| Liczby |
| Wykonywać dodawania, odejmowania, mnożenia, dzielenia, porządkowanie i porównywanie liczb naturalnych, całkowitych i wymiernych w postaci ułamków i liczb dziesiętnych, gdy to możliwe w pamięci lub przy użyciu zwykłych algorytmów pisemnych, kalkulatorów i specjalistycznego oprogramowania, oceniając, które narzędzie może być najbardziej odpowiednie. |
Porównywanie i porządkowanie liczb całkowitych · Dodawanie i odejmowanie liczb całkowitych · Sprowadzanie ułamków do wspólnego mianownika · Porównywanie ułamków o różnych mianownikach · Dodawanie i odejmowanie ułamków o różnych mianownikach · Mnożenie ułamków w pierwszej klasie gimnazjum · Dzielenie ułamków przez ułamki · Mnożenie liczb dziesiętnych · Dzielenie liczb dziesiętnych |
| Posługiwać się różnymi systemami liczenia. |
Liczby rzymskie do 3000 |
| Podawać szacunki miar wielkości i wyników działań, uzasadniając dokonane szacunki. Przedstawiać na osi liczbowej liczby naturalne, całkowite i wymierne (w postaci ułamków i liczb dziesiętnych). Używać skal z podziałką również w znaczących kontekstach dla nauk przyrodniczych i techniki do dokonywania pomiarów wielkości, szacować pomiary. |
Szacowanie wyniku obliczenia · Liczby całkowite i ich liczby przeciwne na osi liczbowej · Odczytywanie ułamków na osi liczbowej · Dziesiętne na osi liczbowej: gdzie jest liczba |
| Stosować pojęcie stosunku liczb lub wielkości i wyrażać go zarówno w postaci dziesiętnej, jak i za pomocą ułamka. Dostrzegać niezmienniczość stosunków liczb lub wielkości. Stosować ułamki równoważne i liczby dziesiętne do oznaczania tej samej liczby wymiernej na różne sposoby, wyjaśniając zalety i wady stosowania różnych reprezentacji. |
Napisz raport w uproszczonej formie · Upraszczanie ułamków · Zapisywanie liczby dziesiętnej w postaci ułamka · Zamiana ułamka na liczbę dziesiętną · Od ułamka do ułamka dziesiętnego okresowego |
| Obliczać procenty, stosując różne strategie, oraz interpretować zmianę procentową danej wielkości jako mnożenie przez liczbę wymierną. Wyznaczać wielokrotności i dzielniki liczby naturalnej oraz wspólne wielokrotności i wspólne dzielniki kilku liczb, w szczególności obliczać najmniejszą wspólną wielokrotność i największy wspólny dzielnik. |
Obliczanie procentu liczby · Największy wspólny dzielnik: największy dzielnik · Najmniejsza wspólna wielokrotność (NWW) |
| Używać ułamków, procentów i stosunków do opisywania sytuacji codziennych. |
Obliczanie ułamka danej liczby · Obliczanie procentu liczby · Napisz raport w uproszczonej formie |
| W prostych przypadkach rozkładać liczby naturalne na czynniki pierwsze i znać przydatność takiego rozkładu do różnych celów. Stosować zwyczajowy zapis potęg o wykładniku całkowitym dodatnim oraz własności potęg do upraszczania obliczeń i zapisów. |
Odróżnianie liczb pierwszych od liczb złożonych · Rozkładanie liczb na czynniki pierwsze |
| Rozpoznawać i stosować pierwiastek jako operację odwrotną do potęgowania. Szacować wartości pierwiastków, używając wyłącznie mnożenia. |
|
| Rozumieć, że nie istnieje żaden ułamek ani liczba dziesiętna skończona lub okresowa, której kwadrat jest równy 2 (lub innym liczbom całkowitym, które nie są kwadratami), rozpoznając tym samym istnienie i naturę liczb niewymiernych |
|
| Stosować własność łączności i rozdzielności w celu grupowania i upraszczania działań oraz wyrażeń liczbowych, zarówno pisemnie, jak i w pamięci. Przedstawiać za pomocą wyrażenia liczbowego ciąg działań, który prowadzi do rozwiązania zadania. |
Obliczanie w sprytny sposób za pomocą właściwości |
| Wykonywać proste obliczenia na wyrażeniach arytmetycznych z liczbami naturalnymi, całkowitymi i wymiernymi (w postaci ułamków i liczb dziesiętnych), uwzględniając umowność stosowania nawiasów oraz kolejność wykonywania działań. Wyrażać wyniki pomiarów, używając także potęg liczby 10 i cyfr znaczących. |
Kolejność wykonywania działań z nawiasami |
| Przestrzeń i kształty |
| Budowanie figur płaskich i przestrzennych oraz rysunków geometrycznych z właściwym wykorzystaniem i dokładnością odpowiednich narzędzi (papier, sznurek, sznurki, linijka, ekierka, cyrkiel, kątomierz, oprogramowanie, ...). |
Konstrukcje za pomocą linijki i cyrkla w pierwszej klasie gimnazjum |
| Odtwarzać przedmioty, figury płaskie i przestrzenne oraz rysunki geometryczne na podstawie opisu sporządzonego przez innych, również za pomocą oprogramowania, i przekazywać konstrukcję innym, tak aby mogli je odtworzyć. |
Konstrukcje za pomocą linijki i cyrkla w pierwszej klasie gimnazjum |
| Przedstawiać punkty, odcinki i figury w układzie współrzędnych. Wizualizować obiekty trójwymiarowe na podstawie reprezentacji dwuwymiarowych i odwrotnie. Rozpoznawać podobne figury płaskie w różnych kontekstach i odwzorowywać w skali daną figurę. |
Czytanie i rysowanie punktów na płaszczyźnie kartezjańskiej · Odległość między punktami na płaszczyźnie kartezjańskiej · Rozwinięcie sześcianu: ściany przeciwległe · Obliczanie odległości rzeczywistych i na mapie za pomocą skali |
| Opisywać i klasyfikować główne figury płaskie (trójkąty, czworokąty, wielokąty foremne, koło), figury prostsze lub bardziej złożone. Rozpoznawać, opisywać i wykorzystywać główne przekształcenia geometryczne (izometrie, podobieństwa) oraz ich niezmienniki. |
Klasyfikacja trójkątów: według boków i według kątów · Rozpoznawanie czworokątów na podstawie ich własności · Promień i średnica okręgu · Kąty trójkątów i czworokątów |
| Rozpoznawać i konstruować przystające i podobne figury płaskie oraz wykorzystywać przekształcenia izometryczne i podobieństwa do rozwiązywania sytuacji problemowych w kontekstach wewnętrznych i zewnętrznych względem matematyki. Wyznaczać pole figur płaskich (np. trójkątów, czworokątów, koła itd., ale także figur nieregularnych) metodami dokładnymi i przybliżonymi (oszacowanie z niedomiarem i z nadmiarem). |
Pole trójkąta · Pole równoległoboku w pierwszej klasie gimnazjum · Pole trapezu: jak je obliczyć |
| Zastosowywać twierdzenie Pitagorasa w kontekstach geometrycznych i rzeczywistych. |
|
| Wykorzystywać liczbę π do rozwiązywania problemów geometrycznych i rzeczywistych oraz rozpoznawać historyczne znaczenie tej stałej. |
|
| Wyznaczać objętość brył (np. graniastosłupów, ostrosłupów, kuli itd., ale także brył nieregularnych) metodami dokładnymi i przybliżonymi (szacowanie z niedomiarem i z nadmiarem). Rozwiązywać zadania, wykorzystując własności geometryczne figur lub stosując twierdzenia (na przykład twierdzenie Pitagorasa lub twierdzenia Euklidesa). |
Objętość prostopadłościanu · Pole powierzchni prostopadłościanu |
| Relacje i funkcje |
| Rozszerzać i uogólniać ciągi liczbowe i geometryczne, budując reprezentacje w języku symbolicznym wyrażające zidentyfikowane uogólnienie. Przedstawiać relacje i funkcje w różnych językach (liczbowym, symbolicznym, graficznym, słownym) i przechodzić od jednego do drugiego. |
Kontynuowanie ciągu zgodnie z regułą · Porównywanie wyrazów dwóch ciągów |
| Przedstawiać relacje i funkcje za pomocą tabel i wykresów w układzie współrzędnych kartezjańskich na podstawie ich równań (np. y=ax, y=a/x, y=ax², y=2ⁿ), także z danymi pochodzącymi z kontekstów pozamatematycznych, takich jak nauki przyrodnicze, za pomocą narzędzi materialnych lub cyfrowych |
Uzupełnianie tabeli: odkrywanie reguły |
| Znać związek między y=ax, y=a/x a pojęciem proporcjonalności. Rozwiązywać problemy, wykorzystując równania pierwszego stopnia. |
Znajdowanie brakującej liczby w proporcji · Ile kosztuje jeden? Wartość jednostkowa · Znajdowanie brakującej liczby: proste równania · Zapisywanie równania na podstawie zadania |
| Rozumieć i stosować pojęcie algorytmu jako narzędzia rozwiązywania problemów. |
|
| Dane i prawdopodobieństwo |
| Przedstawiać zbiory danych, także z wykorzystaniem oprogramowania. W istotnych sytuacjach porównywać dane w celu podejmowania decyzji, posługując się rozkładami liczebności i częstości względnych. |
Czytanie i porównywanie wykresów oraz tabel |
| Znać, umieć wybierać i stosować wartości średnie (dominantę, medianę, średnią arytmetyczną) odpowiednie do rodzaju i cech dostępnych danych. Oceniać zmienność zbioru danych, wyznaczając na przykład jego rozstęp. |
Średnia arytmetyczna: dodawanie i dzielenie · Mediana: wartość środkowa · Obliczanie rozstępu danych |
| W kontekstach niepewności wyodrębniać zdarzenia elementarne, przypisywać im prawdopodobieństwo; wyznaczać prawdopodobieństwo zdarzeń złożonych, które można rozłożyć na rozłączne zdarzenia elementarne. Rozpoznawać pary zdarzeń przeciwnych, wykluczających się, niezależnych. |
|
| Informatyka |
| Analizować algorytm lub program, aby zrozumieć jego działanie, wykrywać ewentualne błędy i je poprawiać (debugowanie). |
|
| Pisać proste programy ze strukturami sterującymi i warunkami, także z wykorzystaniem zmiennych. Oceniać wynik algorytmu lub programu, śledząc jego kolejne kroki i wartości zmiennych. |
Uzupełnianie tabeli: odkrywanie reguły |