Polski
Program nauczania (Szwajcaria)

Matematyka — klasa 6

Klasa 6 (Szwajcaria) — Czas i zegar, ułamki zwykłe

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Szwajcaria) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w klasie 6 szkoły podstawowej: liczby dziesiętne i ułamki, podzielność, proporcjonalność, współrzędne, prędkość i wykresy. Do każdego tematu są przykładowe zadania do wydrukowania wraz z rozwiązaniami.

Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia arytmetyczne oraz symbole. Czytają i zapisują liczby

Dzielniki i wielokrotności liczb naturalnych

Dziecko uczy się znajdować i liczyć wszystkie dzielniki danej liczby całkowitej oraz rozpoznawać liczby o określonej liczbie dzielników.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W Lehrplan 21 dzieci mają rozumieć i stosować pojęcia dzielnik i wielokrotność. Dzielnik liczby dzieli ją bez reszty, a wielokrotność powstaje, gdy liczbę pomnożymy przez liczbę całkowitą. Jako przykład prawidłowości plan nauczania podaje: liczby kwadratowe mają nieparzystą liczbę dzielników, np. 16 ma dzielniki 1, 2, 4, 8 i 16. Konkretnego zakresu liczbowego dla klasy 6. plan nauczania w tym miejscu nie podaje.

Typowym błędem jest niepełne wypisywanie dzielników. Często brakuje liczby 1 lub samej liczby, ponieważ dziecko szuka tylko oczywistych dzielników. Pomaga działanie systematyczne: po kolei sprawdza się wszystkie liczby, których iloczyn daje liczbę wyjściową, i przerywa się, gdy pary zaczynają się powtarzać.

Na lekcjach dziecko spotyka przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Podaj wszystkie dzielniki liczby
  • Dzielniki: ile ich jest?
  • Dzielniki liczby: wybierz ich liczbę
  • Dzielniki: najmniejsza liczba z k dzielnikami, a także warianty prawda lub fałsz oraz znajdź błąd
  • Dzielniki w kontekście: ile sposobów rzędów o tej samej długości, na przykład ile możliwości podziału 24 dzieci na grupy o równej liczebności

Reguły podzielności dla liczb takich jak 3, 4, 6, 8, 9, 25 czy 50 są w planie nauczania wymienione jako rozszerzenie. Karty pracy do tego tematu koncentrują się przede wszystkim na znajdowaniu i liczeniu dzielników.

MA.1.A.1.g: rozumieją i używają pojęć: ułamek, procent, dzielnik, wielokrotności, licznik, mianownik, szacować, zaokrąglać. używają symboli %, ≈. potrafią czytać i zapisywać liczby dziesiętne oraz ułamki.
MA.1.A.4.h: potrafią rozwiązywać równania z niewiadomymi przez podstawianie lub działania odwrotne. potrafią stosować reguły kolejności działań (mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem) oraz reguły dotyczące nawiasów (np. 4 + 8 - 2 · 3 = 6; (4 + 8 - 2) · 3 = 30; 4 + (8 - 2) · 3 = 22). Rozszerzenie: potrafią stosować cechy podzielności przez 3, 4, 6, 8, 9, 25, 50 oraz wyznaczać dzielniki liczb naturalnych.
MA.1.C.2.g: potrafią na przykładach konkretyzować prawidłowości w zbiorze liczb naturalnych (np. liczby kwadratowe mają nieparzystą liczbę dzielników → 16: 1, 2, 4, 8, 16). potrafią przedstawiać i porównywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10 oraz interpretować ich przedstawienia (np. model kołowy, model prostokątny, oś liczbowa). potrafią opisywać ciągi liczb wymiernych dodatnich (np. ½, ¼, ⅛, ...; 0.7, 0.77, 0.777, ...).

Typy zadań: Dzielniki liczby: wybierz, ile ich jest · Wypisz wszystkie dzielniki liczby · Dzielniki: ile ich jest? · Dzielniki: na ile sposobów ustawić w równych rzędach · Dzielniki: najmniejsza liczba o k dzielnikach · Najmniejsza liczba z k dzielnikami: prawda czy fałsz · Najmniejsza liczba z k dzielnikami: znajdź błąd

Duże liczby: czytanie, pisanie i porównywanie

Dziecko uczy się czytać, zapisywać i porównywać duże liczby całkowite, czyli decydować, która liczba jest większa, a która mniejsza.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania podaje zakres liczbowy do 1 miliona. Ten zakres obowiązuje dla całego etapu, a nie tylko dla klasy 6. W klasie 6 karty pracy z tego działu pokazują przede wszystkim, jak dziecko rozumie duże liczby ze względu na wartość pozycyjną: która cyfra oznacza setki tysięcy, dziesiątki tysięcy, tysiące i tak dalej.

Typowy błąd pojawia się przy zerach w środku liczby. Gdy trzeba zapisać lub odczytać 40'503, dzieci często pomijają zera i wychodzi im 4'53 albo 4'503. Powodem jest to, że zero zajmuje swoje miejsce w zapisie pozycyjnym, mimo że samo nie ma wartości. Przy porównywaniu ten błąd często wychodzi na jaw dopiero wtedy, gdy obok siebie stoją dwie liczby o tej samej liczbie cyfr.

Typowe zadania to Duże liczby: porównywanie, w których dziecko układa liczby według wielkości, oraz Liczba z wartości pozycyjnych (zera w środku), w którym liczba jest składana z wartości poszczególnych pozycji. Kolejne karty, takie jak Rozkład na wartości pozycyjne, Wartość cyfry czy Wartość pozycyjna: wybierz, ile razy większa, ćwiczą to samo spojrzenie na wartość pozycyjną.

MA.1.A.1.f: rozumieją i stosują pojęcia: składnik, suma, różnica, czynnik, iloczyn, iloraz. potrafią czytać i zapisywać liczby naturalne do 1 miliona.
MA.1.A.2.f: potrafią w zakresie liczb do 1 miliona liczyć w przód i w tył od dowolnych liczb, w odpowiednich krokach (np. od 320 000 w krokach po 20 000). potrafią porządkować liczby do 1 miliona (np. określać przybliżone położenie 72 000 na osi liczbowej).
MA.1.B.3.c: mogą wykorzystywać tabelę wartości miejscowych podczas badania struktur arytmetycznych (np. układać żetony w tabeli wartości miejscowych i przesuwać je).

Typy zadań: Liczby wielocyfrowe: porównaj · Rzędy liczby: ile razy większa · Rzędy w liczbie: wybierz, ile razy większa · Rozwinięcie dziesiętne: brakujący składnik (kl. 4–5) · Wartość cyfry: wybierz odpowiedź (kl. 4–5) · Liczba z opisu rzędów (zera w środku) (kl. 4–5)

Czytanie i zapisywanie liczb dziesiętnych

Dziecko uczy się czytać i zapisywać liczby dziesiętne z miejscami dziesiątych, setnych i tysięcznych oraz rozpoznawać wartość pozycyjną każdej cyfry.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania Lehrplan 21 zapisano, że dzieci potrafią czytać i zapisywać liczby dziesiętne oraz ułamki. Punkt planu nie podaje zakresu liczbowego. Zadania z tego działu dla 6. klasy obracają się wokół cyfr aż do miejsca tysięcznych. Dziecko pracuje więc z liczbami takimi jak 0,4, 0,38 albo 0,385 i uczy się, co znaczy każda cyfra.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy dzieci porównują liczby dziesiętne jak liczby całkowite. Wtedy uznają, że 0,38 jest większe od 0,4, bo 38 jest większe od 4. Podobnie 0,5 bywa czytane jako 5 setnych, mimo że cyfra 5 stoi na miejscu dziesiątych. Pomaga tu świadome nazywanie pozycji: dziesiąte, setne, tysięczne.

Na lekcjach dziecko spotyka zadania typu Odczytywanie cyfry setnych, Wartość position cyfry w liczbie dziesiętnej: wartość cyfry, Wartość position cyfry w liczbie dziesiętnej: rozkład, Wartość miejsca w liczbie dziesiętnej: wybierz cyfrę tysięcznych oraz Liczba dziesiętna: wybierz wartość cyfry. Przy rozkładzie dziecko zapisuje liczbę jako sumę wartości jej pozycji, na przykład 0,382 = 0,3 + 0,08 + 0,002.

MA.1.A.1.g: rozumieją i używają pojęć: ułamek, procent, dzielnik, wielokrotności, licznik, mianownik, szacować, zaokrąglać. używają symboli %, ≈. potrafią czytać i zapisywać liczby dziesiętne oraz ułamki.

Typy zadań: Odczytaj cyfrę części setnych · Rzędy po przecinku: rozwinięcie dziesiętne (kl. 4–5) · Rzędy po przecinku: wartość cyfry (kl. 4–5) · Rzędy po przecinku: wybierz cyfrę tysięcznych (kl. 4–5) · Ułamek dziesiętny: wybierz wartość cyfry (kl. 4–5)

Uczennice i uczniowie potrafią elastycznie liczyć, porządkować liczby według wielkości i szacować wyniki

Porównywanie ułamków o różnych mianownikach

Dziecko uczy się porównywać według wielkości dwa ułamki o różnych licznikach i mianownikach, na przykład 2/3 i 3/5.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko powinno potrafić porównywać i przedstawiać ułamki o różnych licznikach i mianownikach. Program nauczania podaje dla tego celu mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8 i 10, a do porządkowania dodatkowo 20, 50 i 100. Te wskazania obowiązują w ciągu kilku lat szkolnych. W zadaniach tego obszaru dla klasy 6 najczęściej pojawiają się następujące typy zadań.

Typowy błąd: dziecko wnioskuje o wielkości ułamka na podstawie wielkości mianownika. Wtedy 1/8 wydaje się większe niż 1/4, ponieważ 8 jest większe od 4. Albo 3/5 wydaje się większe niż 2/3, bo 5 jest większe od 3. Pomija się przy tym, że ułamek składa się razem z licznika i mianownika. Przy tym samym liczniku obowiązuje zasada: im większy mianownik, tym mniejszy ułamek. To błąd myślowy, który można uwidocznić za pomocą przedstawień takich jak model kołowy, model prostokątny lub oś liczbowa.

W zadaniu z tego obszaru zwykle spotyka się następujące formy:

  • Porównywanie ułamków o różnych mianownikach: Który ułamek jest większy, na przykład 2/3 czy 3/5?
  • Porównywanie ułamka z jedną drugą: Czy dany ułamek jest większy czy mniejszy od 1/2, na przykład 3/8?
  • Porównywanie ułamków o tym samym liczniku: Na przykład 3/4 i 3/8.
  • Ułamki równoważne: Znalezienie brakującego licznika, wybranie pasującego rozwiązania albo rozstrzygnięcie, czy równość jest prawdziwa (prawda czy fałsz).

Zadania z ułamkami równoważnymi pomagają przy porównywaniu, ponieważ dzięki nim można sprowadzić ułamki do wspólnego mianownika. Zadanie z jedną drugą pokazuje prostą pomoc w porównywaniu: sprawdza się, czy ułamek jest większy, czy mniejszy od połowy.

MA.1.A.2.g: potrafią liczyć w przód i w tył od dowolnych liczb dziesiętnych, w odpowiednich krokach (np. od 0.725 w krokach po 0.005). potrafią porządkować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100. potrafią porządkować liczby dziesiętne (np. 1.043; 1.43; 1.05; 1.5; 1.403). potrafią szacować wyniki działań podstawowych na liczbach naturalnych (np. 13'567 + 28'902 ≈ 40'000; 592'000 : 195 ≈ 600'000 : 200).
MA.1.C.2.g: potrafią na przykładach konkretyzować prawidłowości w zbiorze liczb naturalnych (np. liczby kwadratowe mają nieparzystą liczbę dzielników → 16: 1, 2, 4, 8, 16). potrafią przedstawiać i porównywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10 oraz interpretować ich przedstawienia (np. model kołowy, model prostokątny, oś liczbowa). potrafią opisywać ciągi liczb wymiernych dodatnich (np. ½, ¼, ⅛, ...; 0.7, 0.77, 0.777, ...).

Typy zadań: Ułamki równe: brakujący licznik · Ułamki równe: prawda czy fałsz · Ułamki równe: wybierz brakujący licznik · Ułamki równe: znajdź błąd · Ułamki o różnych mianownikach: porównaj · Ułamki równoważne: tyle samo z innego podziału · Ułamki o tym samym liczniku: porównaj (kl. 4–5) · Ułamki: porównaj z połową (kl. 4–5)

Porównywanie i porządkowanie liczb dziesiętnych

Dziecko uczy się porównywać liczby dziesiętne z kilkoma miejscami po przecinku i porządkować je według wielkości.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi porównać dwie liczby dziesiętne, powiedzieć, która jest większa lub mniejsza, a także ustawić kilka liczb w kolejności. Przykłady w programie nauczania pokazują liczby z co najwyżej trzema miejscami po przecinku, na przykład 1.043; 1.43; 1.05; 1.5 i 1.403.

Typowym błędem jest uznanie, że liczba z większą liczbą cyfr po przecinku jest większa. Tak więc 1.403 uznaje się za większą niż 1.43, ponieważ 403 jest większe niż 43. Pomocne jest porównywanie cyfra po cyfrze: najpierw jedności, potem dziesiąte, potem setne. Przy 1.43 i 1.403 jedności i dziesiąte są takie same, a przy setnych 1.43 ma cyfrę 3, a 1.403 ma cyfrę 0. Zatem 1.43 jest liczbą większą.

W zadaniach na kartach pracy wyróżnia się to w czterech formach:

  • Porównywanie liczb dziesiętnych: Który znak (<, > lub =) pasuje między dwiema liczbami?
  • Liczby dziesiętne: uporządkuj od najmniejszej: Kilka liczb należy ułożyć od najmniejszej do największej wartości.
  • Porównywanie liczb dziesiętnych: wybierz największą: Z podanego zbioru zaznacza się największą liczbę.
  • Porównywanie liczb dziesiętnych: prawda czy fałsz: Zdanie porównawcze należy ocenić jako prawdziwe lub fałszywe.

MA.1.A.2.g: potrafią liczyć w przód i w tył od dowolnych liczb dziesiętnych, w odpowiednich krokach (np. od 0.725 w krokach po 0.005). potrafią porządkować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100. potrafią porządkować liczby dziesiętne (np. 1.043; 1.43; 1.05; 1.5; 1.403). potrafią szacować wyniki działań podstawowych na liczbach naturalnych (np. 13'567 + 28'902 ≈ 40'000; 592'000 : 195 ≈ 600'000 : 200).

Typy zadań: Porównywanie ułamków dziesiętnych: prawda czy fałsz · Porównywanie ułamków dziesiętnych: wybierz największą · Ułamki dziesiętne: porównaj · Ułamki dziesiętne: uporządkuj od najmniejszego

Szacowanie wyników: zaokrąglanie sum do setek

Dziecko uczy się szacować sumę, zaokrąglając liczby do setek, i dzięki temu sprawdza, czy dokładny wynik jest prawdopodobny.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Szacowanie wynikiem przybliżonym (overschlag) to zgrubne oszacowanie, dzięki któremu wstępnie przewidujemy wynik, a potem go sprawdzamy. W klasie 6 zadania dotyczą przede wszystkim sum liczb całkowitych, które zaokrągla się do setek. Przykład: 2'347 + 5'815 zamienia się na 2'300 + 5'800, czyli około 8'100. Dokładne obliczenie powinno dać wynik bliski tej wartości.

Często zdarza się następujące zjawisko: dzieci po prostu odcinają ostatnie cyfry zamiast zaokrąglać. Z 2'876 robi się wtedy 2'800 zamiast 2'900. Typowe jest też zaokrąglanie tylko jednej z dwóch liczb. Wtedy szacowanie przestaje pasować do dokładnego obliczenia i dziecko nie zauważa błędu.

Przykładowe zadanie wygląda na przykład tak:

  • Szacowanie sumy: Dwie liczby zostają zaokrąglone do setek i dodane.
  • Wybór szacowania: Spośród kilku wartości szacunkowych wybiera się właściwą.
  • Szacowanie: Dziecko decyduje, do jakiego zaokrąglenia sprowadzi liczby.
  • W kontekście: Zadanie z życia codziennego, np. zakupy lub liczba odwiedzających, szacowane po zaokrągleniu do setek.

MA.1.A.2.g: potrafią liczyć w przód i w tył od dowolnych liczb dziesiętnych, w odpowiednich krokach (np. od 0.725 w krokach po 0.005). potrafią porządkować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100. potrafią porządkować liczby dziesiętne (np. 1.043; 1.43; 1.05; 1.5; 1.403). potrafią szacować wyniki działań podstawowych na liczbach naturalnych (np. 13'567 + 28'902 ≈ 40'000; 592'000 : 195 ≈ 600'000 : 200).
MA.1.A.2.h: potrafią szacować sumy i różnice z liczbami dziesiętnymi (np. 0.723 - 0.04 ≈ 0.7; 23'268 + 4'785 ≈ 28'000). potrafią w obliczeniach procentowych szacować wyniki (np. 263 z 830 to około 30%; 45% z 13'000 to więcej niż 5'000).
MA.1.A.2.i: Rozszerzenie: umieć szacować iloczyny i ilorazy liczb dziesiętnych (np. 0.382 : 42.8 → 0.4 : 40 = 0.4 : 4 : 10 = 0.01; 32.7 : 0.085 → 30 : 0.1 = 300 : 1 = 300).
MA.1.B.2.f: potrafią sprawdzać wyniki za pomocą obliczeń szacunkowych. potrafią badać i uzasadniać liczbę cyfr iloczynów i ilorazów.

Typy zadań: Oszacuj sumę · Szacowanie sumy w zadaniu tekstowym: zaokrąglij do setek · Szacowanie sumy: wybierz przybliżenie · Szacowanie: wybierz zaokrąglenie do setek

Uczennice i uczniowie potrafią dodawać, odejmować, mnożyć, dzielić i potęgować

Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych

Twoje dziecko uczy się dodawać i odejmować liczby dziesiętne, w pamięci lub za pomocą własnego, zrozumiałego sposobu obliczeń, na przykład 30,8 + 5,6.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi dodawać i odejmować liczby dziesiętne oraz zapisywać własne sposoby obliczeń. Plan nauczania Lehrplan 21 wymaga dla całego etapu liczb dziesiętnych o maksymalnie 5 cyfrach znaczących. W 6. klasie zadania w tym obszarze dotyczą przede wszystkim przykładów takich jak 30.8 + 5.6 oraz zadań z masami zapisanymi w postaci dziesiętnej.

Typowym błędem jest to, że cyfry nie stoją na właściwych pozycjach jedna pod drugą. Wtedy na przykład 5.6 zostaje odczytane jako 5.06 albo dziesiąte są łączone z jednościami. Pomocne jest zapisywanie liczb tak, aby przecinki znajdowały się dokładnie jeden pod drugim, lub rozbijanie obliczenia na osi liczbowej.

W obszarze liczb dziesiętnych występują m.in. następujące typy zadań:

  • Dodawanie liczb dziesiętnych i odejmowanie liczb dziesiętnych
  • Dodawanie mas zapisanych liczbami dziesiętnymi
  • Liczby dziesiętne: brakujący składnik i brakujący odjemnik
  • Liczby dziesiętne: dodawanie – wybierz wynik i odejmowanie – wybierz wynik
  • Liczby dziesiętne: dodawanie – prawda czy fałsz i odejmowanie – prawda czy fałsz
  • Liczby dziesiętne – dodawanie i odejmowanie: znajdź błąd

MA.1.A.3.f: potrafią dodawać i odejmować liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących (w pamięci lub z zapisywaniem własnych sposobów obliczeń, np. 30.8 + 5.6). potrafią skracać, rozszerzać, dodawać i odejmować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokątnym. potrafią wykonywać działania podstawowe za pomocą kalkulatora.
MA.1.C.1.f: potrafią przedstawiać, zamieniać i rozumieć sposoby obliczeń dotyczące działań podstawowych na liczbach dziesiętnych (np. 35.7 + 67.8 rozłożyć na kilka składników i przedstawić na osi liczbowej).

Typy zadań: Dodaj ułamki dziesiętne · Odejmij ułamki dziesiętne · Ułamki dziesiętne – dodawanie: znajdź błąd · Ułamki dziesiętne – odejmowanie: znajdź błąd · Ułamki dziesiętne: dodawanie — prawda czy fałsz · Ułamki dziesiętne: dodawanie — wybierz wynik · Ułamki dziesiętne: odejmowanie — prawda czy fałsz · Ułamki dziesiętne: odejmowanie — wybierz wynik · Dodaj masy zapisane ułamkiem dziesiętnym · Ułamki dziesiętne: brakujący odjemnik · Ułamki dziesiętne: brakujący składnik

Dodawanie i odejmowanie ułamków o różnych mianownikach

Dziecko uczy się dodawać i odejmować ułamki o różnych mianownikach, najpierw sprowadzając je do wspólnego mianownika.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi dodawać i odejmować ułamki o różnych mianownikach, na przykład ½ + ¼ albo ⅓ + ⅙. Program nauczania wymienia do tego mianowniki 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50 i 100. Ta lista obowiązuje dla całego etapu, obejmującego kilka lat szkolnych. W 6. klasie zadania pokazują przede wszystkim rachunki z ułamkami o różnych mianownikach. Dzieci mogą sprawdzić wyniki za pomocą modelu prostokąta lub modelu koła, na przykład rysując części i je porównując.

Typowym błędem jest dodawanie licznika i mianownika osobno, czyli ½ + ⅓ = 2/5. Dziecko traktuje wtedy ułamki jak liczby całkowite. Części nie są jednak równej wielkości, dlatego nie da się ich po prostu zsumować. Pomocne jest najpierw rozszerzenie obu ułamków do wspólnego mianownika, zanim doda się lub odejmie liczniki. Na modelu prostokąta widać wtedy, że części są równe.

W kartach pracy pojawiają się różne typy zadań: dodawanie lub odejmowanie ułamków o różnych mianownikach, zadania tekstowe z dodawaniem, zadania, w których licznik wyznacza się po sprowadzeniu do wspólnego mianownika, a także zadania typu „prawda czy fałsz”, „wybierz sumę” lub „znajdź błąd”. Zadania z błędami dobrze nadają się do wspólnego omówienia typowej pomyłki.

MA.1.A.3.f: potrafią dodawać i odejmować liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących (w pamięci lub z zapisywaniem własnych sposobów obliczeń, np. 30.8 + 5.6). potrafią skracać, rozszerzać, dodawać i odejmować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokątnym. potrafią wykonywać działania podstawowe za pomocą kalkulatora.
MA.1.C.1.g: potrafią przedstawiać i opisywać za pomocą odpowiednich modeli sumy, różnice i iloczyny ułamków oraz liczb dziesiętnych (np. iloczyn: ⅓ z ¾ z użyciem modelu prostokątnego; suma: ½ + ¼ z użyciem modelu kołowego).

Typy zadań: Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: prawda/fałsz · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: znajdź błąd · Ułamki o różnych mianownikach: prawda czy fałsz · Ułamki o różnych mianownikach: znajdź błąd · Dodaj ułamki o różnych mianownikach · Dodawanie ułamków o różnych mianownikach: z treścią · Odejmij ułamki o różnych mianownikach · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: licznik · Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach: wybierz · Ułamki o różnych mianownikach: licznik po sprowadzeniu · Ułamki o różnych mianownikach: wybierz sumę

Rozszerzanie ułamków: ta sama wartość, nowy mianownik

Dziecko uczy się rozszerzać ułamek w taki sposób, aby jego wartość pozostała taka sama, mnożąc licznik i mianownik przez tę samą liczbę.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na końcu tej sekcji dziecko potrafi rozszerzyć ułamek przez odpowiednią liczbę, na przykład 2/3 = 4/6 lub 3/4 = 6/8. Plan nauczania Lehrplan 21 opisuje do tego model prostokąta: dziecko dzieli prostokąt tak, by zobaczyć, że zacieniowana część pozostaje tej samej wielkości, nawet gdy części stają się mniejsze. Mianowniki, z którymi się pracuje, według planu mieszczą się w zakresie od 2 do 100 (na przykład 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100). Ten zakres obowiązuje dla całego etapu; w klasie 6 zadania pokazują przede wszystkim rozszerzanie za pomocą małych czynników.

Typowym błędem jest dodawanie tej samej liczby do licznika i mianownika zamiast mnożenia. Z 2/3 powstaje wtedy 4/5, choć wartość ułamka się zmieniła. Równie często zmienia się tylko mianownik albo tylko licznik. Dziecko wtedy nie zauważa, że dwa ułamki o różnych liczbach mogą mimo to przedstawiać tę samą część. Obraz prostokąta lub pytanie „Czy zacieniowana część nadal ma tę samą wielkość?” pomaga wychwycić ten błąd.

Zadanie na ten temat wygląda na przykład tak: ułamek zostaje rozszerzony, a dziecko zapisuje nowy zapis. Inne szablony z tego obszaru to:

  • Rozszerzanie ułamków: bezpośrednie przekształcenie ułamka
  • Rozszerzanie ułamków: brakujący mianownik: znalezienie brakującej liczby w ułamku
  • Rozszerzanie ułamków: przez co rozszerzono?: ustalenie użytego czynnika
  • Rozszerzanie ułamków: prawda czy fałsz: sprawdzenie, czy rozszerzenie jest poprawne
  • Rozszerzanie ułamków: wybierz czynnik: wybór odpowiedniej liczby spośród kilku możliwości
  • Rozszerzanie ułamków: znajdź błąd: odkrycie źródła błędu w niepoprawnym rachunku

MA.1.A.3.f: potrafią dodawać i odejmować liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących (w pamięci lub z zapisywaniem własnych sposobów obliczeń, np. 30.8 + 5.6). potrafią skracać, rozszerzać, dodawać i odejmować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokątnym. potrafią wykonywać działania podstawowe za pomocą kalkulatora.

Typy zadań: Rozszerz ułamek · Rozszerzanie ułamków: brakujący mianownik · Rozszerzanie ułamków: prawda czy fałsz · Rozszerzanie ułamków: przez jaką liczbę rozszerzono? · Rozszerzanie ułamków: wybierz mnożnik · Rozszerzanie ułamków: znajdź błąd

Skracanie ułamków: ta sama wartość, mniejsze liczby

Skracanie ułamków: Twoje dziecko uczy się, jak zapisać ułamek w prostszej postaci przez skracanie, bez zmiany jego wartości.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pani/Pan dziecko może skracać ułamki, dzieląc licznik i mianownik przez tę samą liczbę, na przykład 6/8 do 3/4. Pracuje przy tym z ułamkami, których mianownik wynosi na przykład 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50 lub 100. Punkt programu nauczania, który to opisuje, obowiązuje cały etap, a nie tylko klasę 6. Model prostokąta pomaga zobaczyć, że skrócony ułamek oznacza tę samą powierzchnię.

Często zdarza się, że dzielony jest tylko licznik lub tylko mianownik, przez co wartość ułamka się zmienia. Równie częsty jest błąd polegający na odejmowaniu liczb zamiast dzielenia przez nie albo na przedwczesnym zatrzymaniu się, na przykład skrócenie 4/8 do 2/4 i poprzestanie na tym, mimo że możliwe jest 1/2.

W karcie pracy dziecko zwykle spotyka zadania typu Skracanie ułamków, w których zapisuje w pełni skrócony ułamek. Przy zadaniu Skracanie ułamków: przez jaką liczbę skrócono? rozpoznaje liczbę, przez którą dzielono. Przy zadaniach brakujący mianownik oraz wybierz brakujący mianownik lub wybierz nowy licznik uzupełnia lukę tak, aby wartość pozostała taka sama.

MA.1.A.3.f: potrafią dodawać i odejmować liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących (w pamięci lub z zapisywaniem własnych sposobów obliczeń, np. 30.8 + 5.6). potrafią skracać, rozszerzać, dodawać i odejmować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokątnym. potrafią wykonywać działania podstawowe za pomocą kalkulatora.

Typy zadań: Skracanie ułamków: brakujący mianownik · Skracanie ułamków: przez jaką liczbę skrócono? · Skracanie ułamków: wybierz brakujący mianownik · Skracanie ułamków: wybierz licznik wyniku · Skróć ułamek

Sprytne liczenie dzięki wygodnym sposobom obliczeń

Twoje dziecko uczy się upraszczać działania poprzez przekształcanie, rozkładanie i zamienianie miejscami liczb, tak aby łatwiej było je obliczać w pamięci.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się, aby nie wykonywać rachunków po prostu krok po kroku, lecz najpierw sprawdzać, jak można sprytnie przekształcić liczby. Program nauczania podaje do tego przykłady, takie jak 8 · 26 = 4 · 52 = 2 · 104 (podwajanie i dzielenie na pół) lub 136 + 58 + 42 = 136 + (58 + 42) (łączenie pasujących liczb). Przykłady rachunkowe w tym przedmiocie wykraczają poza zakres podstawowych działań; dane z programu nauczania odnoszą się do kilku klas szkolnych.

Typowe jest to, że przy podwajaniu i dzieleniu na pół zmienia się tylko jedna z dwóch liczb, na przykład 8 · 26 = 4 · 26. Wynik wtedy jest już błędny, ponieważ iloczyn pozostaje taki sam tylko wtedy, gdy jeden czynnik zostanie podzielony na pół, a drugi podwojony. Podobnie przy zaokrąglaniu do dziesiątek, setek lub tysięcy można zapomnieć o późniejszym wyrównaniu błędu zaokrąglenia.

W 6. klasie na kartach pracy Twoje dziecko spotka przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Sprytne mnożenie oraz Sprytne rachowanie: mnożenie przez liczbę bliską 100, w których liczba zostaje przekształcona przed wykonaniem obliczeń.
  • Sprytne dodawanie oraz Sprytne dodawanie: pełne setki, w których łączy się pasujące liczby.
  • Sprytne mnożenie: prawda czy fałsz oraz Sprytne mnożenie: znajdź błąd, w których sprawdza się i uzasadnia sposoby rachowania.

MA.1.A.3.e: Potrafią dodawać i odejmować w pamięci liczby o nie więcej niż 4 cyfrach znaczących (np. 320'000 + 38'000; 402 + 90). Potrafią mnożyć liczby o nie więcej niż 4 cyfrach znaczących (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 45 · 240). Potrafią dzielić liczby naturalne przez jednocyfrowe dzielniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 231 : 7).
MA.1.A.4.f: potrafią przekształcać iloczyny przez podwajanie i połowienie (np. 8 · 26 = 4 · 52 = 2 · 104). potrafią wykorzystywać prawo łączności dla sum i iloczynów (np. 136 + 58 + 42 = 136 + (58 + 42); 38 · 4 · 25 = 38 · (4 · 25)). potrafią zaokrąglać liczby naturalne do dziesiątek, setek i tysięcy.
MA.1.B.2.g: potrafić sprawdzać wyniki działań podstawowych poprzez upraszczanie (np. 8 · 13 = 4 · 26 = 2 · 52), rozkładanie (np. 17.8 + 23.5 = 17 + 3 + 20 + 1.3) i działania odwrotne.
MA.1.C.1.e: potrafią przedstawiać, zamieniać i prześledzić sposoby obliczeń dotyczące działań podstawowych (np. 80 + 5 + 5 + 5 + 5 = 80 + 4 · 5; 347 - 160 → 160 + 40 + 147 = 347).

Typy zadań: Dodaj sprytnie · Pomnóż sprytnie · Sprytne dodawanie: pełne setki: wybierz odpowiedź · Liczę sprytnie: mnożenie przez liczbę bliską 100 (kl. 4–5) · Sprytne mnożenie: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Sprytne mnożenie: znajdź błąd (kl. 4–5)

Dodawanie i odejmowanie pisemne dużych liczb

Twoje dziecko uczy się dodawać i odejmować liczby całkowite pisemnie, w kolumnach, zapisywać tok obliczeń oraz sprawdzać wynik.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W Lehrplan 21 wymaga się, aby dzieci przy dodawaniu i odejmowaniu liczb całkowitych potrafiły zapisywać swoje sposoby obliczeń i sprawdzać wyniki. Plan nauczania nie podaje stałego zakresu liczbowego dla tego tematu. Zadania w 6. klasie operują liczbami do 1 000 000.

Typowy błąd przy odejmowaniu polega na tym, że w kolumnie odejmuje się mniejszą cyfrę od większej, niezależnie od tego, która znajduje się na górze. Szczególnie trudne jest odejmowanie z rozbijaniem przez zera, na przykład 5 000 minus 2 368. Wtedy często pomija się zero albo obliczenie zostaje przerwane. Przy dodawaniu często zapomina się o przeniesieniu z jednej kolumny.

Typowymi zadaniami są karta pracy Dodawanie pisemne i Odejmowanie pisemne. Do odejmowania z przekraczaniem zer służy karta Rozbijanie przez zera. Do kontroli nadają się prawda czy fałsz oraz znajdź błąd, w których dziecko sprawdza gotowe obliczenie. Za pomocą wybierz wynik sprawdza się dodawanie. Dodatkowo dostępne są zadania tekstowe na dodawanie i odejmowanie do 1 000 000.

MA.1.A.3.d: potrafią przy dodawaniu i odejmowaniu zapisywać sposoby obliczeń i sprawdzać wyniki. potrafią pisemnie dodawać i odejmować. znają iloczyny z tabliczki mnożenia.

Typy zadań: Dodaj pisemnie · Odejmij pisemnie · Dodawanie pisemne: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Dodawanie pisemne: wybierz wynik (kl. 4–5) · Dodawanie pisemne: znajdź błąd (kl. 4–5) · Odejmowanie pisemne: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Odejmowanie pisemne: znajdź błąd (kl. 4–5) · Liczby do miliona: zadanie tekstowe z dodawaniem (kl. 4–5) · Liczby do miliona: zadanie tekstowe z odejmowaniem (kl. 4–5) · Odejmowanie pisemne: pożyczka przez zera (kl. 4–5)

Mnożenie liczb wielocyfrowych przez jednocyfrową liczbę pisemnie

Dziecko uczy się mnożyć pisemnie w kolumnach liczbę wielocyfrową przez liczbę jednocyfrową, na przykład 425 · 6.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W Lehrplan 21 mnożenie należy do umiejętności rachunkowych, w których dziecko może zapisywać własne sposoby obliczeń, w pamięci lub pisemnie. W 6. klasie ta część przejawia się konkretnie w pisemnym mnożeniu liczby wielocyfrowej przez liczbę jednocyfrową. Liczby, które się w tym pojawiają, są przedstawione na kartach pracy tego działu. Obliczenie wykonuje się cyfra po cyfrze, od prawej do lewej.

Typowym błędem jest pomyłka przy przeniesieniu: jeśli wynik w danej pozycji jest większy niż 9, dziesiątki przenosi się do następnej kolumny. Gdy to przeniesienie zostanie pominięte lub źle dodane, wynik jest niepoprawny, mimo że każde pojedyncze mnożenie było prawidłowe. Drugim częstym błędem jest przesunięte ustawienie kolumn, gdy cyfry nie stoją porządnie jedna pod drugą.

Na karcie pracy dziecko spotyka tę umiejętność w kilku formach. Są zadania „Pisemnie mnożyć przez liczbę jednocyfrową” oraz zadania tekstowe, w których mnożenie występuje w życiu codziennym. Są też zadania, w których trzeba znaleźć brakujący czynnik, wybrać prawidłowy wynik lub przyporządkować iloczyny do działań. Wszystkie karty pracy mają rozwiązania, dzięki czemu dzieci i rodzice mogą sami sprawdzić swoje obliczenia.

MA.1.A.3.e: Potrafią dodawać i odejmować w pamięci liczby o nie więcej niż 4 cyfrach znaczących (np. 320'000 + 38'000; 402 + 90). Potrafią mnożyć liczby o nie więcej niż 4 cyfrach znaczących (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 45 · 240). Potrafią dzielić liczby naturalne przez jednocyfrowe dzielniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 231 : 7).

Typy zadań: Iloczyny liczby dwucyfrowej i jednocyfrowej: uporządkuj · Pomnóż pisemnie przez liczbę jednocyfrową · Mnożenie pisemne: wybierz brakujący czynnik (kl. 4–5) · Mnożenie pisemne: wybierz wynik (kl. 4–5) · Mnożenie pisemne w zadaniu tekstowym (kl. 4–5) · Mnożenie pisemne: brakujący czynnik (kl. 4–5)

Uczennice i uczniowie potrafią porównywać i przekształcać wyrażenia algebraiczne, rozwiązywać równania, stosować prawa i reguły

Rozpoznawanie podzielności: reguły dla 2, 5, 9 i 10

Twoje dziecko uczy się odczytywać z liczby lub szybko sprawdzać, czy dzieli się ona bez reszty przez inną liczbę, a przy dzieleniu przez 9 potrafi wyznaczyć resztę bez wykonywania dzielenia.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 6. chodzi o to, aby rozpoznawać podzielność bez długiego obliczania. Punkty programu nauczania opisują podzielność przez 2, 5 i 10 dla liczb takich jak 100 lub 1'000. Ten zakres liczbowy obowiązuje dla całego etapu, nie tylko dla klasy 6. Zadania w tej klasie pokazują przede wszystkim, jak po liczbie poznać, czy jest ona podzielna przez 2, 5 lub 10, oraz jak przy dzieleniu przez 9 ustalić resztę.

Typowy błąd: dzieci przy podzielności przez 2, 5 lub 10 patrzą na pierwszą cyfrę zamiast na ostatnią. Przy 9 często próbuje się faktycznie wykonać dzielenie, mimo że wystarczy suma cyfr (suma cyfr liczby). Przy złożonych dzielnikach, takich jak 6, 12, 15 lub 18, zwykle wystarczy sprawdzić tylko jeden z warunków. Liczba musi jednak spełniać wszystkie warunki jednocześnie, na przykład być podzielna przez 2 i przez 3, aby być podzielna przez 6.

Typowe zadania na karcie pracy to:

  • Sprawdzanie podzielności: Które z liczb są podzielne przez 2, 5 lub 10?
  • Reguły podzielności przez 2, 5 i 10: Uzasadnić, dlaczego decyduje ostatnia cyfra.
  • Reguły podzielności: brakująca cyfra: Jaką cyfrę trzeba wstawić, aby liczba była podzielna przez 9 lub 6?
  • Reguły podzielności przez 6, 12, 15, 18: Sprawdzanie, czy liczba spełnia jednocześnie kilka warunków.
  • Reszta przy dzieleniu przez 9: Ustalić resztę bez wykonywania dzielenia i podać, ile jednostek zostaje.

MA.1.A.4.g: rozpoznawać liczby podzielne przez 2, 5, 10, 100, 1'000. potrafić zaokrąglać liczby dziesiętne (np. 17'456 do setek; 1.745 do dziesiątych).
MA.1.A.4.h: potrafią rozwiązywać równania z niewiadomymi przez podstawianie lub działania odwrotne. potrafią stosować reguły kolejności działań (mnożenie i dzielenie przed dodawaniem i odejmowaniem) oraz reguły dotyczące nawiasów (np. 4 + 8 - 2 · 3 = 6; (4 + 8 - 2) · 3 = 30; 4 + (8 - 2) · 3 = 22). Rozszerzenie: potrafią stosować cechy podzielności przez 3, 4, 6, 8, 9, 25, 50 oraz wyznaczać dzielniki liczb naturalnych.

Typy zadań: Cechy podzielności: sprawdź podzielność · Cechy podzielności: brakująca cyfra · Cechy podzielności: przez 6, 12, 15, 18 · Reszta z dzielenia przez 9: ile zostanie po pakowaniu · Reszta z dzielenia przez 9 bez dzielenia · Cechy podzielności: przez 2, 5 i 10 (kl. 4–5)

Zaokrąglanie liczb dziesiętnych: dziesiąte i setne

Dziecko uczy się zaokrąglać liczby dziesiętne do dziesiątych i setnych, sprawdzając cyfrę znajdującą się bezpośrednio za żądanym miejscem.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 6 dziecko zaokrągla liczby dziesiętne do wskazanego miejsca, w zadaniach przede wszystkim do dziesiątych i setnych. Przy liczbie 1.745 patrzy na cyfrę po dziesiątych: to 4, więc cyfra dziesiątych pozostaje bez zmian i wynik to 1.7. Zaokrąglona do setnych ta sama liczba daje 1.75, ponieważ następną cyfrą jest 5.

Typowym błędem jest po prostu pomijanie miejsc zamiast sprawdzania następnej cyfry. Z liczby 1.78 wychodzi wtedy 1.7 zamiast 1.8. Równie częsty jest podwójne zaokrąglanie: przy liczbie 1.746 najpierw otrzymuje się 1.75, a potem 1.8, chociaż poprawną odpowiedzią przy zaokrągleniu do dziesiątych jest 1.7. Liczbę zaokrągla się tylko raz, zawsze z wartości pierwotnej.

Karty pracy do tego tematu zawierają następujące typy zadań, każdy z rozwiązaniami:

  • Zaokrąglanie do dziesiątych oraz Zaokrąglanie do setnych: dziecko zaokrągla liczbę bezpośrednio do wskazanego miejsca.
  • Zaokrąglanie do dziesiątych: wybierz wynik: spośród kilku podanych wartości wybiera się poprawnie zaokrąglony wynik.
  • Zaokrąglanie do dziesiątych: prawda czy fałsz: ocenia się podane zaokrąglenie. Ta forma dobrze nadaje się do wykrywania błędu podwójnego zaokrąglania.

MA.1.A.4.g: rozpoznawać liczby podzielne przez 2, 5, 10, 100, 1'000. potrafić zaokrąglać liczby dziesiętne (np. 17'456 do setek; 1.745 do dziesiątych).
MA.1.A.4.i: potrafią zapisać iloczyn równych czynników w postaci potęgi i odwrotnie (np. 15 · 15 · 15 = 15³ ; a · a · a · a = a⁴). potrafią stosować prawo rozdzielności mnożenia względem dodawania przy przekształcaniu wyrażeń (np. a · (b + c) = a · b + a · c = ab + ac). potrafią sensownie zaokrąglać wyniki obliczeń. Rozszerzenie: rozumieją konwencje dotyczące zapisu wyrażeń algebraicznych (np. abc = a · b · c, ale 789 ≠ 7 · 8 · 9).
MA.1.C.1.i: potrafią odróżniać wyniki dokładne od zaokrąglonych. w zależności od sytuacji decydują, czy operować wartościami zaokrąglonymi, czy dokładnymi (np. √2 lub 1.41).

Typy zadań: Zaokrąglanie do części dziesiątych: prawda czy fałsz · Zaokrąglanie do części dziesiątych: wybierz wynik · Zaokrąglanie do części dziesiątych: znajdź błąd · Zaokrąglij do części dziesiątych · Zaokrąglij do części setnych

Zaokrąglanie liczb: do dziesiątek, setek, tysięcy

Twoje dziecko uczy się zaokrąglać liczbę naturalną do najbliższej liczby dziesiątek, setek lub tysięcy, na przykład 17'456 zaokrąglone do setek daje 17'500.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania Lehrplan 21 jest napisane, że dzieci potrafią zaokrąglać liczby naturalne do dziesiątek, setek i tysięcy. W klasie 6 zadania z tego zakresu dotyczą liczb wielocyfrowych: zaokrągla się do setek i tysięcy, a w zadaniach na zaokrąglanie do dziesiątek tysięcy oraz w zadaniach tekstowych z liczbami do 1'000'000 liczba cyfr jest jeszcze większa.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy dziecko patrzy tylko na pozycję, która ma być zaokrąglona, i ignoruje cyfrę znajdującą się po jej prawej stronie. Wtedy 17'456 zaokrąglone do setek daje 17'400 zamiast 17'500. Równie częste jest zwykłe obcinanie cyfr po prawej stronie pozycji zaokrąglania: obcinanie to jednak nie zaokrąglanie. Dziecko musi sprawdzić, czy cyfra po prawej stronie pozycji zaokrąglania wynosi 5 lub więcej, i wtedy zaokrąglić w górę, a w przeciwnym razie w dół.

Typowe zadania z tego zakresu to:

  • Zaokrąglanie liczb wielocyfrowych do setek
  • Zaokrąglanie do tysięcy, także zadanie polegające na znalezieniu najmniejszej takiej liczby
  • Zaokrąglanie do dziesiątek tysięcy
  • Zaokrąglanie do tysięcy: prawda czy fałsz oraz znajdź błąd, aby rozpoznawać typowe błędy zaokrągleń
  • Liczby do 1'000'000: zadania tekstowe na zaokrąglanie

MA.1.A.4.f: potrafią przekształcać iloczyny przez podwajanie i połowienie (np. 8 · 26 = 4 · 52 = 2 · 104). potrafią wykorzystywać prawo łączności dla sum i iloczynów (np. 136 + 58 + 42 = 136 + (58 + 42); 38 · 4 · 25 = 38 · (4 · 25)). potrafią zaokrąglać liczby naturalne do dziesiątek, setek i tysięcy.
MA.1.A.4.g: rozpoznawać liczby podzielne przez 2, 5, 10, 100, 1'000. potrafić zaokrąglać liczby dziesiętne (np. 17'456 do setek; 1.745 do dziesiątych).

Typy zadań: Zaokrąglij do dziesiątek tysięcy · Zaokrąglij do tysięcy · Zaokrąglanie liczb wielocyfrowych do setek (kl. 4–5) · Zaokrąglanie do tysięcy: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Zaokrąglanie do tysięcy: wstaw znak (kl. 4–5) · Zaokrąglanie do tysięcy: wybierz wynik (kl. 4–5) · Zaokrąglanie do tysięcy: znajdź błąd (kl. 4–5) · Liczby do miliona: zaokrąglanie do tysięcy w treści (kl. 4–5) · Zaokrąglanie do tysięcy: najmniejsza taka liczba (kl. 4–5)

Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole

Narożniki, krawędzie i ściany graniastosłupa i ostrosłupa

Dziecko uczy się rozpoznawać, liczyć i opisywać za pomocą wierzchołków, krawędzi i ścian graniastosłupów oraz ostrosłupów.

typów zadań: 18Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się opisywać graniastosłupy i ostrosłupy za pomocą ich wierzchołków, krawędzi i ścian. Do tego używa pojęć: punkt, wierzchołek, krawędź i ściana boczna, a także sześcian i prostopadłościan. Podstawa programowa wymaga, aby bryły można było opisać za pomocą liczby i kształtu ich ścian, wierzchołków i krawędzi. W klasie 6 zadania przede wszystkim polegają na liczeniu na rysunkach oraz na związku między podstawą a liczbą krawędzi.

Często przy rysunku liczona jest tylko część krawędzi lub wierzchołków, na przykład dlatego, że tylne krawędzie są trudniej widoczne. Podobnie przy ostrosłupie czasem przeoczany jest wierzchołek szczytowy albo liczba ścian myli się z liczbą krawędzi. Powodem jest to, że rysunek przedstawia bryłę przestrzenną tylko w płaskiej postaci.

Typowe zadania wyglądają tak:

  • Liczenie krawędzi, ścian lub wierzchołków przedstawionej bryły (szablony „Krawędzie / ściany / wierzchołki bryły na obrazku”).
  • Określanie liczby wierzchołków, krawędzi lub ścian graniastosłupa albo ostrosłupa (szablony „ile krawędzi?”, „ile ścian?”, „ile wierzchołków?”).
  • Wybór liczby albo wnioskowanie z liczby krawędzi o podstawie (szablony „wybierz liczbę krawędzi”, „podstawa na podstawie liczby krawędzi”).

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo samodzielnie sprawdzić odpowiedzi.

MA.2.A.1.e: rozumieją i używają pojęć: punkt, wierzchołek, krawędź, ściana, sześcian, prostopadłościan.
MA.2.A.1.l: rozumieją i stosują pojęcia: czworościan, przekątna bryły, wysokość bryły, wysokość ściany bocznej, wycinek koła, wierzchołek, podobieństwo, przeciwprostokątna, przyprostokątna, styczna, cięciwa. potrafią opisywać bryły za pomocą ich własności (długości odcinków, równoległość odcinków, kąty między odcinkami a płaszczyznami, pole powierzchni, objętość, przekątne bryły, siatka, liczba i kształt ścian bocznych, wierzchołki i krawędzie).
MA.2.B.2.a: potrafią badać i opisywać własności figur i brył (np. przy dzieleniu kwadratu na pół powstają m.in. trójkąty lub prostokąty).
MA.2.C.1.g: potrafią z kwadratów i prostokątów wykonać sześciany i prostopadłościany, a także odwrotnie – narysować siatkę sześcianów i prostopadłościanów przez rozwijanie.

Typy zadań: Graniastosłup: ile ma wierzchołków? · Graniastosłup: wybierz liczbę wierzchołków · Ostrosłup: ile ma ścian? · Graniastosłup: ile ma krawędzi? · Graniastosłup: podstawa z liczby krawędzi · Graniastosłup: wybierz liczbę krawędzi · Krawędzie bryły z rysunku · Ostrosłup: ile ma krawędzi? · Ostrosłup: podstawa z liczby krawędzi · Ostrosłup: wybierz liczbę krawędzi · Wierzchołki bryły z rysunku · Wierzchołki bryły z rysunku: prawda czy fałsz · Wierzchołki bryły z rysunku: wybierz wynik · Wierzchołki bryły z rysunku: znajdź błąd · Ściany bryły z rysunku · Ściany bryły z rysunku: prawda czy fałsz · Ściany bryły z rysunku: wybierz wynik · Ściany bryły z rysunku: znajdź błąd · Bryła z rysunku – ściany boczne: znajdź błąd (kl. 7–8) · Bryła z rysunku: ściany boczne (kl. 7–8) · Bryła z rysunku: ściany boczne: prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Bryła z rysunku: ściany boczne: wybierz wynik (kl. 7–8)

Klasyfikowanie kątów według ich wielkości

Dziecko uczy się określać kąt jako ostry, rozwarty lub prosty oraz rozpoznawać kąt prosty po jego oznaczeniu symbolem.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 6. w temacie o kątach dziecko rozumie i używa pojęć kąt prosty i kąt oraz rozpoznaje symbol kąta prostego. Podstawa programowa nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczbowego. Dlatego chodzi tu o rodzaj kąta, a nie o dokładne mierzenie w stopniach.

Typowym błędem jest ocenianie wielkości kąta na podstawie długości jego ramion. Długie ramiona nie powodują, że kąt jest większy. Decydujące jest to, jak szeroko rozstawione są oba ramiona. Często pomija się także fakt, że kąt prosty ma dokładnie ten symbol narożnika, a kąt ostry lub rozwarty tego symbolu nie ma.

Zadania na ten temat zwykle pokazują figurę, w której dziecko ma określić rodzaj kąta. Szablon Określ rodzaj kąta jest do tego przeznaczony. Inne szablony w tym obszarze dotyczą zależności między kątami, na przykład Kąty dopełniające: oblicz drugi kąt, Kąty przyległe: oblicz drugi kąt lub Kąty wierzchołkowe: wybierz wielkość. Do obrotów należą Ćwierć obrotu zgodnie z ruchem wskazówek zegara i Połowa obrotu wskazówki, które przygotowują do kąta prostego i kąta półpełnego.

MA.2.A.1.g: rozumieją i używają pojęć: bok, przekątna, średnica, promień, pole powierzchni, środek, równoległa, linia, prosta, odcinek, siatka, punkt przecięcia, przecinać, prostopadła, symetria, symetria osiowa, obwód, kąt, prostokątny, przesunięcie, geotrójkąt. posługują się symbolami kątów prostych i linii równoległych.

Typy zadań: Rozpoznaj rodzaj kąta · Kąty dopełniające do prostego: oblicz drugi kąt · Kąty dopełniające w zadaniu tekstowym: do kąta prostego · Kąty przyległe w zadaniu tekstowym: do kąta półpełnego · Kąty przyległe: oblicz drugi kąt · Kąty przyległe: wybierz drugi kąt · Kąty wierzchołkowe: wybierz miarę · Pół obrotu wskazówki zegara (kl. 2–3) · Pół obrotu wskazówki zegara: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Trzy czwarte obrotu zgodnie z ruchem wskazówek zegara (kl. 2–3) · Ćwierć obrotu przeciwnie do ruchu wskazówek zegara (kl. 2–3) · Ćwierć obrotu w prawo (wskazówka) (kl. 2–3) · Ćwierć obrotu w prawo (wskazówka): wybierz wynik (kl. 2–3)

Odcinki równoległe i prostopadłe na siatce

Dziecko rozpoznaje linie równoległe i prostopadłe na siatce oraz określa odległość między dwiema prostymi równoległymi.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plan 21 (Lehrplan 21) opisuje dla tego obszaru, że dzieci rysują z użyciem kratki, cyrkla i ekierki linie równoległe oraz kąty proste. Obejmuje to pojęcia równoległa i prostopadła oraz oznaczenia kąta prostego i linii równoległych. Punkty planu nie podają dla tego określonego zakresu liczbowego, dlatego też nie jest on tutaj podawany.

Typowym błędem jest pomylenie odległości: wiele dzieci mierzy odcinek ukośnie od jednego punktu do drugiej prostej. Odległość między prostymi równoległymi to jednak najkrótsze połączenie, czyli odcinek prostopadły do obu prostych. Zmierzony ukośnie wynik wychodzi zbyt duży.

W tej klasie karty pracy zawierają następujące typy zadań:

  • Proste równoległe: odległość – wyznaczanie odległości między dwiema prostymi równoległymi
  • Proste równoległe: wybierz odległość – wybieranie właściwej odległości spośród kilku podanych wartości
  • Odległość prostych równoległych: prawda czy fałsz – sprawdzanie stwierdzeń dotyczących odległości
  • Równoległe czy prostopadłe? – rozstrzyganie, czy dwie linie są równoległe, czy prostopadłe
  • Odległość prostych równoległych: znajdź błąd – znajdowanie błędnego rozwiązania i uzasadnianie go

MA.2.A.1.g: rozumieją i używają pojęć: bok, przekątna, średnica, promień, pole powierzchni, środek, równoległa, linia, prosta, odcinek, siatka, punkt przecięcia, przecinać, prostopadła, symetria, symetria osiowa, obwód, kąt, prostokątny, przesunięcie, geotrójkąt. posługują się symbolami kątów prostych i linii równoległych.
MA.2.C.2.f: potrafią rysować przy użyciu kratki, cyrkla i ekierki z kątomierzem (np. linie równoległe, kąty proste, trójkąty prostokątne, kwadraty i prostokąty).

Typy zadań: Odległość prostych: prawda czy fałsz · Odległość prostych: znajdź błąd · Proste równoległe: odległość · Proste równoległe: wybierz odległość · Równoległe czy prostopadłe?

Promień i średnica okręgu

Dziecko uczy się odróżniać promień i średnicę okręgu oraz wyznaczać jedno z nich na podstawie drugiego.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko używa pojęć promień (od środka do brzegu) i średnica (przez cały okrąg, przez środek) i rozumie, jak one się ze sobą łączą. Program nauczania nie podaje dla tego tematu konkretnego zakresu liczb. Jakie liczby pojawiają się w klasie 6, pokazują zadania na kartach pracy.

Typowym błędem jest utożsamianie promienia ze średnicą: przy promieniu 4 cm podaje się wtedy także średnicę 4 cm. Średnica jednak przechodzi przez środek i sięga od jednego brzegu do przeciwległego, dlatego jest dwa razy dłuższa od promienia. Oba słowa brzmią podobnie i opisują ten sam okrąg, dlatego łatwo się je mylą.

Typowe zadania na kartach pracy to:

  • obliczanie średnicy na podstawie promienia
  • obliczanie promienia na podstawie średnicy
  • promień i średnica: rozstrzygnięcie, czy stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe
  • promień na podstawie średnicy: wybór właściwego wyniku

MA.2.A.1.g: rozumieją i używają pojęć: bok, przekątna, średnica, promień, pole powierzchni, środek, równoległa, linia, prosta, odcinek, siatka, punkt przecięcia, przecinać, prostopadła, symetria, symetria osiowa, obwód, kąt, prostokątny, przesunięcie, geotrójkąt. posługują się symbolami kątów prostych i linii równoległych.

Typy zadań: Promień i średnica: prawda czy fałsz · Promień i średnica: znajdź błąd · Promień ze średnicy · Promień ze średnicy: wybierz wynik · Średnica z promienia

Odróżnianie odcinka, półprostej i prostej

Dziecko uczy się poprawnie używać pojęć odcinek, prosta i linia oraz opisywać na ich podstawie figury, punkty i linie.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 6 chodzi o to, aby pewnie posługiwać się pojęciami odcinek, prosta i linia. Należą do nich także pojęcia takie jak punkt przecięcia, przecinać się, równoległa i prostopadła. Program nauczania nie podaje dla tego tematu zakresu liczbowego. Chodzi o język i rysunki, a nie o rachunki.

Typowy błąd: narysowaną linię automatycznie nazywa się prostą, chociaż jest ona tylko odcinkiem, czyli jest ograniczona dwoma końcami. Prosta nie ma końców i biegnie w obie strony. Półprosta ma tylko jeden koniec. Kto nie rozróżnia tych trzech kształtów, często myli je przy nazywaniu oraz przy liczeniu odcinków na prostej.

Typowe zadania na drukowanych kartach pracy to:

  • Odcinek, półprosta czy prosta?: Dziecko przyporządkowuje rysunek do odpowiedniego pojęcia.
  • Końce figury: prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza, czy zaznaczone końce są poprawne.
  • Końce figury: uzupełnij oznaczenie: Dziecko dopisuje odpowiednie oznaczenia lub informacje do punktów.
  • Odcinki na prostej: ile? oraz wybierz liczbę: Dziecko liczy odcinki między zaznaczonymi punktami na prostej.

MA.2.A.1.g: rozumieją i używają pojęć: bok, przekątna, średnica, promień, pole powierzchni, środek, równoległa, linia, prosta, odcinek, siatka, punkt przecięcia, przecinać, prostopadła, symetria, symetria osiowa, obwód, kąt, prostokątny, przesunięcie, geotrójkąt. posługują się symbolami kątów prostych i linii równoległych.

Typy zadań: Odcinki na prostej: wybierz, ile ich jest · Odcinki na prostej: ile ich jest? · Końce figury: prawda czy fałsz (kl. 4) · Końce figury: wstaw znak (kl. 4) · Odcinek, półprosta czy prosta? (kl. 4)

Uczniowie potrafią wyznaczać i obliczać długości, pola i objętości

Obliczanie objętości prostopadłościanów

Dziecko uczy się obliczać objętość prostopadłościanu, czyli przestrzeń, jaką zajmuje bryła, oraz umieszczać wyniki w sytuacjach z życia codziennego.

typów zadań: 19Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania Lehrplan 21 zapisano, że dzieci potrafią obliczać objętość prostopadłościanów. Zadania w tej klasie dotyczą prostopadłościanów o podanych długościach krawędzi oraz sześcianów. Prostopadłościan można też zbudować z pojedynczych sześcianów jednostkowych albo podzielić na części. Plan nauczania nie podaje dla tego punktu konkretnego zakresu liczbowego.

Typowe jest mylenie z innymi wielkościami. Niektóre dzieci dodają długości krawędzi albo obliczają tylko pole jednej ściany, gdy pytanie dotyczy przestrzeni. Kolejny częsty błąd pojawia się, gdy wszystkie krawędzie zostaną podwojone: wiele dzieci sądzi, że objętość również się podwoi. Tymczasem staje się ona osiem razy większa, ponieważ długość, szerokość i wysokość podwajają się każda z osobna.

W tej klasie są dla tego tematu następujące typy zadań:

  • Objętość z sześcianów jednostkowych oraz Objętość sześcianu, aby uwidocznić ideę przestrzeni
  • Objętość prostopadłościanu oraz Objętość prostopadłościanu krok po kroku, do obliczeń z podanymi krawędziami
  • Objętość prostopadłościanu: brakująca krawędź, w których krawędź wyznacza się wstecz z objętości
  • Objętość: krawędzie k razy dłuższe, aby sprawdzić, jak zmienia się objętość
  • Objętość prostopadłościanu: zadanie z życia (pudełko) oraz Objętość prostopadłościanu: porównanie dwóch pudełek, do związków z codziennym życiem
  • Objętość prostopadłościanu: znajdź błąd, prawda czy fałsz oraz wybierz wynik, aby rozpoznawać typowe błędy

MA.2.A.3.e: potrafią mierzyć i obliczać obwód wielokątów. potrafią obliczać pole powierzchni kwadratów i prostokątów. potrafią budować prostopadłościany z danej liczby sześcianów i rozkładać prostopadłościany na określoną liczbę prostopadłościanów.
MA.2.A.3.f: potrafią obliczać objętość prostopadłościanów. potrafią w przybliżeniu wyznaczać pole figur nieprostokątnych na siatce kwadratowej (np. zliczając kwadraty jednostkowe w kole).
MA.2.B.1.k: potrafią systematycznie zmieniać kąty, odcinki i pola na figurach oraz bryłach i formułować przypuszczenia (np. kąt oparty na cięciwie w okręgu, stosunek średnicy okręgu do jego obwodu). potrafią systematycznie zmieniać długości krawędzi, pole powierzchni lub objętość brył i formułować zależności (np. zmiana długości krawędzi, pól powierzchni i objętości prostopadłościanu przy zmniejszeniu o połowę / podwojeniu wszystkich krawędzi). potrafią konstrukcyjnie rozwiązywać problemy geometryczne za pomocą dynamicznego oprogramowania geometrycznego oraz systematycznie zmieniać figury i zależności (np. porównywać kwadraty zbudowane na dwóch krótszych bokach trójkąta z kwadratem zbudowanym na najdłuższym boku).

Typy zadań: Objętość prostopadłościanu · Objętość prostopadłościanu krok po kroku · Objętość prostopadłościanu: dane zbędne · Objętość prostopadłościanu: prawda czy fałsz · Objętość prostopadłościanu: wybierz wynik · Objętość prostopadłościanu: znajdź błąd · Objętość sześcianu · Wysokość prostopadłościanu z objętości: pytanie odwrotne · Budowla z sześcianów: ile dołożyć do prostopadłościanu · Objętość bryły z dwóch prostopadłościanów · Objętość prostopadłościanu: brakująca krawędź · Objętość prostopadłościanu: porównaj dwa pudełka · Plan budowli: widok z boku · Plan budowli: widok z przodu · Prostopadłościan: dobierz wartości · Prostopadłościan: dokończ zdanie · Prostopadłościan: oceń dwa zdania · Objętość prostopadłościanu: z treścią · Objętość: krawędzie k razy dłuższe · Objętość z sześcianów jednostkowych (kl. 5) · Plan budowli: ile sześcianów (kl. 4–5) · Budowla z sześcianów: ile sześcianów (kl. 4–5)

Obliczanie obwodu wielokątów i brakujących boków

Dziecko uczy się mierzyć i obliczać obwód wielokąta oraz na podstawie danego obwodu wyznaczać brakujący bok.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko może wyznaczyć obwód wielokąta, dodając wszystkie jego boki. Obejmuje to także mierzenie obwodów. Podstawa programowa wymaga ponadto tworzenia figur o danym obwodzie, na przykład trójkątów z określonej liczby zapałek. Podstawa programowa nie podaje zakresu liczbowego dla tego etapu. Zadania w tej klasie pokazują jednak, co jest drukowane.

Typowe błędy pojawiają się często przy dodawaniu: pomija się jeden bok albo ten sam bok liczy się dwa razy. Przy szukaniu brakującego boku często dzieje się tak: dziecko dzieli obwód przez liczbę boków albo przez dwa, zamiast odjąć znane boki od obwodu. Wynik jest wtedy błędny, ponieważ pozostałe boki nie zostały uwzględnione.

W życiu codziennym takie zadanie wygląda mniej więcej tak:

  • Obwód wielokąta: dodać wszystkie boki.
  • Obwód wielokąta: zadanie z kontekstem (ogrodzenie): obliczyć obwód ogrodu lub placu, na przykład na potrzeby ogrodzenia.
  • Obwód prostokąta: zbędne dane: spośród kilku danych wybrać właściwe boki.
  • Brakujący bok z obwodu i Brakujący bok z obwodu: wybierz bok: obliczyć nieznany bok.
  • Obwód foremnego wielokąta: oblicz bok i Bok prostokąta z obwodu: zadanie odwrotne: na podstawie obwodu wywnioskować długość boku, idąc wstecz.

MA.2.A.3.e: potrafią mierzyć i obliczać obwód wielokątów. potrafią obliczać pole powierzchni kwadratów i prostokątów. potrafią budować prostopadłościany z danej liczby sześcianów i rozkładać prostopadłościany na określoną liczbę prostopadłościanów.
MA.2.B.1.e: potrafią tworzyć figury o danym obwodzie (np. układać trójkąty z 5, 6 lub 7 zapałek).

Typy zadań: Obwód wielokąta · Bok prostokąta z obwodu: pytanie odwrotne · Brakujący bok z obwodu · Brakujący bok z obwodu: wybierz bok · Obwody prostokąta i kwadratu: porównaj · Obwód prostokąta krok po kroku · Obwód prostokąta: dane zbędne · Obwód wielokąta foremnego: oblicz bok · Obwód wielokąta: wybierz wynik (kl. 4–5) · Obwód wielokąta: z treścią (kl. 4–5)

Uczniowie potrafią badać zależności geometryczne, w szczególności między długościami, polami powierzchni i objętościami, formułować przypuszczenia oraz wymieniać się wnioskami

Możliwe długości boków w trójkącie

Dziecko uczy się sprawdzać na podstawie podanych długości boków i znajdować, które trójkąty są możliwe, na przykład z 5, 6 lub 7 zapałkami.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko układa trójkąty z zapałek lub patyczków o zadanym obwodzie. Program nauczania podaje jako przykład trójkąty z 5, 6 lub 7 zapałkami. Chodzi o to, aby budować figury o danym obwodzie i rozpoznawać, które długości boków do siebie pasują.

Typowym błędem jest uznawanie, że dowolne trzy długości tworzą trójkąt. Trzy patyki można jednak połączyć w trójkąt tylko wtedy, gdy dwa krótsze razem są dłuższe niż najdłuższy bok. Kto tego nie sprawdza, rysuje figury, których nie da się zamknąć.

W tym temacie dla klasy 6 są następujące typy zadań z rozwiązaniami:

  • Najdłuższy możliwy trzeci bok: Dane są dwa boki, szukany jest największy możliwy trzeci bok.
  • Nierówność trójkąta: prawda czy fałsz: Dziecko decyduje, czy trzy długości mogą tworzyć trójkąt.
  • Trzeci bok trójkąta: wybierz liczbę: Dziecko wybiera z podanych możliwości odpowiednią długość trzeciego boku.
  • Nierówność trójkąta: ile długości dla trzeciego boku: Dziecko liczy, ile całkowitych długości trzeciego boku wchodzi w grę.
  • Nierówność trójkąta: znajdź błąd: Dziecko rozpoznaje, dlaczego dane prowadzą do trójkąta niemożliwego.

MA.2.B.1.e: potrafią tworzyć figury o danym obwodzie (np. układać trójkąty z 5, 6 lub 7 zapałek).

Typy zadań: Najdłuższy możliwy trzeci bok · Nierówność trójkąta: ile długości ma trzeci bok · Nierówność trójkąta: prawda czy fałsz · Nierówność trójkąta: znajdź błąd · Trzeci bok trójkąta: wybierz liczbę możliwości

Uczniowie potrafią w układzie współrzędnych wyznaczać współrzędne figur i brył lub przedstawiać figury i bryły na podstawie ich współrzędnych, a także odczytywać i rysować plany

Odczytywanie i zaznaczanie punktów w układzie współrzędnych

Twoje dziecko uczy się odczytywać współrzędne zaznaczonego punktu oraz znajdować punkt w układzie współrzędnych na podstawie podanych współrzędnych.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko potrafi na tym etapie opisywać punkty w układzie współrzędnych i zaznaczać je. Najpierw odczytuje liczbę na osi x (poziomej), a potem liczbę na osi y (pionowej), i zapisuje obie jako parę, na przykład (3|2). Odwrotnie, do pary liczb zaznacza odpowiedni punkt. Punkty programu nauczania opisują okres obejmujący kilka lat szkolnych. Dla klasy 6 poniższe szablony zadań pokazują, co konkretnie ćwiczy się w tym obszarze tematycznym.

Typowym błędem jest zamiana obu osi. Dziecko odczytuje najpierw liczbę pionową albo liczy drogę do punktu w złą stronę. Dzieje się tak często dlatego, że kolejność ma znaczenie: pierwsza liczba zawsze należy do kierunku poziomego. Również liczenie kratek na linii zamiast przestrzeni między liniami często prowadzi do błędnego wyniku.

W tym obszarze tematycznym dziecko spotka się przede wszystkim z następującymi typami zadań:

  • Odczytywanie współrzędnych punktu: określanie zaznaczonego punktu.
  • Współrzędna punktu: wybierz pierwszą / wybierz drugą: rozpoznawanie, która liczba należy do kierunku x, a która do kierunku y.
  • Współrzędna punktu: prawda czy fałsz oraz znajdź błąd: sprawdzanie podanych współrzędnych i wykrywanie błędów.
  • Współrzędna punktu: uzupełnij znak: uzupełnianie brakujących znaków w współrzędnych.
  • Współrzędne na mapie: odczytywanie położenia: opisywanie położenia na planie za pomocą współrzędnych.

MA.2.A.1.h: rozumieją i stosują pojęcia: współrzędne, widok, widok z boku, widok z góry, widok z przodu.
MA.2.A.1.j: rozumieją i używają pojęć: współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, pole powierzchni bocznej, graniastosłup, walec. potrafią charakteryzować trójkąty i czworokąty ze względu na kąty, równoległość, przekątne, długości boków.
MA.2.C.4.d: potrafią rysować figury w układzie współrzędnych, przesuwać je poziomo i pionowo oraz podawać współrzędne wierzchołków.
MA.2.C.4.f: potrafią rysować figury na podstawie współrzędnych oraz określać współrzędne punktów (np. rozpinać i rysować figury na geotablicy według współrzędnych).
MA.2.C.4.h: potrafią w skali przedstawiać wzajemne położenie obiektów w układzie współrzędnych (np. plac szkolny).
MA.2.C.4.i: potrafią przedstawiać figury w prostokątnym układzie współrzędnych (także o ujemnych i niecałkowitych współrzędnych). potrafią w układzie współrzędnych obliczać odległości i pola figur.
MA.3.A.1.j: rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $).

Typy zadań: Odczytaj współrzędne punktu · Współrzędna punktu: prawda czy fałsz · Współrzędna punktu: wstaw znak · Współrzędna punktu: wybierz drugą · Współrzędna punktu: wybierz pierwszą · Współrzędna punktu: znajdź błąd · Układ współrzędnych na mapie: odczytaj położenie

Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole dotyczące wielkości, funkcji, danych i przypadku

Średnia arytmetyczna: średnia wielu liczb

Dziecko uczy się wyznaczać średnią z kilku wartości, odczytywać dane z wykresów i interpretować wyniki.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się wyznaczać średnią (zwaną także średnią arytmetyczną) z zestawu wartości. Obejmuje to dodawanie wartości i dzielenie przez liczbę wartości. W podstawie programowej dodatkowo mieści się analizowanie zbiorów danych oraz wyznaczanie średniej razem z maksimum i minimum. Podstawa programowa nie podaje dla tego etapu konkretnego zakresu liczb; zadania oferowane w tej klasie pokazują, z jakimi liczbami się pracuje.

Typowym błędem jest dodanie wartości, a następnie podzielenie przez nieprawidłową liczbę, na przykład przez liczbę kroków pośrednich zamiast liczby wartości. Równie częste jest mylenie średniej z wartością środkową ciągu lub z wartością najczęściej występującą. Błędy pojawiają się też przy odczytywaniu z wykresu słupkowego, gdy wartość słupka odczytana zostanie niedokładnie.

Zadania w tej klasie mają różne formy:

  • Obliczanie średniej oraz Średnia krok po kroku: dodawanie wartości, dzielenie przez liczbę wartości.
  • Średnia z wykresu słupkowego oraz Średnia z wykresu: wybierz wartość: odczytywanie wartości z wykresu i wyznaczanie na tej podstawie średniej.
  • Średnia: wybierz wynik oraz Średnia z czterech liczb: zbędne informacje: rozpoznawanie poprawnego wyniku i odrzucanie zbędnych danych.
  • Średnie dwóch zbiorów liczb: porównaj oraz Średnia w życiu codziennym: interpretowanie średnich i stosowanie ich w sytuacjach z życia.
  • Brakująca liczba ze średniej: zadanie odwrotne: na podstawie danej średniej wyznaczanie brakującej liczby.

MA.3.A.1.h: rozumieją i stosują pojęcia: proporcjonalność, pole powierzchni, objętość, zawartość, średnia, wykres kołowy, wykres słupkowy, wykres liniowy, dane, częstość, przypadek, pamięć. potrafią orientować się w wielkościach odniesienia: 1 m², 1 dm², 1 cm², 1 mm², 1 bit, 1 bajt, 1 kB. potrafią nazywać jednostki miar i używać ich skrótów: jednostki pola powierzchni (km², m², dm², cm², mm²), czas (d, h, min, s).
MA.3.A.1.j: rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $).
MA.3.C.1.f: potrafią analizować zbiory danych według kryteriów i w zbiorach danych wyznaczać średnią arytmetyczną, maksimum i minimum.

Typy zadań: Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne · Oblicz średnią arytmetyczną · Średnia arytmetyczna krok po kroku · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik · Średnia czterech liczb: dane zbędne · Średnia z diagramu: wybierz wartość · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj · Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie · Średnia i mediana: oceń dwa zdania · Średnia w życiu codziennym · Średnia z diagramu słupkowego · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią (kl. 7–8)

Jednostki masy – zamiana: gramy i kilogramy

Twoje dziecko uczy się przeliczać masy między sąsiednimi jednostkami, takimi jak gramy i kilogramy, na przykład 2000 g = 2 kg.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi przeliczać masy między sąsiednimi jednostkami, przede wszystkim między gramami (g) a kilogramami (kg). Obejmuje to zapisanie wartości podanej w gramach jako kilogramów, np. 2000 g = 2 kg, oraz wyrażenie wartości w kilogramach jako liczby dziesiętnej. Podstawa programowa wprost odwołuje się do tego przykładu. Przedrostek „kilo” oznacza tysiąc, dlatego jeden kilogram to 1000 gramów.

Częsty błąd dotyczy kierunku przeliczania. Dziecko zamienia 3 kg na 3 g albo mnoży tam, gdzie powinno dzielić. Pomyłki pojawiają się także przy liczbach dziesiętnych: 1,25 kg bywa odczytywane jako 125 g, chociaż to 1250 g. Pomocne jest pytanie: czy nowa jednostka jest mniejsza, czy większa? Przy mniejszej jednostce jest jej więcej, więc liczba staje się większa.

W kartach pracy z tego działu zwykle pojawiają się następujące typy zadań:

  • Przeliczanie na mniejszą lub większą jednostkę masy
  • Porównywanie jednostek masy
  • Podawanie masy w wybranej jednostce
  • Wybieranie masy w kilogramach zapisanej jako liczba dziesiętna
  • Ocenianie, czy stwierdzenia o masach są prawdziwe, czy fałszywe
  • Wybieranie wyniku spośród kilku odpowiedzi
  • Znajdowanie błędu w przeliczeniu

Dobrym ćwiczeniem jest czytanie opakowań w sklepie, np. napisu „500 g” na paczce, i zastanawianie się, ile to kilogramów.

MA.3.A.1.f: potrafią nazywać i stosować jednostki miar oraz ich skróty: miary pojemności (l, dl, cl, ml), masy (t, kg, g, mg), czasu (h, min, s). potrafią orientować się na podstawie wielkości referencyjnych: 1 s, 1 min. potrafią rozumieć i stosować przedrostki: kilo, decy, centy, mili.
MA.3.A.2.e: potrafią szacować, mierzyć i zamieniać wielkości na sąsiednie jednostki miar: l, dl; m, cm, mm; kg, g (np. 2'000 g = 2 kg). potrafią dodawać, odejmować i mnożyć wielkości: l, dl; m, cm, mm; kg, g (np. 3 cm 5 mm + 2 cm 7 mm). potrafią szacować długości, objętości i masy oraz porównywać je z reprezentantami.
MA.3.A.2.h: potrafią szacować, wyznaczać, porównywać, zaokrąglać wielkości (pieniądze, długości, ciężar lub masę, czas, pojemność [l]), wykonywać z nimi obliczenia, zamieniać na sąsiednie jednostki miar i zapisywać w dwóch jednostkach.

Typy zadań: Masa w kilogramach: prawda czy fałsz · Masa w kilogramach: znajdź błąd · Zamień na mniejszą jednostkę masy · Masa w kilogramach: wybierz zapis · Jednostki masy: porównaj (kl. 4–5) · Zamiana jednostek masy: wybierz wynik (kl. 4–5) · Zamień na większą jednostkę masy (kl. 4–5) · Zapisz masę w jednej jednostce (kl. 4–5)

Ilości danych: przeliczanie kB, MB i GB

Dziecko uczy się porównywać rozmiary pamięci, takie jak gigabajty i megabajty, oraz przeliczać je między sobą.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko pracuje z jednostkami pamięci cyfrowej, przede wszystkim z megabajtami (MB) i gigabajtami (GB). Powinno umieć ocenić, która ilość danych jest większa, oraz przeliczać wartości z jednej jednostki na drugą. Punkty programu nauczania opisują wielkości odniesienia 1 bit, 1 bajt, 1 kB oraz przedrostki mega, giga i tera w ciągu kilku lat szkolnych. To, czego konkretnie wymaga się w klasie 6, pokazują formaty zadań z tego obszaru.

Typowy błąd pojawia się przy kierunku przeliczania. Kto przechodzi z GB na MB, musi zwiększyć liczbę, ponieważ jednostka jest mniejsza i potrzeba jej więcej. Wiele dzieci mimo to dzieli, bo kierują się tylko liczbami, a nie wielkością jednostki. Pomocne jest pytanie: ile megabajtów mieści się w gigabajcie, a ile gigabajtów mieści się w megabajcie?

W karcie pracy dziecko spotka te typy zadań:

  • Gigabajty na megabajty: przeliczyć wartość w GB na MB.
  • Megabajty na gigabajty: wybierz wynik: wybrać poprawne przeliczenie spośród kilku podanych możliwości.
  • Ilości danych: wybierz przeliczoną wartość: znaleźć pasującą przeliczoną wartość dla danej ilości danych.
  • Ilości danych: porównaj: zestawić dwie wielkości pamięci i powiedzieć, która jest większa.

MA.3.A.1.h: rozumieją i stosują pojęcia: proporcjonalność, pole powierzchni, objętość, zawartość, średnia, wykres kołowy, wykres słupkowy, wykres liniowy, dane, częstość, przypadek, pamięć. potrafią orientować się w wielkościach odniesienia: 1 m², 1 dm², 1 cm², 1 mm², 1 bit, 1 bajt, 1 kB. potrafią nazywać jednostki miar i używać ich skrótów: jednostki pola powierzchni (km², m², dm², cm², mm²), czas (d, h, min, s).
MA.3.A.1.i: potrafią orientować się w wielkościach referencyjnych: 1 m³, 1 dm³, 1 cm³. potrafią rozumieć i stosować przedrostki: mega, giga, tera.

Typy zadań: Gigabajty na megabajty · Jednostki informacji: porównaj · Jednostki informacji: wybierz wynik zamiany · Megabajty na gigabajty: wybierz wynik

Obliczenia z godzinami, minutami i sekundami

Twoje dziecko uczy się obliczać przedziały czasu w minutach i sekundach, odczytywać godziny oraz zamieniać minuty i sekundy na sekundy.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania Lehrplan 21 rachunki z czasem dotyczą jednostek: godzina (h), minuta (min) i sekunda (s). Dziecko powinno umieć wykonywać obliczenia z podaniami czasu i zamieniać je na sąsiednie jednostki. Ma przy tym opierać się na wielkościach odniesienia, czyli na tym, że minuta trwa mniej więcej tyle, ile potrzeba na kilka spokojnych oddechów. Plan nauczania nie podaje osobnego zakresu liczbowego dla klasy 6, dlatego opisujemy wyłącznie to, czego rzeczywiście wymagają zadania tej klasy.

Typowy błąd wynika z tego, że czas nie działa w systemie dziesiątkowym. Dziecko zapisuje na przykład 2 min 30 s jako 2,30 albo liczy 1 min 45 s jak 1,45 min i nie zauważa, że minuta ma 60 sekund. Błąd zwykle nie leży w rachowaniu, lecz w przekonaniu, że liczy się dziesiątkami. Pomocne jest głośne mówienie przy każdej zamianie, ile sekund ma minuta.

W karcie pracy na ten temat znajdą Państwo następujące typy zadań:

  • Minuty i sekundy na sekundy: Dziecko zamienia na przykład 3 min 20 s na sekundy.
  • Zadanie tekstowe o czasie trwania: Oblicza, jak długo coś trwało.
  • Godzina: Ustala, ile minut upłynęło między dwiema godzinami.
  • Porównywanie przedziałów i czasów trwania: Wybiera odpowiednie przedziały czasu i porównuje czasy trwania.
  • Prawda czy fałsz i szukanie błędów: Sprawdza stwierdzenia typu „2 min 30 s to 2,30 min” i znajduje błędne obliczenia.

MA.3.A.1.f: potrafią nazywać i stosować jednostki miar oraz ich skróty: miary pojemności (l, dl, cl, ml), masy (t, kg, g, mg), czasu (h, min, s). potrafią orientować się na podstawie wielkości referencyjnych: 1 s, 1 min. potrafią rozumieć i stosować przedrostki: kilo, decy, centy, mili.
MA.3.A.2.g: potrafią wykonywać obliczenia z długościami, masami, objętościami i miarami czasu oraz zamieniać odpowiednie wielkości na sąsiednie jednostki miary.

Typy zadań: Minuty i sekundy na sekundy · Czas na zegarze: ile minut minęło · Czas trwania w zadaniu: jak długo to trwało · Czas trwania: porównaj (kl. 4–5) · Minuty i sekundy: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Minuty i sekundy: znajdź błąd (kl. 4–5) · Upływ czasu: wybierz, ile minut minęło (kl. 4–5)

Przeliczanie miar objętości

Twoje dziecko uczy się przeliczać miary objętości, takie jak litr, decylitr, centylitr i mililitr, oraz sprawdzać, czy wynik jest sensowny.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko potrafi przeliczać miary objętości na siebie, na przykład litry na decylitry albo mililitry na centylitry. Opiera się przy tym na przedrostkach: deci oznacza dziesiątą część, centi setną część, a mili tysięczną część jednostki. Program nauczania wymaga ponadto, aby dzieci umiały szacować wielkości i porównywać je z przedmiotami z codziennego życia.

Typowy błąd pojawia się przy kierunku przeliczania. Dzieci często liczą w złą stronę, ponieważ nie pamiętają, czy mniejsza jednostka daje więcej, czy mniej części. Pomocne jest pytanie: czy z jednej jednostki powstaje wiele mniejszych jednostek, czy kilka większych? Wynik, który wydaje się nierealistyczny, na przykład jeden litr równy zaledwie kilku mililitrom, jest wskazówką, że doszło do tego błędu.

Na karcie pracy Państwa dziecko spotka się z zadaniami takimi jak:

  • Przeliczanie na mniejszą lub większą jednostkę miary objętości
  • Porównywanie jednostek miar objętości
  • Miary objętości: prawda czy fałsz
  • Miary objętości: znajdź błąd
  • Objętość na mniejszą jednostkę: wybierz pasujący wynik

MA.3.A.1.f: potrafią nazywać i stosować jednostki miar oraz ich skróty: miary pojemności (l, dl, cl, ml), masy (t, kg, g, mg), czasu (h, min, s). potrafią orientować się na podstawie wielkości referencyjnych: 1 s, 1 min. potrafią rozumieć i stosować przedrostki: kilo, decy, centy, mili.
MA.3.A.2.e: potrafią szacować, mierzyć i zamieniać wielkości na sąsiednie jednostki miar: l, dl; m, cm, mm; kg, g (np. 2'000 g = 2 kg). potrafią dodawać, odejmować i mnożyć wielkości: l, dl; m, cm, mm; kg, g (np. 3 cm 5 mm + 2 cm 7 mm). potrafią szacować długości, objętości i masy oraz porównywać je z reprezentantami.

Typy zadań: Pojemność na mniejszą jednostkę: wybierz wynik · Zamień na mniejszą jednostkę pojemności · Jednostki pojemności: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Jednostki pojemności: znajdź błąd (kl. 4–5) · Jednostki pojemności: porównaj (kl. 4–5) · Zamień na większą jednostkę pojemności (kl. 4–5)

Uczniowie potrafią szacować, mierzyć, przeliczać, zaokrąglać i wykonywać obliczenia z wielkościami

Liczenie pieniędzy: budżet, reszta i oferty

Twoje dziecko liczy we frankach i rappenach, planuje budżet, oblicza, ile zostanie po zakupach, i porównuje oferty na podstawie ceny jednostkowej.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 6. Państwa dziecko operuje kwotami pieniędzy w frankach i rappenach. Dodaje i odejmuje kwoty, takie jak 25 Fr. 60 Rp. + 14 Fr. 30 Rp., i interpretuje wyrażenia rachunkowe z życia codziennego, na przykład: oszczędności plus kieszonkowe minus cena zakupu daje to, co zostaje na końcu. Punkty programu nauczania opisują ten materiał na przestrzeni kilku lat szkolnych; zadania z tej klasy pokazują, że chodzi przede wszystkim o takie rachunki z życia codziennego.

Typowym błędem przy działaniach na frankach i rappenach jest to, że dziecko liczy osobno części frankowe i rappenowe i zapomina o przeniesieniu 100 rappenów na jednego franka. Przy ofertach dziecko często porównuje ceny całkowite zamiast cen jednostkowych. Wtedy opakowanie sześciopak porównuje się nie z pojedynczą sztuką, lecz z ceną pojedynczego egzemplarza.

Na lekcjach temat pojawia się w czterech typach zadań: w zadaniach typu Budżet dziecko wybiera, ile pieniędzy zostanie, i decyduje także, czy stwierdzenia są prawdziwe, czy fałszywe. W zadaniach Zadania z pieniędzmi oblicza, ile zostanie po zakupach. W zadaniach Tańsza oferta wybiera cenę jednostkową, sprawdza stwierdzenia lub znajduje błąd. W zadaniach Porównywanie ofert rozstrzyga w zadaniu tekstowym, która oferta jest tańsza. Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo prześledzić obliczenia.

MA.3.A.1.j: rozumieją i stosują pojęcia: układ współrzędnych, waluta, średnia arytmetyczna (rozszerzenie: proporcjonalność odwrotna). potrafią używać jednostek miar i ich skrótów oraz orientować się w wielkościach referencyjnych: miary powierzchni (km², ha, a, m², dm², cm², mm²), miary objętości (km³, m³, dm³, cm³, mm³), pieniądze (CHF, €, $).
MA.3.A.2.d: potrafią tworzyć, dodawać i odejmować kwoty pieniężne w fr. i rp. (np. utworzyć 20 fr. z 2 · 5 fr. + 5 · 2 fr.; 25 fr. 60 rp. + 14 fr. 30 rp.). potrafią określać godziny na zegarach analogowych i cyfrowych.
MA.3.A.2.h: potrafią szacować, wyznaczać, porównywać, zaokrąglać wielkości (pieniądze, długości, ciężar lub masę, czas, pojemność [l]), wykonywać z nimi obliczenia, zamieniać na sąsiednie jednostki miar i zapisywać w dwóch jednostkach.
MA.3.C.3.e: potrafią nadawać znaczenie wyrażeniom arytmetycznym i tabelom (np. 125 fr. + 4 fr. + 4 fr. + 4 fr. - 34 fr. → 125 fr. oszczędności. 3 tygodnie po 4 fr. kieszonkowego. Zakup piłki za 34 fr.).

Typy zadań: Budżet: prawda czy fałsz · Budżet: znajdź błąd · Budżet: wybierz, ile zostanie · Korzystniejsza oferta: prawda czy fałsz · Korzystniejsza oferta: znajdź błąd · Pieniądze w zadaniu: ile zostanie po zakupach · Korzystniejsza oferta: wybierz cenę sztuki · Porównanie ofert: zadanie z treścią, która tańsza · Zakupy z groszami: szacowanie i reszta (kl. 4–5)

Zamiana tygodni na dni

Dziecko wykonuje obliczenia na jednostkach czasu i zamienia tygodnie na dni, na przykład aby określić, ile dni trwa określona liczba tygodni.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby dzieci potrafiły wykonywać obliczenia z jednostkami czasu i zamieniać wielkości na sąsiednie jednostki miary. W kalendarzu widać to na przykład przy zamianie tygodni na dni: tydzień ma siedem dni, a dziecko wykorzystuje tę zależność, aby obliczać przedziały czasu. Program nauczania nie podaje dla tego punktu dokładnych zakresów liczbowych; zadania na tym etapie pokazują jednak, o co chodzi.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy dzieci mieszają tygodnie i dni albo liczą z niewłaściwą liczbą, na przykład po prostu dodają liczbę tygodni do liczby dni. Kto nie ma w głowie zależności siedmiu dni na tydzień, ten liczy wtedy obok zadania.

Na karcie pracy dziecko spotyka te typy zadań: Tygodnie i dni: ile to dni, Tygodnie i dni: wybierz liczbę dni, Tygodnie i dni: prawda czy fałsz oraz Tygodnie i dni: znajdź błąd. W ostatnim typie dziecko musi rozpoznać błędną zamianę i ją poprawić.

MA.3.A.2.g: potrafią wykonywać obliczenia z długościami, masami, objętościami i miarami czasu oraz zamieniać odpowiednie wielkości na sąsiednie jednostki miary.

Typy zadań: Tygodnie i dni: prawda czy fałsz · Tygodnie i dni: znajdź błąd · Tygodnie i dni: ile to dni · Tygodnie i dni: wybierz liczbę dni

Zapisywanie masy złożonej jako liczby dziesiętnej

Dziecko uczy się zapisywać zapis taki jak 2 m 35 cm jako liczbę dziesiętną w jednej jednostce, na przykład 2,35 m.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plan nauczania 21 wymaga, aby dzieci zapisywały wielkości w jednostkach dwuczłonowych i potrafiły zamieniać je na sąsiednie jednostki miar. W klasie 6 widać to w życiu codziennym przy długościach: zapis 2 m 35 cm dziecko powinno zapisać jako liczbę dziesiętną w większej jednostce, czyli 2,35 m. Zadania w tym obszarze dotyczą wyłącznie długości; nie ma tu danych dla innych wielkości ani dla szerszego zakresu liczb.

Typowy błąd wynika z niewłaściwego przypisania cyfr do miejsc po przecinku. Dziecko zapisuje 2 m 5 cm jako 2,5 m, ponieważ po prostu ustawia liczby obok siebie. Poprawnie jest 2,05 m, bo 5 cm to 0,05 m, czyli druga cyfra po przecinku. Pomocne jest pytanie: ile centymetrów mieści się w metrze? Jeśli dziecko zawsze zapisuje liczbę centymetrów dwiema cyframi (05, 35), logika wartości miejsc zwykle sama się zgadza.

Na karcie pracy dziecko spotyka cztery typy zadań. W zadaniu „Miara w większej jednostce: wybierz liczbę dziesiętną” podano kilka zapisów i dziecko wybiera poprawny. W zadaniu „prawda czy fałsz” decyduje, czy podana zamiana jest prawidłowa. W zadaniu „Podaj długość jako liczbę dziesiętną” dziecko samodzielnie zapisuje długość jako liczbę z przecinkiem. W zadaniu „znajdź błąd” szuka błędnej zamiany i ją poprawia. Rozwiązania na kartach pomagają w samodzielnej kontroli.

MA.3.A.2.h: potrafią szacować, wyznaczać, porównywać, zaokrąglać wielkości (pieniądze, długości, ciężar lub masę, czas, pojemność [l]), wykonywać z nimi obliczenia, zamieniać na sąsiednie jednostki miar i zapisywać w dwóch jednostkach.

Typy zadań: Miara w większej jednostce: prawda czy fałsz · Miara w większej jednostce: wybierz zapis · Miara w większej jednostce: znajdź błąd · Zapisz długość ułamkiem dziesiętnym

Zamiana jednostek długości: m, cm i mm

Twoje dziecko uczy się zamieniać długości z jednej jednostki na sąsiednią, na przykład z metrów na centymetry albo z centymetrów na milimetry.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi przeliczać długości między sąsiednimi jednostkami, czyli między metrami, centymetrami i milimetrami. Do tego należy także dodawanie długości wyrażonych dwiema jednostkami, na przykład 3 cm 5 mm + 2 cm 7 mm, oraz porównywanie długości. Program nauczania podaje jako przykład przeliczania sąsiednich jednostek zapis 2'000 g = 2 kg; w przypadku długości zadania w klasie 6 pokazują przede wszystkim jednostki m, cm i mm.

Typowe jest to, że dzieci przy przeliczaniu błędnie stosują współczynnik albo mylą kierunek. Na przykład z 3 m robią 30 cm zamiast 300 cm, ponieważ liczba zostaje przesunięta tylko o jedno miejsce. Albo przy zamianie „z cm na mm” dzielą przez 10 zamiast mnożyć przez 10. Dzieje się tak dlatego, że jednostki wprawdzie opierają się na systemie dziesiętnym, ale dziecko nie zawsze wie na pewno, czy mniejsza jednostka daje więcej, czy mniej części.

W praktyce są zadania, w których Twoje dziecko przelicza długości na większą lub mniejszą jednostkę, podaje długość w określonej jednostce albo wybiera z kilku podanych wartości poprawnie przeliczoną. Inne zadania polegają na porównywaniu długości, wstawianiu odpowiedniego znaku (<, > lub =), znajdowaniu błędu w obliczeniu albo ocenie, czy dane stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe.

MA.3.A.2.e: potrafią szacować, mierzyć i zamieniać wielkości na sąsiednie jednostki miar: l, dl; m, cm, mm; kg, g (np. 2'000 g = 2 kg). potrafią dodawać, odejmować i mnożyć wielkości: l, dl; m, cm, mm; kg, g (np. 3 cm 5 mm + 2 cm 7 mm). potrafią szacować długości, objętości i masy oraz porównywać je z reprezentantami.
MA.3.A.2.g: potrafią wykonywać obliczenia z długościami, masami, objętościami i miarami czasu oraz zamieniać odpowiednie wielkości na sąsiednie jednostki miary.
MA.3.A.2.j: potrafią korzystać z dziesiętnego układu jednostek miar (układu SI) i przyporządkowywać przedrostki mega, kilo, decy, centy i mili do potęg dziesięciu.

Typy zadań: Zamień na mniejszą jednostkę długości · Zamień na większą jednostkę długości · Zapisz długość w jednej jednostce · Długość w jednej jednostce: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Długość w jednej jednostce: wstaw znak (kl. 4–5) · Długość w jednej jednostce: znajdź błąd (kl. 4–5) · Jednostki długości: porównaj (kl. 4–5) · Jednostki długości: wybierz wynik zamiany (kl. 4–5) · Dodawanie długości w dwóch jednostkach (kl. 4–5)

Uczennice i uczniowie potrafią opisywać zależności funkcyjne i wyznaczać wartości funkcji

Droga, prędkość i czas

Twoje dziecko uczy się obliczać trzecią wielkość na podstawie dwóch z trzech: drogi, prędkości i czasu, oraz uzasadniać uzyskane wyniki.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 6 Wasze dziecko będzie liczyć drogi, prędkości i czasy trwania, na przykład przy danych takich jak 4,5 km/h, które dają odległości pokonane w ciągu 10, 20 lub 30 minut. Program nauczania wymaga też przeliczania prędkości, na przykład z 200 m w 10 s na 72 km/h. Przy drogach i czasach dziecko powinno umieć je samodzielnie zmierzyć lub odczytać z danych oraz tworzyć tabele wartości dla drogi i czasu.

Typowy błąd pojawia się przy podawaniu czasu w godzinach i minutach. Dziecko zapisuje np. 1 h 30 min jako 1,30 h i dalej liczy, mimo że poprawnie jest 1,5 h. Wynik jest wtedy błędny, choć tok rozumowania jest prawidłowy. Często pomaga najpierw zamienić minuty na ułamki godziny, zanim będzie się dalej liczyć prędkość.

Typowe zadania na dostępnych kartach pracy to:

  • Prędkość z drogi i czasu: Jak szybko jechał pojazd?
  • Droga z prędkości i czasu: Jak daleko przejedzie pojazd?
  • Oblicz czas jazdy: Jak długo trwa przejazd tej trasy?
  • Średnia prędkość krok po kroku: Obliczenie rozwiązuje się w etapach.
  • Kto był szybszy? oraz Czasy dwóch przejazdów: porównaj
  • Wybierz drogę, Wybierz czas oraz prawda czy fałsz i znajdź błąd, które sprawdzają zrozumienie zależności.

MA.3.A.1.k: rozumieją i stosują pojęcia: częstość bezwzględna i względna, współrzędna x, współrzędna y, oś x, oś y, odcinek jednostkowy, prawdopodobieństwo. potrafią używać jednostek miar i ich skrótów: prędkość (km/h, m/s, kB/s, dpi).
MA.3.A.2.i: potrafią szacować pola powierzchni i objętości [m³] w odpowiedniej jednostce miary oraz zamieniać je na sąsiednie jednostki miary. potrafią porównywać wielkości w sposób bezwzględny i względny (np. 120 sztuk lub 60% albo ⅗ danej ilości). potrafią mierzyć odległości i czas trwania do obliczeń prędkości.
MA.3.A.2.k: potrafią wykonywać obliczenia ze złożonymi liczbami miarowymi i przeliczać wielkości z jednej jednostki na inną. potrafią przeliczać prędkości (np. z 200 m/10 s na 72 km/h).
MA.3.A.3.e: Potrafią zapisywać zależności funkcyjne w tabelach wartości (np. pokonane odległości przy prędkości 4.5 km/h po 10 min, 20 min, 30 min, ...). Potrafią wykonywać obliczenia z zależnościami proporcjonalnymi (np. 300 g sera przy cenie 20 fr./kg; zużycie paliwa na 700 km przy spalaniu 6 l/100 km).
MA.3.B.1.g: potrafią formułować i uzasadniać zależności funkcyjne, w szczególności dotyczące ceny i ilości oraz drogi i czasu (np. zakup napojów oferowanych w różnych wielkościach opakowań).

Typy zadań: Droga, prędkość i czas: prawda czy fałsz · Droga, prędkość i czas: znajdź błąd · Droga w ruchu jednostajnym: dane zbędne · Droga z prędkości i czasu: jaką drogę pokona · Droga, prędkość i czas: wybierz czas · Droga, prędkość i czas: wybierz drogę · Droga, prędkość, czas: oblicz czas jazdy · Droga, prędkość, czas: kto jechał szybciej? · Prędkość z drogi i czasu: z jaką prędkością jechał · Czasy dwóch przejazdów: porównaj (kl. 7) · Prędkość średnia krok po kroku (kl. 7) · Średnia prędkość na dwóch odcinkach trasy (kl. 7–8)

Znajdowanie wartości dla jednej sztuki: cena i ilość

Państwa dziecko uczy się obliczać na podstawie danej ilości oraz jej ceny lub zużycia wartość dla jednej jednostki, na przykład cenę za kilogram lub za sztukę.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi w zależnościach proporcjonalnych wyznaczyć wartość dla jednej jednostki: jeśli wie, ile kosztuje na przykład 300 g sera, oblicza z tego cenę za jeden kilogram. Plan nauczania podaje przykłady, takie jak 300 g sera za 20 fr./kg albo zużycie paliwa na 100 km. Chodzi tu o obliczenia z zależnościami proporcjonalnymi oraz o uzasadnianie, dlaczego dana cena lub zużycie jest korzystniejsze.

Często zdarza się następująca sytuacja: dziecko kontynuuje obliczenia z mieszanymi jednostkami, czyli liczy 300 × 20, nie zamieniając wcześniej 300 g na 0,3 kg. Wynik jest wtedy błędny, mimo że tok rozumowania wygląda poprawnie. Sensowne jest najpierw wyjaśnienie jednostki podanej wielkości, a dopiero potem wykonanie obliczeń. Jest to nasza rekomendacja i nie została ona wprost sformułowana w planie nauczania.

Na lekcjach Twoje dziecko spotka się z typami zadań: Wartość dla jednego: zadanie tekstowe, ile kosztuje jedna jednostka, Cena jednostkowa: gdzie jest taniej? oraz Cena za sztukę krok po kroku. W zadaniach Wartość dla jednej jednostki: prawda czy fałsz oraz znajdź błąd dziecko sprawdza gotowe obliczenie. Zadanie z zbędnymi danymi wymaga wyszukania liczb istotnych do obliczeń.

MA.3.A.3.e: Potrafią zapisywać zależności funkcyjne w tabelach wartości (np. pokonane odległości przy prędkości 4.5 km/h po 10 min, 20 min, 30 min, ...). Potrafią wykonywać obliczenia z zależnościami proporcjonalnymi (np. 300 g sera przy cenie 20 fr./kg; zużycie paliwa na 700 km przy spalaniu 6 l/100 km).
MA.3.B.1.e: potrafią formułować pytania dotyczące zależności między wielkościami, badać je i sprawdzać funkcyjne zależności (np. poziom napełnienia ½ litra, 1 litra, 2 litrów w różnych naczyniach; stosunek ceny do masy produktu; masę napoju light i lemoniady).
MA.3.B.1.g: potrafią formułować i uzasadniać zależności funkcyjne, w szczególności dotyczące ceny i ilości oraz drogi i czasu (np. zakup napojów oferowanych w różnych wielkościach opakowań).
MA.3.C.3.f: potrafią opisywać zależności na podstawie proporcjonalnej tabeli wartości (np. liczbę min na każdy przebyty km).

Typy zadań: Wartość dla jednej jednostki: prawda czy fałsz · Wartość dla jednej jednostki: znajdź błąd · Cena jednostkowa: z treścią, ile na jedną sztukę · Cena za sztukę krok po kroku · Cena za sztukę: dane zbędne · Wartość dla jednej jednostki: wybierz wynik · Cena za sztukę: gdzie taniej?

Uczniowie potrafią zbierać, porządkować, przedstawiać, analizować i interpretować dane dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa

Największa i najmniejsza wartość: rozstęp

Dziecko odnajduje w serii danych największą i najmniejszą wartość i na tej podstawie wyznacza rozstęp.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się znajdować w liście wyników pomiarów lub liczb największą i najmniejszą wartość. Na tej podstawie oblicza rozstęp, czyli różnicę między tymi dwiema wartościami. Podstawa programowa opisuje ten krok dla szkoły podstawowej ogólnie; nie podaje zakresu liczb, który dotyczy wyłącznie klasy 6.

Typowe błędy pojawiają się wtedy, gdy wartości nie są uporządkowane i dziecko bierze pierwszy i ostatni element listy zamiast porównać wszystkie wartości. Równie częste jest mylenie rozstępu z sumą lub zamienianie największej i najmniejszej wartości, co prowadzi do ujemnej różnicy.

Na kartach pracy temat pojawia się w pięciu typach zadań: Wyznacz rozstęp, Rozstęp: znajdź błąd, Rozstęp: wybierz wartość, Rozstęp: prawda czy fałsz oraz Rozstęp danych: zbędne informacje. W ostatnim zadaniu dziecko musi rozpoznać, które informacje są naprawdę potrzebne do obliczenia.

MA.3.C.1.f: potrafią analizować zbiory danych według kryteriów i w zbiorach danych wyznaczać średnią arytmetyczną, maksimum i minimum.

Typy zadań: Oblicz rozstęp danych · Rozstęp: prawda czy fałsz · Rozstęp: znajdź błąd · Rozstęp danych: dane zbędne · Rozstęp: wybierz wartość

Uczniowie potrafią matematyzować sytuacje z życia, przedstawiać je, wykonywać obliczenia oraz interpretować i sprawdzać wyniki

Rozwiązywanie i rozumienie wieloetapowych zadań tekstowych

Dziecko czyta zadanie tekstowe, zapisuje je w postaci wyrażenia lub równania, rozwiązuje je i wyjaśnia, co wynik oznacza w kontekście sytuacji.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się zadawać własne pytania do tekstów, tabel i diagramów, wykonywać odpowiednie obliczenia oraz interpretować wyniki i je sprawdzać. Obejmuje to zapisanie historyjki matematycznej z symbolem zastępczym (okienkiem) i znalezienie odpowiedniej operacji odwrotnej. Plan nauczania podaje jako przykład: Prezent kosztuje 36 franków, 23 franki są już odłożone. Należy obliczyć, ile jeszcze brakuje. Dziecko powinno też umieć nadać znaczenie wyrażeniu, na przykład 125 franków oszczędności plus tygodniowe kieszonkowe minus zakup piłki za 34 franki.

Typowe jest to, że dzieci od razu liczą na liczbach, nie wyjaśniwszy wcześniej, czego szukają. Wtedy wybierają złe działanie albo zestawiają liczby w niewłaściwej kolejności. Przy kilku krokach często gubi się wynik pośredni, albo dziecko nie odpowiada na pytanie, lecz podaje tylko liczbę, która bez jednostki i bez sensu pozostaje bezużyteczna. Pomocne jest na głos opowiedzieć wyrażenie słowami i na końcu porównać wynik z sytuacją z zadania.

W karcie pracy te zadania występują w kilku formach:

  • Wieloetapowe zadanie tekstowe (łączenie danych): kilka informacji łączy się w jeden wynik.
  • Zapas i zestawy: dziecko ustala, ile co najwyżej zestawów jest możliwych lub jaką liczbę można wybrać.
  • Zadanie tekstowe o trzech dniach: dziecko wybiera pasujący wynik albo decyduje, czy dane stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe.

MA.3.C.2.c: potrafią do zadań tekstowych układać działania podstawowe z okienkami lub działania odwrotne, rozwiązywać je i interpretować (np. prezent kosztuje 36 fr., zaoszczędzono 23 fr. Ile jeszcze brakuje?).
MA.3.C.2.d: potrafią zadawać pytania dotyczące tekstów, tabel i diagramów, wykonywać własne obliczenia oraz interpretować i sprawdzać wyniki.
MA.3.C.3.e: potrafią nadawać znaczenie wyrażeniom arytmetycznym i tabelom (np. 125 fr. + 4 fr. + 4 fr. + 4 fr. - 34 fr. → 125 fr. oszczędności. 3 tygodnie po 4 fr. kieszonkowego. Zakup piłki za 34 fr.).

Typy zadań: Zapasy i komplety: wybierz liczbę kompletów · Zapasy i komplety: ile najwięcej kompletów · Zadanie tekstowe wieloetapowe (łączenie) (kl. 3) · Zadanie tekstowe, trzy dni: prawda czy fałsz (kl. 3) · Zadanie tekstowe, trzy dni: wybierz wynik (kl. 3)

Pozostałe typy zadań

Pozostałe typy zadań

typów zadań: 92Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typy zadań: Pieniądze na rysunku: ile ich jest? (kl. 1–3) · Pieniądze: ile jeszcze brakuje na zakup (kl. 2–3) · Zakupy: czy starczy pieniędzy? (kl. 2–3) · Zakupy: ile kosztuje kilka sztuk? (kl. 2–3) · Monety: którymi monetami zapłacić? (kl. 2–4) · Reszta: popraw błąd (kl. 3) · Reszta: wybierz poprawną kwotę (kl. 3) · Zakupy i reszta (kl. 3) · Sprawdzenie dodawania odejmowaniem (kl. 2–3) · Mnożenie i dzielenie: ile było przed rozdzieleniem (kl. 2–3) · Mnożenie i dzielenie: przez ile mnożono (kl. 2–3) · Od jakiej liczby odejmowano? Wybierz (kl. 2–3) · Sprawdzanie odejmowania: dodawaniem (kl. 2–3) · Sprawdzanie odejmowania: popraw błąd (kl. 2–3) · Sprawdzanie odejmowania: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Suma następnika i poprzednika (kl. 2–3) · Jaka liczba jest o 1 większa (kl. 2–3) · Następnik i poprzednik razem: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Następnik i poprzednik razem: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 2–3) · Jaka liczba jest o 1 mniejsza (kl. 2–3) · Mnożenie liczby dwucyfrowej przez 2 (kl. 2–3) · Mnożenie przez 2: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Mnożenie przez 2: wybierz poprawny wynik (kl. 2–3) · Podwajanie: która liczba podwojona daje tę? (kl. 2–3) · Podwajanie: o ile więcej po podwojeniu obu liczb? (kl. 2–4) · Liczenie dziesiątkami: co dalej? (kl. 1) · Liczenie dziesiątkami: prawda czy fałsz (kl. 1) · Liczenie dziesiątkami: wybierz wynik (kl. 1) · Licz dalej o stały krok (kl. 1–3) · Liczenie co kilka: wybierz następną liczbę (kl. 1–3) · Licz wstecz o stały krok (kl. 1–3) · Liczenie co kilka: popraw błędną liczbę (kl. 2–3) · Ile razy dodano: wybierz liczbę (kl. 2–4) · Liczenie dalej: ile razy trzeba doliczyć? (kl. 2–4) · Masa: uporządkuj od najlżejszej (kl. 1–4) · Porównywanie długości: która jest najdłuższa? (kl. 1–3) · Porównywanie długości: o ile jedno jest dłuższe od drugiego? (kl. 1–3) · O ile dłuższy: prawda czy fałsz (kl. 1–3) · O ile dłuższy: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 1–3) · Kilometry na metry: prawda czy fałsz (kl. 3) · Kilometry na metry: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 3) · Kilometry: ile brakuje do pełnego kilometra? (kl. 3–4) · Kilometry: ile to pełnych kilometrów? (kl. 3–4) · Zamiana kilometrów i metrów na metry (kl. 3) · Tabelka funkcji: program obliczeń · Maszyna liczbowa: co wyjdzie (kl. 2–3) · Maszyna liczbowa: brakująca liczba w maszynie (kl. 2–3) · Maszyna liczbowa: co weszło (kl. 2–3) · Tabelka funkcji: uzupełnij według reguły mnożenia (kl. 2–4) · Tabelka z regułą odejmowania: uzupełnij wyniki (kl. 2–4) · Maszyna liczbowa: dwie maszyny, co weszło (kl. 3–4) · Reguła maszyny: wybierz liczbę (kl. 2–4) · Tabelka z regułą: jaka liczba weszła (kl. 2–4) · Tabelka z regułą: popraw błąd (kl. 3–4) · Tabelka z regułą: wybierz wynik z maszyny (kl. 2–4) · Tabelka zależności: odkryj regułę (kl. 2–4) · Dodawanie i odejmowanie: popraw błąd w dwóch krokach (kl. 2–4) · Mnożenie: popraw błędny wynik (kl. 2–4) · Odejmowanie: popraw błędny wynik (kl. 2–4) · Poprawny wynik odejmowania: prawda czy fałsz (kl. 2–4) · Poprawny wynik odejmowania: wybierz odpowiedź (kl. 2–4) · Odejmowanie: o ile ktoś się pomylił (kl. 2–4) · Mnożenie przez pełne dziesiątki: wybierz wynik (kl. 3) · Mnożenie przez dziesiątki: prawda czy fałsz (kl. 3) · Mnożenie przez pełne dziesiątki (kl. 3) · Skok o dziesiątki na osi liczbowej (kl. 2) · Skok o dziesiątki: prawda czy fałsz (kl. 2) · Skok o dziesiątki: wybierz liczbę (kl. 2) · Dodaj ułamki o jednakowych mianownikach · Odejmij ułamki o jednakowych mianownikach · Odejmowanie ułamków: brakujący licznik · Odejmowanie ułamków: prawda czy fałsz · Odejmowanie ułamków: wybierz różnicę · Odejmowanie ułamków: znajdź błąd · Ułamki o jednakowych mianownikach: brakujący licznik · Ułamki o jednakowych mianownikach: prawda czy fałsz · Ułamki o jednakowych mianownikach: wybierz sumę · Ułamki o jednakowych mianownikach: znajdź błąd · Odejmowanie ułamków: porównaj różnice · Ułamki o jednakowych mianownikach: porównaj sumy · Ułamki o jednakowych mianownikach: suma większa od 1 · Ułamki: ile par daje całość? · Odejmowanie ułamków: odejmij od całości (kl. 4–5) · Ułamki: ile brakuje do całości? (kl. 4–5) · Ilorazy bez reszty: uporządkuj · Podziel pisemnie przez liczbę jednocyfrową · Dzielenie pisemne: brakująca dzielna (kl. 4–5) · Dzielenie pisemne: wybierz dzielną (kl. 4–5) · Dzielenie pisemne w zadaniu tekstowym (kl. 4–5) · Dzielenie pisemne: zero w wyniku — wybierz (kl. 4–5) · Proporcja: brakująca wartość · Proporcja: prawda czy fałsz · Proporcja: wybierz brakujący wyraz · Proporcja: znajdź błąd · Proporcja w zadaniu: przeliczenie na inną liczbę sztuk · Proporcja: brakujący trzeci wyraz · Proporcjonalność prosta: uzupełnij tabelę · Diagram słupkowy – o ile więcej: znajdź błąd · Diagram słupkowy: o ile więcej — prawda czy fałsz · Diagram słupkowy: porównaj słupki · Odczyt z diagramu: wybierz sumę słupków · Diagram obrazkowy ze skalą: o ile więcej (kl. 7–8) · Udział słupka w całości w procentach (kl. 7–8) · Średnia czterech słupków diagramu (kl. 7–8) · Średnia czterech słupków diagramu: wybierz wynik (kl. 7–8) · Średnia z wykresu kropkowego (kl. 7–8) · Pole prostokąta · Bok prostokąta z pola: pytanie odwrotne · Brakujący bok prostokąta z pola · Brakujący bok prostokąta: wybierz bok · Pole kwadratu: bok z pola · Pole prostokąta w życiu codziennym · Pole prostokąta: dane zbędne · Pole i obwód prostokąta: oceń dwa zdania · Pole prostokąta i kwadratu: dokończ zdanie · Pole prostokąta: figura z wyciętym rogiem · Pole prostokąta: porównaj dwa pola · Pole prostokąta: boki k razy dłuższe · Pole prostokąta: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Pole prostokąta: wstaw znak (kl. 4–5) · Pole prostokąta: znajdź błąd (kl. 4–5) · Odległość punktów na prostej kratki: prawda czy fałsz · Odległość punktów na prostej kratki: znajdź błąd · Odległość punktów o wspólnej współrzędnej · Wspólna współrzędna punktów: wybierz liczbę · Jednostki pola: prawda czy fałsz · Jednostki pola: wybierz zamianę · Jednostki pola: znajdź błąd · Zamień ary na metry kwadratowe · Zamień hektary na ary · Zamień na mniejszą jednostkę objętości · Zamień na mniejszą jednostkę pola · Zamień na większą jednostkę pola · Jednostki pola: porównaj wielkości · Ciąg o stałym kroku: prawda czy fałsz · Ciąg o stałym kroku: wybierz wyraz · Ciąg o stałym kroku: znajdź błąd · Ciąg: dodawaj ten sam krok · Ciąg: mnóż przez tę samą liczbę · Ciąg o stałym kroku: który to wyraz · Ciąg o stałym kroku: pierwszy wyraz · Odczytaj regułę ciągu i licz dalej · Wzór z figur: ile kwadracików w figurze n · Odbicie w prostej pionowej: wybierz współrzędną · Punkt symetryczny względem prostej · Symetria osiowa: ile osi symetrii ma figura · Symetria osiowa: odbicie względem pionowej prostej · Symetria osiowa: prawda czy fałsz · Symetria osiowa: znajdź błąd · Oś symetrii w zadaniu tekstowym: gdzie stoi lustro · Symetria osiowa w zadaniu tekstowym: gdzie jest odbicie · Symetria osiowa: oś pary punktów · Siatka sześcianu – ściana naprzeciw: znajdź błąd · Siatka sześcianu: czy to siatka? · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw: prawda czy fałsz · Siatka sześcianu: ściana naprzeciw: wybierz wynik · Siatka sześcianu w zadaniu tekstowym: kostka do gry · Podział kąta na połowy konstrukcją · Trójkąt z trzech odcinków · Środek odcinka konstrukcją · Konstrukcja dwusiecznej kąta (kl. 7–8) · Konstrukcja symetralnej odcinka (kl. 7–8) · Trójkąt z trzech boków: sprawdź i skonstruuj (kl. 7–8) · Kratka: droga robota · Kratka: droga robota: wybierz wynik · Kratka: ile kratek w górę · Kratka: ile kratek w prawo · Kratka: robot idzie w lewo · Kratka: robot idzie w lewo: wybierz wynik · Kratka: robot idzie w prawo · Kratka: bok po powiększeniu · Kratka: bok po zmniejszeniu · Kratka: ile razy powiększono · Kratka: pole po powiększeniu · Kratka: pole po powiększeniu: wybierz wynik · Siatka kostki: co będzie naprzeciw (kl. 3–4) · Siatka kostki: czy złoży się w sześcian? (kl. 3–4) · Przewracanie kostki dwa razy (kl. 3–4) · Przewracanie kostki w wyobraźni (kl. 3–4)

Tak wygląda zadanie

Wypisz wszystkie dzielniki liczby.

32

Odpowiedź: 1, 2, 4, 8, 16, 32

Wstaw znak lub =.

1/3 □ 10/11

Odpowiedź: <

Oblicz.

49,21 + 8,05 = □

Odpowiedź: 57,26

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Dzielenie za pomocą tabliczki mnożenia

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać dzielenia w zakresie do 100 za pomocą małego mnożenia i sprawdzać wynik za pomocą mnożenia.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na koniec klasy 6. Państwa dziecko powinno rozumieć dzielenie jako odwrotność mnożenia. Zadanie takie jak 28 : 7 = 4 oznacza: ile razy mieści się 7 w 28? To samo działanie można zapisać jako 4 · 7 = 28 albo jako 7 + 7 + 7 + 7 = 28. Liczy się, korzystając z iloczynów małego mnożenia oraz z zależności od mnożenia dziesiątkowego, na przykład że 60 : 6 ma ten sam wzór co 6 : 6 z jednym zerem więcej.

Typowe błędy pojawiają się, gdy dzieci zamieniają liczby, czyli liczą 7 : 28 zamiast 28 : 7, albo gdy nie sprawdzają wyniku przez mnożenie. Pomocne jest pytanie: „Które zadanie mnożenia do tego pasuje?” Kto raz zobaczy to odwrócenie, zwykle sam sprawdza swoje rozwiązanie.

Na kartach pracy do tego tematu znajdą Państwo między innymi Dzielenie w małym mnożeniu (do 100), Podzielone w małym mnożeniu: wybierz wynik oraz Brakujący dzielnik: wybierz liczbę. Do sprawdzania nadają się Dzielenie: sprawdzanie i szukanie błędów oraz Przez jaką liczbę dzielono (tabela dzielenia). Zadania takie jak Równomierne rozdzielanie albo Dzielenie na równe części pokazują dzielenie w kontekście sytuacji z życia.

MA.1.A.1.d: rozumieją i stosują pojęcie „przez” oraz symbol :.
MA.1.A.3.d: potrafią przy dodawaniu i odejmowaniu zapisywać sposoby obliczeń i sprawdzać wyniki. potrafią pisemnie dodawać i odejmować. znają iloczyny z tabliczki mnożenia.
MA.1.A.4.e: rozumieją dzielenie jako działanie odwrotne do mnożenia oraz związek z dodawaniem (np. 28 : 7 = 4 → 28 = 4 · 7 → 28 = 7 + 7 + 7 + 7). Potrafią wykorzystywać zależności między małą tabliczką mnożenia a tabliczką mnożenia dla dziesiątek.

Typy zadań: Dzielenie w zakresie tabliczki: wybierz wynik (kl. 3) · Dzielenie w zakresie tabliczki (do 100) (kl. 3) · Dzielenie: ile grup wyjdzie (kl. 2–3) · Podziel na równe części (kl. 2–3) · Rozdziel po równo (kl. 2–3) · Dzielenie: ile w jednym rzędzie (kl. 2–4) · Brakujący dzielnik: wybierz liczbę (kl. 3) · Dzielenie z liczbą zbędną (kl. 3) · Dzielenie: sprawdź i znajdź pomyłkę (kl. 3) · Przez ile dzielono (tabliczka dzielenia) (kl. 3) · Dzielenie: który podział daje więcej na osobę? (kl. 3)

Rozumienie liczb trzycyfrowych

Dziecko rozpoznaje, ile warta jest każda cyfra liczby trzycyfrowej i potrafi złożyć liczbę z setek, dziesiątek i jedności albo ją ponownie rozłożyć.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na końcu tej pracy Twoje dziecko będzie potrafiło przy liczbie trzycyfrowej powiedzieć, ile setek, dziesiątek i jedności się w niej znajduje. Przy liczbie 257 wie, że 2 oznacza 200, 5 oznacza 50, a 7 oznacza 7. Program nauczania opisuje zakres liczbowy do 1000 w ciągu całego etapu. Zadania w klasie 6 pracują z liczbami trzycyfrowymi na pozycjach S (setki), D (dziesiątki) i J (jedności).

Typowe jest to, że pomija się pozycję cyfry. Dziecko czyta 307 jako 37 albo myśli, że 2 w liczbie 257 oznacza po prostu „2”, a nie 200. Często za tym stoi przekonanie, że cyfry liczą się same z siebie, a nie zależą od swojego miejsca. Pomocne jest pracowanie z materiałem, na przykład z płytkami setkowymi, prętami dziesiątkowymi i kostkami jedności, oraz ułożenie liczby przed jej odczytaniem.

W praktyce Twoje dziecko spotka się z zadaniami takimi jak te:

  • Złóż liczbę z S, D i J
  • Ile pełnych dziesiątek ma ta liczba?
  • Rozłóż liczbę na setki i resztę
  • Ile jedności jest razem?
  • Odczytaj liczbę z klocków
  • Prawda czy fałsz: sprawdź stwierdzenia o wartości pozycyjnej

MA.1.A.1.e: rozumieją i używają pojęć: dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, reszta, oś liczbowa, liczba kwadratowa, setki, tysiące, wartości pozycyjne. potrafią czytać i zapisywać liczby naturalne do 1000.
MA.1.B.3.c: mogą wykorzystywać tabelę wartości miejscowych podczas badania struktur arytmetycznych (np. układać żetony w tabeli wartości miejscowych i przesuwać je).
MA.1.C.2.e: potrafią przedstawić znaczenie cyfr w systemie pozycyjnym (np. 2 płytki setek, 5 prętów dziesiątek i 7 kostek jedności przedstawiają 257).

Typy zadań: Odczytaj liczbę z klocków (kl. 2–3) · Rozłóż liczbę na setki i resztę (kl. 2–3) · Rzędy liczby: ile wszystkich jedności? (kl. 3) · Rzędy liczby: ile pełnych dziesiątek (kl. 3) · Rzędy liczby: ile pełnych dziesiątek ma liczba? (kl. 3) · Rzędy liczby: prawda czy fałsz (kl. 3) · Rzędy liczby: złóż liczbę z setek, dziesiątek i jedności (kl. 3)

Czytanie i zapisywanie liczb do 1000

Dziecko czyta i zapisuje liczby do 1000 zarówno cyframi, jak i słownie, zwracając przy tym uwagę na setki, dziesiątki, jedności i zera.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi czytać i zapisywać liczby do 1000. Plan nauczania Lehrplan 21 wymienia ten zakres liczbowy jako cel (punkt planu 1.A.1.e). Podstawą jest zakres do 100 z dziesiątkami i jednostkami, opisany w punkcie planu 1.A.1.c. Ta strona dotyczy zadań, jakie pojawiają się w klasie 6 na kartach pracy.

Typowy błąd pojawia się przy liczbach z zerem w środku, na przykład 305 lub 1032. Wymawiana liczba „trzysta pięć” nie zawsze jest tak długa jak ciąg cyfr, dlatego zero łatwo pominąć. Wtedy z 305 może powstać na przykład 35 albo 3005. Także przy słowach takich jak „tysiąc dwadzieścia” często pomija się miejsce setek, ponieważ słowo nie pokazuje pozycji cyfr tak wyraźnie jak zapis cyfrowy.

W klasie 6 dziecko spotyka przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Zapisz liczbę cyframi: nazwa liczby zostaje zapisana jako ciąg cyfr.
  • Przeczytaj liczbę słownie: ciąg cyfr zostaje wypowiedziany lub zapisany jako nazwa liczby.
  • Zero w środku: błędny zapis z brakującym zerem zostaje poprawiony.
  • Nazwy liczb: poprawianie błędów, wybór poprawnego zapisu cyframi lub ocena stwierdzeń jako prawdziwych albo fałszywych.

MA.1.A.1.c: rozumieją i stosują pojęcia: razy, większy niż, mniejszy niż, parzysty, nieparzysty, uzupełniać, dzielić na pół, podwajać, dziesiątki, jedności oraz symbole ·, <, >. potrafią czytać i zapisywać liczby naturalne do 100.
MA.1.A.1.e: rozumieją i używają pojęć: dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, reszta, oś liczbowa, liczba kwadratowa, setki, tysiące, wartości pozycyjne. potrafią czytać i zapisywać liczby naturalne do 1000.

Typy zadań: Zapisz liczbę cyframi (kl. 2–3) · Odczytaj liczbę słowami (kl. 2–3) · Zapis liczb słowami: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Zapis liczb słowami: wybierz zapis cyframi (kl. 2–3) · Zapis liczb słowami: popraw błąd (kl. 2–3) · Zero w środku: popraw zapis liczby (kl. 2–3)

Połowy i ćwiartki: rozpoznawanie części całości

Twoje dziecko uczy się dzielić całość lub zbiór na dwie lub cztery równe części, nazywać te części i porównywać je ze sobą.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec szkoły podstawowej Twoje dziecko powinno umieć dzielić na połowy figury, takie jak kwadraty i prostokąty, na przykład składając prostokąt na cztery równe paski i zamalowując dwa z nich. Punkty podstawy programowej wymieniają w tym celu ułamki o mianownikach 2, 4 i 8. Dziecko powinno także umieć przedstawiać ułamki na modelach w kształcie koła i prostokąta oraz na osi liczbowej, a także je porównywać.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy części nie są jednakowej wielkości. Dziecko zamalowuje na przykład jedną czwartą prostokąta, który jednak składa się z jednego dużego i dwóch małych kawałków. Wtedy oznaczenie jest niepoprawne, mimo że liczba części się zgadza. Często także błędnie interpretuje się liczbę w mianowniku: ponieważ 4 jest większe niż 2, 1/4 bywa uznawane za większą część.

W tym roku szkolnym karty pracy pokazują to przede wszystkim na zadaniach takich jak „Część całości (połowa i ćwiartka)”, „Ułamek zbioru: ile stanowi jedną część” albo „Ułamek zbioru: ile jest razem?”. Przy zadaniach „Część zbioru: znajdź błąd” oraz „Ile części pozostaje niezamalowanych: prawda czy fałsz” Twoje dziecko sprawdza, czy części są naprawdę jednakowej wielkości. Pomaga rozmowa: „Ile jest jednakowych części? Ile z nich jest zamalowanych?”

MA.1.A.1.g: rozumieją i używają pojęć: ułamek, procent, dzielnik, wielokrotności, licznik, mianownik, szacować, zaokrąglać. używają symboli %, ≈. potrafią czytać i zapisywać liczby dziesiętne oraz ułamki.
MA.1.C.2.g: potrafią na przykładach konkretyzować prawidłowości w zbiorze liczb naturalnych (np. liczby kwadratowe mają nieparzystą liczbę dzielników → 16: 1, 2, 4, 8, 16). potrafią przedstawiać i porównywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10 oraz interpretować ich przedstawienia (np. model kołowy, model prostokątny, oś liczbowa). potrafią opisywać ciągi liczb wymiernych dodatnich (np. ½, ¼, ⅛, ...; 0.7, 0.77, 0.777, ...).
MA.2.C.2.b: potrafią podzielić na pół pole powierzchni kwadratów i prostokątów (np. złożyć prostokąt na cztery równe paski i zamalować 2 z 4 pasków).
MA.2.C.2.c: potrafią składać kwadraty, prostokąty i koła na 2, 4, 8 lub 16 równych części.

Typy zadań: Część całości (połowy i ćwierci) (kl. 3) · Część zbioru: popraw błąd (kl. 3) · Ile części niezamalowanych: prawda czy fałsz (kl. 3) · Ułamek zbioru: ile jest wszystkich? (kl. 3) · Ułamek zbioru: ile to jest część z całości (kl. 3) · Ułamek zbioru: wybierz, ile to części (kl. 3) · Wymyśl zbiory do równego podziału (kl. 3)

Porównywanie i porządkowanie liczb do 1000

Twoje dziecko uczy się porównywać liczby do 1000, łączyć je znakami <, > lub = oraz układać we właściwej kolejności.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi w zakresie liczbowym do 1000 porównać dwie liczby i powiedzieć, która jest większa lub mniejsza. Potrafi też uporządkować kilka liczb od najmniejszej do największej (lub odwrotnie). Należy do tego również wstawienie znaku <, > lub = między dwie liczby.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy dzieci patrzą tylko na ostatnie cyfry lub na pojedyncze pozycje, zamiast na wartość pozycyjną. Na przykład 298 bywa czasem uznawane za większe od 301, ponieważ 98 wydaje się większe niż 01. Pomocne jest najpierw porównanie cyfr setek, potem dziesiątek, a na końcu jedności.

W karcie pracy do tego tematu znajdziecie przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Uzupełnij znak: liczby do 1000 (<, > lub =)
  • Uporządkuj liczby do 1000: od najmniejszej
  • Porównaj liczby do 1000: która jest największa?
  • Porównaj liczby do 1000: o ile większa?
  • Ile więcej do 1000: prawda czy fałsz, ewentualnie wybierz poprawną odpowiedź

Rozwiązania są dołączone, dzięki czemu możecie dobrze wspierać dziecko w odrabianiu zadań w domu.

MA.1.A.2.e: potrafią w zakresie liczbowym do 1'000 liczyć w przód i w tył od dowolnych liczb w krokach co 1, co 2, co 10 i co 100. potrafią porządkować liczby do 1'000.

Typy zadań: Wstaw znak relacji: liczby do 1000 (kl. 2–3) · O ile więcej w zakresie 1000: prawda czy fałsz (kl. 3) · O ile więcej w zakresie 1000: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 3) · Porządkowanie liczb do 1000: od najmniejszej (kl. 3) · Porównywanie liczb do 1000: która jest największa? (kl. 3) · Porównywanie liczb do 1000: o ile większa? (kl. 3)

Dodawanie do 100 z przekroczeniem dziesiątki

Dziecko uczy się dodawać dwie liczby do 100, nawet wtedy, gdy jedności przekraczają 10 i trzeba dodać dziesiątkę, oraz pokazywać przy tym swój sposób liczenia.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W zakresie liczbowym do 100 Twoje dziecko potrafi dodawać liczby, prześledzić tok obliczeń i przedstawić go, na przykład za pomocą osi liczbowej. Punkty podstawy programowej opisują ten zakres liczbowy na przestrzeni kilku lat szkolnych. W tym materiale zadania dotyczą przede wszystkim dodawania, w którym konieczne jest przejście przez dziesiątkę.

Typowy błąd: Twoje dziecko liczy dziesiątki i jedności osobno, ale zapomina o dziesiątce, która powstaje przy dodawaniu jedności. Na przykład przy 38 + 15 wychodzi 8 + 5 = 13. Dziesiątka z liczby 13 nie zostaje dodana do dziesiątek i wynik wynosi 43 zamiast 53. Często pomaga najpierw dopełnić do najbliższej dziesiątki: 38 + 2 = 40, potem 40 + 13 = 53.

W karcie pracy Twoje dziecko spotka się z zadaniami takimi jak Dodawanie w zakresie liczbowym do 100 z przejściem przez dziesiątkę oraz Dopełnianie do dziesiątki i dalsze liczenie. Zadania takie jak Dodawanie do 100 z przejściem przez dziesiątkę: wybierz wynik albo Dodawanie do 100: sprawdź wynik, znajdź błąd pomagają kontrolować tok obliczeń. Także Dodawanie do 100: popraw cudzy wynik pokazuje, gdzie zapomniano o przeniesieniu.

MA.1.A.3.c: potrafią w zakresie do 100 podwajać, dzielić na połowy, dodawać i odejmować. znają iloczyny z małego działania mnożenia z czynnikami 2, 5 i 10. potrafią rozkładać iloczyny z małego działania mnożenia na czynniki (np. 36 = 6 · 6 = 4 · 9).
MA.1.C.1.c: potrafią przedstawiać i prześledzić sposoby wykonywania dodawań i odejmowań (np. 18 + 14 z wykorzystaniem osi liczbowej).

Typy zadań: Dodawanie do 100 z przekroczeniem progu: wybierz wynik (kl. 2–3) · Dodawanie do 100: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Dopełnianie do dziesiątki: ile brakuje? (kl. 2–3) · Dodawanie do 100: ile brakuje do celu (kl. 2–3) · Dodawanie w zakresie 100 z przekraczaniem progu (kl. 2–3) · Dopełnij do dziesiątki i dokończ rachunek (kl. 2–3) · Zadanie tekstowe — dodawanie (kl. 2–3) · Ciąg liczbowy do 100: podaj następną liczbę (kl. 3) · Dodawanie do 100: które działanie daje więcej? (kl. 2–3) · Dodawanie do 100: nieznany stan początkowy (kl. 3) · Dodawanie do 100: popraw cudzy wynik (kl. 2–3) · Dodawanie do 100: równowaga dwóch stron (kl. 3) · Dodawanie do 100: sprawdź wynik i znajdź pomyłkę (kl. 3) · Dodawanie do 100: zadanie z liczbą zbędną (kl. 3) · Dodawanie i odejmowanie do 100: dwa kroki (kl. 3)

Mała tabliczka mnożenia: pewne przypominanie iloczynów

Dziecko uczy się bezpiecznie rozwiązywać zadania z mnożenia z zakresu małego mnożenia (tabliczki mnożenia) oraz sprawdzać wyniki, wykorzystując zależności między iloczynami.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W zakresie liczbowym do 100 dziecko zna iloczyny z małego mnożenia. Przy tym wykorzystuje zależności: jeśli nie wie od razu, ile to 6 · 8, może znać 5 · 8 i dodać 8. Zauważa też, że 8 · 3 daje to samo co 3 · 8, i potrafi rozkładać iloczyny na czynniki, na przykład 36 = 6 · 6 = 4 · 9. Podwajanie widać na przykład w polu kropek: 6 · 4 to dwa razy tyle co 3 · 4.

Typowe jest, że dzieci nie potrafią pewnie przypomnieć sobie pojedynczych iloczynów z pamięci i wtedy zgadują. Wynik taki jak 6 · 8 = 46 wydaje się wiarygodny, ale nie można go sprawdzić. Pomocne jest kontrolowanie wyniku za pomocą znanego zadania sąsiedniego, na przykład 5 · 8 = 40, a potem 40 + 8 = 48. Dzięki temu dziecko samo zauważa, gdy coś się nie zgadza.

W ofercie kart pracy tego działu znajdują się przede wszystkim: Einmaleins (bis 100), Fehlender Faktor (kleines Einmaleins), Einmaleins: wähle das Ergebnis i Multiplikation: prüfen und Fehler finden. Ponadto są zadania Multiplikation: wie viele Punkte im Punktefeld oraz Multiplikation: welches Produkt ist größer, um wie viel?, w których iloczyny są porównywane i wzajemnie ze sobą zestawiane.

MA.1.A.3.c: potrafią w zakresie do 100 podwajać, dzielić na połowy, dodawać i odejmować. znają iloczyny z małego działania mnożenia z czynnikami 2, 5 i 10. potrafią rozkładać iloczyny z małego działania mnożenia na czynniki (np. 36 = 6 · 6 = 4 · 9).
MA.1.A.3.d: potrafią przy dodawaniu i odejmowaniu zapisywać sposoby obliczeń i sprawdzać wyniki. potrafią pisemnie dodawać i odejmować. znają iloczyny z tabliczki mnożenia.
MA.1.A.4.d: potrafią wykorzystywać zależności między iloczynami (np. 6 · 8 jest o 8 większe niż 5 · 8 lub z wykorzystaniem prawa przemienności: np. 8 · 3 = 3 · 8).
MA.1.C.1.d: rozpoznawać w modelach graficznych zależności multiplikatywne, w szczególności podwojenia oraz 1 · więcej, odpowiednio 1 · mniej (np. 3 · 4 i 6 · 4 w polu kropek jako podwojenie).
MA.1.C.2.d: potrafi ilustrować działania podstawowe za pomocą czynności, obrazków przedstawiających sytuacje z życia, historyjek arytmetycznych i struktur graficznych oraz interpretować ilustracje. potrafi pokazywać i opisywać zależności w obrębie działań podstawowych i między nimi (np. zmianę iloczynów 1 · 3, 2 · 4, 3 · 5, 4 · 6, ...).

Typy zadań: Brakujący czynnik: wybierz liczbę (kl. 3) · Tabliczka mnożenia: wybierz wynik (kl. 3) · Mnożenie jako dodawanie: ile razy wzięto składnik (kl. 2–3) · Mnożenie: ile kropek w tablicy (kl. 2–3) · Mnożenie: równe grupy razem (kl. 2–3) · Tabliczka mnożenia (do 100) (kl. 3) · Brakujący czynnik (tabliczka mnożenia) (kl. 3) · Mnożenie z liczbą zbędną (kl. 3) · Mnożenie: które daje więcej i o ile? (kl. 3) · Mnożenie: sprawdź i znajdź pomyłkę (kl. 3)

Pisemne dodawanie i odejmowanie

Dziecko uczy się zapisywać dodawania i odejmowania liczb trzycyfrowych jedno pod drugim, wykonywać obliczenia krok po kroku i sprawdzać wynik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 6. chodzi o pisemne dodawanie i odejmowanie liczb trzycyfrowych, czyli do 1000. Dziecko zapisuje liczby jedna pod drugą tak, że jedności stoją pod jednościami, dziesiątki pod dziesiątkami, a setki pod setkami, i zapisuje tok obliczeń. Podstawa programowa wymaga także, aby dziecko sprawdzało wyniki.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy liczby nie są prawidłowo zapisane jedna pod drugą według wartości pozycyjnych. Wtedy na przykład dziesiątki łączy się z jednostkami. Przy odejmowaniu często dochodzi do tego, że mniejsza cyfra jest odejmowana od większej, niezależnie od tego, która znajduje się na górze. Częstym powodem błędnych wyników jest także pominięcie przeniesienia, czyli przekazania jednej dziesiątki do następnej kolumny.

Typowe zadania z tego zakresu to: pisemne dodawanie liczb trzycyfrowych, pisemne dodawanie trzech liczb, pisemne odejmowanie do 1000, krok po kroku prześledzenie pisemnego dodawania, wyznaczanie brakującego składnika, znajdowanie i poprawianie błędu w pisemnym odejmowaniu oraz wybór właściwego wyniku spośród kilku podanych.

MA.1.A.3.d: potrafią przy dodawaniu i odejmowaniu zapisywać sposoby obliczeń i sprawdzać wyniki. potrafią pisemnie dodawać i odejmować. znają iloczyny z tabliczki mnożenia.

Typy zadań: Dodaj pisemnie liczby trzycyfrowe (kl. 3–4) · Dodawanie pisemne liczb trzycyfrowych: wybierz wynik (kl. 3–4) · Dodawanie pisemne krok po kroku (kl. 3–4) · Odejmowanie pisemne w zakresie 1000 (kl. 3–4) · Brakujący składnik w dodawaniu pisemnym (kl. 3–4) · Dodaj pisemnie trzy liczby (kl. 3–4) · Odejmowanie pisemne: popraw błąd (kl. 3–4) · Odejmowanie pisemne: wybierz wynik (kl. 3–4)

Dodawanie i odejmowanie większych liczb

Twoje dziecko uczy się dodawać i odejmować liczby pisemnie, zapisywać sposoby rozwiązywania oraz sprawdzać wynik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 6. klasie Państwa dziecko pracuje z liczbami trzycyfrowymi do 1000 i wykonuje działania pisemnie, cyfra pod cyfrą, jedna pod drugą. Program nauczania wymaga też, aby dziecko potrafiło pisemnie odejmować i zapisywało swoje sposoby rachowania tak, by dało się je prześledzić.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy cyfry nie są zapisane równo jedna pod drugą. Wtedy jedności, dziesiątki i setki zostają pomieszane i wynik jest błędny. Często brakuje też sprawdzenia: dziecko uznaje pierwsze obliczenie za poprawne, nie sprawdzając go ponownie.

Typowe zadania w tym zakresie to:

  • Dodawanie liczb trzycyfrowych (bez przeniesienia): Cyfry można dodać bezpośrednio jedna do drugiej.
  • Dodawanie do 1000: trzy składniki: Trzy liczby są dodawane kolejno.
  • Dodawanie do 1000: prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza, czy działanie jest poprawne.
  • Dodawanie do 1000: poprawianie błędnego wyniku: Dziecko znajduje błąd i go poprawia.
  • Dodawanie do 1000: wybieranie poprawnego wyniku: Spośród kilku rozwiązań wybiera się właściwe.
  • Znajdź dwie liczby o podanej sumie: Dziecko szuka pasujących par liczb.

MA.1.A.3.d: potrafią przy dodawaniu i odejmowaniu zapisywać sposoby obliczeń i sprawdzać wyniki. potrafią pisemnie dodawać i odejmować. znają iloczyny z tabliczki mnożenia.

Typy zadań: Dodawanie liczb trzycyfrowych (bez przekraczania progu) (kl. 3) · Dodawanie do 1000: prawda czy fałsz (kl. 3) · Dodawanie w zakresie 1000: trzy składniki (kl. 3) · Dodawanie w zakresie 1000: wybierz poprawny wynik (kl. 3) · Wymyśl dwie liczby o danej sumie (kl. 3) · Dodawanie w zakresie 1000: popraw cudzy wynik (kl. 3)

Dodawanie i odejmowanie pełnych setek

Dziecko wykonuje działania na pełnych setkach, takich jak 200, 500 czy 900, dodaje je i odejmuje, zapisuje tok swojego rozumowania oraz sprawdza, czy wynik jest poprawny.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko dodaje i odejmuje pełne setki, czyli liczby takie jak 300, 700 lub 900. Powinno przy tym zapisywać tok swojego rozumowania i sprawdzać wynik. Ta strefa drukuje zadania tylko z pełnymi setkami; liczby dziesiątkowe nie są w szablonach osobno wymienione.

Typowym błędem jest pomijanie zer. Przy 300 + 400 dziecko zapisuje tylko 7 zamiast 700, ponieważ dodaje jedynie pierwsze cyfry 3 i 4. Zera jednak pokazują, że chodzi o setki. Kto je przeoczy, liczy z błędną wartością pozycyjną.

Na kartach pracy dziecko spotyka między innymi takie typy zadań:

  • Dodawanie setek: ile setek doszło?
  • Odejmowanie pełnych setek
  • Brakujące setki: wybierz odpowiednią liczbę
  • Pełne setki: ile brakuje do równości?
  • Skok o pełne setki: wybierz właściwy wynik, także przy dwóch skokach jeden po drugim
  • Pełne setki: znajdź błąd: tutaj ćwiczy się sprawdzanie

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu dorośli mogą prześledzić tok rozumowania.

MA.1.A.3.d: potrafią przy dodawaniu i odejmowaniu zapisywać sposoby obliczeń i sprawdzać wyniki. potrafią pisemnie dodawać i odejmować. znają iloczyny z tabliczki mnożenia.

Typy zadań: Odejmij pełne setki (kl. 2–3) · Skok o pełne setki (kl. 2–3) · Skok o pełne setki: wybierz poprawny wynik (kl. 2–3) · Brakujące setki: wybierz liczbę (kl. 2–3) · Dodawanie setek: ile setek dołożono? (kl. 2–3) · Pełne setki: popraw błąd (kl. 2–3) · Skok o pełne setki: dwa skoki po kolei (kl. 2–3) · Pełne setki: ile brakuje do równości (kl. 3)

Dodawanie z przestawianiem i grupowaniem

Twoje dziecko uczy się sprytnie porządkować lub zamieniać miejscami składniki sumy, aby obliczenie stało się prostsze, a wynik pozostał taki sam.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 6 zadania pokazują przede wszystkim, że przy dodawaniu można zamieniać miejscami składniki, bez zmiany wyniku, oraz że liczby można grupować w dowolny sposób. Odpowiadające im punkty podstawy programowej dotyczą zakresu do 20 i należą do pierwszych lat szkolnych. Zadania w klasie 6 wykorzystują dodawanie do 100.

Typowe jest to, że dzieci stosują zamienianie miejscami także przy odejmowaniu: uważają, że 18 − 15 i 15 − 18 to to samo. To nieprawda, ponieważ kolejność jest obojętna tylko przy dodawaniu. Innym częstym błędem jest gubienie liczb lub liczenie ich dwa razy podczas przegrupowywania, na przykład gdy z 17 + 18 powstaje wyrażenie, w którym brakuje jednej części.

Typowe zadania to: dziecko decyduje przy Günstige Reihenfolge beim Addieren: richtig oder falsch, czy dane przekształcenie jest dozwolone. Przy Summanden vertauschen: zwei Summen vergleichen sprawdza, czy dwie sumy są równe. Przy Vier Summanden, zwei bequeme Paare tworzy odpowiednie pary, a przy Eigenschaften der Addition: fehlender Term in der Gleichung uzupełnia brakującą liczbę. Dzięki Addition bis 100: geschickte Rechenstrategie erklären dziecko uzasadnia swój sposób liczenia własnymi słowami.

MA.1.A.4.b: potrafią rozkładać liczby do 20 na różne sposoby (np. 5 = 1 + 4 = 3 + 2 = 3 + 1 + 1) i przekształcać je (prawo przemienności dodawania: np. 5 + 3 = 3 + 5).
MA.1.A.4.c: potrafią wykorzystywać dodawanie jako działanie odwrotne do odejmowania (np. 18 - 15 = 3, ponieważ 15 + 3 = 18). potrafią wykorzystywać zależności między dodawaniami, stosując prawo przemienności (np. 2 + 18 = 18 +2) i prawo łączności (np. 17 + 18 = 17 + 3 + 15 = 20 + 15).
MA.1.A.4.d: potrafią wykorzystywać zależności między iloczynami (np. 6 · 8 jest o 8 większe niż 5 · 8 lub z wykorzystaniem prawa przemienności: np. 8 · 3 = 3 · 8).

Typy zadań: Wygodna kolejność dodawania: dobierz porządek (kl. 2–3) · Zamiana kolejności składników: porównaj dwie sumy (kl. 1–4) · Dodawanie do 100: wygodna strategia i wyjaśnienie (kl. 2–3) · Ta sama suma, zamienione strony — co zakryto (kl. 2–4) · Wygodna kolejność dodawania: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Wygodna kolejność dodawania: wybierz wynik (kl. 2–3) · Cztery składniki, dwie wygodne pary (kl. 2–4) · Własności dodawania: brakujący składnik w równości (kl. 2–4)

Mnożenie przez 10: przesuwanie cyfr o jedno miejsce

Mnożenie przez 10: przesuwanie cyfr o jedno miejsce

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się mnożyć liczbę przez 10 i wykorzystuje do tego związek między małym mnożeniem a mnożeniem przez dziesięć. Jeśli wiadomo, że 6 · 1 = 6, to 6 · 10 = 60, ponieważ każda cyfra przesuwa się o jedno miejsce w lewo, a z prawej strony pojawia się zero. Ta sama zależność pomaga także myśleć w odwrotnym kierunku: 60 : 10 = 6.

Typowym błędem jest dodawanie 10 do liczby zamiast mnożenia: 6 · 10 zamienia się wtedy w 16 zamiast 60. Często dopisuje się też po prostu zero gdzieś z boku, nie zwracając uwagi na pozycje cyfr, na przykład 17 · 10 = 170 jest poprawne, podczas gdy 17 · 10 = 107 pokazuje, że cyfry nie zostały przesunięte. Pomocne jest wyobrażenie sobie osobno dziesiątek i jedności: 17 to 1 dziesiątka i 7 jedności, czyli 10 dziesiątek i 70 jedności, razem 17 dziesiątek, czyli 170.

W kartach pracy z tego działu pojawiają się zadania takie jak Mnożenie przez 10 oraz Dziesięć razy dziesięć, czyli dwa miejsca dalej. Są też Mnożenie przez 10: prawda czy fałsz, w którym sprawdza się wyniki, oraz Mnożenie przez 10: wybierz poprawny wynik. W zadaniu Mnożenie przez 10: łańcuch zmian liczba jest krok po kroku mnożona przez 10, a w zadaniu Dziesiątki: ile pełnych dziesiątek się mieści? ćwiczy się odwrotność. Zadanie z dodatkową, zbędną informacją wymaga dodatkowo wyodrębnienia z treści informacji ważnych dla obliczenia.

MA.1.A.4.e: rozumieją dzielenie jako działanie odwrotne do mnożenia oraz związek z dodawaniem (np. 28 : 7 = 4 → 28 = 4 · 7 → 28 = 7 + 7 + 7 + 7). Potrafią wykorzystywać zależności między małą tabliczką mnożenia a tabliczką mnożenia dla dziesiątek.

Typy zadań: Mnożenie przez 10 (kl. 2–3) · Mnożenie przez 10: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Mnożenie przez 10: wybierz poprawny wynik (kl. 2–3) · Dziesiątki: ile pełnych dziesiątek się mieści? (kl. 2–3) · Mnożenie przez 10: dana zbędna (kl. 2–3) · Mnożenie przez 10: łańcuch zmian (kl. 2–3) · Dziesięć razy dziesięć, czyli o dwa miejsca dalej (kl. 3–4)

Zaokrąglanie do najbliższej dziesiątki lub setki

Twoje dziecko uczy się zaokrąglać liczbę naturalną do najbliższej dziesiątki lub setki, na przykład 347 do 350 albo 3 462 do 3 500.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec klasy 6 Twoje dziecko potrafi zaokrąglać liczby naturalne do najbliższej dziesiątki i najbliższej setki. Program nauczania wymienia dodatkowo tysiące; zadania w tej klasie pracują jednak z dziesiątkami i setkami. Zaokrąglanie pomaga szacować wyniki w pamięci i sprawdzać, czy rachunek jest prawdopodobny.

Typowym błędem jest po prostu pomijanie cyfr zamiast zaokrąglania. Przy zaokrąglaniu do setek liczba 863 zamienia się wtedy w 800 zamiast 900, ponieważ bierze się pod uwagę tylko cyfrę dziesiątek i jedności, a nie to, czy razem dają co najmniej 50. Drugi częsty błąd dotyczy cyfry 5: wiele dzieci niepewnie zaokrągla ją w dół lub w górę. Zasada brzmi: jeśli cyfra po prawej stronie miejsca zaokrąglenia wynosi 5 lub więcej, zaokrąglamy w górę.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Zaokrąglanie do najbliższej dziesiątki oraz Zaokrąglanie do najbliższej setki: Twoje dziecko samodzielnie zaokrągla podaną liczbę.
  • Zaokrąglanie do dziesiątek: wybierz wynik oraz Zaokrąglanie do setek: wybierz wynik: Twoje dziecko wybiera z kilku odpowiedzi poprawnie zaokrągloną liczbę.
  • Zaokrąglanie do dziesiątek: prawda czy fałsz: Twoje dziecko sprawdza, czy podane zaokrąglenie jest poprawne.

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu możecie wspólnie sprawdzić odpowiedzi.

MA.1.A.4.f: potrafią przekształcać iloczyny przez podwajanie i połowienie (np. 8 · 26 = 4 · 52 = 2 · 104). potrafią wykorzystywać prawo łączności dla sum i iloczynów (np. 136 + 58 + 42 = 136 + (58 + 42); 38 · 4 · 25 = 38 · (4 · 25)). potrafią zaokrąglać liczby naturalne do dziesiątek, setek i tysięcy.

Typy zadań: Zaokrąglanie do dziesiątek: prawda czy fałsz (kl. 3) · Zaokrąglanie do dziesiątek: wybierz wynik (kl. 3) · Zaokrąglij do najbliższej dziesiątki (kl. 3) · Zaokrąglanie do setek: wybierz wynik (kl. 3) · Zaokrąglij do najbliższej setki (kl. 3)

Proste zadania tekstowe: zrozumienie i rozwiązywanie

Dziecko rozwiązuje proste zadania tekstowe z dodawaniem i odejmowaniem. Przedstawia sytuację za pomocą obrazków lub czynności, decyduje, czy należy dodać, czy odjąć, i interpretuje wynik w kontekście zadania, na przykład: 13 dziewczynek i 5 chłopców to 18 dzieci. Punkty programu nauczania, na których opiera się ten tekst, opisują stan obejmujący kilka lat i podają liczby do 20 jako przykłady. Na podstawie tego nie da się jednak ustalić, jaki dokładnie zakres liczbowy obowiązuje w klasie 6.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko rozwiązuje proste zadania tekstowe z dodawaniem i odejmowaniem. Przedstawia sytuację za pomocą obrazków lub czynności, decyduje, czy należy dodawać, czy odejmować, i interpretuje wynik w kontekście zadania, na przykład: 13 dziewczynek i 5 chłopców to 18 dzieci. Punkty programu nauczania, na których opiera się ten tekst, opisują stan obejmujący kilka lat i jako przykłady podają liczby do 20. Dokładnie jaki zakres liczbowy obowiązuje w 6. klasie, nie da się z nich odczytać.

Typowym błędem jest łączenie ze sobą wszystkich liczb z tekstu. Jeśli jakaś informacja jest nieistotna, na przykład grubość lub cena książki, która jest za darmo, dziecko mimo to uwzględnia ją w obliczeniach, ponieważ najpierw nie wyjaśnia, o co jest pytanie. Drugi błąd pojawia się wtedy, gdy działanie wybiera się według pojedynczych słów albo kolejności liczb, a nie według czynności opisanej w historii. Pomocne jest odegranie historii z użyciem żetonów lub małego szkicu, zanim zacznie się liczyć.

Szablony zadań w tym dziale pokazują rodzaj zadań:

  • Proste zadanie tekstowe: ile zostaje, gdy coś zostało zabrane
  • Wybór działania: dodawanie (razem) lub odejmowanie (zabrano)
  • Zadanie praktyczne: ile było na początku, czyli myślenie wstecz
  • Zadanie tekstowe z nadmiarową liczbą: rozpoznanie nieistotnej informacji i jej pominięcie
  • Zadanie praktyczne: wybór właściwego wyniku spośród kilku

MA.1.C.2.b: potrafią przedstawiać liczby do 20 w sposób uporządkowany (np. w oparciu o piątki i dziesiątki: 9 = 5 + 4; 12 = 10 + 2). potrafią konkretyzować dodawanie i odejmowanie za pomocą czynności, zadań tekstowych i rysunków.
MA.1.C.2.d: potrafi ilustrować działania podstawowe za pomocą czynności, obrazków przedstawiających sytuacje z życia, historyjek arytmetycznych i struktur graficznych oraz interpretować ilustracje. potrafi pokazywać i opisywać zależności w obrębie działań podstawowych i między nimi (np. zmianę iloczynów 1 · 3, 2 · 4, 3 · 5, 4 · 6, ...).
MA.3.B.1.c: potrafią badać sytuacje z życia dotyczące liczebności, odległości, chwil w czasie, czasów trwania i cen, a także opisywać zależności i zadawać pytania o nie (np. porównywać czas trwania drogi tam i z powrotem z czasem drogi tam).
MA.3.C.2.b: potrafią do sytuacji praktycznych, historyjek matematycznych i rysunków zapisywać działania podstawowe, rozwiązywać je i interpretować wyniki (np. 13 dziewczynek i 5 chłopców to 18 dzieci; 1 książka kosztuje 10 fr. → 5 książek kosztuje 5 · 10 fr.). rozpoznają istotne i nieistotne informacje potrzebne do rozwiązania zadań (np. książka ma 5 cm grubości, 75 stron i jest bezpłatna. Ile trzeba za nią zapłacić?)
MA.3.C.3.b: potrafią nadawać znaczenie dodawaniom i odejmowaniom za pomocą zadań tekstowych, obrazków i czynności (np. 12 + 8 → na szkolnym podwórku jest 12 dziewczynek i 8 chłopców).
MA.3.C.3.c: potrafią nadawać znaczenie działaniom podstawowym i tabelom za pomocą zadań tekstowych, obrazków i czynności (np. 5 · 8 → dziecko buduje 5 domów, każdy z 8 klocków).

Typy zadań: Zadanie proste — ile zostało (kl. 1–3) · Wybierz działanie: dodawanie (razem) (kl. 2–3) · Wybierz działanie: odejmowanie (ubyło) (kl. 2–3) · Zadanie z liczbą zbędną — ile zostało (kl. 1–3) · Zadanie z treścią: wybierz poprawny wynik (kl. 2–3) · Zadanie tekstowe: ile było na początku (kl. 2–3)

Rozpoznawanie i nazywanie figur płaskich

Rozpoznawanie i nazywanie figur: Dziecko potrafi pewnie nazwać koło, trójkąt, kwadrat i prostokąt, nawet gdy figura jest obrócona lub zachodzi na inne figury.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkty podstawy programowej dotyczące tego tematu opisują etap obejmujący kilka lat, a nie tylko 6. klasę. Należą do nich rysowanie, rozpoznawanie dotykiem i tworzenie figur. Dla 6. klasy szablony zadań pokazują, co jest faktycznie ćwiczone: nazywanie figur, rozpoznawanie obróconych figur i sprawdzanie ich właściwości. Zakres liczbowy nie odgrywa w tym temacie żadnej roli.

Typowy błąd: dziecko rozpoznaje figurę tylko w jej zwykłym położeniu. Kwadrat stojący na czubku albo prostokąt leżący ukośnie nie jest wtedy rozpoznawany jako ta sama figura, albo prostokąt błędnie nazywany jest kwadratem, bo jest do niego podobny. Także przy nachodzących na siebie figurach często brakuje jednej figury, ponieważ nie wyróżnia się ona na rysunku.

W codziennej praktyce zadanie wygląda tak:

  • Jak nazywa się narysowana figura? Dziecko nazywa rysunek.
  • Jak nazywa się ta obrócona figura? Dziecko rozpoznaje tę samą figurę w innym położeniu.
  • Figury na rysunku: ile trójkątów? Dziecko liczy figury na złożonym rysunku.
  • Figury płaskie: prawda czy fałsz oraz Popraw nazwę figury sprawdzają, czy stwierdzenia o figurach są prawdziwe, a błędne nazwy zostają poprawione.
  • Jak nazywa się ta figura? Wybierz wymaga wyboru właściwej nazwy spośród kilku podanych.

MA.2.A.1.a: potrafią rysować linie i je porządkować (np. krótkie, długie, proste, faliste linie). potrafią nazwać koło, trójkąt, prostokąt, kwadrat, sześcian i kulę.
MA.2.A.1.b: potrafią porządkować i opisywać odcinki, koła, trójkąty, kwadraty, prostokąty oraz kule i sześciany. Posługują się pojęciami: dłuższy, krótszy, najdłuższy, najkrótszy, większy, mniejszy, największy, najmniejszy. potrafią rozpoznawać i nazywać nakładające się figury (np. wodząc palcem po obwodzie).
MA.2.A.1.d: rozumieją i stosują pojęcia: figura, długość, szerokość, pole, bryła, odbijać lustrzanie, przesuwać.
MA.2.A.2.b: potrafią odrysowywać trójkąt, kwadrat, prostokąt i koło oraz rysować je bez wzoru, a także formować kulę i sześcian. potrafią składać figury i bryły z części.
MA.2.B.1.a: potrafią rozpoznać za pomocą dotyku koło, trójkąt, kwadrat, prostokąt, kulę i sześcian.
MA.2.B.2.a: potrafią badać i opisywać własności figur i brył (np. przy dzieleniu kwadratu na pół powstają m.in. trójkąty lub prostokąty).
MA.2.C.1.b: potrafią przedstawiać obiekty jako figury i bryły (np. stół jako prostokąt, koronę drzewa jako kulę).

Typy zadań: Figury na rysunku: ile trójkątów? (kl. 1–3) · Figury płaskie: popraw nazwę narysowanej figury (kl. 1–3) · Figury płaskie: prawda czy fałsz (kl. 1–3) · Jak nazywa się narysowana figura (kl. 1–3) · Jak nazywa się ta figura? Wybierz (kl. 1–3) · Jak nazywa się ta obrócona figura? (kl. 1–3)

Rozpoznawanie brył i rozróżnianie ich według cech

Dzieci uczą się nazywać figury geometryczne i rozróżniać je na podstawie ich cech: sześcian, prostopadłościan, kula, walec i ostrosłup.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dzieci potrafią nazwać bryły: sześcian, prostopadłościan, kulę, walec i ostrosłup, nawet wtedy, gdy występują w otoczeniu lub na obrazkach. Używają przy tym pojęć: wierzchołek, krawędź, ściana boczna i punkt. Prostopadłościan ma prostokątne ściany boczne, a dzieci badają, jak można opisywać właściwości figur i brył. Podstawa programowa nie podaje zakresu liczbowego, chodzi tutaj o kształty i ich cechy.

Typowym błędem jest klasyfikowanie brył według ogólnego wrażenia zamiast według ich cech. Sześcian nazywa się wtedy prostopadłościanem, mimo że wszystkie krawędzie mają tę samą długość. Kulę czasem myli się z kołem, ponieważ oba wydają się okrągłe, ale tylko kula jest bryłą. Dzieci muszą wtedy zwracać uwagę na wierzchołki, krawędzie i ściany boczne, a nie tylko na kształt całości.

Typowe zadania na kartach pracy to: Jak nazywa się ta bryła, gdzie dzieci podają nazwę samodzielnie; Jaka to bryła? Prawda czy fałsz, gdzie sprawdza się stwierdzenie dotyczące bryły; Jaka to bryła? Wybierz, gdzie z kilku nazw wybiera się właściwą; Bryły: znajdź przedmiot o kształcie bryły, gdzie dzieci przyporządkowują przedmioty codziennego użytku do brył; oraz Bryły: popraw nazwę bryły, gdzie należy poprawić błędną nazwę.

MA.2.A.1.a: potrafią rysować linie i je porządkować (np. krótkie, długie, proste, faliste linie). potrafią nazwać koło, trójkąt, prostokąt, kwadrat, sześcian i kulę.
MA.2.A.1.e: rozumieją i używają pojęć: punkt, wierzchołek, krawędź, ściana, sześcian, prostopadłościan.
MA.2.A.1.f: rozpoznawać i nazywać bryły geometryczne (sześcian, prostopadłościan, kula, walec, ostrosłup) oraz figury w otoczeniu i na ilustracjach.
MA.2.B.1.d: badają figury i bryły oraz potrafią formułować zależności (np. ściany prostopadłościanu są prostokątami).
MA.2.B.2.a: potrafią badać i opisywać własności figur i brył (np. przy dzieleniu kwadratu na pół powstają m.in. trójkąty lub prostokąty).
MA.2.C.1.b: potrafią przedstawiać obiekty jako figury i bryły (np. stół jako prostokąt, koronę drzewa jako kulę).

Typy zadań: Jak nazywa się ta bryła (kl. 2–4) · Bryły: popraw nazwę bryły (kl. 2–4) · Bryły: znajdź przedmiot w kształcie bryły (kl. 2–4) · Jaka to bryła? Prawda czy fałsz (kl. 2–4) · Jaka to bryła? Wybierz (kl. 2–4)

Rozpoznawanie i nazywanie figur geometrycznych przestrzennych

Twoje dziecko rozpoznaje figury geometryczne, takie jak sześcian, prostopadłościan, kula, walec i ostrosłup, i potrafi nazwać je prawidłowymi nazwami.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się rozpoznawać i nazywać bryły geometryczne, zarówno w otoczeniu, jak i na obrazkach. Program nauczania wymienia do tego sześcian, prostopadłościan, kulę, walec i ostrosłup. Chodzi więc o to, aby zobaczyć kształt na zdjęciu lub w codziennym życiu, znaleźć jego nazwę i powiedzieć, po czym go poznać.

Typowym błędem jest mylenie brył okrągłych, na przykład kuli z walcem. Powodem jest często to, że obie wydają się okrągłe, podczas gdy różnią się tylko ścianami: kula nie ma płaskich ścian ani krawędzi, a walec ma dwie okrągłe, płaskie podstawy. Także prostopadłościan i sześcian bywają mylone, ponieważ sześcian jest tylko szczególnym prostopadłościanem, w którym wszystkie krawędzie mają tę samą długość.

W zadaniach z kart pracy z matematyki na ten temat pojawiają się m.in. następujące formy:

  • Jaka to bryła? Wybierz nazwę: Dziecko wybiera właściwą nazwę spośród kilku.
  • Jaka to bryła?: Dziecko samodzielnie nazywa przedstawioną bryłę.
  • Krawędzie bryły: prawda czy fałsz oraz Krawędzie bryły: znajdź błąd: Dziecko sprawdza stwierdzenia dotyczące krawędzi bryły i rozpoznaje błędne informacje.

MA.2.A.1.f: rozpoznawać i nazywać bryły geometryczne (sześcian, prostopadłościan, kula, walec, ostrosłup) oraz figury w otoczeniu i na ilustracjach.

Typy zadań: Jaka to bryła? (kl. 4–5) · Jaka to bryła? Wybierz nazwę (kl. 4–5) · Krawędzie bryły: prawda czy fałsz (kl. 4–5) · Krawędzie bryły: znajdź błąd (kl. 4–5)

Układanie powierzchni kwadratami i liczenie ich

Dziecko uczy się wyznaczać pole figury, układając ją z jednostkowych kwadratów i licząc te kwadraty, a także porównywać pola w ten sposób.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby dzieci potrafiły policzyć pola za pomocą jednostkowych kwadratów, na przykład powierzchnię klasy w metrach kwadratowych. Wymaga także porównywania długości boków i pól trójkątów oraz czworokątów, na przykład przez pokrycie dwóch prostokątów o różnej wielkości kwadratami. Punkty programu nie podają zakresu liczb. Zadania w tej klasie pokazują jednak, jak daleko można pójść: figury na siatce, prostokąty z kratkami i powierzchnie z płytkami.

Typowym błędem jest liczenie kratek na brzegu lub długości boków zamiast pola. Dziecko widzi wtedy na przykład rząd 4 kratek i kolumnę 3 kratek i uważa, że pole wynosi 7. Pomaga naprawdę policzyć kwadraty albo liczyć wierszami: 3 rzędy po 4 kratki dają 12.

W praktyce dziecko spotyka się z następującymi typami zadań:

  • Pole na siatce: Ile kwadratów pokrywa figurę?
  • Pole prostokąta: Ile kratek pokrywa prostokąt?
  • Pole z płytkami: Ile dwuelementowych płytek jest potrzebnych i ile jeszcze brakuje?
  • Pole dwóch figur: O ile większa jest jedna z nich?
  • Pole przez układanie: Prawda czy fałsz, albo wybierz poprawną odpowiedź.
  • Narysuj prostokąt o podanym polu oraz pole i jeden bok: Jak długi jest drugi bok?

MA.2.A.3.c: potrafią porównywać długości boków i pola powierzchni trójkątów i czworokątów oraz objętości sześcianów i prostopadłościanów (np. pokrywając kwadratami dwa prostokąty o różnej wielkości).
MA.2.A.3.d: potrafią liczyć powierzchnie za pomocą kwadratów jednostkowych (np. salę lekcyjną za pomocą kwadratów metrowych).

Typy zadań: Pole prostokąta: ile kratek go pokrywa? (kl. 3–4) · Pole z kratek: ile kwadratów pokrywa figurę? (kl. 2–3) · Narysuj prostokąt o podanym polu (kl. 2–4) · Pole figury: popraw cudzy wynik (kl. 2–4) · Pole i jeden bok: ile mierzy drugi (kl. 3–4) · Pole kafelkami: ile kafelków po dwa kwadraty? (kl. 2–4) · Pole przez wykładanie: prawda czy fałsz (kl. 3–4) · Pole przez wykładanie: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 3–4) · Pole dwóch figur: o ile większe jest jedno? (kl. 3–4) · Pole figury złożonej z dwóch prostokątów (kl. 3–4) · Pole płytkami: ile płytek jeszcze brakuje? (kl. 3–4)

Obliczanie obwodu prostokąta

Dziecko uczy się mierzyć i obliczać obwód prostokąta, dodając wszystkie cztery boki.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi wyznaczyć obwód prostokąta, dodając wszystkie cztery boki, oraz sprawdzać podane wartości obwodu. Podstawa programowa nie podaje zakresów liczbowych dla tych zagadnień, dlatego karty pracy pokazują konkretne liczby. Zgodnie z podstawą programową do obwodu należy także mierzenie wielokątów.

Typowym błędem jest liczenie tylko dwóch boków albo mnożenie boków zamiast ich dodawania. Często za tym stoi pomylenie obwodu (drogi wokół figury) z polem (wnętrzem figury). Pomocne jest nazwanie czterech boków osobno i przechodzenie po nich kolejno.

Typowe zadania na kartach pracy to:

  • Obwód prostokąta: odczytanie długości boków i ich dodanie.
  • Brakujący bok prostokąta na podstawie obwodu: brakuje jednego boku, obwód jest podany.
  • Obwód prostokąta na papierze w kratkę: liczenie boków na podstawie kratek.
  • Obwód prostokąta: prawda czy fałsz: sprawdzenie stwierdzenia dotyczącego obwodu i uzasadnienie.
  • Narysuj prostokąt o podanym obwodzie: znalezienie pasujących boków i narysowanie figury.
  • Obwód prostokąta: wybierz poprawny wynik oraz Obwód: która figura ma większy obwód? do porównywania.

MA.2.A.3.e: potrafią mierzyć i obliczać obwód wielokątów. potrafią obliczać pole powierzchni kwadratów i prostokątów. potrafią budować prostopadłościany z danej liczby sześcianów i rozkładać prostopadłościany na określoną liczbę prostopadłościanów.
MA.2.B.1.f: potrafią badać zależności między długościami boków a polem prostokątów na siatce.
MA.2.B.1.g: potrafią systematycznie zmieniać odcinki w figurach, badać skutki tych zmian, formułować hipotezy i wymieniać się nimi (np. pole prostokąta przy danym obwodzie z wykorzystaniem siatki).
MA.2.B.2.d: potrafią sprawdzać i uzasadniać lub obalać stwierdzenia oraz wzory na obwód i pole kwadratu i prostokąta (np. w prostokątach i kwadratach przekątne przecinają się pod kątem prostym).

Typy zadań: Obwód prostokąta (kl. 3) · Obwód prostokąta na kratkach (kl. 2–3) · Brakujący bok prostokąta z obwodu (kl. 3) · Narysuj prostokąt o podanym obwodzie (kl. 3) · Obwód prostokąta: prawda czy fałsz (kl. 3) · Obwód prostokąta: wybierz poprawny wynik (kl. 3) · Obwód: która figura ma większy obwód? (kl. 3)

Przesuwanie, obracanie, rozciąganie w układzie współrzędnych

Twoje dziecko uczy się przesuwać punkty w układzie współrzędnych poziomo i pionowo, obracać je o 90° i 180° wokół początku układu oraz rozciągać je względem początku układu.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec klasy 6 Twoje dziecko powinno umieć przesuwać figury w układzie współrzędnych i podawać współrzędne wierzchołków. Powinno także umieć obracać figury na siatce o 90° i 180° wokół początku układu oraz rozciągać figury przy danym współczynniku skali i środku skali. Punkty programu nauczania nie podają stałego zakresu liczbowego. Zadania w tej klasie operują punktami, których współrzędne można odczytać w układzie współrzędnych, i odnoszą skalowanie do początku układu.

Typowy błąd pojawia się przy samych współrzędnych: wartości x i y są zamieniane miejscami albo przy obrocie o 90° ustawiany jest błędny znak. Przy przesunięciu w prawo i w górę często zmienia się tylko jedna współrzędna. Oba błędy można sprawdzić, patrząc na siatkę i kierunek ruchu.

Na drukowanych kartach pracy pojawiają się przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Przesuń punkt w prawo i w górę oraz Przesuń punkt w lewo i w dół
  • Przesunięcie punktu: Twoje dziecko wybiera współrzędną, która się zmienia
  • Obróć punkt o 90° wokół początku układu oraz Obróć punkt o 180° wokół początku układu
  • Obrót o 90°: Twoje dziecko wybiera współrzędną, która powstaje po obrocie
  • Skalowanie jednokładne względem początku układu oraz zadania dotyczące skalowania jednokładnego punktu: prawda czy fałsz, wpisywanie znaków i znajdowanie błędów

MA.2.A.2.h: potrafią obracać figury na kratkowanej siatce o 90°, 180° (symetria środkowa) i 270° oraz rozpoznawać odpowiadające im przekształcenia.
MA.2.A.2.j: potrafią skalować figury i prostopadłościany przy danej skali i danym środku jednokładności. potrafią wykonywać odwzorowania w układzie współrzędnych zgodnie z poleceniami oraz je modyfikować (np. współrzędne x pozostają stałe, a współrzędne y są podwajane).
MA.2.C.4.d: potrafią rysować figury w układzie współrzędnych, przesuwać je poziomo i pionowo oraz podawać współrzędne wierzchołków.
MA.2.C.4.j: potrafią przedstawiać przekształcenia geometryczne w układzie współrzędnych (np. odbicie trójkąta względem prostej x = 2).

Typy zadań: Przesunięcie punktu w lewo i w dół (kl. 7–8) · Przesunięcie punktu w prawo i w górę (kl. 7–8) · Przesunięcie punktu: wybierz współrzędną (kl. 7–8) · Jednokładność o środku w początku układu (kl. 8) · Jednokładność punktu: prawda czy fałsz (kl. 8) · Jednokładność punktu: wstaw znak (kl. 8) · Jednokładność punktu: znajdź błąd (kl. 8) · Obrót punktu o 180° wokół początku układu (kl. 8) · Obrót punktu o 90° wokół początku układu (kl. 8) · Obrót punktu o 90°: wybierz współrzędną (kl. 8)

Masa w kilogramach i gramach

Podawanie ciężarów w kilogramach i gramach oraz przeliczanie jednostek

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec klasy 6 Twoje dziecko potrafi nazywać i używać ciężarów w kilogramach (kg) i gramach (g). Obejmuje to odczytywanie ciężaru na wadze, na przykład ile gramów pokazuje waga, oraz zauważanie, ile brakuje do pełnego kilograma. Program nauczania podaje pomocne wielkości porównawcze, na przykład 1 kg jako opakowanie mąki albo 100 g jako mniejszą ilość. Zadania w tym obszarze dotyczą przede wszystkim kg i g. Inne jednostki, takie jak litry, minuty czy kilometry, również należą do programu nauczania, ale na kartach pracy na tym etapie nie są ćwiczone w takim samym stopniu.

Typowym błędem jest mylenie 1 kg ze 100 g. Jest to łatwe, ponieważ 100 g często pojawia się jako wielkość odniesienia. Prawidłowo: 1 kg = 1000 g. Kolejną trudnością jest zamiana z użyciem liczb dziesiętnych. Gdy dziecko ma zamienić 2,5 kg na 2500 g, czasem źle przesuwa przecinek i otrzymuje 250 g albo 25 000 g. Pomocne jest wyobrażenie sobie opakowania mąki lub cukru i sprawdzenie, czy wynik jest prawdopodobny.

W praktyce Twoje dziecko spotka zadania takie jak: Waga pokazuje pewien ciężar, ile to gramów? Albo: Prawda czy fałsz, 3 kg to 300 g? Inne zadania wymagają wybrania z kilku podanych danych odpowiedniej jednostki miary lub właściwego wyniku, zamiany kilogramów na mniejsze jednostki, uzupełnienia gramów do pełnego kilograma lub obliczenia, na ile porcji wystarczy opakowanie. Dzięki temu dziecko ćwiczy zarówno odczytywanie, jak i liczenie z ciężarami.

MA.3.A.1.e: rozumieją i używają pojęć: masa, pojemność, moment, czas trwania, sekunda. potrafią orientować się na podstawie wielkości odniesienia: 1 km, 1 dm, 1 mm, 1 kg, 100 g, 1 l, 1 dl, 1 h, 1 min (np. kojarzyć 1 kg z opakowaniem mąki). potrafią nazywać i używać jednostek miar oraz ich skrótów: długości (km, dm, mm), miary pojemności (l, dl), masy (kg, g), czas (h, min).

Typy zadań: Masa: ile brakuje do pełnego kilograma? (kl. 2–3) · Masa: ile gramów brakuje do kilograma? (kl. 2–3) · Waga: ile gramów wskazuje? (kl. 2–4) · Zamiana kilogramów na mniejsze jednostki masy (kl. 2–3) · Jednostki masy od kilograma: wybierz wynik (kl. 2–3) · Kilogramy na mniejsze jednostki: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Na ile porcji starczy całość (kl. 3–4)

Miary objętości: litry, decylitry i mililitry

Twoje dziecko uczy się mierzyć i porównywać objętość naczyń w litrach i decylitrach.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko uczy się, ile zmieści się w naczyniu. Program nauczania wymaga, aby dzieci potrafiły mierzyć i porównywać zawartość naczyń za pomocą miarki. Posługują się przy tym jednostkami litr (l) i decylitr (dl) oraz odnoszą się do wielkości odniesienia, takich jak 1 l lub 1 dl.

Typowym błędem jest mylenie dl i l. Ponieważ obie liczby zawierają cyfrę, na przykład "2 dl" i "2 l", często wydaje się, że ilość jest taka sama. Także odczytywanie podziałki może być trudne, gdy kreska znajduje się między dwoma oznaczeniami lub naczynie nie stoi prosto.

W 6. klasie w tym dziale znajdą Państwo zadania, takie jak: Dzbanek miarowy: ile wody w mililitrach?, Pojemność: ile brakuje do napełnienia?, Pojemność: ile litrów z butelek półlitrowych?, Pojemność: prawda czy fałsz?, Pojemność: ile butelek napełni sok?, Pojemność: wybierz odpowiednią liczbę butelek oraz Pojemność: o ile więcej zmieści się w naczyniu?. Dziecko liczy przy tym objętości napełnienia i porównuje naczynia ze sobą.

Pomocne w domu: Pozwólcie dziecku pracować z miarką podczas gotowania lub nalewania i zapytajcie, ile szklanek mieści się w butelce.

MA.2.A.3.b: potrafią porównywać długości za pomocą jednostek pomocniczych (np. długości palca lub kratki) i mierzyć je z dokładnością do 1 cm. potrafią mierzyć zawartość naczyń kubkiem i porównywać ją.
MA.3.A.1.e: rozumieją i używają pojęć: masa, pojemność, moment, czas trwania, sekunda. potrafią orientować się na podstawie wielkości odniesienia: 1 km, 1 dm, 1 mm, 1 kg, 100 g, 1 l, 1 dl, 1 h, 1 min (np. kojarzyć 1 kg z opakowaniem mąki). potrafią nazywać i używać jednostek miar oraz ich skrótów: długości (km, dm, mm), miary pojemności (l, dl), masy (kg, g), czas (h, min).

Typy zadań: Dzbanek z miarką: ile wody w mililitrach? (kl. 2–4) · Pojemność: ile naczyń napełni ciecz? (kl. 2–3) · Pojemność: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Pojemność: wybierz poprawną liczbę butelek (kl. 2–3) · Pojemność: ile jeszcze do napełnienia? (kl. 2–3) · Pojemność: ile litrów z butelek półlitrowych? (kl. 2–3) · Pojemność: o ile więcej mieści jedno naczynie? (kl. 3–4)

Obliczenia z czasem: godziny, minuty i czas trwania

Dziecko uczy się obliczać długości czasu i godziny oraz zamieniać godziny na minuty.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi obliczać wartości czasu: ustala, jak długo coś trwa, o której godzinie coś się zaczyna lub ile minut upłynęło. Obejmuje to zamianę godzin na minuty oraz poprawne używanie jednostek h i min. Program nauczania nie podaje dla tego określonego zakresu liczbowego. Zadania na kartach pracy pokazują, z czym konkretnie to dziecko pracuje w 6 klasie.

Typowy błąd wynika stąd, że czas nie działa w systemie dziesiątkowym. Godzina ma 60 minut, a nie 100. Dziecko zapisuje na przykład "1 h 30 min" jako "1,30 h" albo błędnie liczy 1 h + 45 min, ponieważ przenosi logikę dziesiątek z liczb dziesiętnych. Pomocne jest wyobrażenie sobie zegara lub osi czasu, na której liczy się minuty do najbliższej pełnej godziny.

Na kartach pracy pojawiają się przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Obliczanie czasu trwania oraz Czas trwania: o ile dłużej trwało jedno? do porównywania przedziałów czasowych
  • O której godzinie to się zaczęło? oraz Czas: ile minut upłynęło? jako zadania tekstowe
  • Zamiana godzin na minuty oraz warianty z wyborem poprawnej odpowiedzi lub prawda/fałsz
  • Plan dnia: uporządkuj godziny do porządkowania momentów w czasie

MA.3.A.1.e: rozumieją i używają pojęć: masa, pojemność, moment, czas trwania, sekunda. potrafią orientować się na podstawie wielkości odniesienia: 1 km, 1 dm, 1 mm, 1 kg, 100 g, 1 l, 1 dl, 1 h, 1 min (np. kojarzyć 1 kg z opakowaniem mąki). potrafią nazywać i używać jednostek miar oraz ich skrótów: długości (km, dm, mm), miary pojemności (l, dl), masy (kg, g), czas (h, min).
MA.3.A.2.f: potrafią szacować i mierzyć długości, masy, pojemności, momenty w czasie i długości trwania czasu oraz podawać je w odpowiedniej jednostce miary.
MA.3.A.2.g: potrafią wykonywać obliczenia z długościami, masami, objętościami i miarami czasu oraz zamieniać odpowiednie wielkości na sąsiednie jednostki miary.
MA.3.B.1.c: potrafią badać sytuacje z życia dotyczące liczebności, odległości, chwil w czasie, czasów trwania i cen, a także opisywać zależności i zadawać pytania o nie (np. porównywać czas trwania drogi tam i z powrotem z czasem drogi tam).

Typy zadań: Plan dnia: uporządkuj godziny (kl. 3) · Zamień godziny na minuty (kl. 2–3) · Czas: ile minut minęło? (zadanie z treścią) (kl. 3) · Godziny na minuty: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Godziny na minuty: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 2–3) · O której się zaczęło? (kl. 3) · Obliczenia zegarowe — czas trwania (kl. 3) · Czas trwania: o ile dłużej trwało jedno niż drugie? (kl. 3–4)

Odczytywanie godziny z zegara: wskazówki i minuty

Twoje dziecko uczy się odczytywać godzinę na zegarze analogowym, sprawdzać, ile minut brakuje do pełnej godziny, oraz rozpoznawać błędy w odczycie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plan nauczania 21 wymienia jako cel, aby dzieci określały godzinę co pół godziny oraz rozpoznawały godziny analogowe i cyfrowe. Zadania w tej klasie 6. opierają się na tym: Twoje dziecko odczytuje godziny na tarczy zegara i porównuje je z zapisami cyfrowymi. Dokładne przedziały czasu, jakie są wymagane, nie wynikają z punktów planu nauczania w szczegółach; poniższe przykłady opisują, co faktycznie ćwiczą karty pracy.

Typowym błędem jest pomylenie krótkiej wskazówki godzinowej z długą wskazówką minutową albo odczytywanie wskazówki godzinowej jako już osiągniętej pełnej godziny. Jeśli wskazówka godzinowa znajduje się na przykład tuż za trójką, czas nie wynosi jeszcze trzeciej, lecz chwilę przed lub po wpół do czwartej, zależnie od wskazówki minutowej. Wiele dzieci kieruje się tylko liczbą, na którą wskazuje wskazówka, i przeoczają minuty.

Typowe zadania na tym poziomie to:

  • Odczytaj zegar: Twoje dziecko określa godzinę na narysowanej tarczy zegara.
  • Odczytywanie zegara: prawda czy fałsz: Twoje dziecko sprawdza, czy podana godzina pasuje do tarczy zegara.
  • Zegar: popraw błąd odczytu: Twoje dziecko znajduje błędnie odczytaną wartość i ją poprawia.
  • Zegar: ile minut do pełnej godziny? Twoje dziecko liczy brakujące minuty.
  • Zegar: który pokazuje wcześniejszą godzinę? Twoje dziecko porównuje dwie tarcze zegara.
  • Odczytaj zegar: jaką godzinę pokazuje tarcza: Twoje dziecko przypisuje godzinie odpowiedni obrazek.

MA.3.A.1.c: rozumieją i używają pojęć: długość, metr, centymetr, czas, godziny, minuty, franki, rappeny, cena. potrafią opierać się na wielkościach odniesienia: 1 centymetr, 1 metr. potrafią używać jednostek miar do pieniędzy i długości oraz skrótów fr., rp., cm, m.
MA.3.A.2.b: potrafią układać całkowite kwoty w frankach do 20 franków oraz dodawać i odejmować. potrafią określać godzinę z dokładnością do pół godziny.
MA.3.A.2.d: potrafią tworzyć, dodawać i odejmować kwoty pieniężne w fr. i rp. (np. utworzyć 20 fr. z 2 · 5 fr. + 5 · 2 fr.; 25 fr. 60 rp. + 14 fr. 30 rp.). potrafią określać godziny na zegarach analogowych i cyfrowych.

Typy zadań: Odczyt zegara: która godzina jest na tarczy (kl. 2–3) · Odczyt zegara: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Odczytywanie zegara (kl. 3) · Zegar: ile minut do pełnej godziny? (kl. 3) · Zegar: który pokazuje wcześniejszą godzinę? (kl. 3) · Zegar: popraw błąd w odczycie (kl. 2–3)

Długości złożone: cm i mm, m i cm

Dziecko uczy się odczytywać, porównywać i wykonywać działania na długościach zapisanych jak „3 cm 5 mm”, nawet wtedy, gdy są podane w różnych formach zapisu.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi rozumieć długości zapisane w dwóch jednostkach, na przykład 3 cm 5 mm, oraz dodawać długości zapisane w różny sposób, na przykład 15 cm + 35 cm lub 1 m 20 cm + 45 cm. Podstawa programowa opisuje tę umiejętność w ciągu kilku lat szkolnych. Wymienia długości do 1 m oraz zamianę między sąsiednimi jednostkami, takimi jak m, cm i mm. Dla tej klasy typy zadań pokazują, co konkretnie się ćwiczy.

Typowy błąd: przy dodawaniu sumuje się osobno jednostki, bez ich przeliczania. Z 3 cm 5 mm + 2 cm 7 mm powstaje wtedy 5 cm 12 mm, mimo że 12 mm należy zapisać jako 1 cm 2 mm. Drugą częstą pułapką jest pomylenie zapisu dziesiętnego z zapisem dwujednostkowym: 3,5 cm to 3 cm 5 mm, a nie 3 cm 50 mm.

Typowe zadania w tej klasie to:

  • Dodawanie długości zapisanych w różny sposób: Dwie długości są dodawane, jedna w cm, a druga w mm lub m.
  • Wybór wyniku: Spośród kilku podanych danych wybiera się długość zapisaną w dwóch jednostkach, która odpowiada wynikowi.
  • Prawda czy fałsz: Dziecko sprawdza, czy dwie podane długości razem dają daną długość.
  • O ile dłuższy? Porównuje się dwie długości zapisane w różny sposób i określa się różnicę.
  • Metry: ile pełnych metrów? Dziecko określa, ile pełnych metrów mieści się w danej długości, oraz podaje resztę w cm.

MA.3.A.2.c: potrafią szacować, mierzyć i dodawać długości do 1 m (np. 15 cm + 35 cm). potrafią podwajać i dzielić na pół długości oraz kwoty pieniężne, dzielić 1 metr na 2, 5 i 10 równych części oraz układać całkowite kwoty w frankach do 100 fr monetami i banknotami.
MA.3.A.2.e: potrafią szacować, mierzyć i zamieniać wielkości na sąsiednie jednostki miar: l, dl; m, cm, mm; kg, g (np. 2'000 g = 2 kg). potrafią dodawać, odejmować i mnożyć wielkości: l, dl; m, cm, mm; kg, g (np. 3 cm 5 mm + 2 cm 7 mm). potrafią szacować długości, objętości i masy oraz porównywać je z reprezentantami.

Typy zadań: Dodawanie długości zapisanych różnymi sposobami (kl. 3) · Dwa zapisy długości razem: prawda czy fałsz (kl. 3) · Długości w dwóch zapisach: wybierz wynik (kl. 3) · Metry: ile to pełnych metrów? (kl. 3–4) · Długości w dwóch zapisach: o ile dłuższa jest jedna? (kl. 3–4)

Szacowanie w życiu codziennym: ceny, sumy i różnice

Dziecko uczy się, jak w codziennych sytuacjach znajdować przybliżone wartości cen, sum i różnic oraz sprawdzać, czy wynik jest realistyczny.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby dzieci potrafiły szacować długości, ciężary, objętości i czas trwania, porównywać je z odpowiednimi wzorcami i podawać w odpowiednich jednostkach. W klasie 6 zadania z tego obszaru pokazują przede wszystkim, jak w pamięci szacować ceny i kwoty. Zakresu liczbowego, w którym szacowania obowiązują w całym roku szkolnym, program nauczania dla tego poziomu osobno nie podaje.

Typowe jest to, że dzieci zaokrąglają tylko jedną z liczb lub przy kilku kwotach zaokrąglają je niejednolicie. Wtedy szacunek znacznie odbiega od dokładnego wyniku. Innym częstym błędem jest rozumienie szacowania jako dokładnego rachunku i dlatego poszukiwanie dokładnego rozwiązania, mimo że chodzi tylko o rząd wielkości.

Typowe zadania z tego obszaru to:

  • Szacowanie kosztów przez zaokrąglanie: Dziecko zaokrągla kilka cen i określa przybliżony łączny koszt.
  • Szacowanie sumy: Liczby są zaokrąglane do najbliższej dziesiątki, zanim zostaną dodane.
  • Szacowanie różnicy: Dziecko szacuje, ile zostanie, zaokrąglając do najbliższej dziesiątki.
  • Szacowanie: znajdź ceny pasujące do szacunku oraz Szacowanie: czy wynik się mieści: Dziecko decyduje, czy wynik pasuje do szacunku.
  • Mniej więcej ile płacimy razem: sytuacja z życia codziennego, w której sumuje się kilka kwot.

MA.3.A.2.e: potrafią szacować, mierzyć i zamieniać wielkości na sąsiednie jednostki miar: l, dl; m, cm, mm; kg, g (np. 2'000 g = 2 kg). potrafią dodawać, odejmować i mnożyć wielkości: l, dl; m, cm, mm; kg, g (np. 3 cm 5 mm + 2 cm 7 mm). potrafią szacować długości, objętości i masy oraz porównywać je z reprezentantami.
MA.3.A.2.f: potrafią szacować i mierzyć długości, masy, pojemności, momenty w czasie i długości trwania czasu oraz podawać je w odpowiedniej jednostce miary.

Typy zadań: Szacowanie: czy wynik się zmieści (kl. 2–4) · Około ile zapłacimy razem (kl. 3) · Oszacuj różnicę: zaokrąglij do najbliższej dziesiątki (kl. 3) · Oszacuj sumę: zaokrąglij do najbliższej dziesiątki (kl. 3) · Szacowanie kosztu przez zaokrąglanie w górę (kl. 3) · Szacowanie: dobierz ceny do oszacowania (kl. 3)

Systematyczne zliczanie możliwości

Twoje dziecko uczy się zapisywać w uporządkowany sposób wszystkie możliwe pary i zestawy z niewielkiego wyboru oraz je liczyć, tak aby żadna możliwość nie została pominięta.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się zapisywać w uporządkowany sposób wszystkie możliwe wybory z niewielkiego zbioru i je zliczać, na przykład wszystkie pary albo wszystkie zestawy, które można utworzyć z kilku przedmiotów. Punkty programu nauczania opisują tę umiejętność na przestrzeni kilku lat szkolnych, a nie tylko dla klasy 6. Podane przez nie przykłady obejmują liczby dwucyfrowe z cyframi 1, 2 i 3, ciągi liter oraz tworzenie par z sześciorga dzieci.

Typowe jest to, że dzieci zapisują bez stałej kolejności. Raz notują "1 i 2", raz "2 i 1" i liczą ten sam wybór dwukrotnie, albo pomijają jakąś możliwość, bo nie wiedzą, na czym skończyły. Często nie jest też jasne, czy kolejność ma znaczenie. Pomocne jest rozpoczęcie od pierwszego przedmiotu, przejrzenie wszystkich partnerów i dopiero potem przejście do następnego przedmiotu.

W klasie 6. zadania dotyczą przede wszystkim par i kombinacji:

  • Ile różnych par: sprawdzanie stwierdzeń (prawda lub fałsz) albo wybór właściwej odpowiedzi.
  • Kombinacje: ile jest różnych zestawów, ile zestawów można utworzyć z trzech rodzajów, ile par pozostaje oraz ile par przybywa, gdy dochodzi jeden element.
  • Zapisz wszystkie kombinacje: zapisanie wszystkich możliwości, a następnie ich zliczenie.
  • Znana liczba par: na podstawie podanej liczby par wnioskowanie o liczbie w drugim zbiorze.

Ciągi liter albo liczby trzycyfrowe program nauczania podaje jako przykłady. Nie należą one jednak do typów zadań, które ten obszar przewiduje dla klasy 6.

MA.3.B.2.a: potrafią zmieniać, układać i zapisywać ułożenia (np. liczby dwucyfrowe z cyfr 1, 2, 3; drogi o jednakowej długości na schematycznym planie miasta; rozmieszczenia miejsc siedzących trzech dzieci). potrafią oszacować możliwość wpływania na sytuacje (np. możliwość wpływania na pogodę; możliwość wpływania na czas trwania drogi do szkoły).
MA.3.B.2.b: potrafią systematycznie kombinować i modyfikować (np. tworzenie par z 6 dziećmi). potrafią formułować pytania dotyczące danych statystycznych i na nie odpowiadać (np. najdłuższa droga do szkoły jest ponad dwa razy dłuższa niż najkrótsza; większość dzieci mieszka mniej niż 1 km od szkoły).
MA.3.B.2.c: potrafią badać dające się przeliczyć kombinacje i permutacje, notować obserwacje oraz sprawdzać stwierdzenia (np. kombinacje cyfr w szyfrowym zamku rowerowym; permutacje liter ADEN, ADNE, AEDN, ...).
MA.3.B.2.d: potrafią w przeliczalnych wariacjach i kombinacjach systematycznie zapisać wszystkie możliwości (np. liczby z cyframi 1, 2, 3 z powtórzeniami i bez powtórzeń: 123, 132, 213, 231, 312, 321, 112, 121, 211, ...).

Typy zadań: Kombinacje: ile różnych par można ułożyć? (kl. 2–4) · Ile różnych par: prawda czy fałsz (kl. 2–4) · Ile różnych par: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 2–4) · Wypisz wszystkie kombinacje (kl. 2–4) · Kombinacje: ile kombinacji z trzech rodzajów? (kl. 3–4) · Kombinacje: ile par zostaje po wycofaniu jednej rzeczy? (kl. 3–4) · Kombinacje: o ile więcej par po dołożeniu rzeczy? (kl. 3–4) · Znana liczba par: ile było w drugim zbiorze (kl. 3–4)

Odczytywanie wartości z tabel i wykresów

Twoje dziecko uczy się odczytywać dane z tabel i wykresów słupkowych oraz porównywać je w prosty sposób, na przykład sprawdzając, o ile więcej jest w jednej kategorii niż w innej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plany nauczania opisują tę umiejętność na przestrzeni kilku lat szkolnych. Dla klasy 6 szablony zadań z tego przedmiotu pokazują, czego konkretnie się oczekuje: Twoje dziecko odczytuje liczby z tabeli lub z wykresu słupkowego i wykonuje na nich obliczenia. Należą do tego różnica między dwoma wierszami, odstęp między największą a najmniejszą wartością oraz pytanie, która kategoria ma najwięcej lub ile grup przekracza określoną liczbę.

Typowe jest to, że dzieci wybierają niewłaściwy wiersz lub kolumnę, szczególnie gdy kilka wartości leży blisko siebie. Równie często odejmowanie wykonywane jest w złym kierunku, czyli mniejsza wartość jest odejmowana od większej, mimo że pytanie dotyczy większej wartości. Przy wykresie słupkowym błędy często powstają przez szacowanie między dwiema liniami pomocniczymi. Pomocne jest najpierw na głos nazwanie, o który wiersz lub słupek chodzi i jakie działanie wymaga pytanie.

Typowe zadanie wygląda tak: Twoje dziecko otrzymuje tabelę lub wykres słupkowy i ma albo wybrać poprawną odpowiedź spośród kilku możliwości, albo zdecydować, czy podane stwierdzenie jest prawdziwe. Szablony «Tabela: o ile więcej według tabeli?» oraz «Wykres słupkowy: o ile więcej» dotyczą różnic, a «Tabela: odstęp między największą a najmniejszą wartością» dotyczy rozstępu. Szablon «Tabela: która kategoria ma najwięcej?» wymaga porównania kilku kategorii. Dzięki temu Twoje dziecko może ćwiczyć dokładne odczytywanie danych, zanim wyciągnie z nich wnioski.

MA.3.B.1.i: potrafią sprawdzać wyniki i stwierdzenia dotyczące zależności funkcyjnych, w szczególności poprzez interpretację tabel, wykresów i diagramów (np. dojazd do pracy rowerem i pociągiem z X do Y trwa krócej i jest tańszy niż dojazd samochodem).
MA.3.B.2.b: potrafią systematycznie kombinować i modyfikować (np. tworzenie par z 6 dziećmi). potrafią formułować pytania dotyczące danych statystycznych i na nie odpowiadać (np. najdłuższa droga do szkoły jest ponad dwa razy dłuższa niż najkrótsza; większość dzieci mieszka mniej niż 1 km od szkoły).
MA.3.C.1.b: potrafią zbierać dane dotyczące liczebności, długości i cen, rejestrować je, porządkować i interpretować (np. listy kreskowe liczby oczek wyrzucanych w rzucie kostką; wzrost ciała). potrafią przedstawiać liczebności zbiorów z otoczenia (np. 7 dzieci o blond włosach – 7 kratek, 5 dzieci o brązowych włosach – 5 kratek).
MA.3.C.1.d: potrafią przedstawiać w tabelach i diagramach oraz interpretować dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen (np. dotyczące zwierząt domowych). potrafią przeprowadzać doświadczenia losowe, rejestrować ich wyniki i je interpretować (np. 50 razy rzucać dwiema kostkami).
MA.3.C.1.e: potrafią statystycznie zbierać, porządkować, przedstawiać i interpretować dane (np. drogi do szkoły: odległość, środki transportu, czas trwania).
MA.3.C.1.j: potrafią na podstawie danych ustalać zależności między różnymi wielkościami (np. zależność między przebiegniętą odległością a zwycięstwem w piłce nożnej); potrafią rozwiązywać i porównywać problemy społeczne (np. profilaktyka wypadków), ekonomiczne (np. oprocentowanie, rabat, leasing) i ekologiczne (np. zużycie wody, utylizacja odpadów) oraz porównywać dane liczbowe wyrażone bezwzględnie i względnie.
MA.3.C.2.d: potrafią zadawać pytania dotyczące tekstów, tabel i diagramów, wykonywać własne obliczenia oraz interpretować i sprawdzać wyniki.

Typy zadań: Diagram słupkowy: o ile więcej (kl. 2–4) · Tabela: która kategoria ma najwięcej? (kl. 2–4) · Tabela: o ile więcej według zestawienia? (kl. 2–4) · Różnica dwóch wierszy: prawda czy fałsz (kl. 2–4) · Różnica dwóch wierszy: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 2–4) · Tabela: ile grup przekracza podaną liczbę? (kl. 2–4) · Tabela: o ile różni się największa od najmniejszej? (kl. 2–4)

Przedstawianie danych w tabelach i wykresach

Dziecko uczy się porządkować liczby z ankiet lub doświadczeń w tabelach kreskowych, tabelach i pictogramach oraz odczytywać z nich odpowiedzi.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 6. dziecko pracuje z listami kreskowymi, tabelami i piktogramami. Program nauczania podaje jako przykłady listy kreskowe dotyczące liczby oczek w rzutach kostką, wzrostu, zwierząt domowych oraz doświadczeń losowych, takich jak 50-krotny rzut dwiema kostkami. Nie podaje przy tym konkretnego zakresu liczb. Dziecko powinno umieć zebrać wyniki, zapisać je, przedstawić w postaci graficznej i je zinterpretować.

Typowe błędy pojawiają się przy liczeniu. W listach kreskowych grupy pięciu kresek są często źle policzone albo dziecko odczytuje niewłaściwy wiersz. W piktogramach jeden symbol bywa wart więcej niż jedną jednostkę. Kto liczy tylko symbole i nie uwzględnia ich wartości, otrzymuje błędny wynik. Także w tabelach pytanie „ile razem” bywa mylone z pytaniem „ile więcej”.

Typowe zadania w karcie pracy to:

  • Lista kreskowa: liczenie kresek, odczytanie jednego wiersza, znalezienie najdłuższego wiersza, dodawanie wierszy lub porównywanie ich (ile więcej).
  • Tabela: określenie łącznej liczby, wybór właściwej odpowiedzi lub decyzja, czy zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe.
  • Piktogram: ustalenie, ile wart jest jeden symbol, i na tej podstawie obliczenie liczby.
  • Brakujący wiersz: przy znanej sumie uzupełnienie brakującego wiersza tabeli.

MA.3.C.1.b: potrafią zbierać dane dotyczące liczebności, długości i cen, rejestrować je, porządkować i interpretować (np. listy kreskowe liczby oczek wyrzucanych w rzucie kostką; wzrost ciała). potrafią przedstawiać liczebności zbiorów z otoczenia (np. 7 dzieci o blond włosach – 7 kratek, 5 dzieci o brązowych włosach – 5 kratek).
MA.3.C.1.c: potrafią graficznie przedstawiać długości i ceny (np. 1 fr. lub 1 cm, każde po jednej kratce).
MA.3.C.1.d: potrafią przedstawiać w tabelach i diagramach oraz interpretować dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen (np. dotyczące zwierząt domowych). potrafią przeprowadzać doświadczenia losowe, rejestrować ich wyniki i je interpretować (np. 50 razy rzucać dwiema kostkami).

Typy zadań: Tabela: ile razem według zestawienia? (kl. 2–4) · Tabelka kreskowa – dwa wiersze razem: znajdź błąd (kl. 1–2) · Tabelka kreskowa – ile razem: znajdź błąd (kl. 1–3) · Tabelka kreskowa: dwa wiersze razem (kl. 1–2) · Tabelka kreskowa: dwa wiersze razem: prawda czy fałsz (kl. 1–2) · Tabelka kreskowa: ile razem (kl. 1–3) · Tabelka kreskowa: ile razem: prawda czy fałsz (kl. 1–3) · Tabelka kreskowa: najdłuższy wiersz (kl. 1–2) · Tabelka kreskowa: najdłuższy wiersz: wybierz wynik (kl. 1–2) · Tabelka kreskowa: o ile więcej (kl. 1–3) · Tabelka kreskowa: o ile więcej: wybierz wynik (kl. 1–3) · Tabelka kreskowa: odczytaj wiersz (kl. 1–3) · Tabelka kreskowa: policz kreski (zerówka – kl. 1) · Tabelka kreskowa – najwięcej minus najmniej: znajdź błąd (kl. 2–4) · Tabelka kreskowa: cztery wiersze razem (kl. 2–4) · Tabelka kreskowa: cztery wiersze razem: wybierz wynik (kl. 2–4) · Tabelka kreskowa: ile kresek dorysować (kl. 1–2) · Tabelka kreskowa: najwięcej minus najmniej (kl. 2–4) · Tabelka kreskowa: najwięcej minus najmniej: prawda czy fałsz (kl. 2–4) · Tabelka kreskowa: zakryty wiersz (kl. 2–3) · Tabelka kreskowa: zakryty wiersz: wybierz wynik (kl. 2–3) · Brakujący wiersz zestawienia przy znanej sumie (kl. 2–4) · Diagram obrazkowy: jeden rysunek oznacza kilka (kl. 2–4) · Razem z zestawienia: prawda czy fałsz (kl. 2–4) · Razem z zestawienia: wybierz poprawną odpowiedź (kl. 2–4)

Rozwiązywanie równań z okienkami

Dziecko odnajduje w zadaniu tekstowym brakującą liczbę w równaniu z okienkiem i wyjaśnia, co oznacza wynik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi przełożyć zadanie z treścią na równanie z pustym okienkiem, wyznaczyć brakującą liczbę i zinterpretować wynik w kontekście sytuacji. Przykład z planu nauczania: Prezent kosztuje 36 franków, 23 franki są już odłożone. Ile jeszcze brakuje? Równanie do tego zadania brzmi 23 + _ = 36, a rozwiązaniem jest działanie odwrotne 36 − 23. Punkty planu nauczania opisują dłuższy okres, a nie tylko klasę 6; przykłady pokazują liczby do 50.

Typowym błędem jest to, że dziecko po prostu dodaje dwie liczby z zadania, ponieważ rozumie znak = jako polecenie do wykonania obliczeń, a nie jako równowagę: obie strony muszą mieć tę samą wartość. Często myli się też liczbę w okienku z wynikiem, czyli zapisuje rozwiązanie po prawej stronie zamiast szukać go w okienku.

Na lekcjach i w kartach pracy ten temat pojawia się na przykład w takich formach:

  • Brakujący składnik (zadanie z okienkiem) oraz Równanie z okienkiem: brakujący pierwszy składnik
  • Równość obu stron: ile trzeba dołożyć
  • Równanie z okienkiem: prawda czy fałsz
  • Zadanie z luką w odejmowaniu: od jakiej liczby odjęto?
  • Waga w równowadze: ile waży ukryty klocek

Przy rozwiązywaniu pomaga głośne opowiedzenie historii z zadania oraz porównanie wyniku na końcu z sytuacją, np.: Brakuje 13 franków.

MA.1.A.4.c: potrafią wykorzystywać dodawanie jako działanie odwrotne do odejmowania (np. 18 - 15 = 3, ponieważ 15 + 3 = 18). potrafią wykorzystywać zależności między dodawaniami, stosując prawo przemienności (np. 2 + 18 = 18 +2) i prawo łączności (np. 17 + 18 = 17 + 3 + 15 = 20 + 15).
MA.3.C.2.c: potrafią do zadań tekstowych układać działania podstawowe z okienkami lub działania odwrotne, rozwiązywać je i interpretować (np. prezent kosztuje 36 fr., zaoszczędzono 23 fr. Ile jeszcze brakuje?).
MA.3.C.3.d: potrafią konkretyzować równania z okienkiem za pomocą zadań tekstowych lub obrazków (np. 28 + _ = 50 → autobus ma 50 miejsc siedzących, 28 z nich jest już zajętych).

Typy zadań: Rozkład liczby do 10 (kl. 1) · Rozkład liczby do 10: prawda czy fałsz (kl. 1) · Rozkład liczby do 10: wybierz wynik (kl. 1) · Równanie z okienkiem: wybierz brakującą liczbę (kl. 3) · Wisienka: brakująca część (kl. 1–2) · Równanie z okienkiem (brakujący składnik) (kl. 3) · Wstaw znak między sumą a liczbą (kl. 2–4) · Okienko w odejmowaniu: od jakiej liczby odjęto? (kl. 2–3) · Równanie z okienkiem: brakujący pierwszy składnik (kl. 2–3) · Równanie z okienkiem: prawda czy fałsz (kl. 2–3) · Równość dwóch stron: ile dołożyć (kl. 2–4) · Waga w równowadze: ile waży zakryty klocek (kl. 2–3) · Równanie z okienkiem: suma trzech liczb (kl. 3) · Równanie z okienkiem: uzupełnij dwa okienka (kl. 2–3)

Wymyślanie własnych zadań tekstowych

Dziecko wymyśla do działania pasującą historyjkę i sprawdza, czy odpowiedź pasuje do zadania.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się łączyć działania z historyjką, obrazkiem lub sytuacją. Do mnożenia takiego jak 5 · 8 może opowiedzieć na przykład, że buduje się 5 domów, każdy z 8 klockami. Także równanie z okienkiem, na przykład 28 + _ = 50, może przełożyć na sytuację, na przykład: Autobus ma 50 miejsc siedzących, 28 jest już zajętych. Ta podstawowa idea należy do Lehrplan 21; przykłady liczbowe pochodzą z punktów programu nauczania i nie są zamierzone jako wymóg dla klasy 6.

Historyjka często nie pasuje dokładnie do działania. Dziecko na przykład pisze historyjkę o 5 domach po 8 klocków, ale liczy 5 + 8, ponieważ nie powiązało działania z sytuacją. Zdarza się też, że w historyjce z okienkiem brakuje wyniku całkowitego lub zostaje on zamieniony miejscami. Pomocne jest porównywanie historyjki z działaniem krok po kroku.

Na karcie pracy widać to w formatach zadań w tym dziale:

  • Wymyśl zadanie do tych liczb: Dziecko do podanych liczb pisze pasującą historyjkę matematyczną.
  • Wymyśl zadanie z podanym wynikiem: Dziecko formułuje zadanie, którego rozwiązanie jest już ustalone.
  • Czy odpowiedź pasuje do zadania? oraz Która odpowiedź pasuje?: Dziecko sprawdza, czy dana odpowiedź należy do historyjki.
  • Popraw odpowiedź: Dziecko znajduje błędną odpowiedź do podanego zadania i ją poprawia.

MA.3.C.3.c: potrafią nadawać znaczenie działaniom podstawowym i tabelom za pomocą zadań tekstowych, obrazków i czynności (np. 5 · 8 → dziecko buduje 5 domów, każdy z 8 klocków).
MA.3.C.3.d: potrafią konkretyzować równania z okienkiem za pomocą zadań tekstowych lub obrazków (np. 28 + _ = 50 → autobus ma 50 miejsc siedzących, 28 z nich jest już zajętych).

Typy zadań: Układanie zadań: czy odpowiedź pasuje do zadania? (kl. 2–3) · Układanie zadań: która odpowiedź pasuje? (kl. 2–3) · Układanie zadań: popraw odpowiedź (kl. 2–3) · Ułóż zadanie do podanych liczb (kl. 2–3) · Ułóż zadanie o podanym wyniku (kl. 2–3)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się dziecko w 6. klasie z matematyki?

W 6. klasie, na końcu 2. cyklu, dziecko pewnie posługuje się liczbami dziesiętnymi i ułamkami, szacuje wyniki, zaokrągla liczby dziesiętne i stosuje cechy podzielności. Rozwiązuje zadania z zależnościami proporcjonalnymi (cena za kilogram, zużycie paliwa na 100 km), wyznacza prędkości, rysuje figury w układzie współrzędnych i je przesuwa, analizuje zbiory danych i diagramy oraz szacuje prawdopodobieństwa.

O programie nauczania: Podstawą jest Lehrplan 21, przedmiot matematyka (wzorzec Konferencji Dyrektorów Edukacji kantonów niemieckojęzycznej Szwajcarii, poprawiona wersja z 29.02.2016). Nie opisuje on kompetencji rok po roku, lecz w cyklach; 6. klasa należy do 2. cyklu (od 3. do 6. klasy). Przyporządkowanie zadań do 6. klasy pochodzi od nas i odpowiada typowemu układowi materiału. Stopnie kompetencji cyklu znajdują się dosłownie w bloku poniżej; kantonalne programy nauczania mogą się nieco różnić.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
MA.1.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia arytmetyczne oraz symbole. Czytają i zapisują liczby.
MA.1.A.1.d rozumieją i stosują pojęcie „przez” oraz symbol :. Dzielenie za pomocą tabliczki mnożenia
MA.1.A.1.e rozumieją i używają pojęć: dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie, reszta, oś liczbowa, liczba kwadratowa, setki, tysiące, wartości pozycyjne. potrafią czytać i zapisywać liczby naturalne do 1000. Rozumienie liczb trzycyfrowych · Czytanie i zapisywanie liczb do 1000
MA.1.A.1.f rozumieją i stosują pojęcia: składnik, suma, różnica, czynnik, iloczyn, iloraz. potrafią czytać i zapisywać liczby naturalne do 1 miliona. Duże liczby: czytanie, pisanie i porównywanie
MA.1.A.1.g rozumieją i używają pojęć: ułamek, procent, dzielnik, wielokrotności, licznik, mianownik, szacować, zaokrąglać. używają symboli %, ≈. potrafią czytać i zapisywać liczby dziesiętne oraz ułamki. Połowy i ćwiartki: rozpoznawanie części całości · Dzielniki i wielokrotności liczb naturalnych · Czytanie i zapisywanie liczb dziesiętnych
MA.1.A.2 · Uczennice i uczniowie potrafią elastycznie liczyć, porządkować liczby według wielkości i szacować wyniki.
MA.1.A.2.d potrafią w zakresie do 100 liczyć w przód i w tył od dowolnych liczb. potrafią w zakresie do 100 liczyć w przód i w tył od dowolnych liczb dziesiątkowych, w krokach po 2, po 5 i po 10.
MA.1.A.2.e potrafią w zakresie liczbowym do 1'000 liczyć w przód i w tył od dowolnych liczb w krokach co 1, co 2, co 10 i co 100. potrafią porządkować liczby do 1'000. Porównywanie i porządkowanie liczb do 1000
MA.1.A.2.f potrafią w zakresie liczb do 1 miliona liczyć w przód i w tył od dowolnych liczb, w odpowiednich krokach (np. od 320 000 w krokach po 20 000). potrafią porządkować liczby do 1 miliona (np. określać przybliżone położenie 72 000 na osi liczbowej). Duże liczby: czytanie, pisanie i porównywanie
MA.1.A.2.g potrafią liczyć w przód i w tył od dowolnych liczb dziesiętnych, w odpowiednich krokach (np. od 0.725 w krokach po 0.005). potrafią porządkować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100. potrafią porządkować liczby dziesiętne (np. 1.043; 1.43; 1.05; 1.5; 1.403). potrafią szacować wyniki działań podstawowych na liczbach naturalnych (np. 13'567 + 28'902 ≈ 40'000; 592'000 : 195 ≈ 600'000 : 200). Porównywanie i porządkowanie liczb dziesiętnych · Porównywanie ułamków o różnych mianownikach · Szacowanie wyników: zaokrąglanie sum do setek
MA.1.A.3 · Uczennice i uczniowie potrafią dodawać, odejmować, mnożyć, dzielić i potęgować.
MA.1.A.3.c potrafią w zakresie do 100 podwajać, dzielić na połowy, dodawać i odejmować. znają iloczyny z małego działania mnożenia z czynnikami 2, 5 i 10. potrafią rozkładać iloczyny z małego działania mnożenia na czynniki (np. 36 = 6 · 6 = 4 · 9). Dodawanie do 100 z przekroczeniem dziesiątki · Mała tabliczka mnożenia: pewne przypominanie iloczynów
MA.1.A.3.d potrafią przy dodawaniu i odejmowaniu zapisywać sposoby obliczeń i sprawdzać wyniki. potrafią pisemnie dodawać i odejmować. znają iloczyny z tabliczki mnożenia. Pisemne dodawanie i odejmowanie · Dodawanie i odejmowanie pisemne dużych liczb · Mała tabliczka mnożenia: pewne przypominanie iloczynów · Dzielenie za pomocą tabliczki mnożenia · Dodawanie i odejmowanie większych liczb · Dodawanie i odejmowanie pełnych setek
MA.1.A.3.e Potrafią dodawać i odejmować w pamięci liczby o nie więcej niż 4 cyfrach znaczących (np. 320'000 + 38'000; 402 + 90). Potrafią mnożyć liczby o nie więcej niż 4 cyfrach znaczących (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 45 · 240). Potrafią dzielić liczby naturalne przez jednocyfrowe dzielniki (w pamięci lub zapisując własne sposoby obliczeń, np. 231 : 7). Sprytne liczenie dzięki wygodnym sposobom obliczeń · Mnożenie liczb wielocyfrowych przez jednocyfrową liczbę pisemnie
MA.1.A.3.f potrafią dodawać i odejmować liczby dziesiętne do 5 cyfr znaczących (w pamięci lub z zapisywaniem własnych sposobów obliczeń, np. 30.8 + 5.6). potrafią skracać, rozszerzać, dodawać i odejmować ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 20, 50, 100 na modelu prostokątnym. potrafią wykonywać działania podstawowe za pomocą kalkulatora. Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych · Skracanie ułamków: ta sama wartość, mniejsze liczby · Rozszerzanie ułamków: ta sama wartość, nowy mianownik · Dodawanie i odejmowanie ułamków o różnych mianownikach
MA.1.A.4 · Uczennice i uczniowie potrafią porównywać i przekształcać wyrażenia algebraiczne, rozwiązywać równania, stosować prawa i reguły.
MA.1.A.4.d potrafią wykorzystywać zależności między iloczynami (np. 6 · 8 jest o 8 większe niż 5 · 8 lub z wykorzystaniem prawa przemienności: np. 8 · 3 = 3 · 8). Mała tabliczka mnożenia: pewne przypominanie iloczynów · Dodawanie z przestawianiem i grupowaniem
MA.1.A.4.e rozumieją dzielenie jako działanie odwrotne do mnożenia oraz związek z dodawaniem (np. 28 : 7 = 4 → 28 = 4 · 7 → 28 = 7 + 7 + 7 + 7). Potrafią wykorzystywać zależności między małą tabliczką mnożenia a tabliczką mnożenia dla dziesiątek. Dzielenie za pomocą tabliczki mnożenia · Mnożenie przez 10: przesuwanie cyfr o jedno miejsce
MA.1.A.4.f potrafią przekształcać iloczyny przez podwajanie i połowienie (np. 8 · 26 = 4 · 52 = 2 · 104). potrafią wykorzystywać prawo łączności dla sum i iloczynów (np. 136 + 58 + 42 = 136 + (58 + 42); 38 · 4 · 25 = 38 · (4 · 25)). potrafią zaokrąglać liczby naturalne do dziesiątek, setek i tysięcy. Sprytne liczenie dzięki wygodnym sposobom obliczeń · Zaokrąglanie do najbliższej dziesiątki lub setki · Zaokrąglanie liczb: do dziesiątek, setek, tysięcy
MA.1.A.4.g rozpoznawać liczby podzielne przez 2, 5, 10, 100, 1'000. potrafić zaokrąglać liczby dziesiętne (np. 17'456 do setek; 1.745 do dziesiątych). Rozpoznawanie podzielności: reguły dla 2, 5, 9 i 10 · Zaokrąglanie liczb dziesiętnych: dziesiąte i setne · Zaokrąglanie liczb: do dziesiątek, setek, tysięcy
MA.1.B.1 · Uczniowie potrafią badać zależności między liczbami i działaniami oraz prawidłowości arytmetyczne i wymieniać się spostrzeżeniami.
MA.1.B.1.d potrafią systematycznie zmieniać iloczyny i opisywać ich skutki lub pokazywać je za pomocą pomocy poglądowych (np. 3 · 3, 6 · 3; 3 · 4, 6 · 4; 3 · 5, 6 · 5). szukają własnych sposobów rozwiązania i wymieniają się nimi.
MA.1.B.1.e potrafią systematycznie modyfikować działania i wymieniać się spostrzeżeniami (np. z 3 liczb < 10 tworzyć jednakowe wyniki: 30 = 8 · 3 + 6 = 7 · 4 + 2 = 7 · 3 + 9; 32 = ...).
MA.1.B.1.f podejmują się rozwiązywania zadań otwartych, badają zależności, formułują przypuszczenia i szukają alternatywnych rozwiązań.
MA.1.B.1.g potrafią badać i opisywać zależności operacyjne między liczbami naturalnymi (np. różnica dwóch liczb o odwróconej kolejności cyfr jest wielokrotnością 9: 41 - 14 = 27; 83 - 38 = 45).
MA.1.B.1.h potrafią stosować strategie heurystyczne: próbować metodą prób i błędów, szukać przykładów, tworzyć analogie, badać prawidłowości, przyjmować założenia, formułować przypuszczenia. potrafią tworzyć, kontynuować, zmieniać i opisywać systematyczne ciągi zadań (np. na tablicy liczbowej zakryć 5 liczb figurą i obliczyć sumę. Przesuwać figurę o jedną, dwie, trzy, ... pozycje).
MA.1.B.2 · Uczniowie potrafią wyjaśniać, sprawdzać i uzasadniać stwierdzenia, przypuszczenia i wyniki dotyczące liczb i zmiennych.
MA.1.B.2.d potrafią sprawdzać ilorazy za pomocą działania odwrotnego (np. 21 : 3 = 7 → 7 · 3 = 21).
MA.1.B.2.e potrafią uzasadnić dzielenie z resztą za pomocą działania odwrotnego (np. 32 : 6 daje resztę, ponieważ 32 nie jest liczbą z rzędu 6).
MA.1.B.2.f potrafią sprawdzać wyniki za pomocą obliczeń szacunkowych. potrafią badać i uzasadniać liczbę cyfr iloczynów i ilorazów. Szacowanie wyników: zaokrąglanie sum do setek
MA.1.B.2.g potrafić sprawdzać wyniki działań podstawowych poprzez upraszczanie (np. 8 · 13 = 4 · 26 = 2 · 52), rozkładanie (np. 17.8 + 23.5 = 17 + 3 + 20 + 1.3) i działania odwrotne. Sprytne liczenie dzięki wygodnym sposobom obliczeń
MA.1.B.3 · Uczniowie potrafią podczas badania wzorów arytmetycznych korzystać z pomocy.
MA.1.B.3.c mogą wykorzystywać tabelę wartości miejscowych podczas badania struktur arytmetycznych (np. układać żetony w tabeli wartości miejscowych i przesuwać je). Rozumienie liczb trzycyfrowych · Duże liczby: czytanie, pisanie i porównywanie
MA.1.B.3.d potrafią postępować według instrukcji dotyczących sekwencji działań (np. w schematach blokowych) oraz wykorzystywać je przy badaniu struktur arytmetycznych (np. 1. Zacznij od liczby dwucyfrowej / 2. Jeżeli liczba jest parzysta: podziel przez 2, w przeciwnym razie: pomnóż przez 3 i dodaj 1 / 3. Powtórz 2.).
MA.1.C.1 · Uczniowie potrafią przedstawiać, opisywać, wymieniać się i prześledzić sposoby obliczeń.
MA.1.C.1.d rozpoznawać w modelach graficznych zależności multiplikatywne, w szczególności podwojenia oraz 1 · więcej, odpowiednio 1 · mniej (np. 3 · 4 i 6 · 4 w polu kropek jako podwojenie). Mała tabliczka mnożenia: pewne przypominanie iloczynów
MA.1.C.1.e potrafią przedstawiać, zamieniać i prześledzić sposoby obliczeń dotyczące działań podstawowych (np. 80 + 5 + 5 + 5 + 5 = 80 + 4 · 5; 347 - 160 → 160 + 40 + 147 = 347). Sprytne liczenie dzięki wygodnym sposobom obliczeń
MA.1.C.1.f potrafią przedstawiać, zamieniać i rozumieć sposoby obliczeń dotyczące działań podstawowych na liczbach dziesiętnych (np. 35.7 + 67.8 rozłożyć na kilka składników i przedstawić na osi liczbowej). Dodawanie i odejmowanie liczb dziesiętnych
MA.1.C.2 · Uczniowie potrafią ilustrować, opisywać i uogólniać liczby, ciągi liczbowe oraz wyrażenia.
MA.1.C.2.d potrafi ilustrować działania podstawowe za pomocą czynności, obrazków przedstawiających sytuacje z życia, historyjek arytmetycznych i struktur graficznych oraz interpretować ilustracje. potrafi pokazywać i opisywać zależności w obrębie działań podstawowych i między nimi (np. zmianę iloczynów 1 · 3, 2 · 4, 3 · 5, 4 · 6, ...). Proste zadania tekstowe: zrozumienie i rozwiązywanie · Mała tabliczka mnożenia: pewne przypominanie iloczynów
MA.1.C.2.e potrafią przedstawić znaczenie cyfr w systemie pozycyjnym (np. 2 płytki setek, 5 prętów dziesiątek i 7 kostek jedności przedstawiają 257). Rozumienie liczb trzycyfrowych
MA.1.C.2.f potrafią przedstawiać na rysunku ciągi liczbowe i iloczyny (np. 14 · 14 za pomocą krzyża mnożenia; ciąg liczb 1, 3, 6, 10, ... za pomocą kropek).
MA.1.C.2.g potrafią na przykładach konkretyzować prawidłowości w zbiorze liczb naturalnych (np. liczby kwadratowe mają nieparzystą liczbę dzielników → 16: 1, 2, 4, 8, 16). potrafią przedstawiać i porównywać ułamki o mianownikach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10 oraz interpretować ich przedstawienia (np. model kołowy, model prostokątny, oś liczbowa). potrafią opisywać ciągi liczb wymiernych dodatnich (np. ½, ¼, ⅛, ...; 0.7, 0.77, 0.777, ...). Dzielniki i wielokrotności liczb naturalnych · Połowy i ćwiartki: rozpoznawanie części całości · Porównywanie ułamków o różnych mianownikach
MA.2.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole.
MA.2.A.1.d rozumieją i stosują pojęcia: figura, długość, szerokość, pole, bryła, odbijać lustrzanie, przesuwać. Rozpoznawanie i nazywanie figur płaskich
MA.2.A.1.e rozumieją i używają pojęć: punkt, wierzchołek, krawędź, ściana, sześcian, prostopadłościan. Rozpoznawanie brył i rozróżnianie ich według cech · Narożniki, krawędzie i ściany graniastosłupa i ostrosłupa
MA.2.A.1.f rozpoznawać i nazywać bryły geometryczne (sześcian, prostopadłościan, kula, walec, ostrosłup) oraz figury w otoczeniu i na ilustracjach. Rozpoznawanie brył i rozróżnianie ich według cech · Rozpoznawanie i nazywanie figur geometrycznych przestrzennych
MA.2.A.1.g rozumieją i używają pojęć: bok, przekątna, średnica, promień, pole powierzchni, środek, równoległa, linia, prosta, odcinek, siatka, punkt przecięcia, przecinać, prostopadła, symetria, symetria osiowa, obwód, kąt, prostokątny, przesunięcie, geotrójkąt. posługują się symbolami kątów prostych i linii równoległych. Odcinki równoległe i prostopadłe na siatce · Odróżnianie odcinka, półprostej i prostej · Promień i średnica okręgu · Klasyfikowanie kątów według ich wielkości
MA.2.A.2 · Uczniowie potrafią odwzorowywać figury i bryły, rozkładać je na części i składać z części.
MA.2.A.2.d Potrafią powiększać, pomniejszać i przesuwać figury na kratkach. Potrafią dzielić wielokąty na trójkąty i czworokąty oraz składać figury (np. układać figury z trójkątów).
MA.2.A.2.e potrafią za pomocą figur podstawowych układać różne parkiety (np. z trójkątów lub pentomin). potrafią odbijać figury w osiach i szkicować ich odbicia lustrzane.
MA.2.A.2.f potrafią przesuwać, przechylać i obracać rzeczywiste bryły oraz rozpoznawać odpowiadające im przekształcenia (np. dwukrotnie przechylić sześcian).
MA.2.A.3 · Uczniowie potrafią wyznaczać i obliczać długości, pola i objętości.
MA.2.A.3.c potrafią porównywać długości boków i pola powierzchni trójkątów i czworokątów oraz objętości sześcianów i prostopadłościanów (np. pokrywając kwadratami dwa prostokąty o różnej wielkości). Układanie powierzchni kwadratami i liczenie ich
MA.2.A.3.d potrafią liczyć powierzchnie za pomocą kwadratów jednostkowych (np. salę lekcyjną za pomocą kwadratów metrowych). Układanie powierzchni kwadratami i liczenie ich
MA.2.A.3.e potrafią mierzyć i obliczać obwód wielokątów. potrafią obliczać pole powierzchni kwadratów i prostokątów. potrafią budować prostopadłościany z danej liczby sześcianów i rozkładać prostopadłościany na określoną liczbę prostopadłościanów. Obliczanie obwodu wielokątów i brakujących boków · Obliczanie obwodu prostokąta · Obliczanie objętości prostopadłościanów
MA.2.B.1 · Uczniowie potrafią badać zależności geometryczne, w szczególności między długościami, polami powierzchni i objętościami, formułować przypuszczenia oraz wymieniać się wnioskami.
MA.2.B.1.d badają figury i bryły oraz potrafią formułować zależności (np. ściany prostopadłościanu są prostokątami). Rozpoznawanie brył i rozróżnianie ich według cech
MA.2.B.1.e potrafią tworzyć figury o danym obwodzie (np. układać trójkąty z 5, 6 lub 7 zapałek). Obliczanie obwodu wielokątów i brakujących boków · Możliwe długości boków w trójkącie
MA.2.B.1.f potrafią badać zależności między długościami boków a polem prostokątów na siatce. Obliczanie obwodu prostokąta
MA.2.B.1.g potrafią systematycznie zmieniać odcinki w figurach, badać skutki tych zmian, formułować hipotezy i wymieniać się nimi (np. pole prostokąta przy danym obwodzie z wykorzystaniem siatki). Obliczanie obwodu prostokąta
MA.2.B.2 · Uczniowie potrafią sprawdzać stwierdzenia i wzory dotyczące zależności geometrycznych, potwierdzać je przykładami i uzasadniać.
MA.2.B.2.a potrafią badać i opisywać własności figur i brył (np. przy dzieleniu kwadratu na pół powstają m.in. trójkąty lub prostokąty). Narożniki, krawędzie i ściany graniastosłupa i ostrosłupa · Rozpoznawanie brył i rozróżnianie ich według cech · Rozpoznawanie i nazywanie figur płaskich
MA.2.B.2.b potrafią stosować strategie heurystyczne: zmieniać linie i kąty, szkicować przykłady, porównywać figury i bryły. potrafią sprawdzać siatki sześcianów i prostopadłościanów poprzez składanie.
MA.2.B.2.c potrafią weryfikować prawdziwość stwierdzeń dotyczących zależności geometrycznych w trójkącie, czworokącie i okręgu (np. okrąg i czworokąt mogą przecinać się w więcej niż 4 punktach).
MA.2.C.1 · Uczniowie potrafią przedstawiać bryły i zależności przestrzenne.
MA.2.C.1.d potrafią narysować rzut z góry budowli z sześcianów na papierze w kratkę.
MA.2.C.1.e potrafią naszkicować widok z góry, widok z przodu i widok z boku prostopadłościanów oraz budowli z sześcianów. potrafią budować budowle z sześcianów zgodnie z widokiem z góry i widokiem z boku oraz je opisywać.
MA.2.C.1.f potrafią szkicować sześciany i prostopadłościany w rzucie ukośnym.
MA.2.C.1.g potrafią z kwadratów i prostokątów wykonać sześciany i prostopadłościany, a także odwrotnie – narysować siatkę sześcianów i prostopadłościanów przez rozwijanie. Narożniki, krawędzie i ściany graniastosłupa i ostrosłupa
MA.2.C.2 · Uczniowie potrafią składać figury, szkicować, rysować i konstruować oraz wymieniać się przedstawieniami dotyczącymi geometrii płaskiej i je sprawdzać.
MA.2.C.2.d potrafią składać według instrukcji obrazkowej (np. statek z papieru).
MA.2.C.2.e potrafią rysować prostokąty o danych długościach boków. potrafią rysować, zmieniać i opisywać ornamenty płaszczyznowe za pomocą cyrkla i linijki.
MA.2.C.2.f potrafią rysować przy użyciu kratki, cyrkla i ekierki z kątomierzem (np. linie równoległe, kąty proste, trójkąty prostokątne, kwadraty i prostokąty). Odcinki równoległe i prostopadłe na siatce
MA.2.C.3 · Uczennice i uczniowie potrafią wyobrażać sobie figury i bryły w różnych położeniach, przedstawiać i opisywać zmiany (geometria w wyobraźni).
MA.2.C.3.d potrafią w wyobraźni zmieniać położenie figury lub prostopadłościanu oraz opisywać takie zmiany (np. w myślach obrócić pulpit o 180°). potrafią w wyobraźni sprawdzać siatki sześcianów i prostopadłościanów.
MA.2.C.3.e potrafią w wyobraźni rozkładać i składać bryły (np. odtworzyć zadaną figurę z dwóch części sześcianu Soma). potrafią wykonywać operacje na modelu i opisywać wyniki (np. 4 razy przewrócić kostkę tak, aby ponownie na górze znalazła się ta sama liczba oczek).
MA.2.C.4 · Uczniowie potrafią w układzie współrzędnych wyznaczać współrzędne figur i brył lub przedstawiać figury i bryły na podstawie ich współrzędnych, a także odczytywać i rysować plany.
MA.2.C.4.c potrafią przedstawiać obiekty na planie (np. plan rozmieszczenia miejsc w klasie).
MA.2.C.4.d potrafią rysować figury w układzie współrzędnych, przesuwać je poziomo i pionowo oraz podawać współrzędne wierzchołków. Odczytywanie i zaznaczanie punktów w układzie współrzędnych · Przesuwanie, obracanie, rozciąganie w układzie współrzędnych
MA.2.C.4.e potrafią czytać i wykorzystywać plany oraz fotografie do orientacji w przestrzeni.
MA.2.C.4.f potrafią rysować figury na podstawie współrzędnych oraz określać współrzędne punktów (np. rozpinać i rysować figury na geotablicy według współrzędnych). Odczytywanie i zaznaczanie punktów w układzie współrzędnych
MA.3.A.1 · Uczniowie rozumieją i stosują pojęcia oraz symbole dotyczące wielkości, funkcji, danych i przypadku.
MA.3.A.1.d potrafią układać kwoty z monet i banknotów do 100 fr.
MA.3.A.1.e rozumieją i używają pojęć: masa, pojemność, moment, czas trwania, sekunda. potrafią orientować się na podstawie wielkości odniesienia: 1 km, 1 dm, 1 mm, 1 kg, 100 g, 1 l, 1 dl, 1 h, 1 min (np. kojarzyć 1 kg z opakowaniem mąki). potrafią nazywać i używać jednostek miar oraz ich skrótów: długości (km, dm, mm), miary pojemności (l, dl), masy (kg, g), czas (h, min). Masa w kilogramach i gramach · Miary objętości: litry, decylitry i mililitry · Obliczenia z czasem: godziny, minuty i czas trwania
MA.3.A.1.f potrafią nazywać i stosować jednostki miar oraz ich skróty: miary pojemności (l, dl, cl, ml), masy (t, kg, g, mg), czasu (h, min, s). potrafią orientować się na podstawie wielkości referencyjnych: 1 s, 1 min. potrafią rozumieć i stosować przedrostki: kilo, decy, centy, mili. Jednostki masy – zamiana: gramy i kilogramy · Przeliczanie miar objętości · Obliczenia z godzinami, minutami i sekundami
MA.3.A.1.g rozumieją i używają pojęć (nie)prawdopodobne, (nie)możliwe, pewne.
MA.3.A.1.h rozumieją i stosują pojęcia: proporcjonalność, pole powierzchni, objętość, zawartość, średnia, wykres kołowy, wykres słupkowy, wykres liniowy, dane, częstość, przypadek, pamięć. potrafią orientować się w wielkościach odniesienia: 1 m², 1 dm², 1 cm², 1 mm², 1 bit, 1 bajt, 1 kB. potrafią nazywać jednostki miar i używać ich skrótów: jednostki pola powierzchni (km², m², dm², cm², mm²), czas (d, h, min, s). Średnia arytmetyczna: średnia wielu liczb · Ilości danych: przeliczanie kB, MB i GB
MA.3.A.2 · Uczniowie potrafią szacować, mierzyć, przeliczać, zaokrąglać i wykonywać obliczenia z wielkościami.
MA.3.A.2.d potrafią tworzyć, dodawać i odejmować kwoty pieniężne w fr. i rp. (np. utworzyć 20 fr. z 2 · 5 fr. + 5 · 2 fr.; 25 fr. 60 rp. + 14 fr. 30 rp.). potrafią określać godziny na zegarach analogowych i cyfrowych. Liczenie pieniędzy: budżet, reszta i oferty · Odczytywanie godziny z zegara: wskazówki i minuty
MA.3.A.2.e potrafią szacować, mierzyć i zamieniać wielkości na sąsiednie jednostki miar: l, dl; m, cm, mm; kg, g (np. 2'000 g = 2 kg). potrafią dodawać, odejmować i mnożyć wielkości: l, dl; m, cm, mm; kg, g (np. 3 cm 5 mm + 2 cm 7 mm). potrafią szacować długości, objętości i masy oraz porównywać je z reprezentantami. Zamiana jednostek długości: m, cm i mm · Jednostki masy – zamiana: gramy i kilogramy · Przeliczanie miar objętości · Długości złożone: cm i mm, m i cm · Szacowanie w życiu codziennym: ceny, sumy i różnice
MA.3.A.2.f potrafią szacować i mierzyć długości, masy, pojemności, momenty w czasie i długości trwania czasu oraz podawać je w odpowiedniej jednostce miary. Szacowanie w życiu codziennym: ceny, sumy i różnice · Obliczenia z czasem: godziny, minuty i czas trwania
MA.3.A.2.g potrafią wykonywać obliczenia z długościami, masami, objętościami i miarami czasu oraz zamieniać odpowiednie wielkości na sąsiednie jednostki miary. Zamiana jednostek długości: m, cm i mm · Obliczenia z czasem: godziny, minuty i czas trwania · Obliczenia z godzinami, minutami i sekundami · Zamiana tygodni na dni
MA.3.A.2.h potrafią szacować, wyznaczać, porównywać, zaokrąglać wielkości (pieniądze, długości, ciężar lub masę, czas, pojemność [l]), wykonywać z nimi obliczenia, zamieniać na sąsiednie jednostki miar i zapisywać w dwóch jednostkach. Zapisywanie masy złożonej jako liczby dziesiętnej · Liczenie pieniędzy: budżet, reszta i oferty · Jednostki masy – zamiana: gramy i kilogramy
MA.3.A.3 · Uczennice i uczniowie potrafią opisywać zależności funkcyjne i wyznaczać wartości funkcji.
MA.3.A.3.c potrafią kontynuować liniowe i nieliniowe ciągi liczbowe (np. 90, 81, 70, 57, ...; 1, 4, 9, 16, ...; 1, 3, 6, 10, 15, ...).
MA.3.A.3.d potrafią opisywać i kontynuować tabele wartości dotyczące proporcjonalnych zależności z kwotami pieniędzy (np. 100 g → 5.40 Fr.; 200 g → 10.80 Fr.; 300 g → 16.20 Fr., ...).
MA.3.A.3.e Potrafią zapisywać zależności funkcyjne w tabelach wartości (np. pokonane odległości przy prędkości 4.5 km/h po 10 min, 20 min, 30 min, ...). Potrafią wykonywać obliczenia z zależnościami proporcjonalnymi (np. 300 g sera przy cenie 20 fr./kg; zużycie paliwa na 700 km przy spalaniu 6 l/100 km). Znajdowanie wartości dla jednej sztuki: cena i ilość · Droga, prędkość i czas
MA.3.B.1 · Uczennice i uczniowie potrafią formułować pytania dotyczące zależności między wielkościami oraz zależności funkcyjnych, badać je, a także sprawdzać wyniki i uzasadniać je.
MA.3.B.1.d potrafią sprawdzać zależności między długościami, cenami i czasem (np. większe przedmioty są droższe lub dalsze drogi potrzebują więcej czasu).
MA.3.B.1.e potrafią formułować pytania dotyczące zależności między wielkościami, badać je i sprawdzać funkcyjne zależności (np. poziom napełnienia ½ litra, 1 litra, 2 litrów w różnych naczyniach; stosunek ceny do masy produktu; masę napoju light i lemoniady). Znajdowanie wartości dla jednej sztuki: cena i ilość
MA.3.B.2 · Uczniowie potrafią badać sytuacje praktyczne dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa, formułować przypuszczenia i je weryfikować.
MA.3.B.2.b potrafią systematycznie kombinować i modyfikować (np. tworzenie par z 6 dziećmi). potrafią formułować pytania dotyczące danych statystycznych i na nie odpowiadać (np. najdłuższa droga do szkoły jest ponad dwa razy dłuższa niż najkrótsza; większość dzieci mieszka mniej niż 1 km od szkoły). Systematyczne zliczanie możliwości · Odczytywanie wartości z tabel i wykresów
MA.3.B.2.c potrafią badać dające się przeliczyć kombinacje i permutacje, notować obserwacje oraz sprawdzać stwierdzenia (np. kombinacje cyfr w szyfrowym zamku rowerowym; permutacje liter ADEN, ADNE, AEDN, ...). Systematyczne zliczanie możliwości
MA.3.C.1 · Uczniowie potrafią zbierać, porządkować, przedstawiać, analizować i interpretować dane dotyczące statystyki, kombinatoryki i prawdopodobieństwa.
MA.3.C.1.c potrafią graficznie przedstawiać długości i ceny (np. 1 fr. lub 1 cm, każde po jednej kratce). Przedstawianie danych w tabelach i wykresach
MA.3.C.1.d potrafią przedstawiać w tabelach i diagramach oraz interpretować dane dotyczące długości, pojemności, mas, czasu trwania, liczebności i cen (np. dotyczące zwierząt domowych). potrafią przeprowadzać doświadczenia losowe, rejestrować ich wyniki i je interpretować (np. 50 razy rzucać dwiema kostkami). Przedstawianie danych w tabelach i wykresach · Odczytywanie wartości z tabel i wykresów
MA.3.C.1.e potrafią statystycznie zbierać, porządkować, przedstawiać i interpretować dane (np. drogi do szkoły: odległość, środki transportu, czas trwania). Odczytywanie wartości z tabel i wykresów
MA.3.C.1.f potrafią analizować zbiory danych według kryteriów i w zbiorach danych wyznaczać średnią arytmetyczną, maksimum i minimum. Średnia arytmetyczna: średnia wielu liczb · Największa i najmniejsza wartość: rozstęp
MA.3.C.2 · Uczniowie potrafią matematyzować sytuacje z życia, przedstawiać je, wykonywać obliczenia oraz interpretować i sprawdzać wyniki.
MA.3.C.2.c potrafią do zadań tekstowych układać działania podstawowe z okienkami lub działania odwrotne, rozwiązywać je i interpretować (np. prezent kosztuje 36 fr., zaoszczędzono 23 fr. Ile jeszcze brakuje?). Rozwiązywanie równań z okienkami · Rozwiązywanie i rozumienie wieloetapowych zadań tekstowych
MA.3.C.2.d potrafią zadawać pytania dotyczące tekstów, tabel i diagramów, wykonywać własne obliczenia oraz interpretować i sprawdzać wyniki. Odczytywanie wartości z tabel i wykresów · Rozwiązywanie i rozumienie wieloetapowych zadań tekstowych
MA.3.C.2.e rozpoznawać w sytuacjach praktycznych zależności proporcjonalne (np. między liczbą kroków a odległością). potrafić przetwarzać informacje z tekstów użytkowych, tabel, diagramów i obrazów z mediów.
MA.3.C.3 · Uczennice i uczniowie potrafią konkretyzować wyrażenia algebraiczne, wzory, równania i tabele w sytuacjach praktycznych.
MA.3.C.3.d potrafią konkretyzować równania z okienkiem za pomocą zadań tekstowych lub obrazków (np. 28 + _ = 50 → autobus ma 50 miejsc siedzących, 28 z nich jest już zajętych). Rozwiązywanie równań z okienkami · Wymyślanie własnych zadań tekstowych
MA.3.C.3.e potrafią nadawać znaczenie wyrażeniom arytmetycznym i tabelom (np. 125 fr. + 4 fr. + 4 fr. + 4 fr. - 34 fr. → 125 fr. oszczędności. 3 tygodnie po 4 fr. kieszonkowego. Zakup piłki za 34 fr.). Rozwiązywanie i rozumienie wieloetapowych zadań tekstowych · Liczenie pieniędzy: budżet, reszta i oferty
MA.3.C.3.f potrafią opisywać zależności na podstawie proporcjonalnej tabeli wartości (np. liczbę min na każdy przebyty km). Znajdowanie wartości dla jednej sztuki: cena i ilość

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.