Polski
Program nauczania (Francja)

Matematyka — klasa 11

Klasa 11 (Francja) — Przypadek i szanse, stosunki i proporcje

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Francja) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka na poziomie rozszerzonym w klasie pierwszej zgodnie z programem na 2026 rok: ciągi arytmetyczne i geometryczne, funkcja kwadratowa, pochodne funkcji, funkcja wykładnicza, trygonometria, iloczyn skalarny, prawdopodobieństwo warunkowe oraz zmienne losowe. Każdemu zagadnieniu towarzyszą przykłady ćwiczeń przygotowane w formie kart pracy gotowych do druku.

Automatyzmy

Rozwiązywanie równania wielomianowego w postaci iloczynowej

Uczeń uczy się znajdować rozwiązania równania zapisanego w postaci iloczynu równego zeru, przyrównując do zera każdy czynnik.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Równanie postaci A(x) × B(x) = 0 rozwiązuje się, szukając wartości x, które zerują jeden z dwóch czynników. Te pojęcia są opracowywane już w klasie 3e, potem w 2de i w 1re, gdzie równania wielomianowe w postaci iloczynowej stają się bardziej zróżnicowane. W 1re uczeń powinien umieć wyznaczać rozwiązania równania typu iloczyn równy zeru.

Najczęstszy błąd polega na dzieleniu obu stron przez x w celu uproszczenia, co powoduje utratę rozwiązania x = 0. Innym częstym błędem jest rozwiązywanie A(x) = 0 i B(x) = 0 z pominięciem jednego z tych równań albo rozwijanie iloczynu zamiast bezpośredniego szukania czynników równych zeru.

Karty pracy z 1re proponują między innymi:

  • równania wielomianowe w postaci iloczynowej do rozwiązania;
  • ćwiczenia dotyczące największego pierwiastka: prawda czy fałsz, umieszczanie znaku, wskazywanie błędu w rozwiązaniu lub wybór poprawnej odpowiedzi;
  • równania dwukwadratowe, które najpierw wymagają przekształcenia, zanim da się sprowadzić je do postaci iloczynowej.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać rozwiązania równania iloczynowego.
Powiązanie z podstawą programową: Równanie postaci A(𝑥)B(𝑥) = 0 (równanie iloczynowe).

Typy zadań: Równanie wielomianowe w postaci iloczynowej · Równanie wielomianowe, pierwiastek: prawda/fałsz · Równanie wielomianowe, pierwiastek: wstaw znak · Równanie wielomianowe, pierwiastek: wybierz · Równanie wielomianowe, pierwiastek: znajdź błąd · Równanie dwukwadratowe

Rozkładanie na czynniki: wyłączanie wspólnego czynnika i rozpoznawanie wzorów

Uczeń uczy się zapisywać wyrażenie w postaci iloczynu, wyszukując wspólny czynnik lub tożsamość, a następnie rozkładać na czynniki trójmian kwadratowy.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń musi rozkładać na czynniki proste wyrażenia algebraiczne, czyli zapisywać je w postaci iloczynu. Program wymaga także rozkładania na czynniki trójmianu kwadratowego (funkcji wielomianowej stopnia drugiego), stosując różne strategie: oczywisty pierwiastek, szukanie dwóch liczb o danej sumie i danym iloczynie, wzory skróconego mnożenia lub ogólne wzory.

Najczęstszym błędem jest wyciągnięcie przed nawias tylko części wspólnego czynnika, na przykład zapisanie 6x + 3 = 3(2x + 1) zamiast 3(2x + 1) z poprawnie obliczonym wyrazem, albo pomylenie znaku przy wyciąganiu czynnika z minusem. Sprawdzenie wyniku przez ponowne wymnożenie pozwala wychwycić te błędy.

W tym przedmiocie karty ćwiczeń proponują przede wszystkim wyłączanie wspólnego czynnika jednomianu, z wariantami wielokrotnego wyboru, prawda/fałsz lub „znajdź błąd”. Niektóre karty dodają rozkład przez grupowanie, wzory na sześciany oraz sumę i różnicę sześcianów: są to ćwiczenia treningowe obecne w kartach, a nie wyraźne wymagania tego poziomu.

Powiązanie z podstawą programową: Rozkładanie na czynniki funkcji wielomianowej stopnia drugiego, stosując zróżnicowane strategie: oczywisty pierwiastek, wykrywanie pierwiastków na podstawie ich sumy i iloczynu, wzory skróconego mnożenia, zastosowanie wzorów ogólnych.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwijać, rozkładać na czynniki i redukować proste wyrażenie algebraiczne.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwijanie, rozkładanie na czynniki i redukcja prostego wyrażenia algebraicznego: • wzory skróconego mnożenia (rozkładanie na czynniki i rozwijanie): (a + b)², (a – b)², (a + b)(a – b); • rozkładanie na czynniki wyrażeń a𝑥 ² + b𝑥, a𝑥 + b𝑥.
Powiązanie z podstawą programową: Wybierać najbardziej odpowiednią postać (iloczynowa, rozwinięta, zredukowana) wyrażenia w celu rozwiązania problemu.

Typy zadań: Rozkład przez grupowanie · Suma i różnica sześcianów · Wzory na sześciany, współczynnik: prawda/fałsz · Wzory na sześciany, współczynnik: wstaw znak · Wzory na sześciany, współczynnik: wybierz · Wzory na sześciany, współczynnik: znajdź błąd · Wyłączanie jednomianu przed nawias (kl. 9–10) · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: prawda/fałsz (kl. 9–10) · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: wybierz (kl. 9–10) · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: znajdź błąd (kl. 9–10)

Równania prostych i prostopadłość w płaszczyźnie

Uczeń uczy się znajdować punkt przecięcia dwóch prostych, rysować prostopadłą przechodzącą przez dany punkt oraz odczytywać współczynnik kierunkowy prostej zapisanej w postaci ogólnej.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń pracuje nad prostymi w układzie współrzędnych na płaszczyźnie. Punkty programu obejmują zarówno klasę drugą, jak i pierwszą, a dokument nie określa zakresu liczb właściwego dla tej klasy. To, czego się oczekuje, wynika więc z typów proponowanych ćwiczeń: obliczanie punktu przecięcia dwóch prostych, rysowanie prostej prostopadłej przechodzącej przez dany punkt oraz wyznaczanie współczynnika kierunkowego prostej danej w postaci ax + by + c = 0.

Najczęstszy błąd dotyczy postaci ogólnej. Dla prostej ax + by + c = 0 trzeba wyznaczyć y przed odczytaniem współczynnika kierunkowego, a znak minus jest często pomijany lub zmieniany. Inną częstą pomyłką jest traktowanie współczynników a i b jako współczynnika kierunkowego, podczas gdy tworzą one wektor normalny prostej, a nie jej kierunek.

W drukowanych kartach pracy spotyka się następujące ćwiczenia:

  • Punkt przecięcia dwóch prostych: rozwiąż układ dwóch równań, aby znaleźć współrzędne wspólnego punktu.
  • Punkt przecięcia dwóch prostych: wybierz wartość: znajdź wartość parametru, dla której dwie proste przecinają się w danym punkcie.
  • Prosta prostopadła przechodząca przez punkt: zapisz równanie prostej prostopadłej do danej prostej i przechodzącej przez wskazany punkt.
  • Współczynnik kierunkowy z postaci ogólnej oraz Współczynnik kierunkowy z postaci ogólnej: wybierz: odczytaj lub wybierz współczynnik kierunkowy prostej danej w postaci ogólnej.

Powiązanie z podstawą programową: Rysować prostą daną równaniem w postaci kierunkowej lub przez punkt i współczynnik kierunkowy.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać równanie kartezjańskie prostej, znając punkt tej prostej i wektor normalny.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać współrzędne rzutu prostokątnego punktu na prostą.
Powiązanie z podstawą programową: Używać układu odniesienia do badania konfiguracji.
Powiązanie z podstawą programową: Wektor normalny do prostej. Wektor o współrzędnych (a, b) jest normalny do prostej o równaniu a𝑥 + b𝑦 + c = 0.
Powiązanie z podstawą programową: Rzut prostokątny punktu na prostą.
Powiązanie z podstawą programową: Wektor kierunkowy prostej.
Powiązanie z podstawą programową: Równanie prostej: równanie kartezjańskie, równanie kierunkowe.
Powiązanie z podstawą programową: Wykreślać prostą, znając jej równanie ogólne lub kierunkowe.
Powiązanie z podstawą programową: Ustalenie, czy trzy punkty leżą na jednej prostej, czy nie.
Powiązanie z podstawą programową: Określać, czy dwie proste są równoległe, czy przecinające się.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać punkt przecięcia dwóch przecinających się prostych danych równaniami w postaci kierunkowej.

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy z postaci ogólnej: wybierz · Współczynnik kierunkowy z równania ogólnego · Prosta prostopadła przez punkt · Przecięcie dwóch prostych: wybierz wartość · Punkt przecięcia prostych · Proste w cenniku: kiedy dwie oferty kosztują tyle samo

Prawdopodobieństwo warunkowe: kto wie, co?

Uczeń uczy się obliczać prawdopodobieństwo zajścia zdarzenia, wiedząc, że inne zdarzenie już zaszło, na podstawie tabeli lub drzewa, nie myląc obu kierunków.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W pierwszej klasie specjalności uczeń uczy się wyznaczać prawdopodobieństwo zdarzenia pod warunkiem, że inne zdarzenie już zaszło, oznaczane PA(B). Opierając się na tabeli krzyżowej liczebności, ogranicza obserwację wyłącznie do wiersza lub kolumny odpowiadającej ustalonemu warunkowi, aby obliczyć właściwy iloraz. Ćwiczy w ten sposób formalne rozróżnianie prawdopodobieństwa warunkowego PA(B), jego odwrotności PB(A) oraz iloczynu P(A ∩ B).

Główna trudność tkwi w wyborze mianownika: uczeń często dzieli liczebność badanej grupy przez sumę ogólną tabeli zamiast odnieść ją do sumy wynikającej z warunku, myląc PA(B) z P(A ∩ B). Innym klasycznym błędem jest zamiana warunku z badanym zdarzeniem, na przykład pomylenie prawdopodobieństwa bycia chorym pod warunkiem pozytywnego wyniku testu z prawdopodobieństwem uzyskania pozytywnego wyniku testu pod warunkiem bycia chorym.

Ćwiczenia z modelu Prawdopodobieństwo warunkowe na podstawie tabeli przedstawiają populację podzieloną według dwóch kryteriów. Uczeń musi rozpoznać podany warunek, aby wyodrębnić właściwą sumę cząstkową w tabeli krzyżowej, a następnie obliczyć żądaną proporcję w postaci dokładnej lub dziesiętnej.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać prawdopodobieństwa warunkowe, gdy zdarzenia są przedstawione w postaci tabeli krzyżowej liczebności lub drzew ważonych.
Powiązanie z podstawą programową: Rozróżniać P(A ∩ B), PA (B), PB (A).
Powiązanie z podstawą programową: Częstość warunkowa, częstość brzegowa.
Powiązanie z podstawą programową: Prawdopodobieństwo warunkowe zdarzenia B pod warunkiem zdarzenia A o niezerowym prawdopodobieństwie. Oznaczenie PA(B).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać prawdopodobieństwa warunkowe, gdy zdarzenia są przedstawione w postaci tabeli krzyżowej liczebności (losowanie osoby z populacji z jednakowym prawdopodobieństwem) lub drzewa probabilistycznego.
Powiązanie z podstawą programową: Interpretować wagi każdej gałęzi drzewa w kategoriach prawdopodobieństw, w szczególności prawdopodobieństw warunkowych.
Powiązanie z podstawą programową: Rozróżniać w sytuacji PA(B) i PB(A), na przykład w sytuacjach typu „fałszywie pozytywne.

Typy zadań: Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli · Prawdopodobieństwo warunkowe: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo warunkowe: znajdź błąd · Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli ankiety · Prawdopodobieństwo warunkowe: wybierz wynik

Rozwiązywanie nierówności za pomocą tabeli znaków

Uczeń uczy się określać znak wielomianu w postaci iloczynowej oraz rozwiązywać nierówności za pomocą tabeli znaków.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej (première) uczeń musi umieć określić znak wyrażenia pierwszego stopnia oraz wyrażenia drugiego stopnia w postaci iloczynowej, a następnie zbadać ten znak. Punkty programu nie precyzują zakresu liczb: liczy się metoda. Chodzi o wyznaczenie pierwiastków, zaznaczenie ich na osi liczbowej i odczytanie znaku na każdym przedziale. Tabela znaków służy także do iloczynu lub ilorazu kilku czynników, na przykład (x − 2)(x + 3).

Najczęstszym błędem jest odczytywanie znaku z niewłaściwych przedziałów, zapominanie, że znak zmienia się przy każdym pierwiastku pojedynczym, albo pominięcie znaku współczynnika przy x². Innym częstym błędem są granice przedziałów: nierówność ostra (< lub >) wyklucza pierwiastek, natomiast nierówność nieostra (≤ lub ≥) go włącza. Te szczegóły powodują utratę punktów nawet wtedy, gdy tabela jest poprawna.

W kartach tego przedmiotu typowym zadaniem jest „Nierówność wielomianowa”, w którym uczeń rozwiązuje nierówność i zapisuje zbiór rozwiązań. Spotyka się także „Nierówność wielomianowa, rozwiązanie: wybierz”, gdzie trzeba rozpoznać poprawne rozwiązanie spośród kilku propozycji, oraz „Rozwiązania całkowite nierówności: wybierz odpowiedź”, gdzie trzeba wskazać liczby całkowite spełniające nierówność.

Powiązanie z podstawą programową: Funkcja wielomianowa drugiego stopnia podana w postaci iloczynowej. Pierwiastki, znak, wyrażenie sumy i iloczynu pierwiastków.
Powiązanie z podstawą programową: Badać znak funkcji wielomianowej drugiego stopnia danej w postaci iloczynowej.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie znaku wyrażenia pierwszego stopnia, wyrażenia drugiego stopnia w postaci iloczynowej.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać równanie lub nierówność postaci ƒ (𝑥) = 0, ƒ (𝑥) > 0 za pomocą tabeli znaków, gdy ƒ jest iloczynem lub ilorazem.
Powiązanie z podstawą programową: Tabela znaków dla funkcji będącej iloczynem lub ilorazem.
Powiązanie z podstawą programową: W związku z działem „Funkcje” – badanie znaku wyrażeń postaci A(x)B(x) oraz A(x)/B(x).

Typy zadań: Całkowite rozwiązania nierówności: wybierz odpowiedź · Nierówność wielomianowa · Nierówność wielomianowa, rozwiązanie: wybierz

Algebra

Ciągi arytmetyczne: obliczanie wyrazu i sumy

Uczeń uczy się obliczać wyraz ciągu arytmetycznego na podstawie jego pierwszego wyrazu i różnicy, a następnie sumę kolejnych wyrazów.

typów zadań: 14Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń uczy się obliczać wyraz ogólny ciągu arytmetycznego, czyli wyraz o numerze n, na podstawie pierwszego wyrazu i różnicy (stałej różnicy między dwoma kolejnymi wyrazami). Uczy się też obliczać sumę kolejnych wyrazów oraz określać, czy ciąg jest rosnący, czy malejący. Program łączy te ciągi z funkcjami afinicznymi i sytuacjami o stałych przyrostach, na przykład z sumą, która rośnie o tę samą wartość każdego roku. Program nauczania nie podaje liczbowego zakresu liczb charakterystycznego dla tej klasy.

Najczęstszy błąd dotyczy różnicy między numerem wyrazu a liczbą skoków. Aby przejść od pierwszego wyrazu do wyrazu o numerze n, trzeba dodać różnicę n − 1 razy (jeśli pierwszy wyraz ma numer 1), a nie n razy. W przypadku sum typowym błędem jest złe policzenie liczby dodawanych wyrazów.

W praktyce karty pracy proponują na przykład:

  • „Suite arithmétique — terme de rang n” oraz „Terme d'une suite arithmétique étape par étape” do obliczania wyrazu krok po kroku;
  • „Suite arithmétique — somme” oraz „Suite arithmétique : choisis la somme des termes” do dodawania kolejnych wyrazów;
  • „Suite arithmétique : la raison manquante” oraz „Suite arithmétique : le rang manquant” do odnajdywania brakującej danej;
  • „Suite arithmétique : trouve l'erreur” oraz „Suite arithmétique : vrai ou faux” do wykrywania błędów w numerach wyrazów i w obliczeniach.

Powiązanie z podstawą programową: Dla ciągu arytmetycznego lub geometrycznego obliczać wyraz ogólny, sumę kolejnych wyrazów, określać monotoniczność.
Powiązanie z podstawą programową: Modelować zjawisko dyskretne o wzroście liniowym za pomocą ciągu arytmetycznego, a zjawisko dyskretne o wzroście wykładniczym za pomocą ciągu geometrycznego.
Powiązanie z podstawą programową: Ciągi arytmetyczne: przykłady, definicja, obliczanie wzoru ogólnego wyrazu ciągu. Związek z badaniem kolejnych następujących po sobie zmian o stałych przyrostach. Związek z funkcjami liniowymi. Obliczanie sumy 1 + 2 + … + 𝑛.

Typy zadań: Ciąg arytmetyczny — n-ty wyraz · Ciąg arytmetyczny — suma wyrazów · Ciąg arytmetyczny: brakujący numer wyrazu · Ciąg arytmetyczny: prawda czy fałsz · Ciąg arytmetyczny: wstaw znak · Ciąg arytmetyczny: wybierz n-ty wyraz · Ciąg arytmetyczny: wybierz sumę wyrazów · Ciąg arytmetyczny: znajdź błąd · Wyraz ciągu arytmetycznego krok po kroku · Wyraz ciągu arytmetycznego: dane zbędne · Wyrazy dwóch ciągów arytmetycznych: porównaj · Ciąg arytmetyczny: brakująca różnica · Ciąg arytmetyczny: brakujący pierwszy wyraz · Ciąg arytmetyczny: wartość w danym kroku

Ciągi geometryczne: wyraz o numerze n i suma

Obliczanie wyrazu o numerze n ciągu geometrycznego oraz sumy jego pierwszych wyrazów, na podstawie danego ilorazu i pierwszego wyrazu.

typów zadań: 12Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń uczy się obliczać wyraz ogólny ciągu geometrycznego: mnoży pierwszy wyraz przez iloraz tyle razy, ile trzeba, aby dotrzeć do żądanego miejsca. Uczy się też obliczać sumę kolejnych wyrazów, w tym sumę 1 + q + … + qⁿ. Program łączy te ciągi z rozwojem wielkości o stałym procencie, na przykład kapitału, który rośnie co roku o ten sam procent, oraz z funkcją wykładniczą.

Najczęstszy błąd polega na myleniu numeru wyrazu z liczbą wyrazów albo na traktowaniu ciągu geometrycznego jak arytmetycznego, czyli dodawaniu ilorazu zamiast mnożenia przez niego. Uczeń, który zapisuje „un = u0 + n·q”, myli oba typy ciągów. Trzeba też dobrze zidentyfikować pierwszy wyraz (miejsce 0 lub miejsce 1, zależnie od treści zadania) przed zastosowaniem wzoru.

W kartach do tego przedmiotu ta praca przybiera przede wszystkim następującą formę:

  • obliczanie wyrazu o danym numerze, z wyborem właściwego numeru i właściwego ilorazu;
  • wyznaczanie ilorazu lub brakującego pierwszego wyrazu na podstawie kilku znanych wyrazów;
  • obliczanie sumy wyrazów, na przykład łącznej wartości w ciągu kilku dni lub kilku lat;
  • łączenie tych rachunków w zadaniu wieloetapowym, czasem z danymi zbędnymi, które trzeba rozpoznać.

Powiązanie z podstawą programową: Dla ciągu arytmetycznego lub geometrycznego obliczać wyraz ogólny, sumę kolejnych wyrazów, określać monotoniczność.
Powiązanie z podstawą programową: Modelować zjawisko dyskretne o wzroście liniowym za pomocą ciągu arytmetycznego, a zjawisko dyskretne o wzroście wykładniczym za pomocą ciągu geometrycznego.
Powiązanie z podstawą programową: Ciągi geometryczne: przykłady, definicja, obliczanie wyrazu ogólnego. Związek z badaniem kolejnych zmian o stałej stopie procentowej. Związek z funkcją wykładniczą. Obliczanie 1 + q + … + qⁿ.

Typy zadań: Ciąg geometryczny — n-ty wyraz · Ciąg geometryczny — suma wyrazów · Ciąg geometryczny: brakujący pierwszy wyraz · Ciąg geometryczny: wybierz n-ty wyraz · Liczba wyrazów ciągu geometrycznego: pytanie odwrotne · Wyraz ciągu geometrycznego krok po kroku · Wyraz ciągu geometrycznego: dane zbędne · Wyrazy ciągu geometrycznego: uporządkuj · Wyrazy dwóch ciągów geometrycznych: porównaj · Ciąg geometryczny: brakujący iloraz · Ciąg geometryczny: ile razem w kolejnych dniach · Suma wyrazów ciągu geometrycznego: wybierz odpowiedź

Relacje Viète'a: suma i iloczyn pierwiastków

Uczeń uczy się łączyć funkcję kwadratową zapisaną w postaci iloczynowej z sumą i iloczynem jej pierwiastków oraz wykorzystywać ten związek do rozkładu na czynniki lub sprawdzania wyniku.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń uczy się zapisywać wielomian stopnia drugiego w postaci iloczynowej, wyznaczać jego pierwiastki i znak, a następnie wyrażać sumę i iloczyn tych dwóch pierwiastków na podstawie postaci iloczynowej. Program nauczania nie podaje dokładnego zakresu liczb. Oczekiwania wynikają więc przede wszystkim z proponowanych zadań.

Najczęstszy błąd dotyczy znaków. Dla x² − 5x + 6 = (x − 2)(x − 3) suma pierwiastków wynosi 5, a nie −5, a iloczyn wynosi 6. Wielu uczniów myli sumę ze współczynnikiem b albo zapomina o minusie, który poprzedza sumę we wzorze.

Karty tego przedmiotu obejmują m.in.:

  • obliczanie sumy pierwiastków i ich iloczynu (Somme des racines (Viète), Produit des racines (Viète));
  • obliczanie sumy odwrotności pierwiastków (Somme des inverses des racines);
  • wybór właściwej zależności (choisis la somme des racines, choisis le produit des racines);
  • wykrywanie błędu lub fałszywego stwierdzenia (trouve l'erreur, vrai ou faux);
  • wyznaczanie brakującego pierwiastka na podstawie drugiego (la racine manquante).

Powiązanie z podstawą programową: Funkcja wielomianowa drugiego stopnia podana w postaci iloczynowej. Pierwiastki, znak, wyrażenie sumy i iloczynu pierwiastków.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać funkcje wielomianowe drugiego stopnia, które zerują się w dwóch różnych liczbach rzeczywistych.
Powiązanie z podstawą programową: Rozkładanie na czynniki funkcji wielomianowej stopnia drugiego, stosując zróżnicowane strategie: oczywisty pierwiastek, wykrywanie pierwiastków na podstawie ich sumy i iloczynu, wzory skróconego mnożenia, zastosowanie wzorów ogólnych.

Typy zadań: Iloczyn pierwiastków ze wzorów Viète’a · Suma i iloczyn pierwiastków: porównaj · Suma odwrotności pierwiastków · Suma pierwiastków ze wzorów Viète’a · Wzory Viète'a: brakujący pierwiastek · Wzory Viète'a: prawda czy fałsz · Wzory Viète'a: wstaw znak · Wzory Viète'a: wybierz iloczyn pierwiastków · Wzory Viète'a: wybierz sumę kwadratów pierwiastków · Wzory Viète'a: wybierz sumę pierwiastków · Wzory Viète'a: znajdź błąd

Wierzchołek paraboli: wyznaczanie punktu kluczowego

Twoje dziecko uczy się zapisywać funkcję kwadratową w postaci kanonicznej, a następnie wyznaczać na tej podstawie współrzędne wierzchołka jej paraboli oraz wynikające z tego ekstremum.

typów zadań: 11Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń uczy się wybierać najbardziej przydatną postać funkcji kwadratowej: postać ogólną uporządkowaną, kanoniczną lub iloczynową. Aby zbadać parabolę, najbardziej czytelna jest postać kanoniczna, ponieważ od razu pokazuje wierzchołek oraz przebieg zmienności. Program nie precyzuje tu zakresu liczb do opanowania: nacisk kładziony jest na metodę i rozumowanie.

Najczęstszy błąd dotyczy znaku. W postaci a(x − α)² + β wierzchołek ma odciętą α, a nie −α. Zatem dla (x − 2)² + 3 wierzchołek to (2 ; 3), a nie (−2 ; 3). Kolejna trudność wynika z samej postaci kanonicznej: uczeń czasem zapomina o jednym wyrazie podczas przechodzenia od postaci ogólnej do kanonicznej, co fałszuje całe dalsze rozwiązanie.

Karty proponują kilka typów zadań. W ćwiczeniach „Postać kanoniczna” i „Postać kanoniczna: brakujący wyraz” uczeń uzupełnia lub przepisuje wyrażenie. W ćwiczeniu „Wierzchołek paraboli krok po kroku” postępuje według kolejnych etapów, aby wyznaczyć wierzchołek. W ćwiczeniach „Wierzchołek paraboli: wybierz odciętą” lub „wybierz rzędną” wskazuje tylko jedną współrzędną. Zadania „prawda czy fałsz” oraz „znajdź błąd” polegają na rozpoznaniu poprawnego stwierdzenia lub błędu znaku. Wreszcie ćwiczenia „Minima dwóch funkcji: porównaj” oraz „Odcięta wierzchołka: dane zbędne” uczą wykorzystywania wierzchołka do porównywania dwóch funkcji albo zachowywania tylko przydatnych informacji.

Powiązanie z podstawą programową: Postać kanoniczna funkcji kwadratowej. Wyróżnik. Ewentualny rozkład na czynniki. Rozwiązywanie równania kwadratowego. Znak.
Powiązanie z podstawą programową: Wybierać odpowiednią postać (rozwiniętą zredukowaną, kanoniczną, iloczynową) funkcji kwadratowej w ramach rozwiązywania problemu (równania, nierówności, optymalizacji, monotoniczności).
Powiązanie z podstawą programową: Badać w związku z pochodną funkcję wielomianową drugiego stopnia: monotoniczność, ekstremum, przebieg w zależności od znaku współczynnika przy x².

Typy zadań: Najmniejsze wartości dwóch funkcji: porównaj · Pierwsza współrzędna wierzchołka: dane zbędne · Postać kanoniczna: brakujący wyraz · Wierzchołek paraboli · Wierzchołek paraboli krok po kroku · Wierzchołek paraboli: prawda czy fałsz · Wierzchołek paraboli: wstaw znak · Wierzchołek paraboli: wybierz drugą współrzędną · Wierzchołek paraboli: wybierz pierwszą współrzędną · Wierzchołek paraboli: znajdź błąd · Postać kanoniczna funkcji kwadratowej

Obliczanie wyrazów ciągu na podstawie jego wzoru lub zależności rekurencyjnej

W tej klasie uczeń uczy się obliczać wyrazy ciągu, gdy jest on podany za pomocą wzoru lub zależności rekurencyjnej.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W pierwszej kolejności uczeń powinien umieć obliczać wyrazy ciągu zdefiniowanego jawnie, czyli za pomocą wzoru un = ƒ(n), lub zdefiniowanego rekurencyjnie, czyli za pomocą un+1 = ƒ(un) przy danym pierwszym wyrazie. Program wspomina także o obliczaniu za pomocą algorytmu. Nie określa tutaj zakresu wartości rzędów: ćwiczenia opierają się na wzorach zadań proponowanych w tej klasie.

Najczęstszy błąd polega na pomyleniu rzędu. We wzorze uczeń zastępuje n inną liczbą niż ta, o którą chodzi, na przykład obliczając u4 przy wartości n równej 3. W rekurencji myli un z un+1 albo zapomina, że każdy wyraz oblicza się na podstawie poprzedniego, przez co używa wyrazu, który jeszcze nie jest znany.

Karty tej klasy proponują kilka typów ćwiczeń: obliczanie wyrazu na podstawie wzoru, obliczanie wyrazu ciągu rekurencyjnego, wybór czwartego wyrazu ciągu rekurencyjnego, obliczanie wyrazów na podstawie wzoru ogólnego, znajdowanie brakującego rzędu w równości, stwierdzanie, czy twierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe, oraz wskazywanie błędu w już wykonanym obliczeniu. Ćwiczenia te pozwalają sprawdzić, czy uczeń poprawnie łączy rząd, wzór i otrzymaną wartość.

Powiązanie z podstawą programową: Przykłady sposobów generowania ciągu: wzór jawny 𝑢ₙ = ƒ (𝑛), zależność rekurencyjna 𝑢ₙ₊₁ = ƒ (𝑢ₙ), algorytm, motywy geometryczne.
Powiązanie z podstawą programową: Oznaczenia: 𝑢(𝑛), 𝑢𝑛, (𝑢(𝑛)), (𝑢𝑛).
Powiązanie z podstawą programową: W ramach badania ciągu stosować rejestr języka naturalnego, rejestr algebraiczny, rejestr graficzny oraz przechodzić z jednego z nich do drugiego.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać wyrazy ciągu określonego jawnie, rekurencyjnie lub za pomocą algorytmu.

Typy zadań: Wyraz ciągu ze wzoru ogólnego · Wzór ogólny ciągu: prawda czy fałsz · Wzór ogólny ciągu: znajdź błąd · Ciąg rekurencyjny: wybierz czwarty wyraz · Suma kolejnych liczb: pytanie odwrotne · Wyraz ciągu rekurencyjnego · Wyrazy ciągu ze wzoru ogólnego: uporządkuj · Wzór ogólny ciągu: brakujący numer wyrazu

Rozwiązywanie równania kwadratowego

W klasie pierwszej uczeń uczy się znajdować rozwiązania równania kwadratowego i wykorzystywać je do odczytywania znaku wyrażenia.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej (liceum) uczeń potrafi rozwiązać równanie kwadratowe postaci ax² + bx + c = 0, obliczając najpierw wyróżnik, a następnie – w zależności od jego znaku – pierwiastki. Ćwiczenia dotyczą liczb rzeczywistych, a wyniki można także odczytać z wykresu powiązanej funkcji, który przecina oś poziomą w rozwiązaniach.

Najczęstszy błąd dotyczy wyróżnika: zapomina się o minusie przed b² - 4ac albo myli się znak c, gdy jest ujemne. Inny częsty błąd polega na pominięciu „±” we wzorze na pierwiastki, co prowadzi do utraty jednego z dwóch rozwiązań.

W kartach pracy z tego działu spotyka się kilka typów ćwiczeń:

  • Równanie kwadratowe: rozwiąż podane równanie.
  • Równanie kwadratowe krok po kroku: przejdź przez kolejne etapy obliczeń.
  • Większy pierwiastek: wybierz, prawda/fałsz i znajdź błąd: sprawdź odpowiedź lub wskaż błąd rachunkowy.
  • Większy pierwiastek: ustal znak: określ znak trójmianu w zależności od wartości x.

Powiązanie z podstawą programową: Postać kanoniczna funkcji kwadratowej. Wyróżnik. Ewentualny rozkład na czynniki. Rozwiązywanie równania kwadratowego. Znak.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązać równanie typu: 𝑥² = a, a𝑥 + b = c𝑥 + d lub a/𝑥 = b albo nierówność pierwszego stopnia.
Powiązanie z podstawą programową: Podawać zbiór rozwiązań równania pierwszego stopnia typu a𝑥 = b, a + 𝑥 = b, a𝑥 + b = c𝑥 + d, nierówności pierwszego stopnia typu a ⩾ b, a + 𝑥 ⩾ b, a𝑥 + b ⩾ c𝑥 + d, równania typu 𝑥² = a.

Typy zadań: Równanie kwadratowe · Równanie kwadratowe krok po kroku · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: prawda/fałsz · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: wstaw znak · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: wybierz · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: znajdź błąd

Nierówności kwadratowe: znajdowanie rozwiązań

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać nierówność kwadratową, wybierając najbardziej przydatną postać wielomianu, a następnie odczytując całkowite rozwiązania z tabeli znaków.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 1re uczeń rozwiązuje nierówności kwadratowe, czyli nierówności postaci ax² + bx + c < 0 (lub z >, ≤ albo ≥). Program wymaga wyboru postaci najlepiej dostosowanej do problemu: postaci rozwiniętej zredukowanej, kanonicznej lub iloczynowej. W przypadku nierówności postać iloczynowa jest często najwygodniejsza, ponieważ pozwala zbadać znak każdego czynnika. Proponowane ćwiczenia wymagają znalezienia całkowitych rozwiązań nierówności, co daje precyzyjny zakres liczb do sprawdzenia.

Najczęstszym błędem jest nieuwzględnianie znaku współczynnika przy x² albo błędne odczytanie tabeli znaków. Na przykład uczeń może zapisać przedział rozwiązań równania zamiast przedziału rozwiązań nierówności albo zapomnieć, że znak zmienia się między pierwiastkami. Może też bezwiednie odwrócić znak nierówności.

W praktyce karta pracy na ten temat może zawierać:

  • nierówność do rozwiązania wraz z listą całkowitych rozwiązań do zapamiętania;
  • wybór odpowiedzi spośród kilku propozycji;
  • stwierdzenie do zatwierdzenia lub odrzucenia (prawda/fałsz);
  • błędne rozwiązanie do poprawienia (znajdź błąd);
  • tabelę znaków do uzupełnienia (wstaw znak).

Punkt wyjścia znajduje się w klasie 2de, gdzie uczeń już bada proste nierówności, takie jak f(x) < k dla niektórych funkcji, w tym dla funkcji kwadratowej. W klasie 1re to zagadnienie rozszerza się na wielomiany stopnia drugiego.

Powiązanie z podstawą programową: Wybierać odpowiednią postać (rozwiniętą zredukowaną, kanoniczną, iloczynową) funkcji kwadratowej w ramach rozwiązywania problemu (równania, nierówności, optymalizacji, monotoniczności).
Powiązanie z podstawą programową: Dla funkcji liniowych, wartości bezwzględnej, kwadratowej, odwrotnościowej, pierwiastkowej i sześciennej rozwiązywać graficznie lub algebraicznie równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k.

Typy zadań: Nierówność kwadratowa · Nierówność kwadratowa w postaci iloczynowej · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: prawda/fałsz · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wstaw znak · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wybierz · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: znajdź błąd

Ciągi: sprawdzanie, czy rosną czy maleją

Uczeń uczy się określać, czy ciąg rośnie, czy maleje, porównując każdy wyraz z tym, który po nim następuje.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń musi określić monotoniczność ciągu, w szczególności dla ciągu arytmetycznego lub geometrycznego. Powinien też umieć obliczyć wyraz ogólny oraz sumę kolejnych wyrazów. Program nie narzuca tutaj żadnego konkretnego zakresu liczbowego dla tych obliczeń.

Główna metoda polega na porównaniu dwóch kolejnych wyrazów: obliczamy różnicę u(n+1) − u(n) i badamy jej znak. Jeśli ta różnica jest dodatnia, ciąg rośnie; jeśli jest ujemna, maleje.

Częstym błędem jest wyciąganie wniosków na podstawie kilku pierwszych wyrazów albo mylenie znaku wyrazu z monotonicznością ciągu. Ciąg może mieć wyrazy ujemne i mimo to rosnąć. Uczeń powinien więc zawsze badać różnicę między dwoma kolejnymi wyrazami, a nie same wartości brane osobno.

Karty ćwiczeń proponują w szczególności:

  • Monotoniczność ciągu: określenie, czy ciąg rośnie, czy maleje.
  • Różnica kolejnych wyrazów: znalezienie błędu w rozumowaniu, wybór poprawnej odpowiedzi, stwierdzenie, czy twierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe, lub określenie znaku różnicy.

Powiązanie z podstawą programową: Dla ciągu arytmetycznego lub geometrycznego obliczać wyraz ogólny, sumę kolejnych wyrazów, określać monotoniczność.
Powiązanie z podstawą programową: Monotoniczność ciągu.

Typy zadań: Monotoniczność ciągu · Różnica kolejnych wyrazów ciągu: prawda czy fałsz · Różnica kolejnych wyrazów ciągu: wstaw znak · Różnica kolejnych wyrazów ciągu: znajdź błąd · Różnica kolejnych wyrazów ciągu: wybierz odpowiedź

Odgadywanie granicy ciągu w klasie pierwszej

Podanie granicy ciągu na podstawie jego zachowania, opierając się na obliczonych wartościach lub na reprezentacji graficznej.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W pierwszej klasie uczeń poznaje pojęcie granicy w sposób intuicyjny. Dla ciągu (un) patrzy, co dzieje się, gdy n staje się coraz większe: czy wyrazy zbliżają się do pewnej liczby, czy stają się coraz większe, a może nie mają granicy? W prostych przypadkach może przypuszczać granicę, obliczając kilka wyrazów lub odczytując wykres.

Typowym błędem jest poprzestawanie na pierwszych wyrazach. Na przykład na podstawie pierwszych wartości ciągu uczeń myśli, że widzi pewną tendencję, i podaje granicę, która nie potwierdza się, gdy n rośnie. Często myli też granicę z wyrazem ciągu: granica nie musi być osiągnięta przez żaden wyraz, opisuje ona to, do czego zmierzają wyrazy w długim czasie.

Na kartach pracy to pojęcie ćwiczy się za pomocą szablonów „Granica ciągu wymiernego”, gdzie ciąg jest dany ułamkiem zależnym od n. Warianty „wybierz odpowiedź”, „prawda czy fałsz” i „znajdź błąd” wymagają od ucznia wybrania przypuszczalnej granicy, oceny stwierdzenia dotyczącego zachowania ciągu lub wskazania błędnego rozumowania w już wykonanym obliczeniu.

Powiązanie z podstawą programową: Formułować przypuszczenia, w prostych przypadkach, dotyczące ewentualnej granicy ciągu.
Powiązanie z podstawą programową: Na przykładach – intuicyjne wprowadzenie pojęcia granicy, skończonej lub nieskończonej, albo braku granicy ciągu.

Typy zadań: Granica ciągu wymiernego: prawda czy fałsz · Granica ciągu wymiernego: znajdź błąd · Granica ciągu wymiernego · Granica ciągu wymiernego: wybierz odpowiedź

Znajdowanie wyrazu o numerze n ciągu

Uczeń uczy się wyrażać wyraz o numerze n ciągu arytmetycznego lub ciągu drugiego stopnia na podstawie jego reguły, a następnie wykrywać błędy w obliczeniach.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń pracuje z oznaczeniami u(n) oraz un i uczy się znajdować, na podstawie sytuacji lub wzoru, zależność, która bezpośrednio podaje wyraz o numerze n, albo zależność rekurencyjną. Program nie podaje zakresów wartości właściwych dla tej klasy: to, co uczeń powinien umieć, widać zatem w typach proponowanych ćwiczeń.

Częstym błędem jest mylenie numeru wyrazu z jego wartością albo stosowanie wzoru z przesunięciem indeksu, na przykład przyjmowanie n = 0 dla pierwszego wyrazu, podczas gdy ciąg zaczyna się od u1. Błędy znaku lub stałej są również powszechne, a ćwiczenia identyfikacyjne pozwalają je bezpośrednio przećwiczyć.

Konkretnie karty zawierają w szczególności:

  • Wzór ogólny ciągu arytmetycznego oraz Wyraz o numerze n ciągu arytmetycznego krok po kroku, także z danymi zbędnymi, które trzeba wskazać.
  • Wzór ogólny ciągu kwadratowego oraz Ciąg kwadratowy: wybierz współczynnik przy n².
  • Ćwiczenia kontrolne: Wyraz o numerze n: prawda czy fałsz, Wyraz o numerze n: znajdź błąd, Wyraz o numerze n: brakująca stała oraz Wyraz o numerze n: ustaw znak.

Powiązanie z podstawą programową: Oznaczenia: 𝑢(𝑛), 𝑢𝑛, (𝑢(𝑛)), (𝑢𝑛).
Powiązanie z podstawą programową: Proponować, modelować sytuację pozwalającą generować ciąg liczbowy. Wyznaczać zależność jawną lub zależność rekurencyjną dla ciągu określonego przez wzór geometryczny lub zagadnienie zliczania.

Typy zadań: Ciąg kwadratowy: wybierz współczynnik przy n² · Wzór ogólny ciągu kwadratowego · Wzór n-tego wyrazu: brakujący wyraz wolny (kl. 8–10) · Wzór n-tego wyrazu: prawda czy fałsz (kl. 8–10) · Wzór n-tego wyrazu: wstaw znak (kl. 8–10) · Wzór n-tego wyrazu: znajdź błąd (kl. 8–10) · Wzór ogólny ciągu arytmetycznego (kl. 8–10) · n-ty wyraz ciągu arytmetycznego krok po kroku (kl. 8) · n-ty wyraz ciągu arytmetycznego: dane zbędne (kl. 8)

Analiza

Odczytywanie funkcji i jej pochodnej na wykresie

W pierwszej klasie uczeń uczy się odczytywać z wykresu pochodnej f′ znak f′, a następnie wnioskować o monotoniczności i ekstremach funkcji f.

typów zadań: 18Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń uczy się bezpośrednio łączyć kształt funkcji z wykresem jej pochodnej. Wyznacza współczynnik kierunkowy stycznej, aby znaleźć liczbę pochodną, określa obszary, w których pochodna jest dodatnia lub ujemna, oraz wskazuje odcięte, w których się zeruje, aby wywnioskować monotoniczność i ekstrema lokalne funkcji wyjściowej.

Najczęstszą pułapką jest mylenie monotoniczności pochodnej z monotonicznością funkcji wyjściowej. Uczeń często odruchowo sądzi, że jeśli wykres pochodnej opada, to funkcja początkowa także maleje. Musi nauczyć się oddzielać położenie wykresu pochodnej od jego nachylenia: dopóki pochodna pozostaje dodatnia (nad osią odciętych), funkcja wyjściowa nadal rośnie, nawet jeśli sama pochodna maleje.

Na sprawdzianach zadania polegają na porównywaniu wykresów bez wcześniejszego rachunku algebraicznego. Uczeń musi na przykład:

  • odczytać znak pochodnej na podstawie jej położenia względem osi odciętych;
  • wskazać miejsca zerowe pochodnej, aby precyzyjnie określić położenie maksimum lub minimum;
  • odtworzyć monotoniczność funkcji wyłącznie na podstawie wykresu jej pochodnej.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać graficznie wartość pochodnej jako współczynnik kierunkowy stycznej. Konstruować styczną w punkcie do wykresu funkcji, znając wartość pochodnej.
Powiązanie z podstawą programową: Funkcja różniczkowalna na przedziale. Funkcja pochodna.

Typy zadań: Miejsce zerowe pochodnej z wykresu: prawda czy fałsz · Miejsce zerowe pochodnej z wykresu: znajdź błąd · Ekstremum z wykresu pochodnej: prawda czy fałsz · Ekstremum z wykresu pochodnej: wstaw znak · Ekstremum z wykresu pochodnej: znajdź błąd · Miejsca zerowe pochodnej z wykresu funkcji · Miejsce zerowe pochodnej z wykresu: wybierz odpowiedź · Znak pochodnej z wykresu funkcji: prawda czy fałsz · Znak pochodnej z wykresu funkcji: wstaw znak · Znak pochodnej z wykresu funkcji: znajdź błąd · Ekstremum z wykresu pochodnej · Ekstremum z wykresu pochodnej: wybierz odpowiedź · Monotoniczność z wykresu pochodnej · Monotoniczność z wykresu pochodnej: prawda czy fałsz · Monotoniczność z wykresu pochodnej: wstaw znak · Monotoniczność z wykresu pochodnej: znajdź błąd · Znak pochodnej z wykresu funkcji · Znak pochodnej z wykresu funkcji: wybierz odpowiedź

Obliczanie pochodnych: potęgi, iloczyny i wielomiany

Twoje dziecko uczy się obliczać pochodną prostej funkcji, stosując reguły dotyczące potęg i iloczynów.

typów zadań: 13Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń potrafi obliczyć pochodną funkcji zbudowanych prosto z funkcji referencyjnych: kwadratu, sześcianu, odwrotności, pierwiastka kwadratowego oraz potęg xⁿ dla n będącego liczbą całkowitą. Do tego celu wykorzystuje reguły dotyczące sumy, iloczynu, odwrotności i ilorazu, w prostych przypadkach. Program wymaga najpierw poprawnego stosowania tych reguł, bez zajmowania się skomplikowanymi wyrażeniami.

Najczęstszym błędem jest różniczkowanie iloczynu „wyraz po wyrazie”, czyli zapisanie, że pochodna u·v to u'·v'. Ten odruch pochodzi z reguły dla sum, która działa dobrze. Dla iloczynu należy zastosować wzór u'v + uv'. Inny częsty błąd dotyczy potęg: zapomnienie o obniżeniu wykładnika o 1 lub błędne traktowanie wykładnika ujemnego.

W kartach pracy znajdziemy na przykład zadania typu „Pochodna wielomianu” i „Pochodna iloczynu” oraz „Pochodna: brakujący współczynnik”, gdzie trzeba odtworzyć liczbę na podstawie podanej pochodnej. Inne karty wymagają obliczenia wartości pochodnej w punkcie albo odpowiedzi na pytania typu prawda czy fałsz lub znajdź błąd. Karta „Pochodna funkcji złożonej” również znajduje się wśród wzorców, lecz program umieszcza regułę funkcji złożonej w klasie maturalnej.

Powiązanie z podstawą programową: W prostych przypadkach obliczać funkcję pochodną, wykorzystując własności działań na funkcjach różniczkowalnych.
Powiązanie z podstawą programową: Dla a rzeczywistego, pochodna funkcji t ↦ eᵃᵗ.
Powiązanie z podstawą programową: Funkcja różniczkowalna na przedziale. Funkcja pochodna.
Powiązanie z podstawą programową: Funkcja pochodna funkcji kwadratowej, sześciennej, odwrotności, pierwiastka kwadratowego.
Powiązanie z podstawą programową: Działania na funkcjach różniczkowalnych: suma, iloczyn, odwrotność, iloraz.
Powiązanie z podstawą programową: Dla n ∈ ℤ, funkcja pochodna funkcji x ↦ xⁿ.

Typy zadań: Pochodna wielomianu · Wartość pochodnej w punkcie · Wartość pochodnej w punkcie: prawda czy fałsz · Wartość pochodnej w punkcie: wstaw znak · Wartość pochodnej w punkcie: wybierz wynik · Wartość pochodnej w punkcie: znajdź błąd · Pochodna funkcji złożonej · Pochodna iloczynu · Pochodna: brakujący współczynnik · Punkt o danej pochodnej: pytanie odwrotne · Wartości pochodnej: porównaj · Wartości pochodnej: uporządkuj · Wartość pochodnej: dane zbędne

Kąty w radianach

Twoje dziecko uczy się zamieniać kąty między stopniami a radianami, wyrażając wynik za pomocą π.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń poznaje radian jako kolejną jednostkę miary kątów i uczy się przechodzić z jednej jednostki do drugiej. Program omawia okrąg trygonometryczny, długość łuku, nawijanie prostej na ten okrąg oraz umieszczanie punktu na nim. Nie określa zakresu wartości liczbowych, dlatego ta karta nie opisuje oczekiwanych wartości liczbowych.

Najczęstszym błędem jest zapominanie o π: pisanie, że kąt półpełny wynosi 180 radianów, lub zastępowanie π przez 3,14, gdy oczekiwany jest zapis dokładny. Niektórzy uczniowie używają też złego działania, mnożąc zamiast dzielić przez 180, lub odwrotnie. Często wynika to z zapamiętanego wzoru bez zrozumienia: półobrót mierzy 180 stopni i π radianów.

W kartach tej klasy wygląda to następująco:

  • Stopnie na radiany: zamiana miary w stopniach, przy czym w odpowiedzi wybiera się współczynnik przy π.
  • Stopnie na radiany: prawda czy fałsz oraz Stopnie na radiany: znajdź błąd: rozpoznawanie poprawnej lub błędnej zamiany.
  • Radiany na stopnie oraz Radiany na stopnie: wybierz miarę: odwrotny kierunek zamiany.
  • Miara w radianach: brakująca miara w stopniach oraz Radiany i stopnie: porównaj: uzupełnianie lub porównywanie dwóch miar.
  • Kąty w radianach: uporządkuj: ustawianie kilku podanych kątów w obu jednostkach.

Powiązanie z podstawą programową: Okrąg trygonometryczny. Długość łuku. Radian.
Powiązanie z podstawą programową: Nawijanie prostej na okrąg trygonometryczny. Obraz liczby rzeczywistej.
Powiązanie z podstawą programową: Zaznaczać punkt na okręgu trygonometrycznym.

Typy zadań: Radiany na stopnie · Radiany na stopnie: wybierz miarę · Stopnie na radiany · Stopnie na radiany: prawda czy fałsz · Stopnie na radiany: wybierz współczynnik przy π · Stopnie na radiany: znajdź błąd · Kąty w mierze łukowej: uporządkuj · Miara łukowa i stopniowa: porównaj · Miara łukowa: brakująca miara w stopniach

Pole wycinka koła i długość łuku

Obliczanie długości łuku i pola wycinka koła na podstawie kąta wyrażonego w stopniach lub radianach.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń posługuje się okręgiem trygonometrycznym oraz pojęciem radiana, aby mierzyć łuki okręgu. Program wyznacza ramy: długość łuku i radian należą do programu klasy pierwszej (punkt 1re.AN.30), bez podawania tutaj zakresu wartości dla tylko tego roku. Wydrukowane ćwiczenia tej klasy dotyczą obliczeń długości łuku i pola wycinka koła, jak w modelach wymienionych dla tego tematu.

Najczęstszy błąd polega na myleniu stopni z radianami: uczeń stosuje wzór przeznaczony dla radianów do kąta podanego w stopniach albo odwrotnie. Wynika to często z tego, że oba rodzaje jednostek występują w ćwiczeniach, podczas gdy wzór działa tylko w oczekiwanej jednostce. Sprawdzenie jednostki kąta przed każdym obliczeniem pozwala uniknąć większości tych błędów.

W praktyce ćwiczenie może wymagać obliczenia długości ogrodzenia wzdłuż okręgu, pola obszaru podlewanego przez zraszacz w kształcie wycinka koła albo wyboru właściwego przybliżenia π w wyniku. Niektóre ćwiczenia wymagają też wyznaczenia promienia na podstawie pola koła lub stwierdzenia, czy twierdzenie dotyczące wycinka jest prawdziwe, czy fałszywe.

  • Długość łuku: ogrodzenie wzdłuż okręgu lub długość danego łuku.
  • Pole wycinka: obszar podlewany przez zraszacz lub bezpośrednie obliczenie pola wycinka.
  • Sprawdzenie: prawda czy fałsz, znajdź błąd lub wyznacz promień na podstawie pola.

Powiązanie z podstawą programową: Okrąg trygonometryczny. Długość łuku. Radian.

Typy zadań: Długość łuku · Długość łuku: wybierz współczynnik przy π · Pole wycinka koła · Pole wycinka koła: prawda czy fałsz · Pole wycinka koła: wybierz współczynnik przy π · Pole wycinka koła: znajdź błąd · Promień koła z pola: pytanie odwrotne · Długość łuku: krawędź wzdłuż okręgu · Wycinek koła: pole obszaru

Styczna do krzywej a pochodna w punkcie

Uczeń uczy się odczytywać, konstruować i zapisywać równanie stycznej do krzywej w punkcie, na podstawie pochodnej funkcji.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń uczy się łączyć rachunek algebraiczny z geometrią, wyznaczając równanie stycznej do krzywej reprezentującej funkcję w punkcie o odciętej a. Korzysta ze wzoru y = f(a) + f'(a)(x – a), w którym liczba pochodna f'(a) wyznacza współczynnik kierunkowy prostej. Uczy się też rysować tę prostą na wykresie lub odczytywać graficznie wartość f'(a) na podstawie jej nachylenia.

Najczęstszy błąd polega na zamianie ról f(a) i f'(a): uczeń myli rzędną punktu styczności ze współczynnikiem kierunkowym prostej. Inne typowe potknięcie pojawia się przy rozwijaniu wyrażenia (x – a), zwłaszcza błędy znaku, gdy odcięta a jest liczbą ujemną.

W kartach wynikających z modelu zadania Styczna do krzywej funkcji uczeń wychodzi od danej funkcji i wartości a. Oblicza wartość f(a) oraz liczbę pochodną f'(a), a następnie rozwija wyrażenie, aby otrzymać równanie prostej w postaci kierunkowej.

Powiązanie z podstawą programową: Interpretować pochodną w kontekście: współczynnik kierunkowy stycznej, prędkość chwilowa, koszt krańcowy itp.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać graficznie wartość pochodnej jako współczynnik kierunkowy stycznej. Konstruować styczną w punkcie do wykresu funkcji, znając wartość pochodnej.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać równanie stycznej w punkcie do wykresu funkcji.
Powiązanie z podstawą programową: Liczba pochodna funkcji w punkcie jako granica ilorazu różnicowego. Oznaczenie ƒ ’(a).
Powiązanie z podstawą programową: Styczna do wykresu funkcji w punkcie jako „granica siecznych”. Współczynnik kierunkowy. Równanie: styczna do wykresu funkcji ƒ w punkcie o odciętej a jest prostą o równaniu 𝑦 = ƒ (a) + ƒ ‘(a)(𝑥 – a).

Typy zadań: Styczna do paraboli krok po kroku · Współczynnik kierunkowy stycznej: prawda czy fałsz · Współczynnik kierunkowy stycznej: wstaw znak · Współczynnik kierunkowy stycznej: znajdź błąd · Styczna do wykresu funkcji · Współczynnik kierunkowy stycznej: wybierz odpowiedź · Wyraz wolny stycznej: wybierz odpowiedź

Symetrie wykresu: y = −f(x) i y = f(−x)

Nauczyć się rysować lub rozpoznawać wykres y = −f(x) oraz y = f(−x) na podstawie wykresu funkcji f, odczytując symetrię łączącą oba wykresy.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tym rozdziale uczeń wychodzi od wykresu funkcji f i musi wiedzieć, jak zmienia się ta krzywa, gdy f(x) zastąpimy przez −f(x), albo x przez −x. Program wymaga, aby powiązać zapis algebraiczny z reprezentacją graficzną, szczególnie w przypadku funkcji parzystych i nieparzystych.

Najczęstszym błędem jest mylenie obu przekształceń. Wielu uczniów uważa, że y = f(−x) otrzymuje się przez zmianę znaku y, podczas gdy zmienia się znak x. Prowadzi to do symetrii względem niewłaściwej osi:

  • y = −f(x) : zmieniamy znak rzędnych, więc krzywa jest symetryczna względem osi odciętych.
  • y = f(−x) : zmieniamy znak odciętych, więc krzywa jest symetryczna względem osi rzędnych.

W praktyce ćwiczenia mają postać: obraz punktu w symetrii (wskazać znak, wybrać odpowiedź, stwierdzić, czy zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe, albo znaleźć błąd w obliczeniu), wyrażenie y = −f(x) lub y = f(−x) na podstawie wykresu oraz obraz punktu krzywej dla y = −f(x) i y = f(−x). Typowy przykład: jeśli punkt (2 ; 5) należy do krzywej funkcji f, to punkt (2 ; −5) należy do krzywej y = −f(x), a punkt (−2 ; 5) należy do krzywej y = f(−x).

Powiązanie z podstawą programową: Przedstawienie algebraiczne i graficzne funkcji parzystych, nieparzystych. Interpretacja geometryczna.

Typy zadań: Obraz punktu po odbiciu wykresu: prawda czy fałsz · Obraz punktu po odbiciu wykresu: wstaw znak · Obraz punktu po odbiciu wykresu: znajdź błąd · Obraz punktu wykresu: y = −f(x) i y = f(−x) · Obraz punktu po odbiciu wykresu: wybierz odpowiedź · Wierzchołek odbitej paraboli: wybierz odpowiedź · Wzór funkcji y = −f(x) albo y = f(−x) z wykresu

Tytuł: Zadania optymalizacyjne: znajdowanie maksimum

Uczeń uczy się określać wymiary, przy których pole prostokąta lub ogrodzenia jest największe, przy danym ograniczeniu.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej program wymaga rozwiązania problemu optymalizacji. Punkt ten nie precyzuje zakresu liczb: chodzi o umiejętność znalezienia najlepszej możliwej wartości wielkości, tutaj zazwyczaj pola, gdy niektóre wymiary są ze sobą powiązane. Modele zadań pokazują przede wszystkim prostokąty i zagrody, których długość ogrodzenia jest ustalona.

Najczęstszym błędem jest szukanie maksimum bez uprzedniego wyrażenia pola za pomocą jednego wymiaru, na przykład próbowanie losowo kilku wymiarów. Innym częstym błędem jest zapomnienie o ograniczeniu (ogrodzeniu lub murze, który pełni rolę boku) i traktowanie obu wymiarów jako niezależnych. Uczeń może też znaleźć wartość optymalną, nie sprawdzając, czy odpowiada ona rzeczywistemu, dodatniemu wymiarowi.

W kartach typowe zadanie brzmi na przykład: „Prostokąt o największym polu”, „Zagroda przy murze o największym polu” lub „Największy prostokąt przy danym ogrodzeniu”. Modele występują także w formie pytań wielokrotnego wyboru, zadań prawda/fałsz oraz wyszukiwania błędów, co pozwala sprawdzić rozumowanie, a nie tylko wynik końcowy.

Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązać problem optymalizacyjny.

Typy zadań: Prostokąt o największym polu · Prostokąt o największym polu: prawda czy fałsz · Prostokąt o największym polu: znajdź błąd · Wybieg przy murze o największym polu · Optymalizacja: prostokąt o największym polu z danej siatki · Prostokąt o największym polu: wybierz odpowiedź · Wybieg przy murze: największe pole: wybierz odpowiedź

Obliczanie wartości funkcji wykładniczej

Twoje dziecko uczy się obliczać wartość eˣ dla danej wartości x, stosować reguły rachunkowe funkcji wykładniczej do przekształcania wyrażeń oraz interpretować te wartości w sytuacji wzrostu lub spadku.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń pracuje z funkcją wykładniczą, zapisywaną eˣ, gdzie liczba e jest podstawą. Powinien umieć podstawić wartość za x i uprościć otrzymane wyrażenie, korzystając z reguł programu: exp(x + y) = exp(x) × exp(y) oraz exp(x) × exp(−x) = 1. Potrafi też przedstawiać na wykresie funkcje typu t ↦ eᵏᵗ i t ↦ e⁻ᵏᵗ, gdy k jest liczbą dodatnią, oraz odczytać, w którą stronę się zmieniają.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu e jak liczby, którą można „wyciągnąć” przed sumę: zapisanie, że e^(a+b) równa się e^a + e^b. Poprawna reguła dotyczy iloczynu, a nie sumy. Inne częste nieporozumienie to przekonanie, że e⁻ᵏᵗ jest ujemne, podczas gdy funkcja wykładnicza jest zawsze ściśle dodatnia; znak „minus” znajduje się w wykładniku i nie zmienia znaku wyniku.

W praktyce karty ćwiczeń proponują kilka typów zadań: Wartość funkcji wykładniczej (obliczanie podanej wartości), Wartość funkcji wykładniczej: wybierz odpowiedź, Wartość funkcji wykładniczej: prawda czy fałsz, Wartość funkcji wykładniczej: znajdź błąd oraz Funkcja wykładnicza malejąca. Niektóre karty wymagają także powiązania tych wartości ze wzrostem lub spadkiem w konkretnym kontekście, na przykład Wzrost wykładniczy: ile po kilku etapach.

Powiązanie z podstawą programową: Dla wszystkich liczb rzeczywistych 𝑥 i 𝑦, exp(𝑥 + 𝑦) = exp(𝑥) exp(𝑦) oraz exp(𝑥) exp(–𝑥) = 1. Liczba e. Oznaczenie eˣ.
Powiązanie z podstawą programową: Znak, monotoniczność i wykres funkcji wykładniczej. Związek z ciągami geometrycznymi.
Powiązanie z podstawą programową: Przekształcać wyrażenie, stosując własności algebraiczne funkcji wykładniczej.
Powiązanie z podstawą programową: Dla ściśle dodatniej wartości liczbowej k przedstawić graficznie funkcje t ↦ e⁻ᵏᵗ oraz t ↦ eᵏᵗ.
Powiązanie z podstawą programową: Modelować sytuację za pomocą wzrostu wykładniczego lub spadku wykładniczego (na przykład zmiana kapitału przy stałej stopie procentowej, rozpad promieniotwórczy).

Typy zadań: Funkcja wykładnicza malejąca · Wartość funkcji wykładniczej · Wartość funkcji wykładniczej: prawda czy fałsz · Wartość funkcji wykładniczej: znajdź błąd · Funkcja wykładnicza: podstawa ułamkowa: wybierz odpowiedź · Wartość funkcji wykładniczej: wybierz odpowiedź · Wzrost wykładniczy: ile po kilku krokach

Równania wykładnicze o tej samej podstawie

Uczeń uczy się przekształcać potęgi o tej samej podstawie, aby uprościć wyrażenie lub rozwiązać proste równanie wykładnicze.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W pierwszej klasie uczeń uczy się przekształcać wyrażenia zawierające potęgi, opierając się na algebraicznych właściwościach funkcji wykładniczej. Konkretnie, przepisuje jedną stronę równania w postaci potęgi o tej samej podstawie co druga strona. Program nie określa tu zakresu liczb: nacisk kładziony jest na przekształcanie zapisów.

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu wykładnika jak zwykłej sumy, którą rozwija się poza potęgą. Na przykład uczeń zapisuje, że 2x+1 jest równe 2x + 2, zamiast 2 × 2x. Myli wtedy dodawanie w wykładniku z dodawaniem między liczbami.

Karty proponują kilka rodzajów zadań: rozwiązać równanie wykładnicze, znaleźć brakujący wykładnik w potędze, stwierdzić, czy równość jest prawdziwa, czy fałszywa, wybrać wartość x, która pasuje, wskazać błąd w już wykonanym rozwiązaniu lub postawić znak. Model „znajdź błąd” szczególnie pomaga zauważyć opisane wyżej pomylenie.

Rozwiązywanie oparte na równaniu funkcyjnym funkcji wykładniczej należy do klasy maturalnej (punkt Tle.AN.35) i nie wchodzi w skład tego poziomu.

Powiązanie z podstawą programową: Przekształcać wyrażenie, stosując własności algebraiczne funkcji wykładniczej.

Typy zadań: Potęga: brakujący wykładnik · Równanie wykładnicze · Równanie wykładnicze, wartość x: prawda/fałsz · Równanie wykładnicze, wartość x: wstaw znak · Równanie wykładnicze, wartość x: wybierz · Równanie wykładnicze, wartość x: znajdź błąd

Procent składany: jak sprawić, by kapitał rósł

Dziecko uczy się obliczać, jak zmienia się kapitał złożony po stałej stopie procentowej, zauważając, że każdego roku rośnie o ten sam procent.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym poziomie uczeń powinien modelować sytuację wzrostu wykładniczego, na przykład zmianę kapitału złożonego przy stałej stopie procentowej. Program nie precyzuje tu zakresu liczbowego, dlatego należy kierować się proponowanymi ćwiczeniami, które dotyczą lokat obliczanych na dwa lata.

Najczęstszy błąd polega na obliczaniu odsetek tak, jakby kapitał pozostawał taki sam z roku na rok, czyli na dodawaniu co roku tej samej kwoty co za pierwszym razem. Tymczasem odsetki są dopisywane do kapitału, więc w następnym roku stopa procentowa stosuje się do większej sumy. Dobrym odruchem jest mnożenie kapitału przez (1 + stopa) co roku, a nie dodawanie zawsze tego samego odsetka.

Konkretnie karty pracy proponują na przykład:

  • Procent składany na dwa lata krok po kroku: oblicza się kapitał rok po roku.
  • Procent składany: wybierz kwotę po 2 latach: porównuje się kilka możliwych odpowiedzi.
  • Procent składany: ile przynosi lokata oraz Suma odsetek składanych: oblicza się zysk.
  • Kapitał początkowy: zadanie odwrotne: odtwarza się kwotę początkową na podstawie kwoty końcowej.

Powiązanie z podstawą programową: Modelować sytuację za pomocą wzrostu wykładniczego lub spadku wykładniczego (na przykład zmiana kapitału przy stałej stopie procentowej, rozpad promieniotwórczy).

Typy zadań: Kapitał początkowy: pytanie odwrotne · Procent składany przez dwa lata krok po kroku · Procent składany — lokata · Procent składany: wybierz kwotę po 2 latach · Odsetki z kapitalizacją: wybierz odpowiedź · Procent składany: ile będzie na lokacie

Przybliżenie liniowe za pomocą pochodnej

Na poziomie pierwszej klasy liceum uczeń uczy się szacować wartość funkcji w punkcie bliskim a, korzystając ze stycznej w tym punkcie. Oblicza f(a) oraz pochodną f'(a), a następnie przybliża f(a + h) wartością f(a) + f'(a)h. Pochodną można także interpretować w kontekście: jako współczynnik kierunkowy stycznej, prędkość chwilową lub koszt krańcowy.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Najczęstszy błąd polega na pomieszaniu szukanej wartości z przyrostem h. Uczeń podstawia h jako a + h, na przykład zapisując f(a) + f'(a)(a + h), zamiast najpierw obliczyć h = (a + h) − a. Czasem zapomina też obliczyć f'(a) przed zastosowaniem wzoru.

W tym rozdziale ćwiczenia drukowane przyjmują cztery formy:

  • Przybliżenie afiniczne: obliczyć wartość przybliżoną na podstawie f(a) i f'(a).
  • Przybliżenie afiniczne wartości: wybierz odpowiedź: wybrać właściwe oszacowanie spośród kilku propozycji.
  • Przybliżenie afiniczne wartości: prawda czy fałsz: ocenić, czy stwierdzenie dotyczące przybliżenia jest poprawne.
  • Przybliżenie afiniczne wartości: znajdź błąd: wskazać błędny krok w już zapisanym obliczeniu.

Powiązanie z podstawą programową: Interpretować pochodną w kontekście: współczynnik kierunkowy stycznej, prędkość chwilowa, koszt krańcowy itp.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać przybliżoną wartość ƒ (a + h).
Powiązanie z podstawą programową: Przybliżenie liniowe: styczna funkcja afiniczna x ↦ f(a) + f'(a)(x – a) oraz przybliżenie f(a + h) przez f(a) + f'(a)h.

Typy zadań: Przybliżenie liniowe · Przybliżenie liniowe wartości funkcji: prawda czy fałsz · Przybliżenie liniowe wartości funkcji: znajdź błąd · Przybliżenie liniowe wartości funkcji: wybierz odpowiedź

Odczytywanie sinusa i cosinusa na okręgu

W pierwszej klasie uczeń uczy się odczytywać na okręgu trygonometrycznym dokładne wartości sinusa i cosinusa kąta szczególnego, a następnie kątów z nim związanych.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń uczy się odczytywać na okręgu trygonometrycznym cosinus i sinus liczby rzeczywistej x odpowiadającej wartości szczególnej, podając dokładną wartość, a nie przybliżenie z kalkulatora. Wykorzystuje ten odczyt także do znajdowania cosinusów i sinusów kątów związanych z x. Punktem wyjścia jest związek z trójkątem prostokątnym, znany z gimnazjum.

Najczęstszy błąd polega na pomyleniu cosinusa i sinusa albo na zapomnieniu o znaku wartości. Cosinus odpowiada odciętej punktu na okręgu, a sinus jego rzędnej: uczeń, który nie zadaje sobie pytania „gdzie jest punkt?”, może zamienić te dwie wartości albo podać zły znak.

Ćwiczenia z serii to karty typu „Wartość dokładna funkcji trygonometrycznej”. Znajdują się tam także pytania typu „Kąt na podstawie wartości trygonometrycznej”: wybór właściwej miary, ocena, czy stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe, oraz określenie znaku wartości w zależności od położenia punktu na okręgu.

Powiązanie z podstawą programową: Nawijanie prostej na okrąg trygonometryczny. Obraz liczby rzeczywistej.
Powiązanie z podstawą programową: Cosinus i sinus liczby rzeczywistej. Związek z sinusem i cosinusem w trójkącie prostokątnym. Wartości szczególne.
Powiązanie z podstawą programową: Odczytując z koła trygonometrycznego, wyznaczać dla szczególnych wartości 𝑥 cosinusy i sinusy kątów pokrewnych do 𝑥.

Typy zadań: Dokładna wartość funkcji trygonometrycznej · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: prawda czy fałsz · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: wstaw znak · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: wybierz miarę

Obliczanie średniej stopy zmian

Obliczanie średniej szybkości zmian funkcji między dwiema wartościami, czyli nachylenia siecznej łączącej dwa punkty jej wykresu.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W pierwszej klasie uczeń uczy się obliczać współczynnik zmian (tempo zmian) między dwiema liczbami lub dwiema chwilami: mierzy się, o ile zmieniła się wartość funkcji, w stosunku do różnicy między wartościami początkową i końcową. Geometrycznie ta liczba jest współczynnikiem kierunkowym prostej łączącej dwa punkty wykresu, nazywanej sieczną. Program wymaga również interpretacji tej liczby w konkretnym kontekście, na przykład jako średnia prędkość na przedziale czasu.

Najczęstszy błąd polega na dzieleniu zmiany wartości funkcji przez niewłaściwą różnicę: uczeń oblicza f(b) − f(a), a następnie dzieli przez a − b, albo zapomina o nawiasach i zapisuje f(b) − f(a) / (b − a) bez prawidłowego zgrupowania licznika. Warto przypomnieć, że kolejność obu punktów musi być taka sama w liczniku i w mianowniku.

W kartach pracy klasowej typowe zadanie polega na obliczeniu średniego współczynnika zmian dla funkcji danej wzorem lub tabelą wartości, a następnie na wybraniu poprawnego wyniku spośród kilku propozycji. Warianty obejmują obliczanie średniej prędkości na przedziale oraz pytanie „Zmiana wartości funkcji”, w którym uczeń określa różnicę między dwiema wartościami.

Powiązanie z podstawą programową: Tempo zmian. Sieczne do wykresu funkcji w danym punkcie.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać średnie tempo zmiany, współczynnik kierunkowy siecznej.
Powiązanie z podstawą programową: Interpretować pochodną w kontekście: współczynnik kierunkowy stycznej, prędkość chwilowa, koszt krańcowy itp.

Typy zadań: Średnie tempo zmian: prędkość średnia w przedziale · Przyrost wartości funkcji: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Średnie tempo zmian funkcji (kl. 9–10) · Średnie tempo zmian: wybierz wynik (kl. 9–10)

Geometria

Iloczyn skalarny w klasie pierwszej

Uczeń uczy się obliczać iloczyn skalarny dwóch wektorów, czyli liczbę uzyskaną za pomocą odpowiedniej metody, oraz wykorzystywać go do sprawdzania, czy dwa wektory są prostopadłe.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń musi obliczyć iloczyn skalarny dwóch wektorów, wybierając metodę dostosowaną do zadania: za pomocą rzutu prostopadłego, za pomocą współrzędnych albo za pomocą długości i kąta. Musi także wykorzystać ten wynik, aby wykazać, że dwa wektory są prostopadłe, a następnie obliczyć kąt lub długość w płaszczyźnie. Podstawa programowa nie określa tu zakresu liczb: liczy się wybór metody i sposób rozumowania.

Najczęstszy błąd polega na zapomnieniu, że iloczyn skalarny jest liczbą, a nie wektorem, albo na mieszaniu metod, na przykład na mnożeniu długości bez uwzględnienia kąta. Inną częstą trudnością jest znak wyniku, który zależy od kąta między wektorami: dokładnie to ćwiczy zadanie, w którym trzeba określić znak.

W kartach pracy ćwiczenie na ten temat ma zazwyczaj jedną z następujących postaci:

  • prawda czy fałsz dotyczące prostopadłości dwóch wektorów;
  • wyznaczenie brakującej współrzędnej, aby dwa wektory były prostopadłe;
  • wybór poprawnego wyniku spośród kilku propozycji lub porównanie dwóch iloczynów skalarnych;
  • wskazanie błędu w już wykonanym rachunku;
  • bezpośrednie obliczenie iloczynu skalarnego.

Powiązanie z podstawą programową: Iloczyn skalarny wyznaczany z rzutu prostopadłego i ze wzoru z cosinusem. Charakteryzacja prostopadłości.
Powiązanie z podstawą programową: Dwuliniowość, symetria. W bazie ortonormalnej wyrażenie iloczynu skalarnego i normy, kryterium ortogonalności.
Powiązanie z podstawą programową: Przekształcanie wyrażenia M A⃗⃗⃗⃗⃗⃗⃗ ⋅ M B⃗⃗⃗⃗⃗⃗
Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywać iloczyn skalarny do wykazywania prostopadłości, obliczania kąta, długości w płaszczyźnie.
Powiązanie z podstawą programową: W celu rozwiązania problemu obliczać iloczyn skalarny dwóch wektorów, wybierając odpowiednią metodę (wykorzystując rzut prostopadły, za pomocą współrzędnych, za pomocą długości i kąta, za pomocą długości).
Powiązanie z podstawą programową: Stosować iloczyn skalarny do rozwiązywania problemu geometrycznego.

Typy zadań: Iloczyn skalarny · Iloczyn skalarny: wybierz wynik · Iloczyny skalarne: porównaj · Iloczyny skalarne: uporządkuj · Wektory prostopadłe: brakująca współrzędna · Wektory prostopadłe: prawda czy fałsz · Wektory prostopadłe: wstaw znak · Wektory prostopadłe: znajdź błąd · Iloczyn skalarny w fizyce: praca siły

Wzór kosinusów i pole z sinusem

Uczeń uczy się korzystać ze wzoru cosinusów (twierdzenia Al-Kashiego), aby powiązać długości boków trójkąta z kątem, oraz obliczać pole za pomocą sinusa.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń uczy się rozwijać kwadrat normy sumy lub różnicy wektorów, ‖u⃗ + v⃗‖² i ‖u⃗ − v⃗‖², a następnie wyprowadzać z tego wzór Al-Kashiego. Program nie podaje tutaj zakresu liczb: nacisk kładzie się na rozumowanie i stosowanie wzoru.

Najczęstszy błąd dotyczy znaku przed wyrazem z cosinusem. W zależności od tego, czy kąt jest ostry, czy rozwarty, ten wyraz się dodaje lub odejmuje, a wielu uczniów przepisuje go bez zastanowienia. Inną częstą pomyłką jest mieszanie boku leżącego naprzeciw kąta z dwoma pozostałymi bokami.

Karty pracy proponują:

  • Twierdzenie Al-Kashiego: znajdź błąd, gdzie uczeń wskazuje błąd w już zapisanym rachunku;
  • Twierdzenie Al-Kashiego: wybierz kwadrat boku, aby określić właściwy wyraz do wyznaczenia;
  • Twierdzenie Al-Kashiego: prawda czy fałsz oraz Twierdzenie Al-Kashiego: umieść znak, służące ćwiczeniu sensu tego wzoru.

Karty zawierają także wzory dotyczące twierdzenia cosinusów, twierdzenia sinusów oraz pola trójkąta z użyciem sinusa. Omawianym w programie zagadnieniem jest tutaj wzór Al-Kashiego.

Powiązanie z podstawą programową: Rozwinięcie ‖𝑢⃗ + 𝑣⃗‖² i ‖𝑢⃗ − 𝑣⃗‖². Wzór Al-Kashiego.

Typy zadań: Pole trójkąta z sinusem · Pole trójkąta z sinusem kąta: wybierz wynik · Twierdzenie cosinusów · Twierdzenie cosinusów: prawda czy fałsz · Twierdzenie cosinusów: wstaw znak · Twierdzenie cosinusów: wybierz kwadrat boku · Twierdzenie cosinusów: znajdź błąd · Twierdzenie sinusów · Twierdzenie cosinusów w terenie: odległość dwóch miejsc

Równanie okręgu: środek i promień

Uczeń uczy się odczytywać środek i promień okręgu z jego równania oraz zapisywać równanie okręgu, gdy dane są jego środek i promień.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń musi rozpoznać równanie okręgu, odczytać z niego współrzędne środka i wartość promienia, a także, odwrotnie, wyznaczyć równanie okręgu na podstawie jego środka i promienia.

Najczęstszy błąd dotyczy znaku współrzędnych środka. W równaniu zapisanym w postaci (x + 3) odcięta środka wynosi −3, a nie 3, ponieważ w równaniu występuje przeciwność współrzędnej środka. Inna częsta pomyłka polega na odczytaniu wyrazu po prawej stronie równania wprost jako promienia, podczas gdy jest to kwadrat promienia.

Ćwiczenia są przedstawione w formie kart treningowych:

  • odczytywanie środka z równania;
  • odczytywanie promienia z równania, wybierając spośród kilku odpowiedzi;
  • wybór odciętej środka spośród podanych propozycji;
  • uzupełnianie brakującej prawej strony równania;
  • wskazywanie informacji zbędnych w treści zadania przy wyznaczaniu środka.

Powiązanie z podstawą programową: Równanie okręgu.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać i stosować równanie okręgu danego przez jego środek i promień.
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać równanie okręgu, wyznaczać środek i promień.

Typy zadań: Promień okręgu z równania · Promień okręgu z równania: wybierz wynik · Równanie okręgu: brakująca prawa strona · Środek okręgu z równania · Środek okręgu: dane zbędne · Środek okręgu: wybierz pierwszą współrzędną · Okrąg w zadaniu tekstowym: promień zasięgu

Obliczanie odległości między dwoma punktami

W klasie pierwszej uczeń uczy się obliczać odległość między dwoma punktami umieszczonymi w układzie współrzędnych, opierając się na twierdzeniu Pitagorasa.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program klasy drugiej wymaga, aby uczeń obliczał odległość między dwoma punktami na podstawie ich współrzędnych oraz obliczał współrzędne środka odcinka. W klasie pierwszej uczeń wykorzystuje tę umiejętność, aby użyć układu współrzędnych do zbadania pewnej konfiguracji. Program nie precyzuje tu zakresu liczb: wartości używane w zadaniach ustalają karty ćwiczeń.

W praktyce uczeń bierze dwa punkty A i B określone współrzędnymi, oblicza różnicę odciętych i różnicę rzędnych, podnosi każdą z nich do kwadratu, dodaje wyniki, a następnie wyciąga pierwiastek kwadratowy. Ta metoda wywodzi się bezpośrednio z twierdzenia Pitagorasa: odcinek [AB] jest przeciwprostokątną trójkąta prostokątnego, którego przyprostokątne są równoległe do osi układu.

Najczęstszym błędem jest zapomnienie o pierwiastku kwadratowym na końcu: uczeń otrzymuje wtedy kwadrat odległości, na przykład 25 zamiast 5. Innym częstym błędem jest dodawanie różnic bez podnoszenia ich do kwadratu albo mylenie współrzędnych x i y. Warto sprawdzać każdy etap, zapisując wyraźnie obie różnice przed ich połączeniem.

W tej klasie wydrukowane zadania są zróżnicowane:

  • Odległość między dwoma punktami z twierdzeniem Pitagorasa: bezpośrednie obliczenie na podstawie współrzędnych.
  • Odległość między dwoma punktami krok po kroku: każdy etap jest prowadzony, co pomaga wskazać, gdzie znajduje się błąd.
  • Odległość między dwoma punktami: dane zbędne: uczeń musi wskazać informacje, które nie są potrzebne do obliczenia.
  • Kwadrat na odcinku AB: wybierz pole: uczeń łączy długość AB z polem kwadratu zbudowanego na tym odcinku.
  • Długości dwóch odcinków: porównaj: uczeń oblicza dwie długości, a następnie je porównuje.

Powiązanie z podstawą programową: Używać układu odniesienia do badania konfiguracji.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać odległość między dwoma punktami. Obliczać współrzędne środka odcinka.

Typy zadań: Odległość punktów · Długości dwóch odcinków: porównaj · Odległość dwóch punktów krok po kroku · Odległość punktów w układzie współrzędnych: zadanie tekstowe · Odległość punktów: dane zbędne (kl. 8) · Kwadrat na odcinku AB: wybierz pole (kl. 8) · Odległość punktów w układzie: wybierz (kl. 8) · Odległość punktów z twierdzenia Pitagorasa (kl. 8) · Odległość na mapie z Pitagorasa: zadanie tekstowe (kl. 8–9)

Obliczanie pola trójkąta w układzie współrzędnych

Uczeń używa układu współrzędnych, aby obliczyć pole trójkąta na podstawie współrzędnych jego trzech wierzchołków.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej (specjalność) uczeń posługuje się układem współrzędnych, aby badać figurę: wierzchołki trójkąta są podane za pomocą swoich współrzędnych, a uczeń wykorzystuje je do wyznaczenia jego pola. Program nie precyzuje tu zakresu liczb dla tego poziomu, dlatego ćwiczenia ograniczają się do wzorów proponowanych w kartach pracy.

Częstą trudnością, według doświadczenia nauczycieli, jest błędne odczytywanie współrzędnych: mylenie odciętej z rzędną lub mieszanie wierzchołków podczas obliczeń. Jest to uwaga dydaktyczna, a nie wymóg programowy.

Karty tego zagadnienia proponują cztery typy zadań:

  • Pole trójkąta na podstawie współrzędnych : obliczenie pola na podstawie podanych wierzchołków.
  • Pole trójkąta na podstawie jego wierzchołków: wybierz : wybranie poprawnej odpowiedzi spośród kilku propozycji.
  • Pole trójkąta na podstawie jego wierzchołków: prawda czy fałsz : stwierdzenie, czy twierdzenie dotyczące pola jest prawdziwe.
  • Pole trójkąta na podstawie jego wierzchołków: znajdź błąd : wskazanie błędu w już wykonanym obliczeniu.

Powiązanie z podstawą programową: Używać układu odniesienia do badania konfiguracji.

Typy zadań: Pole trójkąta z wierzchołków: prawda czy fałsz · Pole trójkąta z wierzchołków: wybierz wynik · Pole trójkąta z wierzchołków: znajdź błąd · Pole trójkąta ze współrzędnych

Prawdopodobieństwo i statystyka

Rozkład normalny: czytanie i zapisywanie prawdopodobieństw

Uczeń uczy się tłumaczyć sytuację na zapisy takie jak P(X ⩽ a) oraz odczytywać te zapisy po francusku w ramach rozkładu normalnego.

typów zadań: 12Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program wymaga przechodzenia od języka potocznego do symboliki i odwrotnie. Uczeń powinien przeczytać zdanie w rodzaju „prawdopodobieństwo, że wartość jest co najwyżej a” i zapisać je jako P(X ⩽ a) lub wykonać drogę odwrotną. Chodzi o interpretowanie w konkretnej sytuacji zapisów {X = a}, {X ⩽ a}, P(X = a) oraz P(X ⩽ a). Ten punkt nie określa zakresu liczb: dotyczy czytania i zapisywania oznaczeń.

Typowym błędem jest mylenie „co najwyżej” (⩽) z „dokładnie” (=). Uczeń często zapamiętuje liczbę zapisaną w treści zadania i zapomina, co symbol mówi o wartości X.

W tym dziale rozkład normalny stanowi podstawę kilku typów kart pracy. Znajdują się tu między innymi:

  • obliczanie prawdopodobieństwa z pomocą tablicy rozkładu normalnego;
  • obliczanie standaryzowanej wartości z (wyniku centrowanego i unormowanego);
  • stosowanie reguły 68 – 95 – 99,7;
  • wyszukiwanie błędów dotyczących symetrii krzywej dzwonowej oraz pytania prawda/fałsz i wielokrotnego wyboru, które pozwalają sprawdzić czytanie oznaczeń.

Powiązanie z podstawą programową: Interpretować w kontekście sytuacji i stosować oznaczenia {X = a}, {X ⩽ a}, P(X = a), P(X ⩽ a). Przechodzić od rejestru języka naturalnego do rejestru symbolicznego i odwrotnie.

Typy zadań: Wynik standaryzowany z · Otoczenie σ rozkładu dwumianowego · Reguła 68–95–99,7 · Symetria krzywej dzwonowej · Symetria rozkładu normalnego: prawda czy fałsz · Symetria rozkładu normalnego: wybierz odpowiedź · Symetria rozkładu normalnego: znajdź błąd · Wynik standaryzowany z: prawda czy fałsz · Wynik standaryzowany z: wybierz odpowiedź · Wynik standaryzowany z: znajdź błąd · Prawdopodobieństwo z tablicy rozkładu normalnego · Rozkład normalny: jaki procent w przedziale

Prawdopodobieństwo całkowite i wzór Bayesa

W prostych przypadkach uczeń oblicza prawdopodobieństwo, dzieląc sytuację na możliwe przypadki, korzystając ze wzoru na prawdopodobieństwo całkowite.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń uczy się obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia, gdy sytuacja przebiega w dwóch etapach, na przykład dwa kolejne losowania z dwóch urn. Dzieli on przestrzeń zdarzeń elementarnych na pełny układ zdarzeń (na przykład „pierwsza urna”, „druga urna”), a następnie dodaje prawdopodobieństwa ścieżek prowadzących do żądanego zdarzenia. Program klasy pierwszej wymaga jedynie prostych przypadków.

Najczęstszy błąd polega na myleniu prawdopodobieństwa jednego etapu pod warunkiem drugiego z prawdopodobieństwem w drugim kierunku. Na przykład czytamy „30 % części w pudełku A jest wadliwych” i używamy tego tak, jakby to było prawdopodobieństwo, że wadliwa część pochodzi z pudełka A. Warto zapytać dziecko przed obliczeniami: „Pod warunkiem czego i jakie prawdopodobieństwo szukamy?”

Wydrukowane karty pracy proponują m.in.: Prawdopodobieństwa całkowite: dwie urny, Prawdopodobieństwa całkowite: dwa pudełka z biletami, Prawdopodobieństwo całkowite: wybierz wynik, Prawdopodobieństwo całkowite: prawda czy fałsz oraz Prawdopodobieństwo całkowite: znajdź błąd. Niektóre karty z tej klasy przedstawiają także wzór Bayesa (Wzór Bayesa: dwie urny, Wzór Bayesa: wybierz prawdopodobieństwo, Wzór Bayesa: prawda czy fałsz, Wzór Bayesa: znajdź błąd). Punkty programu klasy pierwszej przywołane tutaj wspominają wyłącznie o wzorze na prawdopodobieństwo całkowite; wzór Bayesa wymaga więc dodatkowej pracy. Program klasy maturalnej podejmuje następnie te pojęcia, wprowadzając prawdopodobieństwo warunkowe i niezależność w sytuacjach z dwoma lub trzema doświadczeniami.

Powiązanie z podstawą programową: Podział przestrzeni zdarzeń elementarnych (zupełne układy zdarzeń). Wzór na prawdopodobieństwo całkowite.
Powiązanie z podstawą programową: W prostych przypadkach obliczać prawdopodobieństwo za pomocą wzoru na prawdopodobieństwo całkowite.

Typy zadań: Prawdopodobieństwo całkowite — dwie urny · Prawdopodobieństwo całkowite: losowanie dwuetapowe · Prawdopodobieństwo całkowite: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo całkowite: znajdź błąd · Wzór Bayesa — dwie urny · Wzór Bayesa: prawda czy fałsz · Wzór Bayesa: znajdź błąd · Prawdopodobieństwo całkowite: wybierz wynik · Wzór Bayesa: wybierz prawdopodobieństwo

Wartość oczekiwana zmiennej losowej

Twoje dziecko uczy się obliczać wartość oczekiwaną zmiennej losowej na podstawie jej rozkładu oraz określać, czy gra jest sprawiedliwa.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń uczy się obliczać wartość oczekiwaną dyskretnej zmiennej losowej na podstawie jej rozkładu prawdopodobieństwa: mnoży każdą możliwą wartość przez jej prawdopodobieństwo, a następnie dodaje otrzymane wyniki. Ta wartość wskazuje średni zysk, jakiego można się spodziewać przy dużej liczbie powtórzeń doświadczenia. Program wymaga też, aby używać jej do rozwiązywania konkretnych problemów, na przykład do rozstrzygnięcia, czy gra jest uczciwa.

Najczęstszy błąd polega na dodawaniu możliwych wartości bez ważenia ich prawdopodobieństwami albo na pominięciu jednego z wyników w tabeli. Inne częste pomylenie to przyjmowanie wartości najbardziej prawdopodobnej za wartość oczekiwaną: te dwie liczby nie muszą być takie same. Przed obliczeniami warto sprawdzić, czy suma prawdopodobieństw w tabeli rzeczywiście wynosi 1.

W kartach ćwiczeń spotyka się kilka typów zadań: obliczanie wartości oczekiwanej na podstawie tabeli rozkładu, a następnie na podstawie diagramu; stwierdzanie, czy gra jest uczciwa; odpowiadanie na zdania „prawda czy fałsz”; wykrywanie błędu w już wykonanym obliczeniu; albo poprawne umieszczanie znaku porównania. Te ćwiczenia pozwalają uczniowi przejść od rachunku do interpretacji wyniku.

Powiązanie z podstawą programową: Rozkład zmiennej losowej.
Powiązanie z podstawą programową: Wartość oczekiwana, wariancja, odchylenie standardowe zmiennej losowej.
Powiązanie z podstawą programową: Liniowość wartości oczekiwanej.
Powiązanie z podstawą programową: Wzór Königa-Huygensa.
Powiązanie z podstawą programową: Interpretować w kontekście sytuacji i stosować oznaczenia {X = a}, {X ⩽ a}, P(X = a), P(X ⩽ a). Przechodzić od rejestru języka naturalnego do rejestru symbolicznego i odwrotnie.
Powiązanie z podstawą programową: Modelować sytuację za pomocą zmiennej losowej.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać rozkład prawdopodobieństwa zmiennej losowej.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać wartość oczekiwaną, wariancję, odchylenie standardowe.
Powiązanie z podstawą programową: Stosować pojęcie wartości oczekiwanej w rozwiązywaniu problemów (stawka w grze sprawiedliwej itp.).
Powiązanie z podstawą programową: Zmienna losowa rzeczywista: modelowanie wyniku liczbowego doświadczenia losowego; formalizacja jako funkcji określonej na przestrzeni zdarzeń elementarnych i przyjmującej wartości rzeczywiste.

Typy zadań: Prawdopodobieństwo z wykresu rozkładu · Wartość oczekiwana z tabeli rozkładu · Wartość oczekiwana z wykresu rozkładu · Wartość oczekiwana: czy gra jest sprawiedliwa? · Wartość oczekiwana: prawda czy fałsz · Wartość oczekiwana: wstaw znak · Wartość oczekiwana: znajdź błąd

Wydarzenia niezależne w pierwszej klasie

Czego uczy się Twoje dziecko: rozpoznawać, czy dwa zdarzenia są niezależne, a następnie wykorzystywać tę własność lub uzasadniać ją w zadaniu.

typów zadań: 2Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W pierwszej klasie uczeń uczy się stwierdzać, czy dwa zdarzenia A i B są niezależne, czyli czy zajście jednego z nich nie zmienia prawdopodobieństwa drugiego, oraz jak wykorzystać lub uzasadnić tę niezależność. Wytyczne programowe nie podają konkretnego zakresu liczb dla tego poziomu: praca dotyczy rozumowania, opartego na proponowanych treściach zadań.

Najczęstszy błąd polega na myleniu niezależności z niezgodnością (dwa zdarzenia, które nie mogą zajść razem). To dwa różne pojęcia: dwa zdarzenia niezgodne zazwyczaj nie są niezależne. Uczeń powinien także unikać mnożenia prawdopodobieństw bez sprawdzenia, czy niezależność rzeczywiście zachodzi.

Karty z tego przedmiotu proponują dwa typy zadań. W „Zdarzenia niezależne: wybierz P(A ∩ B)” uczeń musi wybrać obliczenie odpowiednie do wyznaczenia prawdopodobieństwa iloczynu zdarzeń. W „Zdarzenia niezależne” ma wykorzystać niezależność podaną w treści zadania lub ją uzasadnić na podstawie danych.

Powiązanie z podstawą programową: Niezależność dwóch zdarzeń.
Powiązanie z podstawą programową: Umieć stosować lub uzasadniać niezależność dwóch zdarzeń.

Typy zadań: Niezależność zdarzeń · Zdarzenia niezależne: wybierz P(A ∩ B)

Tak wygląda zadanie

Rozwiąż równanie. Podaj wszystkie rozwiązania.

(x + 5)(x + 3)(x - 4) = 0

Odpowiedź: −5, −3, 4

Ciąg arytmetyczny ma pierwszy wyraz 0 i różnicę 3. Oblicz sumę 9 początkowych wyrazów.

□

Odpowiedź: 108

Na rysunku jest wykres funkcji f. Odczytaj z niego zbiór wszystkich x, dla których pochodna f′ spełnia podaną nierówność.

f'(x) > 0

Odpowiedź: (-1; 1)

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Wzrosty i spadki procentowe

Uczysz się obliczać wartość po wzroście lub spadku, odnajdywać wartość początkową oraz wyznaczać procent zmiany.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń wykorzystuje współczynnik mnożnikowy, aby opisać wzrost lub spadek. Wzrost o 5 % odpowiada mnożeniu przez 1,05, a spadek o 5 % mnożeniu przez 0,95. Używa go do obliczania wartości końcowej, odtwarzania wartości początkowej, wyznaczania wskaźnika zmiany wyrażonego w procentach oraz łączenia kilku kolejnych zmian, także z ich wskaźnikiem odwrotnym.

Najczęstszy błąd polega na dodawaniu procentów dwóch kolejnych zmian. Na przykład wzrost o 20 %, po którym następuje spadek o 20 %, nie prowadzi z powrotem do liczby wyjściowej, ponieważ oba procenty nie są liczone od tej samej podstawy. Innym częstym błędem jest odtwarzanie wartości początkowej przez odjęcie 20 % od wartości końcowej, podczas gdy należy ją podzielić przez współczynnik mnożnikowy.

W kartach z tego przedmiotu spotyka się zwłaszcza: « Wzrost procentowy: zadanie, nowa kwota », « Spadek: o jaki procent zmniejszyła się liczba? », « Spadek procentowy: jaka była liczba przed zmianą? » oraz « Zmiana procentowa: najpierw wzrost, potem spadek ». Niektóre karty wymagają także wskazania błędu lub stwierdzenia, czy twierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: Zastosować wskaźnik zmiany do obliczenia wartości końcowej lub początkowej.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać wskaźnik zmiany procentowej i wyrażać go w procentach.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać wskaźnik zmiany równoważny kilku kolejnym zmianom.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać odwrotną stopę zmiany.
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić od sformułowania addytywnego („zwiększyć o 5%”, odpowiednio „zmniejszyć o 5%”) do sformułowania multiplikatywnego („pomnożyć przez 1,05”, odpowiednio „pomnożyć przez 0,95”).
Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywać zależność między dwiema kolejnymi wartościami a ich stopą zmiany.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać globalny wskaźnik zmiany na podstawie kolejnych wskaźników zmiany. Obliczać odwrotny wskaźnik zmiany.
Powiązanie z podstawą programową: Zmiana: zmiana bezwzględna (zmiana addytywna) V2 – V1, współczynnik mnożnikowy (zmiana multiplikatywna) V2/V1, zmiana względna (V2 – V1)/V1 (stopa zmiany).
Powiązanie z podstawą programową: Kolejne zmiany, zmiana odwrotna: zależność między współczynnikami mnożnikowymi (iloczyn, odwrotność).

Typy zadań: Cena po podwyżce i po obniżce: porównaj (kl. 7–8) · Cena przed obniżką: pytanie odwrotne (kl. 7–8) · Obniżka procentowa krok po kroku (kl. 7–8) · Podwyżka o procent — wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Podwyżka procentowa krok po kroku (kl. 7–8) · Zmniejsz o procent (kl. 7–8) · Zwiększ o procent (kl. 7–8) · Obniżka: o ile procent zmalała liczba? (kl. 7–8) · Podwyżka: o ile procent wzrosła liczba? (kl. 7–8) · Zmiana o procent: podwyżka i obniżka — prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Zmiana o procent: znajdź błąd (kl. 7–8) · Obniżka o procent: jaka była liczba przed obniżką? (kl. 7–8) · Zmiana o procent: najpierw podwyżka, potem obniżka (kl. 7–8) · Obniżka procentowa: z treścią, ile po obniżce (kl. 7–8) · Podwyżka, potem obniżka o procent: cena końcowa (kl. 7–8) · Wzrost procentowy: z treścią, ile po wzroście (kl. 7–8)

Wzory skróconego mnożenia w klasie pierwszej

Uczeń uczy się rozwijać kwadraty i iloczyny postaci (a + b)², (a − b)² oraz (a + b)(a − b), a następnie odnajdywać brakujący wyraz w tych wzorach.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń używa tożsamości algebraicznych do rozwijania i redukowania prostego wyrażenia algebraicznego. Trzy wzory to (a + b)², (a − b)² oraz (a + b)(a − b). Figurują one w programie nauczania w klasie trzeciej i w klasie drugiej. Tekst programu nie precyzuje liczb, których należy użyć w zadaniach, a niniejszy opis również ich nie określa.

Najczęstszym błędem jest zapis (a + b)² = a² + b². Wynika on z przekonania, że każdy wyraz należy podnieść do kwadratu osobno, podczas gdy kwadrat dotyczy całej sumy. Wtedy zapomina się o podwojonym iloczynie 2ab. W przypadku (a − b)² znak podwojonego iloczynu (−2ab) jest kolejnym źródłem pomyłek.

Karty tego przedmiotu proponują w szczególności następujące typy zadań:

  • iloczyn sumy przez różnicę;
  • kwadrat sumy lub różnicy;
  • kwadrat dwumianu, w którym trzeba dobrać współczynnik przy x;
  • kwadrat dwumianu, w którym brakuje wyrazu środkowego;
  • iloczyn sumy przez różnicę, w którym trzeba dobrać wyraz stały.

Powiązanie z podstawą programową: Rozwijać, rozkładać na czynniki i redukować proste wyrażenie algebraiczne.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwijanie, rozkładanie na czynniki i redukcja prostego wyrażenia algebraicznego: • wzory skróconego mnożenia (rozkładanie na czynniki i rozwijanie): (a + b)², (a – b)², (a + b)(a – b); • rozkładanie na czynniki wyrażeń a𝑥 ² + b𝑥, a𝑥 + b𝑥.

Typy zadań: Iloczyn sumy i różnicy (kl. 9–10) · Kwadrat dwumianu: wybierz współczynnik przy x (kl. 9–10) · Kwadrat sumy i różnicy (kl. 9–10) · Suma razy różnica: wybierz wyraz wolny (kl. 9–10) · Kwadrat dwumianu: brakujący wyraz środkowy (kl. 9–10)

Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu

Uczeń uczy się odczytywać z wykresu krzywej własności funkcji: dziedzinę, wartości, miejsca zerowe, znak oraz monotoniczność.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej (pierwsza klasa liceum) uczeń musi umieć odczytać z krzywej reprezentatywnej własności funkcji określonej na przedziale lub na skończonej sumie przedziałów. Chodzi o odpowiadanie na pytania typu: na jakim przedziale funkcja jest określona, gdzie jest rosnąca lub malejąca, gdzie jest dodatnia lub ujemna. Te odczyty opierają się na punktach wykresu, bez obliczeń, i korzystają z już poznanych pojęć obrazu i argumentu.

Najczęstszy błąd polega na myleniu obrazu z argumentem: uczeń odczytuje wartość x, podczas gdy pytanie dotyczy wartości f(x), lub odwrotnie. Inna częsta pomyłka to odczytywanie znaku funkcji na podstawie wysokości krzywej zamiast jej położenia względem osi odciętych. Wreszcie często myli się pojęcia „rosnąca” i „dodatnia”: funkcja może być malejąca i jednocześnie pozostawać dodatnia.

Karty pracy na tym poziomie proponują m.in. następujące typy zadań:

  • Miejsca, w których funkcja jest rosnąca lub malejąca (odczyt z wykresu).
  • Dziedzina i zbiór wartości odczytane z wykresu.
  • Miejsca zerowe i znak funkcji odczytane z wykresu.
  • Wartość f odczytana z wykresu, z wyborem odpowiedzi, prawda lub fałsz, albo wskazanie błędu.
  • Funkcje określone przez fragmenty, których krzywa jest podana po częściach.

Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać graficznie równanie, nierówność typu: ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k itd.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać graficznie znak funkcji lub jej tablicę zmienności.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać graficznie obrazy i przeciwobrazy.
Powiązanie z podstawą programową: Funkcja o wartościach rzeczywistych określona na przedziale lub skończonej sumie przedziałów zbioru ℝ.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać, graficznie lub za pomocą narzędzia cyfrowego, równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = g (𝑥), ƒ (𝑥) < g (𝑥).
Powiązanie z podstawą programową: Wzrastanie, malejanie, monotoniczność funkcji określonej na przedziale. Tabela zmienności.
Powiązanie z podstawą programową: Maksimum, minimum funkcji na przedziale.
Powiązanie z podstawą programową: Łączyć reprezentację graficzną i tabelę zmienności.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać graficznie ekstrema funkcji na przedziale.
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania optymalizacyjne.
Powiązanie z podstawą programową: Dla dwóch danych liczb a i b oraz funkcji referencyjnej ƒ porównać ƒ(a) i ƒ(b) numerycznie lub graficznie.
Powiązanie z podstawą programową: Wykres funkcji: krzywa o równaniu 𝑦 = ƒ (𝑥) jest zbiorem punktów płaszczyzny, których współrzędne (𝑥, 𝑦) spełniają równanie 𝑦 = ƒ (𝑥).
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać równanie lub nierówność typu ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k, wybierając odpowiednią metodę: graficzną, algebraiczną, z wykorzystaniem oprogramowania.

Typy zadań: Miejsca zerowe z wykresu (kl. 9–10) · Wartość funkcji odczytana z wykresu (kl. 9–10) · Wartość funkcji z wykresu: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Wartość funkcji z wykresu: wstaw znak (kl. 9–10) · Wartość funkcji z wykresu: znajdź błąd (kl. 9–10) · Dziedzina funkcji z wykresu (kl. 9–10) · Funkcja określona kilkoma wzorami (kl. 9–10) · Gdzie funkcja jest dodatnia — z wykresu (kl. 9–10) · Miejsca zerowe z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Przedział, w którym funkcja maleje (z wykresu) (kl. 9–10) · Przedział, w którym funkcja rośnie (z wykresu) (kl. 9–10) · Wartość funkcji z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Zbiór wartości funkcji z wykresu (kl. 9–10)

Równanie prostej: równoległa lub przez dwa punkty

Uczeń uczy się rozpoznawać i używać równania kierunkowego prostej, aby ją narysować lub wyznaczyć prostą równoległą przechodzącą przez dany punkt.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń powinien umieć narysować prostą na podstawie jej równania w postaci zredukowanej albo na podstawie punktu i współczynnika kierunkowego. Powinien też umieć wyznaczyć równanie prostej równoległej do danej prostej i przechodzącej przez dany punkt. Program nie określa tutaj dokładnego zakresu liczb: rachunki pozostają takie, jakie pojawiają się w ćwiczeniach proponowanych na lekcjach.

Wyznaczanie równania na podstawie dwóch punktów znajduje się w wymaganiach klasy drugiej. Może więc zostać powtórzone w klasie pierwszej, ale nie jest wymaganiem właściwym dla tej klasy.

Częsty błąd polega na myleniu współczynnika kierunkowego (liczby mnożącej x) z wyrazem wolnym (wartością, w której prosta przecina oś rzędnych). Inny częsty błąd to zmiana współczynnika kierunkowego podczas wyznaczania prostej równoległej: prosta równoległa zachowuje ten sam współczynnik kierunkowy, a zmienia się jedynie wyraz wolny, tak aby prosta przechodziła przez zadany punkt.

W kartach ćwiczeń spotyka się m.in.:

  • Prosta równoległa przechodząca przez punkt oraz jej wersję z wyborem wielokrotnym;
  • Współczynnik kierunkowy prostej: znajdź błąd, służące do wykrywania błędnego rachunku lub odczytu;
  • Wyraz wolny prostej: wybierz odpowiedź, pomagające odróżnić oba parametry;
  • Funkcja liniowa przechodząca przez dwa punkty, pokazujące związek z pojęciem z klasy drugiej.

Powiązanie z podstawą programową: Rysować prostą daną równaniem w postaci kierunkowej lub przez punkt i współczynnik kierunkowy.
Powiązanie z podstawą programową: Równanie prostej: równanie kartezjańskie, równanie kierunkowe.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać równanie prostej na podstawie dwóch punktów, punktu i wektora kierunkowego lub punktu i współczynnika kierunkowego.
Powiązanie z podstawą programową: Wykreślać prostą, znając jej równanie ogólne lub kierunkowe.

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy prostej: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Współczynnik kierunkowy prostej: wstaw znak (kl. 9–10) · Współczynnik kierunkowy prostej: znajdź błąd (kl. 9–10) · Argument funkcji liniowej: pytanie odwrotne (kl. 9–10) · Funkcja liniowa: brakujący współczynnik kierunkowy (kl. 9–10) · Prosta równoległa przez punkt (kl. 9–10) · Współczynnik kierunkowy prostej: dane zbędne (kl. 9–10) · Współczynnik kierunkowy prostej: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Wzór funkcji liniowej z dwóch punktów (kl. 9–10) · Prosta równoległa przez punkt: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Wyraz wolny prostej przez dwa punkty: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Funkcja liniowa w cenniku: dla jakiego argumentu (kl. 9–10)

Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej

Odczytywanie współczynnika kierunkowego i wyrazu wolnego prostej w klasie pierwszej, w celu zapisania jej równania kierunkowego y = ax + b.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Zagadnienia programowe dotyczące tego tematu obejmują klasy od 3. do 1. liceum: jest to wiedza budowana przez kilka lat. W klasie pierwszej uczeń powinien umieć odczytać z wykresu równanie kierunkowe prostej, czyli wskazać wyraz wolny (punkt, w którym prosta przecina oś rzędnych) oraz współczynnik kierunkowy (nachylenie). Powinien też umieć obliczyć współczynnik kierunkowy na podstawie współrzędnych dwóch punktów prostej, korzystając z ilorazu różnicy rzędnych przez różnicę odciętych.

Najczęstszym błędem jest odwrócenie ilorazu, czyli dzielenie różnicy odciętych przez różnicę rzędnych. Wynik jest wtedy odwrotnością oczekiwanego nachylenia. Inną częstą pomyłką jest traktowanie wyrazu wolnego jako nachylenia, ponieważ obie liczby pojawiają się na tej samej prostej. Warto przypomnieć dziecku, że wyraz wolny to wartość y dla x równego 0, natomiast nachylenie pokazuje, o ile y rośnie lub maleje, gdy x wzrasta o jednostkę.

W kartach ćwiczeń ta wiedza pojawia się w kilku formach:

  • Wyraz wolny na wykresie: odczytanie miejsca, w którym prosta przecina oś pionową.
  • Współczynnik kierunkowy na wykresie: oszacowanie nachylenia na podstawie wykresu.
  • Współczynnik kierunkowy prostej przechodzącej przez dwa punkty: obliczenie nachylenia na podstawie dwóch danych punktów.
  • Współczynnik kierunkowy: wybierz wynik oraz Funkcja liniowa: wyraz wolny: wybierz odpowiedź: wskazanie prawidłowej wartości spośród kilku propozycji.

Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać z wykresu równanie kierunkowe prostej.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać współczynnik kierunkowy prostej na podstawie współrzędnych dwóch jej punktów.
Powiązanie z podstawą programową: Rozpoznawać wyrażenie funkcji liniowej, funkcji afinicznej, wiedzieć, że ich wykresem jest prosta.
Powiązanie z podstawą programową: Zmiany funkcji liniowej w zależności od znaku współczynnika kierunkowego.
Powiązanie z podstawą programową: Dla funkcji liniowej (afinicznej) powiązać monotoniczność, znak funkcji oraz prostą będącą jej wykresem.
Powiązanie z podstawą programową: Nachylenie (lub współczynnik kierunkowy) prostej nierównoległej do osi rzędnych.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać współczynnik kierunkowy lub wektor kierunkowy prostej danej równaniem lub przedstawieniem graficznym.

Typy zadań: Funkcja liniowa: wyraz wolny z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 8) · Wyraz wolny z wykresu (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy z wykresu (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy prostej przez dwa punkty (kl. 8) · Współczynnik kierunkowy: wybierz wynik (kl. 8)

Czytanie i porównywanie wykresów oraz tabel

Uczeń uczy się odczytywać wysokości słupków na wykresie z podziałką oraz bezpośrednio porównywać wartości, aby wyciągać wiarygodne informacje.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej, na specjalności matematycznej, uczeń musi umieć czytać i interpretować kilka typów reprezentacji: histogram, wykres słupkowy, wykres kołowy, wykres pudełkowy lub wykres liniowy. Uczeń określa początek układu współrzędnych, jednostki i podziałki, a następnie przechodzi od wykresu do danych i od danych z powrotem do wykresu. Program nauczania nie podaje zakresu liczb charakterystycznego dla tej klasy.

Najczęstszy błąd polega na porównywaniu wysokości lub długości „na oko”. Jeśli oś nie zaczyna się od zera albo podziałki nie są równomierne, dwa słupki, które wydają się bardzo różne, mogą przedstawiać bliskie wartości. Uczeń powinien więc odczytywać wartości z podziałki, zamiast polegać na wyglądzie.

Konkretnie, zadanie na ten temat wymaga od ucznia odczytania dokładnych wartości z wykresu, porównania dwóch serii przedstawionych w różnej formie lub odtworzenia danych na podstawie reprezentacji. Chodzi o interpretację tego, co zostało pokazane, a nie tylko o opisanie obrazka.

Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać wykres, histogram, diagram słupkowy lub kołowy, wykres pudełkowy lub inną reprezentację (wskazywać początek układu współrzędnych, jednostki podziałki lub skale itp.).
Powiązanie z podstawą programową: Przechodzić od wykresu do danych i odwrotnie.
Powiązanie z podstawą programową: Czytać i komentować powszechnie stosowane wykresy: • diagram słupkowy; • diagram kołowy, półkolowy; • wykres liniowy, diagram punktowy (diagram kartezjański).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać liczebności i częstości (wyrażone w postaci dziesiętnej, ułamkowej lub procentowej).
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać i interpretować informacje przedstawione w postaci tabel, diagramów i wykresów.
Powiązanie z podstawą programową: Dokonywanie wyboru poprzez filtrowanie danych w tabeli według kryterium
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać i interpretować dane z tabeli jedno- lub dwuwymiarowej, diagramu słupkowego lub wykresu liniowego
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania jedno- lub wieloetapowe z wykorzystaniem danych z tabeli jedno- lub dwuwymiarowej, diagramu słupkowego lub wykresu liniowego.
Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać i interpretować dane z tabeli, diagramu słupkowego, diagramu kołowego lub wykresu liniowego
Powiązanie z podstawą programową: Rozwiązywać zadania w jednym lub dwóch krokach, wykorzystując dane z tabeli, diagramu słupkowego, diagramu kołowego lub wykresu liniowego

Typy zadań: Diagram obrazkowy ze skalą: o ile więcej (kl. 7–8) · Diagram słupkowy – o ile więcej: znajdź błąd (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: o ile więcej — prawda czy fałsz (kl. 4–6) · Diagram słupkowy: porównaj słupki (kl. 4–6) · Odczyt z diagramu: wybierz sumę słupków (kl. 4–6) · Udział słupka w całości w procentach (kl. 7–8) · Średnia czterech słupków diagramu (kl. 7–8) · Średnia czterech słupków diagramu: wybierz wynik (kl. 7–8) · Średnia z wykresu kropkowego (kl. 7–8)

Czytanie diagramu punktowego i wykresu pudełkowego

Uczysz się odczytywać wykres kropkowy oraz wykres pudełkowy (pudełko z wąsami), aby znaleźć wartość najczęstszą, rozstęp i rozstęp międzykwartylowy.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń powinien umieć odczytać wykres statystyczny: rozpoznać początek osi, jednostki i podziałki, a następnie wyciągnąć informacje o serii danych. Zadania w tej klasie dotyczą przede wszystkim diagramu punktowego, wykresu kropkowego i wykresu pudełkowego (box plot), a także histogramu. Elementy programu dotyczące konstruowania tych wykresów albo obliczania kwartyli i mediany z danych surowych należą do klasy trzeciej gimnazjum i drugiej liceum. Dlatego nie są tutaj opisywane jako wymagane w pierwszej klasie liceum.

Najczęstszy błąd polega na odczytaniu niewłaściwej osi. Na diagramie punktowym wysokość punktów wskazuje, ile razy dana wartość występuje, natomiast samą wartość odczytujemy na osi poziomej. Na wykresie pudełkowym często myli się rozstęp (odległość między najmniejszą a największą wartością) z rozstępem ćwiartkowym (długość pudełka, obejmującego środkową połowę danych).

Typowe zadanie w tej klasie wygląda następująco:

  • znaleźć wartość najczęstszą na diagramie punktowym;
  • obliczyć rozstęp lub rozstęp ćwiartkowy na podstawie wykresu pudełkowego;
  • policzyć, ile pomiarów znajduje się na diagramie punktowym, albo ile danych jest mniejszych od pewnej wartości na histogramie;
  • stwierdzić, czy twierdzenie o dominancie jest prawdziwe, czy fałszywe, wskazać błąd w podanej odpowiedzi lub wstawić właściwy znak.

Powiązanie z podstawą programową: Odczytywać wykres, histogram, diagram słupkowy lub kołowy, wykres pudełkowy lub inną reprezentację (wskazywać początek układu współrzędnych, jednostki podziałki lub skale itp.).
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować wskaźniki statystyczne (średnia, mediana, kwartyle) dla szeregu statystycznego (w zależności od sposobu jego prezentacji: dane surowe, dane pogrupowane w klasy, reprezentacje graficzne).
Powiązanie z podstawą programową: Porównywanie rozkładów danych za pomocą wykresów pudełkowych.
Powiązanie z podstawą programową: Reprezentacja graficzna: histogram, poligon częstości skumulowanych.

Typy zadań: Histogram: ile w przedziale? (kl. 6) · Wykres kropkowy: ile pomiarów? (kl. 6) · Wykres kropkowy: najczęstsza wartość (kl. 6) · Histogram: ile mniejszych niż… (kl. 6) · Wykres kropkowy – dominanta: wstaw znak (kl. 6) · Wykres kropkowy – dominanta: znajdź błąd (kl. 6) · Wykres kropkowy: dominanta — prawda czy fałsz (kl. 6) · Wykres kropkowy: ile pomiarów — wybierz (kl. 6) · Wykres kropkowy: rozstęp (kl. 6) · Wykres pudełkowy: rozstęp (kl. 6) · Wykres pudełkowy: rozstęp międzykwartylowy (kl. 6)

Średnia: obliczanie i interpretacja

Nauka średniej: obliczanie i interpretacja serii danych

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń musi obliczać i interpretować wskaźniki statystyczne dla szeregu statystycznego. Średnia jest jednym z nich: chodzi o to, by umieć ją obliczyć na podstawie szeregu wartości, a następnie powiedzieć, co oznacza w kontekście danej sytuacji.

Najczęstszy błąd polega na dzieleniu sumy wartości przez złą liczbę, na przykład gdy zapomina się o jednej wartości przy odczytywaniu danych z diagramu słupkowego lub gdy źle policzy się liczebności. Zdarza się też, że uczeń podaje liczbę, nie wyjaśniając, co ona przedstawia, choć interpretacja jest częścią oczekiwanej kompetencji.

W kartach ćwiczeń średnia pojawia się w kilku postaciach: Oblicz średnią, Średnia na podstawie diagramu słupkowego, Średnia krok po kroku lub Brakująca liczba na podstawie średniej, która wymaga odnalezienia danej na podstawie znanej średniej. Inne zadania, takie jak Średnie dwóch serii liczb: porównaj czy Średnia w życiu codziennym, polegają na porównaniu dwóch średnich lub umieszczeniu ich w konkretnej sytuacji.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować miary statystyczne dla szeregu statystycznego.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować wskaźniki statystyczne (średnia, mediana, kwartyle) dla szeregu statystycznego (w zależności od sposobu jego prezentacji: dane surowe, dane pogrupowane w klasy, reprezentacje graficzne).
Powiązanie z podstawą programową: Liniowość średniej.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować średnią arytmetyczną szeregu danych.

Typy zadań: Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie (kl. 5–8) · Średnia i mediana: oceń dwa zdania (kl. 5–8) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią (kl. 7–8)

Znajdowanie mediany zbioru danych

W pierwszej klasie uczeń uczy się wyznaczać medianę zbioru danych i odczytywać jej znaczenie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Mediana to wartość, która dzieli zbiór danych na dwie części o tej samej liczebności: połowa wartości jest mniejsza lub równa jej, a druga połowa jest od niej większa lub równa. Programy nauczania wprowadzają to pojęcie już w klasie 4e na małych zbiorach danych surowych, a następnie na danych pogrupowanych w klasy, gdzie wyznacza się klasę mediany na podstawie liczebności skumulowanych i, przy założeniu równomiernego rozkładu, szacuje się medianę. W klasie pierwszej program 2026 nie wprowadza szczególnych przypadków poza tym, co wymieniono w ramach tej karty: nacisk kładzie się na obliczanie i interpretację wskaźników statystycznych zbioru.

Najczęstszy błąd polega na wzięciu wartości środkowej bez wcześniejszego uporządkowania zbioru albo na liczeniu wartości zamiast liczebności, gdy dane są pogrupowane. Uczeń może też zapomnieć, że jeśli zbiór ma parzystą liczbę wartości, mediana leży między dwiema wartościami środkowymi.

W kartach ćwiczeń z tego przedmiotu mediana pojawia się w kilku formach:

  • Znajdź medianę : obliczyć medianę danego zbioru.
  • Mediana: wybierz wartość : wybrać właściwą wartość spośród kilku propozycji.
  • Mediana: prawda czy fałsz : uzasadnić, czy twierdzenie o medianie jest poprawne.
  • Mediana: znajdź błąd : wskazać błąd w już wykonanym obliczeniu.
  • Mediana: uzupełnij znak : uzupełnić nierówność lub ujęcie w przedział, w którym występuje mediana.

Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować miary statystyczne dla szeregu statystycznego.
Powiązanie z podstawą programową: Obliczać i interpretować wskaźniki statystyczne (średnia, mediana, kwartyle) dla szeregu statystycznego (w zależności od sposobu jego prezentacji: dane surowe, dane pogrupowane w klasy, reprezentacje graficzne).
Powiązanie z podstawą programową: Dla szeregu statystycznego pogrupowanego w klasy: • obliczać średnią na podstawie średnich i liczebności każdej klasy (średnia ważona); szczególny przypadek, gdy rozkład jest jednostajny w każdej klasie (a zatem równy środkowi klasy); • wyznaczać klasę mediany na podstawie liczebności klas; szacowanie mediany w przypadku jednostajnego rozkładu w klasie mediany.
Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczanie klasy mediany na podstawie liczebności klas; szacowanie mediany w przypadku równomiernego rozkładu w klasie mediany

Typy zadań: Mediana: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mediana: wstaw znak (kl. 5–6) · Mediana: wybierz wartość (kl. 5–6) · Mediana: znajdź błąd (kl. 5–6) · Podaj medianę (kl. 5–6) · Mediana: dobierz wartości (kl. 5–8)

Zmiany i ekstrema funkcji

Uczeń uczy się rozpoznawać przedziały, w których funkcja rośnie lub maleje, a następnie wyznaczać jej lokalne maksima i minima.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń łączy monotoniczność funkcji różniczkowalnej na przedziale ze znakiem jej pochodnej: jeśli pochodna jest dodatnia, funkcja jest rosnąca; jeśli jest ujemna, funkcja jest malejąca. Poznaje również, że pochodna zeruje się w ekstremum, oraz szczegółowo bada funkcje wielomianowe drugiego stopnia: monotoniczność, ekstremum oraz wygląd wykresu w zależności od znaku współczynnika przy x². Program nie podaje liczbowego zakresu dla tej umiejętności; dotyczy ona właśnie tych typów funkcji.

Najczęstszy błąd polega na myleniu położenia ekstremum z jego wartością. Uczeń znajduje właściwe x, ale zapisuje ten x zamiast maksimum lub minimum, albo odwrotnie. Innym częstym błędem jest stwierdzenie ekstremum od razu, gdy pochodna się zeruje, bez sprawdzenia, czy w tym punkcie zmienia znak.

W praktyce karty pracy proponują m.in.:

  • wskazywanie przedziałów wzrostu lub spadku (wybór odpowiedzi, prawda lub fałsz);
  • podawanie minimum lub maksimum lokalnego, a następnie jego wartości (wybór odpowiedzi, prawda lub fałsz, albo wykrycie błędu w podanej odpowiedzi);
  • wskazywanie wartości ekstremum lub błędnego przedziału malejącości w już napisanym rozwiązaniu.

Powiązanie z podstawą programową: Związek między monotonicznością funkcji różniczkowalnej w przedziale a znakiem jej pochodnej; charakteryzacja funkcji stałych.
Powiązanie z podstawą programową: Pochodna w ekstremum, styczna do wykresu funkcji.
Powiązanie z podstawą programową: Badać zmienność funkcji. Wyznaczać ekstrema.
Powiązanie z podstawą programową: Wykorzystywać zmiany wartości funkcji do wykazywania nierówności. Badać wzajemne położenie dwóch wykresów funkcji.
Powiązanie z podstawą programową: Badać w związku z pochodną funkcję wielomianową drugiego stopnia: monotoniczność, ekstremum, przebieg w zależności od znaku współczynnika przy x².

Typy zadań: Liczba z przedziału malenia funkcji: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Liczba z przedziału malenia funkcji: znajdź błąd (kl. 12–13) · Wartość maksimum lokalnego: prawda czy fałsz (kl. 12–13) · Wartość maksimum lokalnego: znajdź błąd (kl. 12–13) · Liczba z przedziału malenia funkcji: wybierz odpowiedź (kl. 12–13) · Liczba z przedziału wzrostu funkcji: wybierz odpowiedź (kl. 12–13) · Maksimum lokalne (kl. 12–13) · Minimum lokalne (kl. 12–13) · Przedział malenia funkcji (kl. 12–13) · Przedziały wzrostu funkcji (kl. 12–13) · Wartość maksimum lokalnego: wybierz odpowiedź (kl. 12–13) · Wartość minimum lokalnego: wybierz odpowiedź (kl. 12–13)

Wzrost wykładniczy w końcu przewyższa wzrost liniowy (afiniczny)

Twoje dziecko uczy się rysować i porównywać funkcje postaci t ↦ eᵏᵗ oraz t ↦ e⁻ᵏᵗ, dla dodatniej wartości k, oraz zauważać na wykresie, która z nich w końcu przewyższa drugą.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń przedstawia graficznie funkcje t ↦ eᵏᵗ oraz t ↦ e⁻ᵏᵗ dla liczby rzeczywistej k ściśle dodatniej. Odczytuje z wykresu wzrost (lub spadek) tych funkcji i porównuje ich przebieg z przebiegiem funkcji afinicznej.

Częsty błąd polega na sugerowaniu się pierwszymi wartościami. Dla małych wartości t funkcja afiniczna może wydawać się rosnąć szybciej, i uczeń błędnie wnioskuje, że funkcja afiniczna zawsze pozostaje powyżej. Tymczasem wzrost wykładniczy w końcu ją przewyższa, nawet jeśli dzieje się to dopiero od pewnego punktu wykresu.

Karty tej sekwencji proponują m.in.:

  • Wzrost wykładniczy przewyższa wzrost liniowy: porównanie wzrostu wykładniczego i afinicznego oraz wskazanie, od kiedy pierwszy jest większy.
  • Funkcja wykładnicza i afiniczna: wybierz odpowiedź, prawda czy fałsz oraz znajdź błąd: krótkie pytania sprawdzające przebieg krzywych i wskazujące niepoprawne stwierdzenia.

Powiązanie z podstawą programową: Dla ściśle dodatniej wartości liczbowej k przedstawić graficznie funkcje t ↦ e⁻ᵏᵗ oraz t ↦ eᵏᵗ.

Typy zadań: Funkcja wykładnicza wyprzedza liniową: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Funkcja wykładnicza wyprzedza liniową: znajdź błąd (kl. 9–10) · Wzrost wykładniczy wyprzedza liniowy (kl. 9–10) · Funkcja wykładnicza wyprzedza liniową: wybierz odpowiedź (kl. 9–10)

Prawdopodobieństwo: dwa kolejne doświadczenia

Uczeń uczy się przedstawiać dwie niezależne próby za pomocą drzewa lub tabeli, a następnie mnożyć prawdopodobieństwa wzdłuż ścieżki, aby wyznaczyć prawdopodobieństwo wyniku.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie pierwszej uczeń pracuje nad doświadczeniami złożonymi z dwóch niezależnych prób, na przykład dwóch kolejnych losowań lub rzutu dwiema kostkami. Umie zbudować drzewo ważone lub tabelę na podstawie opisu sytuacji, a następnie obliczyć prawdopodobieństwo wyniku, mnożąc prawdopodobieństwa gałęzi tworzących odpowiednią ścieżkę. Program przewiduje także powtarzanie kilku prób Bernoulliego, aż do 4 prób, jednak ćwiczenia na tym poziomie dotyczą dwóch prób.

Najczęstszy błąd polega na dodawaniu prawdopodobieństw dwóch gałęzi zamiast ich mnożenia, na przykład zapisując „1/2 + 1/2 = 1” jako prawdopodobieństwo uzyskania dwóch orłów. Inny częsty błąd wynika z niewłaściwego rozumienia niezależności: uczeń uważa, że drugie losowanie zależy od pierwszego, podczas gdy przy losowaniu ze zwracaniem prawdopodobieństwa pozostają takie same przy każdym losowaniu.

W kartach pracy znajdują się m.in.: „Suma dwóch kostek”, gdzie trzeba sporządzić tabelę możliwych sum i policzyć wyniki; „Dwa losowania ze zwracaniem”, gdzie trzeba uzupełnić drzewo i pomnożyć prawdopodobieństwa na ścieżkach; „Dwie kostki: jaka suma jest najbardziej prawdopodobna” oraz „Suma dwóch kostek: wybierz prawdopodobieństwo”, gdzie trzeba wskazać właściwą wartość spośród kilku propozycji. Zadania „Dwa losowania: prawda czy fałsz” i „Dwa losowania: znajdź błąd” wymagają od ucznia uzasadnienia swojego rozumowania na podstawie drzewa.

Powiązanie z podstawą programową: Następstwo dwóch niezależnych doświadczeń. Przedstawianie za pomocą drzewa lub tabeli.
Powiązanie z podstawą programową: Dla 𝑛 ⩽ 4, powtórzenie 𝑛 niezależnych i jednakowych prób Bernoulliego.
Powiązanie z podstawą programową: Przedstawiać następstwo dwóch niezależnych doświadczeń za pomocą drzewa lub tabeli.
Powiązanie z podstawą programową: Dla n ⩽ 4 przedstawić drzewo związane z powtórzeniem n niezależnych i jednakowych prób Bernoulliego w celu obliczania prawdopodobieństw.
Powiązanie z podstawą programową: Drzewa probabilistyczne (drzewa prawdopodobieństwa), zastosowanie do obliczania prawdopodobieństw.
Powiązanie z podstawą programową: Budować drzewo ważone lub tabelę związaną z podaną sytuacją. Przechodzić z rejestru języka naturalnego do rejestru symbolicznego i odwrotnie.
Powiązanie z podstawą programową: Ustalanie związku między definicją prawdopodobieństwa warunkowego a mnożeniem prawdopodobieństw gałęzi odpowiedniej ścieżki

Typy zadań: Suma oczek na dwóch kostkach (kl. 8) · Dwa losowania ze zwracaniem (kl. 8) · Dwa losowania: prawda czy fałsz (kl. 8) · Dwa losowania: znajdź błąd (kl. 8) · Dwie kostki: która suma jest bardziej prawdopodobna (kl. 8) · Suma oczek na dwóch kostkach: wybierz wynik (kl. 8)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się uczeń w klasie pierwszej na specjalizacji matematycznej?

W klasie première uczeń poznaje ciągi arytmetyczne i geometryczne (wyraz ogólny, suma, monotoniczność, intuicyjne pojęcie granicy) oraz funkcję kwadratową (postać kanoniczna, wyróżnik, pierwiastki, znak). Odkrywa pochodną w punkcie, styczną i funkcje pochodne, które służą do badania przebiegu zmienności i rozwiązywania zadań optymalizacyjnych, a następnie funkcję wykładniczą. Okrąg trygonometryczny wprowadza pojęcie radiana oraz cosinus i sinus liczby rzeczywistej. W geometrii: iloczyn skalarny, twierdzenie cosinusów (wzór Al-Kashiego) i równanie okręgu; w rachunku prawdopodobieństwa: niezależność, wzór na prawdopodobieństwo całkowite, zmienne losowe, wartość oczekiwaną i wariancję.

O programie: dotyczy on matematyki o profilu rozszerzonym (spécialité), ścieżka ogólna; ścieżka technologiczna, matematyka uzupełniająca oraz zaawansowana nie są tutaj uwzględnione. Program z 2026 roku obowiązuje w klasie première od początku roku szkolnego 2026. Treści oraz oczekiwane umiejętności, zacytowane dosłownie, znajdują się w poniższej sekcji.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
Algorytmika i programowanie
Generować listę (w zapisie wyliczeniowym, przez kolejne dopisywanie elementów lub w zapisie charakterystycznym).
Manipulować elementami listy (dodawać, usuwać itp.) i ich indeksami.
Przeglądać listę.
Iterować po elementach listy.
Automatyzmy
Zastosować wskaźnik zmiany do obliczenia wartości końcowej lub początkowej. Wzrosty i spadki procentowe
Obliczać wskaźnik zmiany procentowej i wyrażać go w procentach. Wzrosty i spadki procentowe
Obliczać wskaźnik zmiany równoważny kilku kolejnym zmianom. Wzrosty i spadki procentowe
Obliczać odwrotną stopę zmiany. Wzrosty i spadki procentowe
Wyznaczać rozwiązania równania iloczynowego. Rozwiązywanie równania wielomianowego w postaci iloczynowej
Wyznaczanie znaku wyrażenia pierwszego stopnia, wyrażenia drugiego stopnia w postaci iloczynowej. Rozwiązywanie nierówności za pomocą tabeli znaków
Rozwijać, rozkładać na czynniki i redukować proste wyrażenie algebraiczne. Wzory skróconego mnożenia w klasie pierwszej · Rozkładanie na czynniki: wyłączanie wspólnego czynnika i rozpoznawanie wzorów
Rozwiązywać graficznie równanie, nierówność typu: ƒ (𝑥) = k, ƒ (𝑥) < k itd. Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu
Wyznaczać graficznie znak funkcji lub jej tablicę zmienności. Odczytywanie wartości funkcji z jej wykresu
Rysować prostą daną równaniem w postaci kierunkowej lub przez punkt i współczynnik kierunkowy. Równanie prostej: równoległa lub przez dwa punkty · Równania prostych i prostopadłość w płaszczyźnie
Odczytywać z wykresu równanie kierunkowe prostej. Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej
Wyznaczać współczynnik kierunkowy prostej na podstawie współrzędnych dwóch jej punktów. Współczynnik kierunkowy i wyraz wolny prostej
Odczytywać wykres, histogram, diagram słupkowy lub kołowy, wykres pudełkowy lub inną reprezentację (wskazywać początek układu współrzędnych, jednostki podziałki lub skale itp.). Czytanie i porównywanie wykresów oraz tabel · Czytanie diagramu punktowego i wykresu pudełkowego
Przechodzić od wykresu do danych i odwrotnie. Czytanie i porównywanie wykresów oraz tabel
Obliczać i interpretować miary statystyczne dla szeregu statystycznego. Średnia: obliczanie i interpretacja · Znajdowanie mediany zbioru danych
Obliczać prawdopodobieństwa warunkowe, gdy zdarzenia są przedstawione w postaci tabeli krzyżowej liczebności lub drzew ważonych. Prawdopodobieństwo warunkowe: kto wie, co?
Rozróżniać P(A ∩ B), PA (B), PB (A). Prawdopodobieństwo warunkowe: kto wie, co?
Algebra
Przykłady sposobów generowania ciągu: wzór jawny 𝑢ₙ = ƒ (𝑛), zależność rekurencyjna 𝑢ₙ₊₁ = ƒ (𝑢ₙ), algorytm, motywy geometryczne. Obliczanie wyrazów ciągu na podstawie jego wzoru lub zależności rekurencyjnej
Oznaczenia: 𝑢(𝑛), 𝑢𝑛, (𝑢(𝑛)), (𝑢𝑛). Obliczanie wyrazów ciągu na podstawie jego wzoru lub zależności rekurencyjnej · Znajdowanie wyrazu o numerze n ciągu
Ciągi arytmetyczne: przykłady, definicja, obliczanie wzoru ogólnego wyrazu ciągu. Związek z badaniem kolejnych następujących po sobie zmian o stałych przyrostach. Związek z funkcjami liniowymi. Obliczanie sumy 1 + 2 + … + 𝑛. Ciągi arytmetyczne: obliczanie wyrazu i sumy
Ciągi geometryczne: przykłady, definicja, obliczanie wyrazu ogólnego. Związek z badaniem kolejnych zmian o stałej stopie procentowej. Związek z funkcją wykładniczą. Obliczanie 1 + q + … + qⁿ. Ciągi geometryczne: wyraz o numerze n i suma
Monotoniczność ciągu. Ciągi: sprawdzanie, czy rosną czy maleją
Na przykładach – intuicyjne wprowadzenie pojęcia granicy, skończonej lub nieskończonej, albo braku granicy ciągu. Odgadywanie granicy ciągu w klasie pierwszej
W ramach badania ciągu stosować rejestr języka naturalnego, rejestr algebraiczny, rejestr graficzny oraz przechodzić z jednego z nich do drugiego. Obliczanie wyrazów ciągu na podstawie jego wzoru lub zależności rekurencyjnej
Proponować, modelować sytuację pozwalającą generować ciąg liczbowy. Wyznaczać zależność jawną lub zależność rekurencyjną dla ciągu określonego przez wzór geometryczny lub zagadnienie zliczania. Znajdowanie wyrazu o numerze n ciągu
Obliczać wyrazy ciągu określonego jawnie, rekurencyjnie lub za pomocą algorytmu. Obliczanie wyrazów ciągu na podstawie jego wzoru lub zależności rekurencyjnej
Dla ciągu arytmetycznego lub geometrycznego obliczać wyraz ogólny, sumę kolejnych wyrazów, określać monotoniczność. Ciągi arytmetyczne: obliczanie wyrazu i sumy · Ciągi geometryczne: wyraz o numerze n i suma · Ciągi: sprawdzanie, czy rosną czy maleją
Modelować zjawisko dyskretne o wzroście liniowym za pomocą ciągu arytmetycznego, a zjawisko dyskretne o wzroście wykładniczym za pomocą ciągu geometrycznego. Ciągi arytmetyczne: obliczanie wyrazu i sumy · Ciągi geometryczne: wyraz o numerze n i suma
Formułować przypuszczenia, w prostych przypadkach, dotyczące ewentualnej granicy ciągu. Odgadywanie granicy ciągu w klasie pierwszej
Funkcja wielomianowa drugiego stopnia podana w postaci iloczynowej. Pierwiastki, znak, wyrażenie sumy i iloczynu pierwiastków. Relacje Viète'a: suma i iloczyn pierwiastków · Rozwiązywanie nierówności za pomocą tabeli znaków
Postać kanoniczna funkcji kwadratowej. Wyróżnik. Ewentualny rozkład na czynniki. Rozwiązywanie równania kwadratowego. Znak. Wierzchołek paraboli: wyznaczanie punktu kluczowego · Rozwiązywanie równania kwadratowego
Badać znak funkcji wielomianowej drugiego stopnia danej w postaci iloczynowej. Rozwiązywanie nierówności za pomocą tabeli znaków
Wyznaczać funkcje wielomianowe drugiego stopnia, które zerują się w dwóch różnych liczbach rzeczywistych. Relacje Viète'a: suma i iloczyn pierwiastków
Rozkładanie na czynniki funkcji wielomianowej stopnia drugiego, stosując zróżnicowane strategie: oczywisty pierwiastek, wykrywanie pierwiastków na podstawie ich sumy i iloczynu, wzory skróconego mnożenia, zastosowanie wzorów ogólnych. Rozkładanie na czynniki: wyłączanie wspólnego czynnika i rozpoznawanie wzorów · Relacje Viète'a: suma i iloczyn pierwiastków
Wybierać odpowiednią postać (rozwiniętą zredukowaną, kanoniczną, iloczynową) funkcji kwadratowej w ramach rozwiązywania problemu (równania, nierówności, optymalizacji, monotoniczności). Wierzchołek paraboli: wyznaczanie punktu kluczowego · Nierówności kwadratowe: znajdowanie rozwiązań
Analiza
Tempo zmian. Sieczne do wykresu funkcji w danym punkcie. Obliczanie średniej stopy zmian
Liczba pochodna funkcji w punkcie jako granica ilorazu różnicowego. Oznaczenie ƒ ’(a). Styczna do krzywej a pochodna w punkcie
Styczna do wykresu funkcji w punkcie jako „granica siecznych”. Współczynnik kierunkowy. Równanie: styczna do wykresu funkcji ƒ w punkcie o odciętej a jest prostą o równaniu 𝑦 = ƒ (a) + ƒ ‘(a)(𝑥 – a). Styczna do krzywej a pochodna w punkcie
Przybliżenie liniowe: styczna funkcja afiniczna x ↦ f(a) + f'(a)(x – a) oraz przybliżenie f(a + h) przez f(a) + f'(a)h. Przybliżenie liniowe za pomocą pochodnej
Funkcja różniczkowalna na przedziale. Funkcja pochodna. Obliczanie pochodnych: potęgi, iloczyny i wielomiany · Odczytywanie funkcji i jej pochodnej na wykresie
Funkcja pochodna funkcji kwadratowej, sześciennej, odwrotności, pierwiastka kwadratowego. Obliczanie pochodnych: potęgi, iloczyny i wielomiany
Działania na funkcjach różniczkowalnych: suma, iloczyn, odwrotność, iloraz. Obliczanie pochodnych: potęgi, iloczyny i wielomiany
Dla n ∈ ℤ, funkcja pochodna funkcji x ↦ xⁿ. Obliczanie pochodnych: potęgi, iloczyny i wielomiany
Funkcja wartości bezwzględnej: badanie różniczkowalności w punkcie 0.
Obliczać średnie tempo zmiany, współczynnik kierunkowy siecznej. Obliczanie średniej stopy zmian
Interpretować pochodną w kontekście: współczynnik kierunkowy stycznej, prędkość chwilowa, koszt krańcowy itp. Styczna do krzywej a pochodna w punkcie · Obliczanie średniej stopy zmian · Przybliżenie liniowe za pomocą pochodnej
Wyznaczać graficznie wartość pochodnej jako współczynnik kierunkowy stycznej. Konstruować styczną w punkcie do wykresu funkcji, znając wartość pochodnej. Styczna do krzywej a pochodna w punkcie · Odczytywanie funkcji i jej pochodnej na wykresie
Wyznaczać równanie stycznej w punkcie do wykresu funkcji. Styczna do krzywej a pochodna w punkcie
Obliczać przybliżoną wartość ƒ (a + h). Przybliżenie liniowe za pomocą pochodnej
W prostych przypadkach obliczać funkcję pochodną, wykorzystując własności działań na funkcjach różniczkowalnych. Obliczanie pochodnych: potęgi, iloczyny i wielomiany
Przedstawienie algebraiczne i graficzne funkcji parzystych, nieparzystych. Interpretacja geometryczna. Symetrie wykresu: y = −f(x) i y = f(−x)
Związek między monotonicznością funkcji różniczkowalnej w przedziale a znakiem jej pochodnej; charakteryzacja funkcji stałych. Zmiany i ekstrema funkcji
Pochodna w ekstremum, styczna do wykresu funkcji. Zmiany i ekstrema funkcji
Badać zmienność funkcji. Wyznaczać ekstrema. Zmiany i ekstrema funkcji
Rozwiązać problem optymalizacyjny. Tytuł: Zadania optymalizacyjne: znajdowanie maksimum
Wykorzystywać zmiany wartości funkcji do wykazywania nierówności. Badać wzajemne położenie dwóch wykresów funkcji. Zmiany i ekstrema funkcji
Badać w związku z pochodną funkcję wielomianową drugiego stopnia: monotoniczność, ekstremum, przebieg w zależności od znaku współczynnika przy x². Wierzchołek paraboli: wyznaczanie punktu kluczowego · Zmiany i ekstrema funkcji
Definicja funkcji wykładniczej jako jedynej funkcji różniczkowalnej na ℝ spełniającej warunki f' = f oraz f(0) = 1. Przyjmuje się istnienie i jednoznaczność. Oznaczenie exp(x).
Dla wszystkich liczb rzeczywistych 𝑥 i 𝑦, exp(𝑥 + 𝑦) = exp(𝑥) exp(𝑦) oraz exp(𝑥) exp(–𝑥) = 1. Liczba e. Oznaczenie eˣ. Obliczanie wartości funkcji wykładniczej
Znak, monotoniczność i wykres funkcji wykładniczej. Związek z ciągami geometrycznymi. Obliczanie wartości funkcji wykładniczej
Przekształcać wyrażenie, stosując własności algebraiczne funkcji wykładniczej. Obliczanie wartości funkcji wykładniczej · Równania wykładnicze o tej samej podstawie
Dla a rzeczywistego, pochodna funkcji t ↦ eᵃᵗ. Obliczanie pochodnych: potęgi, iloczyny i wielomiany
Dla ściśle dodatniej wartości liczbowej k przedstawić graficznie funkcje t ↦ e⁻ᵏᵗ oraz t ↦ eᵏᵗ. Obliczanie wartości funkcji wykładniczej · Wzrost wykładniczy w końcu przewyższa wzrost liniowy (afiniczny)
Modelować sytuację za pomocą wzrostu wykładniczego lub spadku wykładniczego (na przykład zmiana kapitału przy stałej stopie procentowej, rozpad promieniotwórczy). Obliczanie wartości funkcji wykładniczej · Procent składany: jak sprawić, by kapitał rósł
Okrąg trygonometryczny. Długość łuku. Radian. Kąty w radianach · Pole wycinka koła i długość łuku
Nawijanie prostej na okrąg trygonometryczny. Obraz liczby rzeczywistej. Kąty w radianach · Odczytywanie sinusa i cosinusa na okręgu
Cosinus i sinus liczby rzeczywistej. Związek z sinusem i cosinusem w trójkącie prostokątnym. Wartości szczególne. Odczytywanie sinusa i cosinusa na okręgu
Zaznaczać punkt na okręgu trygonometrycznym. Kąty w radianach
Odczytując z koła trygonometrycznego, wyznaczać dla szczególnych wartości 𝑥 cosinusy i sinusy kątów pokrewnych do 𝑥. Odczytywanie sinusa i cosinusa na okręgu
Geometria
Iloczyn skalarny wyznaczany z rzutu prostopadłego i ze wzoru z cosinusem. Charakteryzacja prostopadłości. Iloczyn skalarny w klasie pierwszej
Dwuliniowość, symetria. W bazie ortonormalnej wyrażenie iloczynu skalarnego i normy, kryterium ortogonalności. Iloczyn skalarny w klasie pierwszej
Rozwinięcie ‖𝑢⃗ + 𝑣⃗‖² i ‖𝑢⃗ − 𝑣⃗‖². Wzór Al-Kashiego. Wzór kosinusów i pole z sinusem
Przekształcanie wyrażenia M A⃗⃗⃗⃗⃗⃗⃗ ⋅ M B⃗⃗⃗⃗⃗⃗ Iloczyn skalarny w klasie pierwszej
Wykorzystywać iloczyn skalarny do wykazywania prostopadłości, obliczania kąta, długości w płaszczyźnie. Iloczyn skalarny w klasie pierwszej
W celu rozwiązania problemu obliczać iloczyn skalarny dwóch wektorów, wybierając odpowiednią metodę (wykorzystując rzut prostopadły, za pomocą współrzędnych, za pomocą długości i kąta, za pomocą długości). Iloczyn skalarny w klasie pierwszej
Stosować iloczyn skalarny do rozwiązywania problemu geometrycznego. Iloczyn skalarny w klasie pierwszej
Wektor normalny do prostej. Wektor o współrzędnych (a, b) jest normalny do prostej o równaniu a𝑥 + b𝑦 + c = 0. Równania prostych i prostopadłość w płaszczyźnie
Rzut prostokątny punktu na prostą. Równania prostych i prostopadłość w płaszczyźnie
Równanie okręgu. Równanie okręgu: środek i promień
Wyznaczać równanie kartezjańskie prostej, znając punkt tej prostej i wektor normalny. Równania prostych i prostopadłość w płaszczyźnie
Wyznaczać współrzędne rzutu prostokątnego punktu na prostą. Równania prostych i prostopadłość w płaszczyźnie
Wyznaczać i stosować równanie okręgu danego przez jego środek i promień. Równanie okręgu: środek i promień
Rozpoznawać równanie okręgu, wyznaczać środek i promień. Równanie okręgu: środek i promień
Używać układu odniesienia do badania konfiguracji. Obliczanie odległości między dwoma punktami · Równania prostych i prostopadłość w płaszczyźnie · Obliczanie pola trójkąta w układzie współrzędnych
Prawdopodobieństwo i statystyka
Niezależność dwóch zdarzeń. Wydarzenia niezależne w pierwszej klasie
Podział przestrzeni zdarzeń elementarnych (zupełne układy zdarzeń). Wzór na prawdopodobieństwo całkowite. Prawdopodobieństwo całkowite i wzór Bayesa
Następstwo dwóch niezależnych doświadczeń. Przedstawianie za pomocą drzewa lub tabeli. Prawdopodobieństwo: dwa kolejne doświadczenia
Dla 𝑛 ⩽ 4, powtórzenie 𝑛 niezależnych i jednakowych prób Bernoulliego. Prawdopodobieństwo: dwa kolejne doświadczenia
W prostych przypadkach obliczać prawdopodobieństwo za pomocą wzoru na prawdopodobieństwo całkowite. Prawdopodobieństwo całkowite i wzór Bayesa
Umieć stosować lub uzasadniać niezależność dwóch zdarzeń. Wydarzenia niezależne w pierwszej klasie
Przedstawiać następstwo dwóch niezależnych doświadczeń za pomocą drzewa lub tabeli. Prawdopodobieństwo: dwa kolejne doświadczenia
Dla n ⩽ 4 przedstawić drzewo związane z powtórzeniem n niezależnych i jednakowych prób Bernoulliego w celu obliczania prawdopodobieństw. Prawdopodobieństwo: dwa kolejne doświadczenia
Zmienna losowa rzeczywista: modelowanie wyniku liczbowego doświadczenia losowego; formalizacja jako funkcji określonej na przestrzeni zdarzeń elementarnych i przyjmującej wartości rzeczywiste. Wartość oczekiwana zmiennej losowej
Rozkład zmiennej losowej. Wartość oczekiwana zmiennej losowej
Wartość oczekiwana, wariancja, odchylenie standardowe zmiennej losowej. Wartość oczekiwana zmiennej losowej
Liniowość wartości oczekiwanej. Wartość oczekiwana zmiennej losowej
Wzór Königa-Huygensa. Wartość oczekiwana zmiennej losowej
Interpretować w kontekście sytuacji i stosować oznaczenia {X = a}, {X ⩽ a}, P(X = a), P(X ⩽ a). Przechodzić od rejestru języka naturalnego do rejestru symbolicznego i odwrotnie. Wartość oczekiwana zmiennej losowej · Rozkład normalny: czytanie i zapisywanie prawdopodobieństw
Modelować sytuację za pomocą zmiennej losowej. Wartość oczekiwana zmiennej losowej
Wyznaczać rozkład prawdopodobieństwa zmiennej losowej. Wartość oczekiwana zmiennej losowej
Obliczać wartość oczekiwaną, wariancję, odchylenie standardowe. Wartość oczekiwana zmiennej losowej
Stosować pojęcie wartości oczekiwanej w rozwiązywaniu problemów (stawka w grze sprawiedliwej itp.). Wartość oczekiwana zmiennej losowej
Symulowanie zmiennej losowej za pomocą Pythona lub arkusza kalkulacyjnego.
Czytać, rozumieć i pisać funkcję w języku Python zwracającą średnią z próby o liczebności n zmiennej losowej.
Badać na przykładach odległość między średnią symulowanej próbki o liczebności n zmiennej losowej a wartością oczekiwaną tej zmiennej losowej
Symulować, z użyciem Pythona lub arkusza kalkulacyjnego, N próbek o liczebności n zmiennej losowej o wartości oczekiwanej μ i odchyleniu standardowym σ. Jeżeli m oznacza średnią próbki, obliczać proporcję przypadków, w których różnica między m a μ jest mniejsza lub równa 2σ/√n.

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.