisuje ułamki dziesiętne skończone w postaci ułamków zwykłych

Typy zadań: Ułamek dziesiętny na zwykły: prawda czy fałsz · Ułamek dziesiętny na zwykły: wybierz ułamek · Ułamek dziesiętny na zwykły: znajdź błąd · Zamień ułamek dziesiętny na zwykły

Porównywanie ułamków dziesiętnych – co umie dziecko

Dziecko uczy się porównywać ułamki dziesiętne: ustawiać je od najmniejszego do największego i wskazywać, który z dwóch jest większy.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa dla etapu klas 4–6 mówi, że uczeń porównuje ułamki zwykłe i dziesiętne. W klasie 4 materiał obejmuje pierwsze ułamki dziesiętne, więc dotyczy to przede wszystkim porównywania właśnie ich. Konkretnego zakresu liczbowego dla samej klasy 4 materiały nie podają, dlatego opisujemy tylko to, co widać w gotowych zadaniach.

Najczęstszy błąd polega na porównywaniu części po przecinku tak, jakby były zwykłymi liczbami. Dziecko widzi, że 47 jest większe od 5, i uznaje, że 0,47 jest większe od 0,5. Pomaga wtedy zapisanie obu liczb z tą samą liczbą miejsc po przecinku (0,47 i 0,50) albo przypomnienie, że 0,5 to pięć dziesiątych, a 0,47 to cztery dziesiąte i siedem setnych.

Na wydrukach zadania na to zagadnienie mają cztery formy:

  • Ułamki dziesiętne: porównaj – dziecko wstawia znak <, > lub = między dwie liczby.
  • Ułamki dziesiętne: uporządkuj od najmniejszego – dziecko ustawia kilka liczb w kolejności rosnącej.
  • Porównywanie ułamków dziesiętnych: wybierz największą – dziecko wskazuje największą z podanych liczb.
  • Porównywanie ułamków dziesiętnych: prawda czy fałsz – dziecko ocenia, czy podane zdanie o porównaniu jest prawdziwe.

MAT.IV-VI.1.26: porównuje ułamki (zwykłe i dziesiętne)

Typy zadań: Porównywanie ułamków dziesiętnych: prawda czy fałsz · Porównywanie ułamków dziesiętnych: wybierz największą · Ułamki dziesiętne: porównaj · Ułamki dziesiętne: uporządkuj od najmniejszego

Szacowanie wyników działań: zaokrąglanie do setek

Dziecko uczy się podawać przybliżony wynik działania, zanim policzy go dokładnie, i sprawdzać, czy wynik ma sens.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkt podstawy programowej MAT.IV-VI.1.37 mówi, że uczeń szacuje wyniki działań. Obejmuje on cały etap klas 4-6, więc nie określa dokładnego zakresu liczb dla samej czwartej klasy. Z zadań dostępnych w tym obszarze wynika, że w klasie 4 dziecko zaokrągla liczby do setek i na tej podstawie szacuje sumę.

Typowym błędem jest zaokrąglanie w złą stronę albo do niewłaściwego rzędu, na przykład liczby 349 do 300 zamiast do 300 lub 400 zależnie od tego, czy po przecinku jest więcej niż połowa setki. Dziecko może też policzyć dokładnie, a potem nie sprawdzić, czy wynik jest rozsądny. Szacowanie właśnie temu służy: pozwala zobaczyć, czy wynik nie jest rzędy wielkości za duży albo za mały.

W praktyce zadanie wygląda tak:

  • Oszacuj sumę: dziecko zaokrągla każdy składnik do setek i podaje przybliżony wynik.
  • Szacowanie sumy: wybierz przybliżenie: z kilku podanych odpowiedzi dziecko wybiera tę, która jest najbliższa wynikowi.
  • Szacowanie: wybierz zaokrąglenie do setek: dziecko wybiera poprawne zaokrąglenie danej liczby do setek.

MAT.IV-VI.1.37: szacuje wyniki działań

Typy zadań: Oszacuj sumę · Szacowanie sumy w zadaniu tekstowym: zaokrąglij do setek · Szacowanie sumy: wybierz przybliżenie · Szacowanie: wybierz zaokrąglenie do setek

Ułamki na osi liczbowej: zaznaczanie i odczyt

Dziecko zaznacza ułamki zwykłe i dziesiętne na osi liczbowej oraz odczytuje ułamki już na niej zaznaczone.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko uczy się pokazywać ułamki na osi liczbowej: zaznacza ułamek zwykły lub dziesiętny w odpowiednim miejscu i odczytuje, jaki ułamek oznacza punkt wskazany na osi. Podstawa programowa nie podaje tu konkretnego zakresu liczb dla klasy 4, dlatego ten opis go nie określa.

Najczęściej kłopot sprawia ustalenie, ile równych części mieści się między dwiema sąsiednimi liczbami całkowitymi. Dziecko może policzyć kreski zamiast części, albo potraktować mianownik jak numer kreski, a nie liczbę równych odcinków. W efekcie punkt zaznaczony na osi wydaje się „w dobrym miejscu”, choć nie odpowiada właściwemu ułamkowi.

W gotowych szablonach do wydruku ten temat występuje w trzech formach:

  • Odczytaj ułamek z osi liczbowej – dziecko patrzy na zaznaczony punkt i zapisuje, jaki ułamek on oznacza.
  • Ułamek na osi liczbowej: wybierz ułamek – dziecko wybiera ułamek pasujący do wskazanego miejsca na osi.
  • Ułamek na osi liczbowej: prawda czy fałsz – dziecko ocenia, czy podane zdanie o położeniu ułamka na osi jest prawdziwe.

MAT.IV-VI.1.21: zaznacza ułamki zwykłe i dziesiętne na osi liczbowej oraz odczytuje ułamki zwykłe i dziesiętne zaznaczone na osi liczbowej

Typy zadań: Odczytaj ułamek z osi liczbowej · Ułamek na osi liczbowej: prawda czy fałsz · Ułamek na osi liczbowej: wybierz ułamek

Mnożenie pisemne liczb wielocyfrowych

Dziecko uczy się mnożyć pisemnie większe liczby, rozkładając mnożenie na iloczyny częściowe i dodając je do siebie.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa dla klas IV–VI mówi, że uczeń mnoży i dzieli liczby naturalne przez liczby jedno-, dwu- i trzycyfrowe, w pamięci lub z zapisem obliczeń pośrednich. W czwartej klasie materiały do ćwiczeń obejmują liczby do 100 000 oraz mnożenie przez liczbę dwucyfrową, więc to właśnie ten zakres dziecko oswaja w tej klasie.

Najczęstszy kłopot dotyczy iloczynów częściowych. Przy mnożeniu przez liczbę dwucyfrową dziecko musi policzyć dwa osobne iloczyny i właściwie przesunąć drugi z nich w prawo, zanim je zsumuje. Łatwo wtedy pominąć przesunięcie albo źle dodać wyniki, bo cyfry z różnych wierszy zaczynają się mieszać. Dlatego warto zwracać uwagę, czy dziecko wie, skąd bierze się każdy wiersz zapisu.

W zadaniach dziecko może:

  • Pomnóż pisemnie liczby wielocyfrowe – wykonuje całe działanie w pionowym zapisie.
  • Mnożenie pisemne: brakujący iloczyn częściowy – uzupełnia jeden z wierszy i sprawdza, czy suma się zgadza.
  • Mnożenie pisemne przez liczbę dwucyfrową: wybierz – wybiera poprawny zapis lub wynik spośród podanych.
  • Mnożenie pisemne: wybierz iloczyn częściowy – rozpoznaje, który wiersz odpowiada danemu krokowi obliczeń.
  • Liczby do 100 000: zadanie tekstowe z mnożeniem – stosuje mnożenie do opisanej sytuacji.

MAT.IV-VI.1.10: mnoży i dzieli liczbę naturalną przez liczbę jednocyfrową, dwucyfrową lub trzycyfrową w pamięci lub z zapisem obliczeń pośrednich

Typy zadań: Pomnóż pisemnie liczby wielocyfrowe · Liczby do 100 000: zadanie tekstowe z mnożeniem · Mnożenie pisemne przez liczbę dwucyfrową: wybierz (kl. 5–6) · Mnożenie pisemne: brakujący iloczyn częściowy (kl. 5–6) · Mnożenie pisemne: wybierz iloczyn częściowy (kl. 5–6)

Kwadraty i sześciany liczb – co dziecko potrafi

Dziecko uczy się zapisywać i obliczać kwadraty oraz sześciany liczb naturalnych, a także kwadraty prostych ułamków.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko potrafi zapisać liczbę jako potęgę o wykładniku 2 lub 3, na przykład 7 nie – zapisuje się to jako 7 do kwadratu lub 4 do sześcianu, i obliczyć jej wartość. Podstawa programowa dla całego etapu IV–VI mówi też o rozpoznawaniu wśród liczb dwucyfrowych tych, które są kwadratami lub sześcianami liczb całkowitych, oraz o obliczaniu potęg ułamków, także za pomocą kalkulatora. W klasie 4 szablony w tym zestawie pokazują przede wszystkim kwadraty i sześciany liczb oraz kwadraty ułamków.

Typowy błąd polega na pomyleniu potęgi z mnożeniem przez wykładnik: dziecko zapisuje 3 do kwadratu jako 3 · 2 = 6 zamiast 3 · 3 = 9. Przy ułamkach podobnie: (2/3) do kwadratu bywa liczone jako 4/6 zamiast 4/9, bo dziecko dodaje albo mnoży tylko jedną część ułamka. Pomaga mówienie na głos: „dwa razy dwa”, „trzy razy trzy”.

W praktyce zadania wyglądają tak:

  • Kwadrat i sześcian liczby – obliczanie kwadratów i sześcianów prostych liczb.
  • Potęga liczby naturalnej: wybierz wynik – dziecko wybiera poprawny wynik spośród podanych.
  • Kwadrat ułamka – obliczanie kwadratu ułamka zwykłego.
  • Potęga ułamka: wybierz mianownik – dziecko ustala, jaki mianownik ma wynik potęgowania ułamka.
  • Potęga: brakująca podstawa oraz Potęgi: porównaj a^b i b^a – zadania wymagające uważnego czytania zapisu potęgi.

MAT.IV-VI.1.15: oblicza potęgi liczb naturalnych o wykładnikach całkowitych dodatnich, wśród liczb dwucyfrowych rozpoznaje liczby będące kwadratami i sześcianami liczb całkowitych
MAT.IV-VI.1.29: oblicza potęgi o wykładnikach całkowitych dodatnich ułamków zwykłych i dziesiętnych, także za pomocą kalkulatora

Typy zadań: Kwadrat i sześcian liczby · Potęgi małych liczb: uporządkuj · Kwadrat ułamka (kl. 5–6) · Potęga liczby naturalnej: wybierz wynik (kl. 5–6) · Potęga ułamka: wybierz mianownik (kl. 5–6) · Potęga: brakująca podstawa (kl. 5–6) · Potęgi: porównaj a^b i b^a (kl. 5–6)

Zamiana ułamka zwykłego na dziesiętny

Zamiana ułamka zwykłego na dziesiętny

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Według podstawy programowej uczeń zamienia ułamki zwykłe, których mianownik jest dzielnikiem liczby 10, 100, 1000 itd., na ułamki dziesiętne. Ten punkt należy do etapu klas 4–6, więc w czwartej klasie dotyczy tylko tej części, którą pokazują gotowe zadania: prostych ułamków, które da się przedstawić jako dziesiąte, setne lub tysięczne części całości. Przykładowo ułamek 1/2 to 5/10, czyli 0,5, a 3/4 to 75/100, czyli 0,75. Są to ilustracje, a nie lista wymagań dla klasy 4.

Typowy błąd polega na tym, że dziecko traktuje licznik i mianownik jak dwie liczby sklejone w jeden zapis. Na przykład 1/4 zapisuje jako 0,14 albo 3/5 jako 0,35. Dzieje się tak, bo dziecko przepisuje cyfry zamiast przeliczyć ułamek na część dziesiątą lub setną. Pomaga pytanie: „Ile setnych jest w tej części?”, a nie „Jakie cyfry widzę?”.

W praktyce zadania na ten temat występują w kilku wariantach gotowych do wydruku:

  • Zamień ułamek zwykły na dziesiętny – dziecko samodzielnie przelicza ułamek i zapisuje wynik.
  • Ułamek zwykły na dziesiętny: wybierz zapis – spośród kilku zapisów dziecko wskazuje ten, który odpowiada danemu ułamkowi.
  • Ułamek zwykły na dziesiętny: prawda czy fałsz – dziecko ocenia, czy podana równość jest prawdziwa.
  • Ułamek zwykły na dziesiętny: znajdź błąd – dziecko szuka w gotowym rozwiązaniu pomyłki typu opisanego powyżej.

MAT.IV-VI.1.23: zamienia ułamki zwykłe o mianownikach będących dzielnikami liczb 10, 100, 1000 itd. na ułamki dziesiętne

Typy zadań: Zamień ułamek zwykły na dziesiętny · Ułamek zwykły na dziesiętny: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Ułamek zwykły na dziesiętny: wybierz zapis (kl. 5–6) · Ułamek zwykły na dziesiętny: znajdź błąd (kl. 5–6)

Miary

Zamiana jednostek długości: mm, cm, dm, m, km

Dziecko uczy się posługiwać jednostkami długości: milimetrem, centymetrem, decymetrem, metrem i kilometrem oraz zamieniać je jedna na drugą w prostych sytuacjach praktycznych.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa dla klas IV–VI wymaga, aby uczeń posługiwał się jednostkami długości: milimetrem, centymetrem, decymetrem, metrem i kilometrem, i w sytuacjach praktycznych przeliczał je z jednej na drugą. Opis nie podaje zakresu liczb dla samej klasy 4, dlatego nie określamy go tutaj. Poniżej opisujemy to, co drukowane zadania w klasie 4 rzeczywiście ćwiczą.

Typowy błąd polega na zamianie w złym kierunku, na przykład zapisaniu 3 m jako 30 cm zamiast 300 cm. Dziecko często pamięta, że „trzeba coś pomnożyć albo podzielić”, ale nie wie, w którą stronę. Pomocne może być rozumowanie, że mniejsza jednostka oznacza więcej sztuk w tej samej długości, więc liczba po zamianie na mniejszą jednostkę jest większa.

W druku są gotowe zadania: Zamień na mniejszą jednostkę długości i Zamień na większą jednostkę długości ćwiczą kierunek przeliczania. Zapisz długość w jednej jednostce oraz Dodawanie długości w dwóch jednostkach pokazują, że np. 1 m 20 cm to to samo co 120 cm. Jednostki długości: wybierz wynik zamiany, Jednostki długości: porównaj, Długość w jednej jednostce: prawda czy fałsz oraz Długość w jednej jednostce: znajdź błąd pozwalają sprawdzić wynik i wychwycić typowe pomyłki.

MAT.IV-VI.2.2: posługuje się jednostkami długości: milimetr, centymetr, decymetr, metr i kilometr, w sytuacjach praktycznych przelicza te jednostki z jednej na drugą

Typy zadań: Długość w jednej jednostce: prawda czy fałsz · Długość w jednej jednostce: wstaw znak · Długość w jednej jednostce: znajdź błąd · Jednostki długości: porównaj · Jednostki długości: wybierz wynik zamiany · Zamień na mniejszą jednostkę długości · Zamień na większą jednostkę długości · Zapisz długość w jednej jednostce · Dodawanie długości w dwóch jednostkach

Obliczenia zegarowe: godziny, minuty, sekundy

Dziecko uczy się prostych obliczeń na czasie: zamienia minuty na sekundy, liczy, ile minut minęło, i porównuje, jak długo trwały różne wydarzenia.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Według podstawy programowej dziecko wykonuje proste obliczenia zegarowe w godzinach, minutach i sekundach. Podstawa nie podaje dla tego punktu konkretnego zakresu liczb na klasę 4, więc opisujemy tylko to, co widać w gotowych zadaniach: zamianę minut na sekundy oraz liczenie, ile czasu upłynęło.

Typowy błąd polega na tym, że dziecko traktuje czas jak zwykłą liczbę dziesiętną. Może na przykład zapisać 1 godzinę 30 minut jako 1,30 godziny albo uznać, że 2 minuty to 200 sekund. Warto przypomnieć, że minuta ma 60 sekund, a godzina 60 minut, czyli nie działa tu zwykłe liczenie dziesiątkami.

W zadaniach z tego tematu dziecko spotyka między innymi:

  • Minuty i sekundy na sekundy: zamiana minut i sekund na same sekundy.
  • Czas na zegarze: ile minut minęło: odczyt godziny z tarczy i liczenie upływu czasu.
  • Upływ czasu: wybierz, ile minut minęło: wybór poprawnego wyniku spośród podanych.
  • Czas trwania w zadaniu: jak długo to trwało oraz Czas trwania: porównaj: liczenie i porównywanie długości zdarzeń.
  • Minuty i sekundy: prawda czy fałsz oraz Minuty i sekundy: znajdź błąd: sprawdzanie zapisów i wychwytywanie pomyłek.

MAT.IV-VI.2.9: wykonuje proste obliczenia zegarowe w godzinach, minutach i sekundach

Typy zadań: Minuty i sekundy na sekundy · Czas na zegarze: ile minut minęło · Czas trwania w zadaniu: jak długo to trwało · Czas trwania: porównaj · Minuty i sekundy: prawda czy fałsz · Minuty i sekundy: znajdź błąd · Upływ czasu: wybierz, ile minut minęło

Rodzaje kątów i obroty wskazówki

Dziecko rozpoznaje i nazywa kąty (ostry, prosty, rozwarty, półpełny, pełny) oraz określa, jaką część pełnego obrotu pokazuje wskazówka.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko rozpoznaje i nazywa rodzaje kątów: ostry, prosty, rozwarty, półpełny i pełny. Potrafi też wskazać wierzchołek i ramiona kąta. Podstawa programowa dla całego etapu (klasy 4–6) mówi także o mierzeniu kątów mniejszych niż 180° z dokładnością do 1° oraz o rysowaniu kątów o podanej mierze w pełnych stopniach. W klasie 4 materiały do wydruku z tego obszaru dotyczą przede wszystkim rozpoznawania rodzaju kąta i obrotów, a pomiar kątową miarką nie jest w nich osobnym zadaniem.

Typowy błąd polega na ocenianiu kąta po długości ramion. Kąt rozwarty narysowany krótkimi ramionami wygląda na mały, a kąt ostry z długimi ramionami wydaje się duży. Dziecko patrzy wtedy na rozmiar rysunku, a nie na to, jak bardzo ramiona są rozchylone wokół wierzchołka. Pomaga porównanie z kątem prostym: czy kąt jest od niego mniejszy, równy, czy większy.

W zadaniach z tego obszaru dziecko zwykle:

  • rozpoznaje rodzaj kąta na rysunku (Rozpoznaj rodzaj kąta),
  • określa część obrotu wskazówki zegara: Ćwierć obrotu w prawo (wskazówka), Ćwierć obrotu przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, Pół obrotu wskazówki zegara, Trzy czwarte obrotu zgodnie z ruchem wskazówek zegara,
  • sprawdza zdania o obrotach, np. Pół obrotu wskazówki zegara: prawda czy fałsz, albo wybiera poprawny wynik, np. Ćwierć obrotu w prawo (wskazówka): wybierz wynik,
  • wyznacza brakujący kąt przy kątach przyległych lub dopełniających do prostego, np. Kąty przyległe: oblicz drugi kąt, Kąty dopełniające do prostego: oblicz drugi kąt, a także wybiera miarę kątów wierzchołkowych (Kąty wierzchołkowe: wybierz miarę).

MAT.IV-VI.2.3: mierzy kąty mniejsze niż 180° z dokładnością do jednego stopnia oraz rysuje dowolne kąty, gdy ich miara jest podana w pełnych stopniach
MAT.IV-VI.4.2: rozpoznaje, nazywa i rysuje kąty, rozróżnia kąt ostry, prosty, rozwarty, półpełny, pełny, wklęsły i wypukły, wskazuje wierzchołek i ramiona kąta

Typy zadań: Rozpoznaj rodzaj kąta · Kąty dopełniające do prostego: oblicz drugi kąt · Kąty dopełniające w zadaniu tekstowym: do kąta prostego · Kąty przyległe w zadaniu tekstowym: do kąta półpełnego · Kąty przyległe: oblicz drugi kąt · Kąty przyległe: wybierz drugi kąt · Pół obrotu wskazówki zegara (kl. 2–3) · Pół obrotu wskazówki zegara: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Trzy czwarte obrotu zgodnie z ruchem wskazówek zegara (kl. 2–3) · Ćwierć obrotu przeciwnie do ruchu wskazówek zegara (kl. 2–3) · Ćwierć obrotu w prawo (wskazówka) (kl. 2–3) · Ćwierć obrotu w prawo (wskazówka): wybierz wynik (kl. 2–3) · Kąty wierzchołkowe: wybierz miarę (kl. 5–7)

Zamiana jednostek masy na mniejsze

Dziecko uczy się przeliczać wagę na mniejszą jednostkę, zamieniając tony na kilogramy, kilogramy na dekagramy lub gramy oraz dekagramy na gramy.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 4 dziecko uczy się przeliczać jednostki masy na mniejsze, operując na tonach, kilogramach, dekagramach i gramach. Wykorzystuje przy tym podstawowe zależności: jedna tona to 1000 kilogramów, jeden kilogram to 100 dekagramów lub 1000 gramów, a jeden dekagram to 10 gramów.

Typową trudnością jest mylenie liczby zer przy przeliczaniu kilogramów. Dzieci często odruchowo dopisują trzy zera przy każdej zamianie, popełniając błąd przy przejściu z kilogramów na dekagramy (gdzie właściwym mnożnikiem jest 100) albo myląc relację między dekagramem a gramem.

W praktyce, rozwiązując zadania z szablonu Zamień na mniejszą jednostkę masy, uczeń wpisuje brakującą liczbę w prostych równościach, na przykład przelicza 4 kg na dekagramy, 6 dag na gramy lub 3 t na kilogramy.

MAT.IV-VI.2.7: stosuje, w tym przelicza, jednostki masy w kontekstach praktycznych: gram, dekagram, kilogram, tona

Typy zadań: Jednostki masy: porównaj · Zamiana jednostek masy: wybierz wynik · Zamień na mniejszą jednostkę masy · Zamień na większą jednostkę masy · Zapisz masę w jednej jednostce · Masa w kilogramach: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Masa w kilogramach: znajdź błąd (kl. 5–6) · Masa w kilogramach: wybierz zapis (kl. 5–6)

Obliczenia kalendarzowe: ile to dni?

Dziecko uczy się wykonywać proste obliczenia na kalendarzu, przeliczać tygodnie i miesiące na dni oraz ustalać, ile dni upłynęło między wskazanymi datami.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 4 dziecko wykonuje proste obliczenia związane z kalendarzem, skupiając się na przeliczaniu jednostek czasu na dni oraz korzystaniu z relacji między dniami, tygodniami, miesiącami i latami. Uczeń operuje podstawowymi faktami kalendarzowymi — wie na przykład, że tydzień ma 7 dni, a rok 365 lub 366 dni, i potrafi określić długość danego okresu w dniach.

Najczęstszym błędem jest tak zwane przesunięcie o jeden dzień przy ustalaniu upływu czasu między dwiema datami. Dzieci często mechanicznie odejmują numery dni od siebie, zapominając wliczyć dzień początkowy (np. licząc, ile dni trwa wycieczka od poniedziałku do środy). Trudność sprawia również pamiętanie o różnej liczbie dni w poszczególnych miesiącach.

Zadania z szablonu Ile to dni? polegają na zamianie podanej liczby tygodni na dni (na przykład obliczeniu, ile dni trwa trzytygodniowy obóz) lub wyznaczeniu liczby dni między konkretnymi wydarzeniami zapisanymi na kartce z kalendarza.

MAT.IV-VI.2.8: wykonuje proste obliczenia kalendarzowe w dniach, tygodniach, miesiącach i latach

Typy zadań: Tygodnie i dni: prawda czy fałsz · Tygodnie i dni: znajdź błąd · Tygodnie i dni: ile to dni · Tygodnie i dni: wybierz liczbę dni

Figury

Pole prostokąta i brakujący bok

Dziecko oblicza pole prostokąta jako iloczyn jego boków i potrafi wyznaczyć brakujący bok, gdy zna pole i drugi bok.

typów zadań: 13Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko liczy pole prostokąta, mnożąc długość jednego boku przez długość drugiego, i podaje wynik w jednostkach kwadratowych. Umie też odwrócić to rozumowanie: znając pole i jeden bok, wyznacza bok brakujący. Podstawa programowa dla całego etapu IV–VI obejmuje pole trójkąta, kwadratu, rombu, równoległoboku i trapezu oraz figur złożonych z nich. Ta strona dotyczy tylko tego, co w klasie 4 pojawia się w szablonach zadań: prostokąta, kwadratu i prostych figur złożonych z prostokątów.

Najczęstszy błąd polega na tym, że dziecko dodaje długości boków zamiast je mnożyć, czyli liczy obwód zamiast pola. Wynik wygląda wtedy poprawnie, bo to też liczba, ale nie mierzy powierzchni. Drugi częsty kłopot to zadania z brakującym bokiem: dziecko zamiast dzielić pole przez znany bok odejmuje albo mnoży. Pomaga tu rysunek i pytanie: ile kwadratów o boku 1 mieści się w tej figurze?

W materiałach do klasy 4 zadania na ten temat wyglądają następująco:

  • Pole prostokąta oraz Pole kwadratu: bok z pola to podstawowe obliczenia i odwrotność z pola.
  • Brakujący bok prostokąta z pola i Brakujący bok prostokąta: wybierz bok ćwiczą dzielenie pola przez znany bok.
  • Pole prostokąta: figura z wyciętym rogiem wymaga podzielenia figury na prostokąty.
  • Pole prostokąta: porównaj dwa pola, boki k razy dłuższe oraz znajdź błąd sprawdzają rozumienie, a dane zbędne i prawda czy fałsz – czy dziecko wie, które informacje są potrzebne.
  • Pole prostokąta w życiu codziennym łączy rachunek z sytuacją, np. z wymiarami dywanu lub kartki.

MAT.IV-VI.4.14: oblicza pole trójkąta, kwadratu, prostokąta, rombu, równoległoboku, trapezu oraz pola figur, które można z nich zbudować

Typy zadań: Pole prostokąta · Bok prostokąta z pola: pytanie odwrotne · Brakujący bok prostokąta z pola · Brakujący bok prostokąta: wybierz bok · Pole kwadratu: bok z pola · Pole prostokąta w życiu codziennym · Pole prostokąta: dane zbędne · Pole prostokąta: prawda czy fałsz · Pole prostokąta: wstaw znak · Pole prostokąta: znajdź błąd · Pole i obwód prostokąta: oceń dwa zdania · Pole prostokąta i kwadratu: dokończ zdanie · Pole prostokąta: porównaj dwa pola · Pole prostokąta: figura z wyciętym rogiem (kl. 5–6) · Pole prostokąta: boki k razy dłuższe (kl. 5–7)

Obwód wielokąta i brakujący bok

Dziecko dodaje długości wszystkich boków wielokąta, a także wyznacza brakujący bok, gdy zna obwód i pozostałe boki.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczeń potrafi obliczyć obwód wielokąta, czyli sumę długości wszystkich jego boków, jeśli te długości są podane. Podstawa programowa ujmuje to w klasach IV–VI, bez określania konkretnego zakresu liczb, więc w czwartej klasie chodzi przede wszystkim o zadania z prostokątem i prostymi wielokątami, jakie pojawiają się w materiałach tej klasy.

Typowym błędem jest pominięcie jednego z boków, zwłaszcza gdy wielokąt ma więcej niż cztery boki albo gdy jeden bok jest zaznaczony na rysunku bez opisu. Drugi częsty kłopot dotyczy brakującego boku: dziecko dzieli obwód przez liczbę boków zamiast odjąć od obwodu sumę boków znanych. Taki wynik nie pasuje do treści zadania, a dziecko często nie sprawdza go, czy jest sensowny.

W gotowych materiałach ten temat występuje w kilku wariantach:

  • Obwód prostokąta krok po kroku – dodawanie boków w zapisie pośrednim.
  • Obwód wielokąta i Obwód wielokąta: wybierz wynik – sumowanie boków i wybór poprawnej odpowiedzi.
  • Obwód wielokąta: z treścią (płot) – obwód w zadaniu o ogrodzeniu.
  • Brakujący bok z obwodu oraz Brakujący bok z obwodu: wybierz bok – wyznaczanie nieznanego boku.
  • Obwód prostokąta: dane zbędne – rozpoznawanie informacji, których nie trzeba użyć.
  • Obwody prostokąta i kwadratu: porównaj oraz Obwód wielokąta foremnego: oblicz bok – porównywanie figur i boki równej długości.

MAT.IV-VI.4.15: oblicza obwód wielokąta o podanych długościach boków

Typy zadań: Obwód wielokąta · Bok prostokąta z obwodu: pytanie odwrotne · Brakujący bok z obwodu · Brakujący bok z obwodu: wybierz bok · Obwody prostokąta i kwadratu: porównaj · Obwód prostokąta krok po kroku · Obwód prostokąta: dane zbędne · Obwód wielokąta foremnego: oblicz bok · Obwód wielokąta: wybierz wynik · Obwód wielokąta: z treścią

Dane

Odczyt i porównywanie danych z diagramów i tabel

Dziecko uczy się odczytywać informacje z diagramów słupkowych i obrazkowych, porównywać wartości oraz liczyć sumy i średnie na ich podstawie.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko odczytuje dane z tabel i diagramów oraz porównuje je ze sobą. Podstawa programowa dla klas IV–VI mówi, że uczeń interpretuje dane z tabel, diagramów i wykresów, porównuje ceny, koszty i wydatki oraz oblicza ich średnią. Dokument nie podaje dla samej klasy 4 osobnego zakresu liczb, dlatego poniżej opisujemy to, co pokazują gotowe zadania tej klasy.

Częsty błąd polega na tym, że dziecko odczytuje wartość słupka bez uwzględnienia skali, na przykład gdy jeden obrazek na diagramie oznacza kilka sztuk. Przy pytaniu „o ile więcej” łatwo też porównać złe słupki albo policzyć dodawanie zamiast odejmowania. Przy średniej z czterech słupków warto sprawdzić, czy dziecko dzieli przez właściwą liczbę.

W praktyce zadanie polega na przeczytaniu diagramu i odpowiedzi na pytanie. Szablony tej klasy obejmują:

  • porównanie słupków oraz ocenę zdań typu „o ile więcej” (prawda czy fałsz) i wskazanie błędu w takim porównaniu,
  • odczyt sumy słupków i wybór właściwego wyniku,
  • średnią z czterech słupków lub z wykresu kropkowego,
  • udział słupka w całości wyrażony w procentach,
  • diagram obrazkowy ze skalą, w którym trzeba najpierw przeliczyć obrazki na liczby.

MAT.IV-VI.5.1: interpretuje dane przedstawione w tekście oraz za pomocą tabel, diagramów i wykresów, w tym wykresów wykonanych za pomocą linii ciągłej, w szczególności porównuje ceny, koszty i wydatki przedstawione w tabelach, na wykresach lub paragonach – moduł ekonomiczno-finansowy
MAT.IV-VI.5.2: przeprowadza proste badania statystyczne: zbiera dane, zapisuje je w uporządkowanej formie i przedstawia wnioski wynikające z zebranych informacji
MAT.IV-VI.5.4: interpretuje dane dotyczące wydatków, oblicza ich średnią wartość oraz formułuje wnioski dotyczące opłacalności różnych rozwiązań – moduł ekonomiczno-finansowy.

Typy zadań: Diagram słupkowy – o ile więcej: znajdź błąd · Diagram słupkowy: o ile więcej — prawda czy fałsz · Diagram słupkowy: porównaj słupki · Odczyt z diagramu: wybierz sumę słupków · Diagram obrazkowy ze skalą: o ile więcej (kl. 7–8) · Udział słupka w całości w procentach (kl. 7–8) · Średnia czterech słupków diagramu (kl. 7–8) · Średnia czterech słupków diagramu: wybierz wynik (kl. 7–8) · Średnia z wykresu kropkowego (kl. 7–8)

Pozostałe typy zadań

Pozostałe typy zadań

typów zadań: 65Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typy zadań: Wstaw znak między sumą a liczbą · Równość dwóch stron: ile dołożyć · Rozkład liczby do 10 (kl. 1) · Rozkład liczby do 10: prawda czy fałsz (kl. 1) · Rozkład liczby do 10: wybierz wynik (kl. 1) · Równanie z okienkiem: wybierz brakującą liczbę (kl. 3) · Wisienka: brakująca część (kl. 1–2) · Równanie z okienkiem (brakujący składnik) (kl. 3) · Okienko w odejmowaniu: od jakiej liczby odjęto? (kl. 2–3) · Równanie z okienkiem: brakujący pierwszy składnik (kl. 2–3) · Równanie z okienkiem: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Waga w równowadze: ile waży zakryty klocek (kl. 2–3) · Równanie z okienkiem: suma trzech liczb (kl. 3) · Równanie z okienkiem: uzupełnij dwa okienka (kl. 2–3) · Tabela: ile razem według zestawienia? · Tabelka kreskowa – najwięcej minus najmniej: znajdź błąd · Tabelka kreskowa: cztery wiersze razem · Tabelka kreskowa: cztery wiersze razem: wybierz wynik · Tabelka kreskowa: najwięcej minus najmniej · Tabelka kreskowa: najwięcej minus najmniej: prawda czy fałsz · Brakujący wiersz zestawienia przy znanej sumie · Diagram obrazkowy: jeden rysunek oznacza kilka · Razem z zestawienia: prawda czy fałsz · Razem z zestawienia: wybierz poprawną odpowiedź · Tabelka kreskowa – dwa wiersze razem: znajdź błąd (kl. 1–2) · Tabelka kreskowa – ile razem: znajdź błąd (kl. 1–3) · Tabelka kreskowa: dwa wiersze razem (kl. 1–2) · Tabelka kreskowa: dwa wiersze razem: prawda czy fałsz (kl. 1–2) · Tabelka kreskowa: ile razem (kl. 1–3) · Tabelka kreskowa: ile razem: prawda czy fałsz (kl. 1–3) · Tabelka kreskowa: najdłuższy wiersz (kl. 1–2) · Tabelka kreskowa: najdłuższy wiersz: wybierz wynik (kl. 1–2) · Tabelka kreskowa: o ile więcej (kl. 1–3) · Tabelka kreskowa: o ile więcej: wybierz wynik (kl. 1–3) · Tabelka kreskowa: odczytaj wiersz (kl. 1–3) · Tabelka kreskowa: policz kreski (zerówka – kl. 1) · Tabelka kreskowa: ile kresek dorysować (kl. 1–2) · Tabelka kreskowa: zakryty wiersz (kl. 2–3) · Tabelka kreskowa: zakryty wiersz: wybierz wynik (kl. 2–3) · Diagram słupkowy: o ile więcej · Tabela: która kategoria ma najwięcej? · Tabela: o ile więcej według zestawienia? · Różnica dwóch wierszy: prawda czy fałsz · Różnica dwóch wierszy: wybierz poprawną odpowiedź · Tabela: ile grup przekracza podaną liczbę? · Tabela: o ile różni się największa od najmniejszej? · Jednostki pojemności: prawda czy fałsz · Jednostki pojemności: znajdź błąd · Jednostki pojemności: porównaj · Pojemność na mniejszą jednostkę: wybierz wynik · Zamień na mniejszą jednostkę pojemności · Zamień na większą jednostkę pojemności · Miara w większej jednostce: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Miara w większej jednostce: wybierz zapis (kl. 5–6) · Miara w większej jednostce: znajdź błąd (kl. 5–6) · Zapisz długość ułamkiem dziesiętnym (kl. 5–6) · Rzeczywista długość ze skali krok po kroku (kl. 5–6) · Skala liczbowa i mianowana: prawda czy fałsz (kl. 6–7) · Skala liczbowa i mianowana: znajdź błąd (kl. 6–7) · Skala mapy: wybierz odległość w kilometrach (kl. 6–7) · Skala planu: dane zbędne (kl. 5–6) · Odległość na mapie i w terenie (kl. 5–6) · Skala mapy: odległość na mapie w centymetrach (kl. 6–7) · Skala mapy: odległość w kilometrach (kl. 6–7) · Skala mapy: wyznacz skalę (kl. 6–7) · Skala: z liczbowej na mianowaną (kl. 6–7) · Skala planu: rzeczywiste pole obszaru (kl. 7–8) · Plan budowli: ile sześcianów · Budowla z sześcianów: ile sześcianów · Objętość z sześcianów jednostkowych (kl. 5) · Objętość prostopadłościanu (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu krok po kroku (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: dane zbędne (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: znajdź błąd (kl. 5–6) · Objętość sześcianu (kl. 5–6) · Wysokość prostopadłościanu z objętości: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Budowla z sześcianów: ile dołożyć do prostopadłościanu (kl. 5–6) · Objętość bryły z dwóch prostopadłościanów (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: brakująca krawędź (kl. 5–6) · Objętość prostopadłościanu: porównaj dwa pudełka (kl. 5–6) · Plan budowli: widok z boku (kl. 5–6) · Plan budowli: widok z przodu (kl. 5–6) · Prostopadłościan: dobierz wartości (kl. 5–8) · Prostopadłościan: dokończ zdanie (kl. 5–8) · Prostopadłościan: oceń dwa zdania (kl. 5–8) · Objętość prostopadłościanu: z treścią (kl. 5–6) · Objętość: krawędzie k razy dłuższe (kl. 5–7) · Pola powierzchni dwóch prostopadłościanów: porównaj (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu krok po kroku (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu: dane zbędne (kl. 5–6) · Pole powierzchni sześcianu (kl. 5–6) · Pole powierzchni sześcianu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Siatka prostopadłościanu: pole powierzchni (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu: wybierz wynik (kl. 5–6) · Pole powierzchni prostopadłościanu: z treścią (kl. 5–6) · Równanie a · x = b · Równanie a · x = b: czy liczba jest rozwiązaniem? · Równanie a · x = b: znajdź błąd · Równanie x + a = b · Równanie x : a = b · Równanie x − a = b · Równanie x − a = b: wybierz rozwiązanie · Równanie x + a = b: zmiana po obu stronach · Wartość wyrażenia z literą · Wartość wyrażenia z literą: prawda czy fałsz · Wartość wyrażenia z literą: wybierz wynik · Wartość wyrażenia z literą: znajdź błąd · Wartość wzoru dla podanych liczb · Wyrażenia: ile razy większe, bez liczenia (kl. 5–6) · Wartość wyrażenia z literą: porównaj dwa wyrażenia (kl. 5–6) · Rodzaj trójkąta ze względu na boki · Rodzaj trójkąta ze względu na kąty · Rodzaje trójkątów: prawda czy fałsz · Rodzaje trójkątów: zawieranie nazw · Promień i średnica: prawda czy fałsz · Promień i średnica: znajdź błąd · Promień ze średnicy · Promień ze średnicy: wybierz wynik · Średnica z promienia · Równoległe czy prostopadłe? · Odległość prostych: prawda czy fałsz (kl. 6–7) · Odległość prostych: znajdź błąd (kl. 6–7) · Proste równoległe: odległość (kl. 6–7) · Proste równoległe: wybierz odległość (kl. 6–7) · Odczytaj kąt z kątomierza · Kątomierz w zadaniu tekstowym: zmierz kąt · Kątomierz: prawda czy fałsz · Kątomierz: wstaw znak · Kątomierz: wybierz miarę kąta · Kątomierz: znajdź błąd · Kątomierz – ile brakuje do 180°: wstaw znak (kl. 5–6) · Kątomierz – ile brakuje do 180°: znajdź błąd (kl. 5–6) · Kątomierz: ile brakuje do 180° (kl. 5–6) · Kątomierz: ile brakuje do 180°: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Kątomierz: ile brakuje do 180°: wybierz wynik (kl. 5–6) · Kątomierz: różnica od kąta prostego (kl. 5–6) · Końce figury: prawda czy fałsz · Końce figury: wstaw znak · Odcinek, półprosta czy prosta? · Odcinki na prostej: wybierz, ile ich jest · Odcinki na prostej: ile ich jest? · Jaka to bryła? · Jaka to bryła? Wybierz nazwę · Krawędzie bryły: prawda czy fałsz · Krawędzie bryły: znajdź błąd · Siatka sześcianu – ściana naprzeciw: znajdź błąd (kl. 5–7) · Siatka sześcianu: czy to siatka? (kl. 5–6) · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw (kl. 5–7) · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw: prawda czy fałsz (kl. 5–7) · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw: wybierz wynik (kl. 5–7) · Siatka sześcianu w zadaniu tekstowym: kostka do gry (kl. 5–7)

Tak wygląda zadanie

Oblicz. Wynik podaj w postaci ułamka nieskracalnego lub liczby mieszanej.

3/15 + 8/15 = □

Odpowiedź: 11/15

Zamień jednostki.

22 m = □ cm

Odpowiedź: 2200 cm

Prostokąt ma pole 32 cm², a jeden jego bok ma długość a. Oblicz drugi bok b.

a = 8 cm, b = □

Odpowiedź: 4 cm

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Ułamek jako część całości

Dziecko uczy się przedstawiać część całości za pomocą ułamka właściwego i odczytywać, co oznaczają licznik i mianownik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko ma umieć przedstawić część danej całości za pomocą ułamka i rozumieć ułamek właściwy jako część całości. Najczęściej oznacza to całość będącą zbiorem przedmiotów, na przykład 12 owoców, z której bierzemy określoną część. Podstawa programowa w tym punkcie nie podaje konkretnego zakresu liczb, więc przy planowaniu ćwiczeń warto kierować się zadaniami, które faktycznie są dostępne w tym obszarze.

Typowy błąd polega na myleniu licznika z liczbą wybranych przedmiotów, a mianownika z liczbą wybieranych przedmiotów zamiast z liczbą równych części, na które dzieli się całość. Dziecko może na przykład uznać, że w ułamku 3/8 zbioru 8 elementów oznacza po prostu „wybieram 3 i 8”, bez zrozumienia, że całość trzeba podzielić na 8 równych części. Pomaga rozmowa o tym, ile jest wszystkich części i ile z nich bierzemy.

W praktyce pracuje się z gotowymi szablonami: Jedna część zbioru: wybierz liczbę, w którym dziecko wskazuje, jaka liczba przedmiotów stanowi wskazaną część; Ułamek zbioru: a/b całości, w którym dziecko odczytuje lub zapisuje ułamek a/b danej całości; oraz Ułamek zbioru: wybierz, ile to przedmiotów, w którym dziecko oblicza liczbę przedmiotów odpowiadającą ułamkowi całego zbioru.

MAT.IV-VI.1.17: przedstawia część danej całości za pomocą ułamka oraz interpretuje ułamek właściwy jako część danej całości

Typy zadań: Ułamek zbioru: wybierz, ile to przedmiotów (kl. 3) · Jedna część zbioru: wybierz liczbę (kl. 3) · Ułamek zbioru: a/b całości (kl. 3)

Połowa i ćwierć całości – ułamki w praktyce

Dziecko uczy się przedstawiać połowę i ćwierć całości jako ułamek, np. 1/2 lub 1/4, i rozumie, że ułamek właściwy to część całości.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym etapie dziecko potrafi pokazać, jaką częścią całości jest połowa (1/2) i ćwierć (1/4) figury lub zbioru, i zapisać tę część za pomocą ułamka właściwego. Zakres liczb i ułamków jest tu omawiany dla całego etapu, więc w klasie 4 warto skupić się na tym, co drukują zadania: najczęściej proste kształty podzielone na równe części oraz zbiory przedmiotów.

Typowy błąd polega na myleniu liczby części z liczbą kawałków zaznaczonych. Dziecko, które zamalowało jedną z czterech równych części, może zapisać 1/4 poprawnie, ale po zamalowaniu dwóch z czterech części często zapisuje 2/2 zamiast 2/4, bo nie zlicza wszystkich części całości. Pomaga wtedy pytanie: ile części jest w całości, a ile z nich wybrano?

W praktyce zadania na ten temat wyglądają tak:

  • Część całości (połowy i ćwierci) – dziecko zapisuje, jaką częścią figury jest zamalowany fragment.
  • Ułamek zbioru: ile to jest część z całości – np. ile z 12 owoców stanowi jedną czwartą.
  • Ułamek zbioru: wybierz, ile to części – dziecko wskazuje, ile części zbioru odpowiada danemu ułamkowi.
  • Ułamek zbioru: ile jest wszystkich? – dziecko odtwarza całość, znając jej część.
  • Wymyśl zbiory do równego podziału – dziecko samo tworzy zbiór, który da się równo podzielić na połowy lub ćwiartki.
  • Część zbioru: popraw błąd oraz Ile części niezamalowanych: prawda czy fałsz – sprawdzanie cudzych odpowiedzi, co dobrze utrwala rozumienie.

MAT.IV-VI.1.17: przedstawia część danej całości za pomocą ułamka oraz interpretuje ułamek właściwy jako część danej całości

Typy zadań: Część całości (połowy i ćwierci) (kl. 3) · Część zbioru: popraw błąd (kl. 3) · Ile części niezamalowanych: prawda czy fałsz (kl. 3) · Ułamek zbioru: ile jest wszystkich? (kl. 3) · Ułamek zbioru: ile to jest część z całości (kl. 3) · Ułamek zbioru: wybierz, ile to części (kl. 3) · Wymyśl zbiory do równego podziału (kl. 3)

Porównywanie ułamków

Dziecko uczy się porównywać ułamki zwykłe i dziesiętne, czyli wskazywać, który z dwóch ułamków jest większy, a który mniejszy.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Ta umiejętność należy do podstawy programowej dla klas 4–6, a jej punkt mówi o porównywaniu ułamków zwykłych i dziesiętnych. W czwartej klasie drukowane zadania w tym obszarze dotyczą przede wszystkim ułamków o tym samym mianowniku, na przykład 2/5 i 4/5. Wtedy dziecko porównuje liczniki: im więcej takich samych części, tym większy ułamek.

Typowy błąd polega na tym, że dziecko patrzy na mianowniki i uznaje, że większy mianownik oznacza większy ułamek, np. że 1/8 jest większy od 1/4, bo 8 jest większe od 4. Dzieje się tak, bo w liczbach naturalnych większa liczba zawsze oznacza większą wartość. W ułamku mianownik mówi, na ile równych części podzielono całość, więc przy większym mianowniku każda część jest mniejsza.

W tym obszarze są gotowe szablony zadań do wydruku:

  • Większy ułamek: wybierz licznik – dziecko wybiera, który licznik daje większy ułamek przy tym samym mianowniku.
  • Ułamki o tym samym mianowniku: porównaj – dziecko zapisuje znak większości lub mniejszości między dwoma ułamkami.
  • Porównanie ułamków o tym samym mianowniku: prawda czy fałsz – dziecko ocenia, czy podane zdanie o porównaniu jest prawdziwe.

MAT.IV-VI.1.26: porównuje ułamki (zwykłe i dziesiętne)

Typy zadań: Porównanie ułamków o tym samym mianowniku: prawda czy fałsz (kl. 3) · Ułamki o tym samym mianowniku: porównaj (kl. 3) · Większy ułamek: wybierz licznik (kl. 3)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się dziecko z matematyki w klasie 4?

W klasie 4 dziecko liczy pisemnie na liczbach wielocyfrowych i stosuje kolejność działań, poznaje ułamki zwykłe (rozszerzanie, skracanie, liczby mieszane, porównywanie, dodawanie o jednakowych mianownikach) i pierwsze ułamki dziesiętne. Zamienia jednostki długości i masy, rozpoznaje kąty ostre, proste i rozwarte, oblicza pole prostokąta i obwód wielokąta oraz odczytuje dane z diagramów.

Ważne o podstawie programowej: nowa podstawa (Dz.U. 2026 poz. 378) obejmuje klasę 4 od roku szkolnego 2026/2027 — wchodzi rocznikowo. Podstawa dla klas IV–VI jest blokowa — mówi, co uczeń umie na koniec klasy VI. Przypisanie tematu do klasy to nasza decyzja według typowego rozkładu materiału; w sekcji „Zakres programowy” widzisz cały blok IV–VI z cytatami rozporządzenia.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
MAT.IV-VI.1 · Liczby
MAT.IV-VI.1.1 stosuje dziesiątkowy system zapisu liczb naturalnych, w tym porównuje i zaokrągla liczby naturalne oraz interpretuje je na osi liczbowej Zapis i porównywanie dużych liczb · Zaokrąglanie liczb do setek, tysięcy i dziesiątek tysięcy
MAT.IV-VI.1.2 odczytuje i zapisuje liczby naturalne w systemie rzymskim w zakresie od 1 do 3000 Liczby rzymskie do 3000
MAT.IV-VI.1.3 rozpoznaje liczby podzielne przez 2, 3, 4, 5, 9, 10
MAT.IV-VI.1.4 zna pojęcie liczby pierwszej i rozpoznaje liczbę złożoną, gdy jest ona jednocyfrowa lub dwucyfrowa, a także gdy na istnienie dzielnika wskazuje cecha podzielności
MAT.IV-VI.1.5 rozkłada liczby jedno- lub dwucyfrowe na czynniki pierwsze
MAT.IV-VI.1.6 znajduje wspólne dzielniki i wspólne wielokrotności dwóch liczb jedno- lub dwucyfrowych, w tym największy wspólny dzielnik i najmniejszą wspólną wielokrotność
MAT.IV-VI.1.7 posługuje się dzielnikami i wielokrotnościami liczb w obliczeniach i rozumowaniach
MAT.IV-VI.1.8 określa liczebność zbioru liczb z pewnego niewielkiego zakresu, opisanego za pomocą pewnych warunków
MAT.IV-VI.1.9 dodaje i odejmuje liczby naturalne w pamięci lub z zapisem obliczeń pośrednich Dodawanie i odejmowanie pisemne dużych liczb
MAT.IV-VI.1.10 mnoży i dzieli liczbę naturalną przez liczbę jednocyfrową, dwucyfrową lub trzycyfrową w pamięci lub z zapisem obliczeń pośrednich Mnożenie pisemne przez liczbę jednocyfrową · Mnożenie pisemne liczb wielocyfrowych · Dzielenie pisemne przez liczbę jednocyfrową
MAT.IV-VI.1.11 interpretuje dzielenie liczb naturalnych jako podział oraz jako mieszczenie Dzielenie pisemne przez liczbę jednocyfrową
MAT.IV-VI.1.12 wykonuje działania na liczbach naturalnych, stosując wygodne dla siebie strategie ułatwiające obliczenia, w tym własności przemienności i łączności dodawania i mnożenia oraz rozdzielność mnożenia i dzielenia względem dodawania i odejmowania Sprytne dodawanie i mnożenie liczb
MAT.IV-VI.1.13 wykonuje dzielenie z resztą liczb naturalnych i korzysta z własności reszt Dzielenie pisemne przez liczbę jednocyfrową
MAT.IV-VI.1.14 porównuje różnicowo i ilorazowo liczby naturalne Porównywanie liczb na dwa sposoby
MAT.IV-VI.1.15 oblicza potęgi liczb naturalnych o wykładnikach całkowitych dodatnich, wśród liczb dwucyfrowych rozpoznaje liczby będące kwadratami i sześcianami liczb całkowitych Kwadraty i sześciany liczb – co dziecko potrafi
MAT.IV-VI.1.16 posługuje się liczbami całkowitymi także w sytuacjach wynikających z życia codziennego, porównuje liczby całkowite i wykonuje na nich proste rachunki pamięciowe, interpretuje liczby całkowite na osi liczbowej oraz oblicza odległość dwóch liczb całkowitych na osi liczbowej
MAT.IV-VI.1.17 przedstawia część danej całości za pomocą ułamka oraz interpretuje ułamek właściwy jako część danej całości Ułamek jako część całości · Połowa i ćwierć całości – ułamki w praktyce
MAT.IV-VI.1.18 interpretuje ułamek jako iloraz liczb naturalnych
MAT.IV-VI.1.19 skraca i rozszerza ułamki zwykłe, sprowadza ułamki do wspólnego mianownika Rozszerzanie ułamków: mnożymy licznik i mianownik · Skracanie ułamków – jak uprościć ułamek
MAT.IV-VI.1.20 przedstawia ułamek niewłaściwy w postaci liczby mieszanej, a liczbę mieszaną w postaci ułamka niewłaściwego Ile całości? Ułamki niewłaściwe i liczby mieszane
MAT.IV-VI.1.21 zaznacza ułamki zwykłe i dziesiętne na osi liczbowej oraz odczytuje ułamki zwykłe i dziesiętne zaznaczone na osi liczbowej Ułamki na osi liczbowej: zaznaczanie i odczyt · Ułamki dziesiętne na osi liczbowej
MAT.IV-VI.1.22 zapisuje ułamki dziesiętne skończone w postaci ułamków zwykłych Zamiana ułamka dziesiętnego na ułamek zwykły · Ułamki dziesiętne: zapis i odczyt cyfr
MAT.IV-VI.1.23 zamienia ułamki zwykłe o mianownikach będących dzielnikami liczb 10, 100, 1000 itd. na ułamki dziesiętne Zamiana ułamka zwykłego na dziesiętny
MAT.IV-VI.1.24 zapisuje ułamki zwykłe, których mianowniki nie są dzielnikami liczb 10, 100, 1000 itd., w postaci rozwinięcia dziesiętnego nieskończonego w przypadkach niewymagających skomplikowanych rachunków
MAT.IV-VI.1.25 zaokrągla ułamki dziesiętne
MAT.IV-VI.1.26 porównuje ułamki (zwykłe i dziesiętne) Porównywanie ułamków · Porównywanie ułamków dziesiętnych – co umie dziecko
MAT.IV-VI.1.27 dodaje, odejmuje, mnoży i dzieli ułamki zwykłe o mianownikach jedno- i dwucyfrowych Dodawanie i odejmowanie ułamków o tym samym mianowniku
MAT.IV-VI.1.28 wykonuje obliczenia na ułamkach dziesiętnych w pamięci lub z zapisem obliczeń pośrednich w zakresie:
MAT.IV-VI.1.28.a dodaje, odejmuje i mnoży ułamki dziesiętne w przypadkach, gdy ułamki mają co najwyżej trzy cyfry po przecinku Dodawanie i odejmowanie ułamków dziesiętnych
MAT.IV-VI.1.28.b dzieli ułamki dziesiętne w przypadkach dających się sprowadzić do dzielenia przez liczbę naturalną co najwyżej trzycyfrową
MAT.IV-VI.1.29 oblicza potęgi o wykładnikach całkowitych dodatnich ułamków zwykłych i dziesiętnych, także za pomocą kalkulatora Kwadraty i sześciany liczb – co dziecko potrafi
MAT.IV-VI.1.30 porównuje różnicowo ułamki Dodawanie i odejmowanie ułamków o tym samym mianowniku
MAT.IV-VI.1.31 oblicza ułamek danej wielkości
MAT.IV-VI.1.32 wykonuje nieskomplikowane rachunki, w których występują liczby wymierne
MAT.IV-VI.1.33 interpretuje 100 % danej wielkości jako całość, 50 % – jako połowę, 25 % – jako jedną czwartą, 10 % – jako jedną dziesiątą, 1 % – jako jedną setną część tej wielkości
MAT.IV-VI.1.34 oblicza procent danej wielkości w przypadkach osadzonych w kontekście praktycznym
MAT.IV-VI.1.35 oblicza cenę jednostkową i koszt zakupu kilku sztuk towaru, porównuje opłacalność różnych opcji zakupu (np. rabat, promocja, zakup w pakiecie) – moduł ekonomiczno-finansowy Pieniądze w zadaniu: budżet i opłacalność
MAT.IV-VI.1.36 stosuje reguły dotyczące kolejności wykonywania działań Kolejność działań z nawiasami
MAT.IV-VI.1.37 szacuje wyniki działań Szacowanie wyników działań: zaokrąglanie do setek
MAT.IV-VI.1.38 używa kalkulatora w zadaniach, w których obliczenia są złożone, a ich wykonywanie nie jest głównym celem zadania, na przykład w problemach opartych na rzeczywistych danych.
MAT.IV-VI.2 · Miary
MAT.IV-VI.2.1 mierzy odcinki z dokładnością do 1 mm i szacuje ich długości w sytuacjach praktycznych
MAT.IV-VI.2.2 posługuje się jednostkami długości: milimetr, centymetr, decymetr, metr i kilometr, w sytuacjach praktycznych przelicza te jednostki z jednej na drugą Zamiana jednostek długości: mm, cm, dm, m, km
MAT.IV-VI.2.3 mierzy kąty mniejsze niż 180° z dokładnością do jednego stopnia oraz rysuje dowolne kąty, gdy ich miara jest podana w pełnych stopniach Rodzaje kątów i obroty wskazówki
MAT.IV-VI.2.4 stosuje jednostki pola: mm2, cm2, dm2, m2, km2, ar, hektar
MAT.IV-VI.2.5 stosuje jednostki objętości i pojemności: cm3, dm3, m3, mililitr, litr
MAT.IV-VI.2.6 przelicza jednostki pola i jednostki objętości w kontekstach praktycznych
MAT.IV-VI.2.7 stosuje, w tym przelicza, jednostki masy w kontekstach praktycznych: gram, dekagram, kilogram, tona Zamiana jednostek masy na mniejsze
MAT.IV-VI.2.8 wykonuje proste obliczenia kalendarzowe w dniach, tygodniach, miesiącach i latach Obliczenia kalendarzowe: ile to dni?
MAT.IV-VI.2.9 wykonuje proste obliczenia zegarowe w godzinach, minutach i sekundach Obliczenia zegarowe: godziny, minuty, sekundy
MAT.IV-VI.2.10 zamienia wyrażenia dwumianowane na ułamki dziesiętne, a ułamki dziesiętne na wyrażenia dwumianowane
MAT.IV-VI.2.11 oblicza rzeczywistą długość odcinka, gdy dana jest jego długość w skali, oraz oblicza długość odcinka w skali, gdy dana jest jego rzeczywista długość
MAT.IV-VI.2.12 w kontekście praktycznym oblicza: drogę przy danej prędkości i czasie, prędkość przy danej drodze i czasie, czas przy danej drodze i prędkości oraz stosuje jednostki prędkości km/h oraz m/s
MAT.IV-VI.2.13 wykonuje obliczenia pieniężne związane z codziennymi wydatkami, budżetem, oszczędzaniem, wymianą walut i porównywaniem cen, interpretuje dokumenty z jednostkami miar i cenami – moduł ekonomiczno-finansowy Pieniądze w zadaniu: budżet i opłacalność
MAT.IV-VI.2.14 stosuje proste aplikacje i narzędzia cyfrowe do rozwiązywania problemów związanych z pomiarami i przeliczaniem jednostek.
MAT.IV-VI.3 · Algebra
MAT.IV-VI.3.1 opisuje wielkości oraz zależności między wielkościami za pomocą wyrażeń algebraicznych na podstawie informacji osadzonych w kontekście praktycznym
MAT.IV-VI.3.2 oblicza wartości prostych wyrażeń algebraicznych w sytuacjach niewymagających skomplikowanych rachunków oraz porównuje, analizuje i interpretuje otrzymane wyniki
MAT.IV-VI.3.3 korzysta z nieskomplikowanych wzorów, w których występują oznaczenia literowe
MAT.IV-VI.3.4 układa równania na podstawie informacji podanych w zadaniu
MAT.IV-VI.3.5 rozwiązuje proste równania pierwszego stopnia z jedną niewiadomą występującą po jednej stronie równania.
MAT.IV-VI.4 · Figury
MAT.IV-VI.4.1 rozpoznaje i nazywa figury: punkt, prosta, półprosta, odcinek
MAT.IV-VI.4.2 rozpoznaje, nazywa i rysuje kąty, rozróżnia kąt ostry, prosty, rozwarty, półpełny, pełny, wklęsły i wypukły, wskazuje wierzchołek i ramiona kąta Rodzaje kątów i obroty wskazówki
MAT.IV-VI.4.3 rozpoznaje oraz rysuje proste i odcinki prostopadłe i równoległe, także na kartce w kratkę
MAT.IV-VI.4.4 rozpoznaje kąty przyległe, wierzchołkowe, odpowiadające i naprzemianległe oraz stosuje ich własności
MAT.IV-VI.4.5 rozpoznaje, nazywa i rysuje wielokąty, wskazuje ich wierzchołki i kąty wewnętrzne, boki, przekątne
MAT.IV-VI.4.6 rozpoznaje, nazywa i rysuje koło i okrąg, wskazuje ich środek, promień, średnicę, cięciwę, rysuje cięciwę koła i okręgu, a także (przy danym środku) promień i średnicę
MAT.IV-VI.4.7 rozpoznaje, nazywa, rysuje trójkąt ostrokątny, prostokątny i rozwartokątny oraz różnoboczny, równoramienny i równoboczny
MAT.IV-VI.4.8 stosuje twierdzenia o sumie miar kątów w trójkącie i sumie miar kątów w czworokącie
MAT.IV-VI.4.9 wskazuje ramiona trójkąta równoramiennego, korzysta z równości kątów przy podstawie trójkąta równoramiennego oraz z równości jego ramion
MAT.IV-VI.4.10 konstruuje trójkąt o podanych bokach, ustala możliwość zbudowania trójkąta o danych długościach boków
MAT.IV-VI.4.11 rozpoznaje, nazywa, rysuje kwadrat, prostokąt, romb, równoległobok, trapez, w tym trapez równoramienny i prostokątny, oraz stosuje ich własności
MAT.IV-VI.4.12 rozpoznaje i rysuje figury osiowosymetryczne, wskazuje i rysuje ich osie symetrii
MAT.IV-VI.4.13 rozpoznaje i rysuje wysokości w trójkącie, równoległoboku, trapezie
MAT.IV-VI.4.14 oblicza pole trójkąta, kwadratu, prostokąta, rombu, równoległoboku, trapezu oraz pola figur, które można z nich zbudować Pole prostokąta i brakujący bok
MAT.IV-VI.4.15 oblicza obwód wielokąta o podanych długościach boków Obwód wielokąta i brakujący bok
MAT.IV-VI.4.16 zaznacza w układzie współrzędnych punkty o podanych współrzędnych całkowitych oraz odczytuje współrzędne zaznaczonych punktów kratowych
MAT.IV-VI.4.17 oblicza odległość między punktami w układzie współrzędnych, których pierwsze lub drugie współrzędne są takie same
MAT.IV-VI.4.18 rozpoznaje ostrosłup, graniastosłup, w tym prostopadłościan i sześcian, rozpoznaje walec, stożek i kulę
MAT.IV-VI.4.19 wskazuje wierzchołki, krawędzie, ściany boczne i podstawy graniastosłupów i ostrosłupów
MAT.IV-VI.4.20 rozpoznaje i rysuje siatkę graniastosłupa prostego, w tym sześcianu, ostrosłupa prawidłowego czworokątnego lub trójkątnego, wykonuje model graniastosłupa prostego i ostrosłupa z podanej lub samodzielnie stworzonej siatki
MAT.IV-VI.4.21 oblicza pole powierzchni prostopadłościanu
MAT.IV-VI.4.22 oblicza objętość prostopadłościanu o podanych długościach jego krawędzi i objętość bryły zbudowanej z kilku prostopadłościanów.
MAT.IV-VI.5 · Dane
MAT.IV-VI.5.1 interpretuje dane przedstawione w tekście oraz za pomocą tabel, diagramów i wykresów, w tym wykresów wykonanych za pomocą linii ciągłej, w szczególności porównuje ceny, koszty i wydatki przedstawione w tabelach, na wykresach lub paragonach – moduł ekonomiczno-finansowy Odczyt i porównywanie danych z diagramów i tabel
MAT.IV-VI.5.2 przeprowadza proste badania statystyczne: zbiera dane, zapisuje je w uporządkowanej formie i przedstawia wnioski wynikające z zebranych informacji Odczyt i porównywanie danych z diagramów i tabel
MAT.IV-VI.5.3 oblicza średnią arytmetyczną przy opisie zjawisk z życia codziennego
MAT.IV-VI.5.4 interpretuje dane dotyczące wydatków, oblicza ich średnią wartość oraz formułuje wnioski dotyczące opłacalności różnych rozwiązań – moduł ekonomiczno-finansowy. Odczyt i porównywanie danych z diagramów i tabel
MAT.IV-VI.6 · Myślenie matematyczne
MAT.IV-VI.6.1 stosuje ogólne metody rozwiązywania problemów matematycznych, w tym:
MAT.IV-VI.6.1.a zapisuje związki między danymi w zadaniu (np. za pomocą rysunku, diagramu lub innego skrótowego sposobu przedstawiania danych)
MAT.IV-VI.6.1.b tworzy strategię rozwiązania problemu przez dzielenie rozwiązania na etapy
MAT.IV-VI.6.1.c ocenia sensowność rozwiązania (np. przez szacowanie, sprawdzanie wszystkich warunków zadania, ocenianie rzędu wielkości otrzymanego wyniku)
MAT.IV-VI.6.2 wyjaśnia swój sposób myślenia przy rozwiązywaniu problemu matematycznego, w tym:
MAT.IV-VI.6.2.a opowiada o swoim sposobie rozwiązania zadania
MAT.IV-VI.6.2.b podaje argumenty uzasadniające kolejne kroki rozwiązania
MAT.IV-VI.6.3 prowadzi rozumowania matematyczne, w tym:
MAT.IV-VI.6.3.a podaje przykłady obiektów matematycznych spełniających dane warunki oraz obiektów ich niespełniających
MAT.IV-VI.6.3.b stosuje metodę prób i poprawek
MAT.IV-VI.6.3.c rozważa wszystkie przypadki
MAT.IV-VI.6.3.d używa rozumowania proporcjonalnego, także jako metody ułatwiającej mnożenie i dzielenie.
MAT.IV-VI.WO.1 · Korzystanie z narzędzi matematycznych – rozumienie i używanie pojęć oraz własności matematycznych także w nowej sytuacji, dostrzeganie związków między własnościami oraz różnic i podobieństw między obiektami matematycznymi.
MAT.IV-VI.WO.2 · Wykonywanie obliczeń w pamięci lub z zastosowaniem różnych form zapisu; stosowanie w obliczeniach nie tylko wyuczonych procedur, ale także własnych strategii obliczeń; analizowanie błędów i rozumienie przyczyn ich powstania.
MAT.IV-VI.WO.3 · Odczytywanie i krytyczne interpretowanie podanych informacji oraz przetwarzanie formy ich prezentacji w celu ułatwienia interpretacji danych.
MAT.IV-VI.WO.4 · Dostrzeganie matematyki w zagadnieniach z różnych dziedzin i budowanie przekonania o własnej skuteczności w stosowaniu metod matematycznych, formułowanie opisu matematycznego prostych sytuacji, w szczególności w życiu codziennym.
MAT.IV-VI.WO.5 · Rozwiązywanie problemów matematycznych samodzielnie i we współpracy z innymi, poszukiwanie rozwiązań wykraczających poza zwykłe zastosowania znanych schematów.
MAT.IV-VI.WO.6 · Kształtowanie potrzeby uzasadniania faktów matematycznych, formułowanie zrozumiałych argumentów uzasadniających poprawność prostych rozumowań, weryfikowanie argumentów podawanych przez innych.

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.