Polski
Program nauczania (Szwajcaria)

Matematyka — klasa 12

Klasa 12 (Szwajcaria) — Przypadek i szanse, praca z danymi

Imaginesis: arkusze z matematyki do druku dla tej klasy (Szwajcaria) — zadania tekstowe ze wskazówkami, kluczem odpowiedzi i rozwiązaniami krok po kroku w PDF, także jako sprawdzian w 2–4 grupach (A–D).

z kluczem odpowiedzi · rozwiązania krok po kroku · wskazówki · sprawdzian w grupach A–D

Za darmo: przykładowe arkusze i demo edytora bez konta.

Działy tej klasy

Matematyka w 4. klasie liceum: rachunek całkowy, funkcje pierwotne i zastosowania, rachunek prawdopodobieństwa i statystyka aż do matury. Do każdego tematu są przykładowe zadania na wydruk kart pracy z rozwiązaniami.

1. Arytmetyka i algebra (liczba, zmienna, wielkości i działania)

Rozwiązywanie układów trzech równań z trzema niewiadomymi

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać układ równań z trzema niewiadomymi, stopniowo eliminując niewiadome, aż pozostanie tylko jedna.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczniowie mają rozwiązywać różne rodzaje układów równań. Podstawa programowa nie podaje dla nich żadnego zakresu liczbowego. Zadania w tym dziale wymagają jednak układów z trzema niewiadomymi, które rozwiązuje się krok po kroku: najpierw jedna niewiadoma zostaje wyeliminowana z dwóch równań, a następnie rozwiązuje się powstały mniejszy układ.

Typowy błąd pojawia się przy dodawaniu lub odejmowaniu dwóch równań: znak zostaje przepisany błędnie, więc żądana niewiadoma nie znika i kolejne kroki są źle wykonane. Drugim częstym błędem jest obliczenie wartości i niesprawdzenie jej przez podstawienie do wszystkich trzech pierwotnych równań.

W karcie pracy występują trzy typy zadań:

  • Liniowy układ równań z trzema niewiadomymi: wyznacz wszystkie trzy wartości.
  • Trzy równania, wartość x: wybierz: wybierz poprawną wartość x spośród kilku podanych.
  • Trzy równania, wartość x: prawda/fałsz: zdecyduj, czy podana wartość x jest poprawna.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Układ trzech równań · Układ trzech równań, wartość x: prawda/fałsz · Układ trzech równań, wartość x: wstaw znak · Układ trzech równań, wartość x: wybierz · Układ trzech równań, wartość x: znajdź błąd

Rozwiązywanie równań wielomianowych w postaci iloczynowej

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać równanie zapisane jako iloczyn czynników, znajdować wszystkie rozwiązania i na tej podstawie wyznaczać największe z nich.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko potrafi rozwiązać równanie takie jak (x − 1)(x + 2)(x − 4) = 0. Iloczyn jest równy zeru wtedy i tylko wtedy, gdy któryś z czynników jest równy zeru. Każdy czynnik daje więc jedno rozwiązanie, i wszystkie te rozwiązania trzeba wyznaczyć. Podstawa programowa nie podaje konkretnego zakresu liczb. Zadania w tej klasie pokazują jednak, o co chodzi: znajdowanie rozwiązań z równania przedstawionego w postaci iloczynowej i wskazanie największego z nich. Do typów zadań należą także równania dwukwadratowe.

Typowe błędy to:

  • Błąd znaku: Z czynnika (x − 3) powstaje x = −3 zamiast x = 3. Czynnik trzeba przekształcić tak, aby było widać wartość, przy której x jest równe zeru, a przy tym znak się zmienia.
  • Niepełny zbiór rozwiązań: Uwzględniony zostaje tylko jeden czynnik, a pozostałe zostają pominięte. Wtedy brakuje jednego rozwiązania i największe rozwiązanie zostaje wyznaczone błędnie.
  • Niepotrzebne wymnażanie: Iloczyn zostaje najpierw wymnożony. To jest bardziej pracochłonne i łatwiej prowadzi do błędów rachunkowych, ponieważ sama postać iloczynowa już pokazuje rozwiązania.

W zadaniach tej klasy występują cztery typy. Przy równaniu wielomianowym w postaci iloczynowej wyznacza się wszystkie rozwiązania. Przy równaniu wielomianowym, największe rozwiązanie ocenia się, czy podane stwierdzenie dotyczące największego rozwiązania jest prawdziwe, czy fałszywe. W wariancie z wyborem wybiera się poprawne największe rozwiązanie spośród kilku podanych wartości. Przy równaniu dwukwadratowym w równaniu występują x⁴ i x², a na końcu trzeba podać wszystkie rozwiązania dla x, także ujemne, jeśli się pojawiają.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Równanie dwukwadratowe · Równanie wielomianowe w postaci iloczynowej (kl. 10–11) · Równanie wielomianowe, pierwiastek: prawda/fałsz (kl. 10–11) · Równanie wielomianowe, pierwiastek: wstaw znak (kl. 10–11) · Równanie wielomianowe, pierwiastek: wybierz (kl. 10–11) · Równanie wielomianowe, pierwiastek: znajdź błąd (kl. 10–11)

2. Analiza (Zależności funkcyjne)

Zrozumienie wykresu funkcji i wykresu pochodnej

Dziecko uczy się odczytywać z wykresu pochodnej f′, gdzie funkcja f rośnie, maleje i ma ekstrema.

typów zadań: 18Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko może przechodzić tam i z powrotem między wykresem funkcji f a wykresem jej pochodnej f′. Pochodna interpretowana jest przy tym jako nachylenie wykresu f: jeśli wykres f′ leży nad osią x, f rośnie; jeśli leży pod osią x, f maleje; jeśli przecina oś x, to f ma tam poziomą styczną. Chodzi o odczytywanie obrazów, a nie o rachunki liczbowe. Podstawa programowa nie podaje dla tego punktu osobnego zakresu liczbowego.

Uczniowie często mylą oba wykresy i odczytują wysokość f′ jako wysokość f. Miejsce zerowe f′ to miejsce z poziomą styczną wykresu f, a nie miejsce zerowe f. Także dotknięcie osi x przez f′ bez zmiany znaku nie daje ekstremum f, ponieważ do tego f′ musi zmienić znak.

Zadania w tym temacie pracują z następującymi szablonami:

  • Znak pochodnej na podstawie wykresu
  • Monotoniczność na podstawie wykresu pochodnej
  • Miejsca zerowe pochodnej na podstawie wykresu
  • Ekstremum na podstawie wykresu pochodnej

Istnieją też warianty z odpowiedziami do wyboru (wybierz odpowiedź) oraz stwierdzenia, które należy ocenić jako prawdziwe lub fałszywe, dotyczące np. ekstremum, monotoniczności, znaku i miejsc zerowych f′. Wszystkie karty pracy można wydrukować i są one opatrzone rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: interpretować pojęcie pochodnej funkcji na różne sposoby (BfKA);
Powiązanie z podstawą programową: Analizować charakterystyczne własności funkcji i ich wykresów za pomocą narzędzi rachunku różniczkowego (BfKA, BNE, PB);

Typy zadań: Miejsce zerowe pochodnej z wykresu: prawda czy fałsz · Miejsce zerowe pochodnej z wykresu: znajdź błąd · Ekstremum z wykresu pochodnej: prawda czy fałsz · Ekstremum z wykresu pochodnej: wstaw znak · Ekstremum z wykresu pochodnej: znajdź błąd · Miejsca zerowe pochodnej z wykresu funkcji · Miejsce zerowe pochodnej z wykresu: wybierz odpowiedź · Znak pochodnej z wykresu funkcji: prawda czy fałsz · Znak pochodnej z wykresu funkcji: wstaw znak · Znak pochodnej z wykresu funkcji: znajdź błąd · Ekstremum z wykresu pochodnej · Ekstremum z wykresu pochodnej: wybierz odpowiedź · Monotoniczność z wykresu pochodnej · Monotoniczność z wykresu pochodnej: prawda czy fałsz · Monotoniczność z wykresu pochodnej: wstaw znak · Monotoniczność z wykresu pochodnej: znajdź błąd · Znak pochodnej z wykresu funkcji · Znak pochodnej z wykresu funkcji: wybierz odpowiedź

Różniczkowanie za pomocą reguły iloczynu i reguły łańcuchowej

Dziecko uczy się różniczkować funkcje za pomocą reguły potęgowej, reguły iloczynu i reguły łańcuchowej oraz wyznaczać wartość pochodnej w danym punkcie.

typów zadań: 13Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 4. klasie Państwa dziecko uczy się obliczać pochodne funkcji. Obejmuje to wielomiany, regułę iloczynu i regułę łańcuchową. Dziecko oblicza też wartość pochodnej w określonym punkcie. Dla tego punktu programu nie podano stałego zakresu liczb. Dlatego wyznacznikiem są typy zadań, które ćwiczy się w tej klasie.

Typowe błędy pojawiają się w określonych miejscach. Przy regule iloczynu dwa czynniki często są różniczkowane osobno, a następnie mnożone. Tymczasem reguła wymaga f' · g + f · g'. Przy regule łańcuchowej często zapomina się o pochodnej wewnętrznej. Przy wartości pochodnej w punkcie czasem najpierw podstawia się wartość, a potem różniczkuje, albo oblicza się wartość funkcji zamiast wartości pochodnej.

Karty pracy zawierają następujące typy zadań:

  • Reguła iloczynu: Funkcja złożona z iloczynu dwóch wyrażeń zostaje zróżniczkowana.
  • Reguła łańcuchowa: Funkcja złożona zostaje zróżniczkowana.
  • Pochodna wielomianu: Wielomian zostaje zróżniczkowany.
  • Wartość pochodnej w punkcie: Wyznacza się wartość pochodnej w podanym punkcie. Są warianty, w których wybiera się poprawną odpowiedź, oraz warianty, w których decyduje się, czy stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe.

Do wszystkich zadań dostępne są rozwiązania, dzięki czemu wyniki można łatwo sprawdzić w domu.

Powiązanie z podstawą programową: wyznaczać pochodne funkcji (BfKA);

Typy zadań: Pochodna wielomianu · Wartość pochodnej w punkcie · Wartość pochodnej w punkcie: prawda czy fałsz · Wartość pochodnej w punkcie: wstaw znak · Wartość pochodnej w punkcie: wybierz wynik · Wartość pochodnej w punkcie: znajdź błąd · Pochodna funkcji złożonej · Pochodna iloczynu · Pochodna: brakujący współczynnik · Punkt o danej pochodnej: pytanie odwrotne · Wartości pochodnej: porównaj · Wartości pochodnej: uporządkuj · Wartość pochodnej: dane zbędne

Gdzie funkcja rośnie, maleje i ma wartości ekstremalne

Dziecko uczy się odczytywać z wykresu funkcji lub obliczać, gdzie funkcja rośnie lub maleje oraz gdzie ma lokalne maksima i minima.

typów zadań: 12Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 4. klasie liceum chodzi o to, aby za pomocą rachunku różniczkowego opisać, jak zachowuje się funkcja: na których przedziałach rośnie, na których maleje oraz gdzie ma lokalne maksima i minima. Podstawa programowa nie podaje dla tego etapu odrębnego zakresu liczbowego. Dlatego decydujące są typy zadań, jakie występują w tym dziale.

Częstym błędem jest mylenie wysokości wykresu z jego zachowaniem monotonicznym: funkcja może leżeć na wysokim poziomie i mimo to maleć. Podobnie często każdy punkt o poziomej stycznej uznaje się automatycznie za ekstremum, choć funkcja w tym punkcie nie zmienia swojego zachowania monotonicznego. Pomocne jest sprawdzenie, czy funkcja przed danym punktem i po nim rzeczywiście zmienia charakter z rosnącego na malejący (maksimum) lub odwrotnie (minimum).

Zadania z tego działu zazwyczaj wyglądają następująco:

  • Monotoniczność: podanie przedziału, w którym funkcja rośnie, względnie maleje.
  • Lokalne maksimum i lokalne minimum: wyznaczenie miejsca ekstremum.
  • Wartość lokalnego maksimum względnie minimum: podanie wartości funkcji w tym miejscu, jako wybór odpowiedzi lub pytanie prawda/fałsz.
  • Liczba z przedziału malejącego względnie rosnącego: rozstrzygnięcie, która liczba pasuje do danego przedziału, również jako wybór odpowiedzi lub pytanie prawda/fałsz.

Powiązanie z podstawą programową: Analizować charakterystyczne własności funkcji i ich wykresów za pomocą narzędzi rachunku różniczkowego (BfKA, BNE, PB);

Typy zadań: Liczba z przedziału malenia funkcji: prawda czy fałsz · Liczba z przedziału malenia funkcji: znajdź błąd · Wartość maksimum lokalnego: prawda czy fałsz · Wartość maksimum lokalnego: znajdź błąd · Liczba z przedziału malenia funkcji: wybierz odpowiedź · Liczba z przedziału wzrostu funkcji: wybierz odpowiedź · Maksimum lokalne · Minimum lokalne · Przedział malenia funkcji · Przedziały wzrostu funkcji · Wartość maksimum lokalnego: wybierz odpowiedź · Wartość minimum lokalnego: wybierz odpowiedź

Funkcje pierwotne i całki oznaczone

Uczennica lub uczeń uczy się wyznaczać funkcję pierwotną danej funkcji, sprawdzać, czy dana funkcja jest funkcją pierwotną, oraz obliczać całki oznaczone.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby wyznaczać funkcje pierwotne danej funkcji. Nie podaje konkretnego typu funkcji ani zakresu liczb. To, czego konkretnie wymaga się w tej klasie, pokazują zadania, które drukuje ten dział.

Dziecko znajduje do danej funkcji funkcję, której pochodną jest dana funkcja. Potrafi też sprawdzić, czy przedstawiona funkcja jest funkcją pierwotną, licząc jej pochodną i porównując ją z funkcją wyjściową. Przy całkach oznaczonych podstawia granice do funkcji pierwotnej i oblicza wartość.

Typowe błędy często wynikają z pomylenia:

  • Różniczkowanie zamiast całkowania: Dziecko różniczkuje funkcję, mimo że szukana jest funkcja pierwotna.
  • Zapomniana stała całkowania: Funkcja pierwotna nie jest jednoznaczna, ponieważ można dodać dowolną stałą. Kto o tym zapomina, podaje tylko jedno z wielu możliwych rozwiązań.
  • Zamienione granice: Przy całce oznaczonej myli się wartość w górnej granicy z wartością w dolnej granicy albo błędnie ustala znak.

Zadania w tym dziale występują w czterech formach:

  • Funkcja pierwotna: prawda czy fałsz – Dziecko sprawdza zaproponowaną funkcję pierwotną, na przykład przez różniczkowanie.
  • Funkcja pierwotna – Dziecko samodzielnie wyznacza funkcję pierwotną do danej funkcji.
  • Całka oznaczona – Dziecko oblicza wartość całki oznaczonej.
  • Całka oznaczona: wybór wyniku – Dziecko wybiera z kilku podanych możliwości poprawny wynik. Wybór umożliwia także kontrolę.

Powiązanie z podstawą programową: Wyznaczać funkcje pierwotne danej funkcji (BfKA);
Powiązanie z podstawą programową: ustanawiać związek między pochodną a całką za pomocą twierdzenia podstawowego rachunku różniczkowego i całkowego;

Typy zadań: Całka oznaczona · Całka oznaczona: brakująca granica · Całka oznaczona: wybierz wynik · Całki oznaczone: uporządkuj · Dwie całki oznaczone: porównaj · Funkcja pierwotna · Funkcja pierwotna: prawda czy fałsz · Funkcja pierwotna: wstaw znak · Funkcja pierwotna: znajdź błąd

Styczna i pochodna: nachylenie na wykresie

Dziecko uczy się interpretować pochodną jako współczynnik kierunkowy wykresu i dzięki temu wyznaczać lub oceniać styczne do krzywej.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby pojęcie pochodnej interpretować na różne sposoby. Jedną z nich jest styczna: pochodna w danym punkcie dokładnie określa współczynnik kierunkowy wykresu w tym właśnie punkcie. Pozwala to opisać styczną do krzywej. Punkt podstawy programowej nie podaje stałego zakresu liczb, a to, jakie funkcje się pojawiają, pokazują karty pracy.

Typowym błędem jest pomylenie współrzędnej y punktu styczności ze współczynnikiem kierunkowym albo odczytanie wyrazu wolnego stycznej jako współczynnika kierunkowego. Obie liczby na wykresie znajdują się blisko siebie, a styczna jest w pełni wyznaczona dopiero wtedy, gdy punkt i współczynnik kierunkowy do siebie pasują. Kto zna tylko współczynnik kierunkowy, nie ma jeszcze określonej prostej.

Typowe zadania na kartach pracy to:

  • Styczna do wykresu funkcji: wyznaczyć równanie stycznej w danym punkcie.
  • Współczynnik kierunkowy stycznej (wybierz odpowiedź): z kilku podanych danych wybrać pasujący współczynnik kierunkowy.
  • Wyraz wolny stycznej (wybierz odpowiedź): z kilku podanych danych wybrać pasujący wyraz wolny.
  • Współczynnik kierunkowy stycznej (prawda czy fałsz): sprawdzić twierdzenia o współczynniku kierunkowym i uzasadnić ocenę.

Powiązanie z podstawą programową: interpretować pojęcie pochodnej funkcji na różne sposoby (BfKA);

Typy zadań: Styczna do paraboli krok po kroku · Współczynnik kierunkowy stycznej: prawda czy fałsz · Współczynnik kierunkowy stycznej: wstaw znak · Współczynnik kierunkowy stycznej: znajdź błąd · Styczna do wykresu funkcji · Współczynnik kierunkowy stycznej: wybierz odpowiedź · Wyraz wolny stycznej: wybierz odpowiedź

Problemy optymalizacyjne: znajdowanie największego pola

Dziecko uczy się, jak za pomocą pochodnej wyznaczać największą lub najmniejszą wartość wielkości w zadaniu tekstowym, na przykład największe pole prostokąta.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tym typie zadań jedna wielkość, zwykle pole, ma zostać wyrażona jako funkcja jednej zmiennej i zbadana za pomocą rachunku różniczkowego pod kątem maksimum lub minimum. Podstawa programowa nie podaje dla tego żadnego zakresu liczb. Zadania pokazują jednak, o co chodzi: znaleźć maksimum i zinterpretować je w kontekście zadania.

Typowy błąd pojawia się na początku. Dziecko zapisuje wzór na pole z dwiema nieznanymi długościami i pomija warunek dodatkowy, na przykład obwód lub długość muru. Wtedy nie da się zróżniczkować względem jednej zmiennej. Drugi częsty błąd pojawia się na końcu: pochodną przyrównuje się do zera i jako wynik podaje się wartość x, mimo że pytano o maksymalne pole.

W praktyce uczniowie spotykają m.in. takie typy zadań:

  • Prostokąt o największym polu: Z danego obwodu jeden bok zostaje wyrażony przez drugi, pole zapisuje się jako funkcję i różniczkuje.
  • Zagroda przy murze o największym polu: Mur zastępuje jeden bok zagrody, więc ogrodzić trzeba tylko trzy boki. Na przykład: przy 30 m ogrodzenia wynika A(x) = x(30 − 2x), maksimum przypada dla x = 7,5 m, a pole wynosi 112,5 m².

Powiązanie z podstawą programową: stosować rachunek różniczkowy do rozwiązywania zadań optymalizacyjnych (BfKA, BNE, PB).

Typy zadań: Prostokąt o największym polu · Prostokąt o największym polu: prawda czy fałsz · Prostokąt o największym polu: znajdź błąd · Wybieg przy murze o największym polu · Optymalizacja: prostokąt o największym polu z danej siatki · Prostokąt o największym polu: wybierz odpowiedź · Wybieg przy murze: największe pole: wybierz odpowiedź

Granice funkcji: dokąd dąży funkcja?

Dziecko uczy się wyznaczać granicę funkcji w danym punkcie i dzięki temu opisywać, jak zachowuje się funkcja w pobliżu tego punktu.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga badania zachowania asymptotycznego funkcji. Konkretnie zadania w tym dziale dotyczą granicy funkcji w punkcie: jaką wartość przybliża wartość funkcji, gdy x zbliża się do tego punktu? Wskazówka programowa nie podaje żadnego zakresu liczbowego, dlatego tutaj opisuje się jedynie to, czego faktycznie wymagają zadania.

Typowym błędem jest po prostu podstawienie tego punktu do wzoru funkcji i uznanie wyniku za granicę. Prowadzi to na manowce, gdy funkcja w tym punkcie w ogóle nie jest określona:

  • Punkt zostaje podstawiony, mimo że w mianowniku powstaje zero.
  • Granica zostaje pomylona z wartością funkcji w tym punkcie. Mogą się one różnić albo wartość funkcji w ogóle nie istnieje.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Granica funkcji w punkcie: obliczyć lub wyznaczyć granicę.
  • Granica funkcji: wybierz odpowiedź: spośród podanych odpowiedzi wybrać poprawną granicę.
  • Granica funkcji: prawda czy fałsz: ocenić, czy zdanie o granicy jest prawdziwe, czy fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: badać zachowanie asymptotyczne funkcji (EZR, blok do wyboru).

Typy zadań: Granica funkcji w punkcie · Granica funkcji w punkcie: prawda czy fałsz · Granica funkcji w punkcie: wstaw znak · Granica funkcji w punkcie: znajdź błąd · Granica funkcji w punkcie: wybierz odpowiedź

Od dopływu do łącznej ilości

Uczniowie uczą się interpretować szybkość napływu lub odpływu w określonym przedziale czasu tak, aby potrafili wyjaśnić, jaka łączna ilość lub zmiana się nagromadziła.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W 4. klasie gimnazjum chodzi o to, aby sformułować i zinterpretować znaczenie całki oznaczonej. Gdy pewna szybkość zmian, na przykład dopływ w litrach na minutę, działa przez pewien czas, całka opisuje łącznie zgromadzoną ilość. Uczniowie powinni umieć wyjaśnić ten związek własnymi słowami.

Typowym błędem jest mylenie szybkości z ilością. Kto odczytuje dopływ w litrach na minutę po prostu jako poziom napełnienia, nie zauważa, że ilość sumuje się dopiero w czasie. Często brakuje też stanu początkowego, który dodaje się do zgromadzonej ilości.

Szablony zadań w tym dziale pokazują, jak to wygląda w praktyce. W zadaniu Zasób z szybkości zmian: poziom napełnienia po czasie wyznacza się poziom napełnienia po określonym czasie. W zadaniu Akumulacja: ilość z szybkości dopływu chodzi o łącznie napłynięta ilość. Dochodzą do tego Ilość z szybkości dopływu: wybierz odpowiedź oraz prawda lub fałsz, gdzie wybiera się pasującą interpretację albo ocenia się stwierdzenie. Karty pracy zawierają rozwiązania do sprawdzenia.

Powiązanie z podstawą programową: formułować znaczenie i interpretację całki oznaczonej;
Powiązanie z podstawą programową: ustanawiać związek między pochodną a całką za pomocą twierdzenia podstawowego rachunku różniczkowego i całkowego;

Typy zadań: Akumulacja: ilość z tempa napływu · Ilość z tempa napływu: prawda czy fałsz · Ilość z tempa napływu: znajdź błąd · Ilość z tempa napływu: wybierz odpowiedź · Zasób z tempa zmian: stan zbiornika po czasie

Funkcja odwrotna do funkcji liniowych

Twoje dziecko uczy się wyznaczać funkcję odwrotną do funkcji liniowej oraz obliczać przy jej pomocy wartości funkcji.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko potrafi podać funkcję odwrotną do funkcji liniowej i za jej pomocą obliczać pojedyncze wartości funkcji. Punkt programu nauczania LG2.3 wymaga ogólnie, aby konstruować funkcje złożone z funkcji podstawowych oraz wyjaśniać i stosować ich własności. Nie podaje on konkretnego zakresu liczbowego. Zadania w tym obszarze pokazują, co dokładnie się ćwiczy.

Często zdarza się następująca sytuacja: funkcję odwrotną myli się z odwrotnością, czyli z 1/f(x), zamiast rozwiązać równanie względem x. Ta sama pomyłka pojawia się przy wartości funkcji: dla f⁻¹(c) liczy się 1/f(c), chociaż szukana jest funkcja odwrotna w punkcie c.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Funkcja odwrotna do funkcji liniowej: Państwa dziecko podaje funkcję odwrotną do danej funkcji liniowej.
  • Wartość funkcji odwrotnej: wybierz odpowiedź: Spośród kilku odpowiedzi wybiera się poprawną wartość funkcji.
  • Wartość funkcji odwrotnej: prawda czy fałsz: Państwa dziecko ocenia, czy stwierdzenia o wartościach funkcji odwrotnej są prawdziwe, czy fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: konstruować funkcje złożone z funkcji elementarnych za pomocą operacji oraz wyjaśniać i stosować ich charakterystyczne własności;

Typy zadań: Funkcja odwrotna do liniowej · Wartość funkcji odwrotnej: prawda czy fałsz · Wartość funkcji odwrotnej: znajdź błąd · Wartość funkcji odwrotnej: wybierz odpowiedź

Wyznaczanie granic ciągów ułamkowych

Dziecko uczy się, na podstawie ciągów ułamkowych, rozpoznawać, do jakiej wartości zbliżają się wyrazy ciągu, gdy n staje się coraz większe, oraz wyznaczać tę wartość.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkt programu nauczania wymaga, aby badać zachowanie asymptotyczne funkcji, czyli opisywać, do czego zbliża się wielkość, gdy zmienna staje się coraz większa. Zadania w tym dziale ćwiczą takie myślenie na ciągach ułamkowych. Program nauczania dla tej klasy nie podaje określonego zakresu liczb; decydujące są szablony zadań.

Typowy błąd: podstawia się bardzo dużą liczbę za n, oblicza ułamek i uznaje wynik za granicę. Pomija się przy tym, że wyrazy ciągu jedynie zbliżają się do granicy. Często dzieli się też licznik lub mianownik przez n bez uwzględnienia drugiej części ułamka, przez co wyrażenie pozostaje niepełne.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Granica ciągu ułamkowego: Dziecko wyznacza granicę podanego ciągu ułamkowego.
  • Granica wymiernego ciągu: wybierz odpowiedź: Spośród kilku podanych wartości wybiera się prawidłową granicę.
  • Granica wymiernego ciągu: prawda czy fałsz: Twierdzenia o granicach ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu dzieci mogą samodzielnie sprawdzić swój tok rozumowania.

Powiązanie z podstawą programową: badać zachowanie asymptotyczne funkcji (EZR, blok do wyboru).

Typy zadań: Granica ciągu wymiernego: prawda czy fałsz · Granica ciągu wymiernego: znajdź błąd · Granica ciągu wymiernego · Granica ciągu wymiernego: wybierz odpowiedź

Obliczanie pola pod parabolą

Dziecko uczy się obliczać pole obszaru między parabolą a osią x za pomocą całki oznaczonej oraz wyjaśniać, co oznacza ta wartość.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 4 dziecko potrafi wyznaczyć pole pod parabolą za pomocą całki oznaczonej. Rozumie, że całka między dwiema granicami podaje pole pod krzywą, i potrafi wyjaśnić to znaczenie własnymi słowami. Program nauczania nie określa dla tego zakresu liczb; zadania pokazują pola pod parabolami.

Typowe jest, że rachunek daje wynik ujemny, gdy parabola przebiega poniżej osi x. Całka oznaczona pokazuje wtedy pole z uwzględnieniem znaku, sam obszar pola nigdy jednak nie jest ujemny. Znak minus nie jest więc błędem rachunkowym, lecz wskazówką, gdzie leży krzywa. Warto porównać wynik ze szkicem.

Na lekcjach dzieci spotykają się z tematem w trzech formach zadań, które są dostępne jako arkusze do druku z rozwiązaniami:

  • Pole pod parabolą: bezpośrednie obliczenie pola.
  • Pole pod parabolą: wybierz odpowiedź: wybór właściwego wyniku spośród kilku.
  • Pole pod parabolą: prawda czy fałsz: ocena podanych stwierdzeń o polu.

Powiązanie z podstawą programową: formułować znaczenie i interpretację całki oznaczonej;
Powiązanie z podstawą programową: ustanawiać związek między pochodną a całką za pomocą twierdzenia podstawowego rachunku różniczkowego i całkowego;
Powiązanie z podstawą programową: wykorzystywać rachunek całkowy do rozwiązywania problemów w różnych dziedzinach (BNE, PB, WP).

Typy zadań: Pole pod parabolą · Pole pod parabolą: prawda czy fałsz · Pole pod parabolą: znajdź błąd · Pole pod parabolą: wybierz odpowiedź

Objętość brył obrotowych za pomocą całki

Dziecko uczy się obliczać objętość bryły, która powstaje, gdy pole pod krzywą obracamy wokół osi, i w tym celu wykorzystuje rachunek całkowy.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Bryła obrotowa powstaje, gdy obracamy pole pod krzywą wokół osi, na przykład tak jak w przypadku wazy lub przedmiotu toczonego na tokarce. Dziecko wykorzystuje rachunek całkowy, aby wyznaczyć tę objętość, i stosuje go jako narzędzie do rozwiązywania zadań.

Typowym błędem jest niepodniesienie funkcji do kwadratu przed całkowaniem. Bryła jest jednak zbudowana z samych kołowych krążków, których pole zależy od kwadratu promienia. Często brakuje też czynnika π. Oba błędy dają liczbę, która wygląda na wynik rachunku całkowego, ale nie jest objętością bryły.

Na kartach pracy ten temat pojawia się w trzech typach zadań:

  • Objętość obrotowa: Objętość oblicza się bezpośrednio.
  • Objętość bryły obrotowej: wybierz odpowiedź: Spośród kilku podanych wyników wybiera się poprawny.
  • Objętość bryły obrotowej: prawda czy fałsz: Podane stwierdzenie dotyczące objętości ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: wykorzystywać rachunek całkowy do rozwiązywania problemów w różnych dziedzinach (BNE, PB, WP).

Typy zadań: Objętość bryły obrotowej · Objętość bryły obrotowej: prawda czy fałsz · Objętość bryły obrotowej: znajdź błąd · Objętość bryły obrotowej: wybierz odpowiedź

Składanie funkcji w łańcuch

Dziecko uczy się tworzyć z dwóch danych funkcji nową, złożoną funkcję, wyznaczać jej wartości oraz wyjaśniać jej własności.

typów zadań: 3Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plan nauczania wymaga, aby z funkcji podstawowych za pomocą działań konstruować funkcje złożone, wyjaśniać ich własności i je stosować. Nie podaje on konkretnego zakresu liczb. Na tym etapie szablony zadań pokazują, co konkretnie się ćwiczy: dziecko tworzy funkcję złożoną, wyznacza jej wartości i rozpoznaje współczynnik funkcji złożonej.

Typowym błędem jest zamiana kolejności. Przy f(g(x)) najpierw oblicza się g(x), a wynik następnie podstawia się do f. Wiele dzieci zamiast tego podstawia x bezpośrednio do funkcji zewnętrznej albo po prostu mnoży obie funkcje przez siebie. Różnica ujawnia się dopiero podczas obliczeń, dlatego warto zapisywać wartości pośrednie przy każdym kroku.

Na karcie pracy pojawiają się przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Złożenie funkcji: Funkcja złożona powstaje z dwóch danych funkcji. Na przykład dla f(x) = 2x + 1 i g(x) = 3x otrzymujemy f(g(x)) = 6x + 1.
  • Złożenie funkcji: wybór wartości: Dziecko wyznacza wartość funkcji w danym punkcie i wybiera pasującą odpowiedź.
  • Współczynnik funkcji złożonej: wybierz odpowiedź: Dziecko rozpoznaje spośród kilku odpowiedzi poprawny współczynnik funkcji złożonej.

Powiązanie z podstawą programową: konstruować funkcje złożone z funkcji elementarnych za pomocą operacji oraz wyjaśniać i stosować ich charakterystyczne własności;

Typy zadań: Złożenie funkcji · Złożenie funkcji: wybierz wartość · Współczynnik funkcji złożonej: wybierz odpowiedź

3. Geometria (kształt i przestrzeń)

Zamiana kątów na miarę łukową

Uczniowie uczą się przeliczać kąty między stopniami a radianami, w obu kierunkach.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Kąty można podawać na dwa sposoby: w stopniach, jak zna się je z życia codziennego, lub w radianach, gdzie kąt opisuje się za pomocą długości łuku koła jednostkowego, który on wycina. W tej klasie uczniowie uczą się przechodzić od jednego zapisu do drugiego. Punkt planu nauczania nie podaje konkretnego zakresu liczb, a zadania na tym etapie pokazują przeliczanie w obu kierunkach.

Często myli się obie kierunki przeliczania. Wtedy mnoży się przez czynnik należący do drugiego kierunku, a wynik i tak wydaje się wiarygodny, ponieważ występują tylko liczby takie jak 180 i π. Pomocne jest proste sprawdzenie: połowa koła odpowiada 180° oraz π. Jeśli wynik nie zgadza się z tą zależnością, prawdopodobnie kierunek przeliczania został zamieniony.

Typowe zadania z tego zakresu to:

  • Stopnie na radiany: Kąt podany w stopniach należy przeliczyć na radiany.
  • Stopnie na radiany: wybierz czynnik przy π: Odpowiedź podaje się jako wielokrotność π i wybiera się właściwy czynnik.
  • Stopnie na radiany: prawda czy fałsz: Należy sprawdzić, czy podane przeliczenie jest poprawne.
  • Radiany na stopnie: Kąt w radianach należy przeliczyć na stopnie.
  • Radiany na stopnie: wybierz wielkość: Spośród kilku podanych wartości w stopniach trzeba wybrać właściwą.

Powiązanie z podstawą programową: definiować stosunki trygonometryczne i zależności trygonometryczne oraz opisywać ich własności (BfKA);

Typy zadań: Radiany na stopnie · Radiany na stopnie: wybierz miarę · Stopnie na radiany · Stopnie na radiany: prawda czy fałsz · Stopnie na radiany: wybierz współczynnik przy π · Stopnie na radiany: znajdź błąd · Kąty w mierze łukowej: uporządkuj · Miara łukowa i stopniowa: porównaj · Miara łukowa: brakująca miara w stopniach

Wektory w przestrzeni: długość i równoległość

Dziecko uczy się obliczać długość wektora w przestrzeni, łączyć wektory liniowo oraz sprawdzać, czy dwa wektory są równoległe (kolinearne).

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec tego etapu dziecko wykonuje rachunki na wektorach w przestrzeni trójwymiarowej, czyli na wektorach, które mają trzy współrzędne. Oblicza długość takiego wektora, tworzy kombinacje liniowe, czyli sumy wektorów pomnożonych przez liczby, oraz sprawdza, czy dwa wektory są kolinearne, to znaczy, czy jeden jest wielokrotnością drugiego, a więc czy są równoległe. Punkt programu nauczania wymienia dodatkowo graficzne zastosowanie wektorów. Szablony tego etapu są jednak nastawione na rachunki.

Typowe błędy pojawiają się często przy przejściu z płaszczyzny do przestrzeni: przy obliczaniu długości zapomina się o trzeciej współrzędnej lub nie podnosi się jej do kwadratu. Przy kombinacji liniowej czynnik stosuje się tylko do jednej współrzędnej albo najpierw dodaje wektory, a dopiero potem je mnoży. Przy kolinearności nie wystarcza porównanie dwóch współrzędnych. Wszystkie trzy pary współrzędnych muszą mieć ten sam stosunek, a ujemny czynnik niczego w tym nie zmienia.

Zadania na karcie pracy wyglądają na tym etapie tak:

  • Kwadrat długości wektora: wybierz wynik
  • Długość wektora w przestrzeni
  • Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wynik
  • Kombinacja liniowa wektorów w przestrzeni
  • Wektory kolinearne: wybierz wynik
  • Wektory kolinearne: prawda czy fałsz
  • Wektory kolinearne w przestrzeni

Powiązanie z podstawą programową: Stosować wektory graficznie i rachunkowo (BfKA);

Typy zadań: Długość wektora w przestrzeni · Kombinacja wektorów w przestrzeni · Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wynik · Kwadrat długości wektora: wybierz wynik · Wektory współliniowe w przestrzeni · Wektory współliniowe: prawda czy fałsz · Wektory współliniowe: wstaw znak · Wektory współliniowe: wybierz wynik · Wektory współliniowe: znajdź błąd

Równanie płaszczyzny i odległość w przestrzeni

Twoje dziecko uczy się wyznaczać płaszczyznę w przestrzeni na podstawie punktu i wektora normalnego oraz obliczać odległość punktu od tej płaszczyzny.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się opisywać płaszczyznę w przestrzeni na różne sposoby. Wychodząc od punktu leżącego na płaszczyźnie i wektora normalnego, prostopadłego do płaszczyzny, układa się równanie płaszczyzny. Podstawa programowa jako cel wskazuje opisywanie obiektów geometrycznych za pomocą różnych reprezentacji oraz analizowanie ich wzajemnego położenia. Zakresów liczbowych nie podaje; konkretne ćwiczenia pokazują, co jest w tym zakresie ćwiczone.

Typowym błędem jest mylenie wektora normalnego z wektorem leżącym w płaszczyźnie. Taki wektor nie jest prostopadły do płaszczyzny, więc układane w ten sposób równanie opisuje inną płaszczyznę. Często przy podstawianiu punktu źle obliczana jest też stała na końcu.

Typowe zadania w tym dziale to:

  • Punkt na płaszczyźnie: sprawdzanie, czy dany punkt leży na płaszczyźnie,
  • obliczanie odległości punktu od płaszczyzny,
  • wyznaczanie wzajemnego położenia dwóch płaszczyzn,
  • układanie równania płaszczyzny na podstawie punktu i wektora normalnego.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać obiekty geometryczne za pomocą różnych przedstawień i analizować ich wzajemne położenie;

Typy zadań: Punkt leżący na płaszczyźnie · Równanie płaszczyzny: z punktu i wektora normalnego · Odległość punktu od płaszczyzny · Wzajemne położenie dwóch płaszczyzn · Punkt na płaszczyźnie: prawda czy fałsz · Punkt na płaszczyźnie: wstaw znak · Punkt na płaszczyźnie: wybierz wynik · Punkt na płaszczyźnie: znajdź błąd · Płaszczyzna przez punkt: wybierz wynik

Proste w przestrzeni: punkty i odległości

Twoje dziecko uczy się opisywać proste w przestrzeni w postaci parametrycznej, sprawdzać, czy punkt leży na prostej, oraz obliczać odległości między punktami.

typów zadań: 8Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko opisuje w przestrzeni proste za pomocą postaci parametrycznej i bada, jak punkty i proste względem siebie leżą. Ramowy plan nauczania opisuje tę umiejętność ogólnie, nie podaje dla niej konkretnego zakresu liczb.

Typowy błąd tkwi w samej postaci parametrycznej: kto zamienia miejscami punkt zaczepienia i wektor kierunkowy albo przy podstawianiu punktu nie wyznacza poprawnie parametru, otrzymuje inną prostą, a więc błędny wynik. Przy odległościach wielu osobom dalej liczy się z kwadratem odległości albo zapomina na końcu wyciągnąć pierwiastek.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Punkt prostej w przestrzeni: prawda czy fałsz: Rozstrzygnąć, czy dany punkt leży na prostej.
  • Punkt prostej w przestrzeni: wybierz wynik: Wybrać poprawną odpowiedź spośród podanych możliwości.
  • Punkt na prostej w przestrzeni: Wyznaczyć punkt leżący na prostej.
  • Odległość punktu od prostej w przestrzeni: Obliczyć odległość między punktem a prostą.
  • Kwadrat odległości dwóch punktów: wybierz wynik: Wyznaczyć kwadrat odległości dwóch punktów i wybrać poprawną odpowiedź.
  • Odległość dwóch punktów w przestrzeni: Obliczyć odległość między dwoma punktami w przestrzeni.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać obiekty geometryczne za pomocą różnych przedstawień i analizować ich wzajemne położenie;

Typy zadań: Odległość punktów w przestrzeni · Punkt prostej w przestrzeni · Kwadrat odległości punktów: wybierz wynik · Punkt prostej w przestrzeni: prawda czy fałsz · Punkt prostej w przestrzeni: wstaw znak · Punkt prostej w przestrzeni: wybierz wynik · Punkt prostej w przestrzeni: znajdź błąd · Odległość punktu od prostej w przestrzeni

Pole powierzchni walca, stożka i kuli

Dziecko oblicza pole powierzchni walca, stożka i kuli na podstawie podanych wymiarów i zestawia ze sobą promień, wysokość oraz tworzącą.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec 4. klasy dziecko oblicza pole powierzchni walca, stożka i kuli. Przy tym myślowo rozkłada bryłę na jej części: w przypadku walca są to dwa koła i prostokąt, a w przypadku stożka koło i wycinek koła. Każdą powierzchnię oblicza się osobno, a wyniki się dodaje. Program nauczania nie określa zakresu liczbowego. Decydujące jest to, że bryły oblicza się na podstawie podanych wymiarów i że części bryły wzajemnie się ze sobą wiąże.

Typowym błędem przy stożku jest pomylenie wysokości z tworzącą. Wysokość biegnie pionowo wewnątrz bryły, a tworząca skośnie od wierzchołka do brzegu okręgu podstawy. Kto liczy z wysokością, otrzyma błędne pole powierzchni bocznej. Często zapomina się też o polu podstawy albo przy kole zamiast promienia podstawia się średnicę.

Typowe zadania to pole powierzchni walca, pole powierzchni stożka i pole powierzchni kuli, każde z podanymi wymiarami. Kolejne zadanie pyta o kąt środkowy rozwinięcia stożka: długość łuku wycinka odpowiada obwodowi podstawy, dlatego kąt wynika ze stosunku promienia do tworzącej. Karty pracy z rozwiązaniami nadają się do tego, by krok po kroku przeliczyć te zadania.

Powiązanie z podstawą programową: obliczać różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz ustalać zależności między nimi (BfKA).

Typy zadań: Pole powierzchni kuli · Pole powierzchni walca · Pole powierzchni walca: wybierz wynik · Kąt rozwinięcia powierzchni bocznej stożka · Pole powierzchni stożka · Pole powierzchni stożka: wybierz wartość

Wektory w siatce: odczytywanie i dodawanie strzałek

Dziecko uczy się odczytywać wektory jako strzałki między punktami siatki, wyznaczać ich współrzędne i długość oraz dodawać wektory zarówno graficznie, jak i rachunkowo.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Wektor to tutaj strzałka na siatce. Opisuje on, o ile kratek trzeba przejść w poziomie i w pionie, aby dotrzeć od punktu początkowego do punktu końcowego. Dziecko potrafi z niego odczytać współrzędne wektora, wyznaczyć jego długość na siatce oraz zarówno rysować wektory, jak i dodawać je rachunkowo. Podstawa programowa nie podaje dla tego punktu konkretnego zakresu liczb, dlatego opisano tu tylko to, co pokazują zadania.

Częstym błędem jest odczytywanie wektora jako położenia. Dziecko wtedy odlicza od początku układu współrzędne punktu końcowego zamiast mierzyć przesunięcie od punktu początkowego do końcowego. Przy sumach pojawia się podobny błąd: strzałek nie dokłada się jedna za drugą, lecz rysuje się je z tego samego punktu, albo nie dodaje się współrzędnych po kolei, składowa po składowej.

Typowe zadania w tym temacie to:

  • Współrzędne wektora na siatce: przesunięcie od punktu początkowego do końcowego zapisuje się jako para liczb.
  • Długość wektora na siatce: długość strzałki wyznacza się na siatce.
  • Suma wektorów na siatce: dwa lub więcej wektorów dodaje się rysunkowo i rachunkowo.

Karty pracy do tego tematu zawierają takie przykładowe zadania z rozwiązaniami do wydrukowania, dzięki czemu dziecko może prześledzić kroki na siatce i porównać je z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: Stosować wektory graficznie i rachunkowo (BfKA);

Typy zadań: Współrzędna wektora na siatce: wybierz wynik · Współrzędne wektora z rysunku · Długość wektora na siatce: wybierz wynik · Długość wektora z rysunku · Suma wektorów na siatce: wybierz wynik · Suma wektorów z rysunku

Prosta i płaszczyzna: położenie i punkt przecięcia

Pani/Pan dziecko uczy się określać położenie prostej względem płaszczyzny (równoległa, zawarta w płaszczyźnie lub z punktem wspólnym) oraz w razie potrzeby obliczać punkt przecięcia.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Zgodnie z podstawą programową Twoje dziecko ma opisywać obiekty geometryczne w różnych reprezentacjach i analizować ich wzajemne położenie. Dla prostej i płaszczyzny oznacza to: Twoje dziecko potrafi ocenić, czy prosta jest równoległa do płaszczyzny, leży w niej lub przecina ją w jednym punkcie. Jeśli punkt przecięcia istnieje, zostaje on wyznaczony.

Typowy błąd: jeśli rachunek daje n ∘ v = 0 (wektor normalny i wektor kierunkowy są do siebie prostopadłe), wielu uczniów od razu uznaje, że prosta leży w płaszczyźnie. Wynik ten pokazuje jednak tylko, że prosta jest równoległa lub leży w płaszczyźnie. Który przypadek zachodzi, trzeba jeszcze sprawdzić, podstawiając jeden punkt prostej.

W ofercie kart pracy w tym dziale występują następujące typy zadań:

  • Prosta i płaszczyzna: n ∘ v jako zadanie wyboru (wybór pasującego wyniku) lub zadanie prawda-fałsz,
  • Położenie prostej względem płaszczyzny, w którym należy określić położenie,
  • Punkt przecięcia prostej i płaszczyzny, w którym oblicza się wspólny punkt.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać obiekty geometryczne za pomocą różnych przedstawień i analizować ich wzajemne położenie;

Typy zadań: Położenie prostej względem płaszczyzny · Prosta i płaszczyzna: n ∘ v: prawda czy fałsz · Prosta i płaszczyzna: n ∘ v: wstaw znak · Prosta i płaszczyzna: n ∘ v: wybierz wynik · Prosta i płaszczyzna: n ∘ v: znajdź błąd · Punkt przecięcia prostej z płaszczyzną

Rozwiązywanie równań trygonometrycznych

Dziecko uczy się rozwiązywać równania trygonometryczne oraz stosować trygonometrię jako narzędzie do rozwiązywania problemów z różnych dziedzin.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby za pomocą narzędzi trygonometrii rozwiązywać problemy z różnych dziedzin (punkt LG3.4). Rozwiązanie równania takiego jak sin(x) = 0,5 jest przy tym narzędziem, które pojawia się w takich problemach. Program nauczania nie podaje dla tego punktu zakresu kątów, dlatego także tutaj żaden nie zostaje ustalony.

Typowym błędem jest przejęcie tylko jednego rozwiązania z kalkulatora. Sinus i kosinus powtarzają się okresowo, więc ta sama wartość funkcji występuje przy kilku kątach. Kto przeoczy kolejne rozwiązania, ma przez to niepełny zbiór rozwiązań, mimo że obliczenie dla pierwszej wartości jest poprawne.

W tej klasie typy zadań pokazują, co jest ćwiczone:

  • Równanie trygonometryczne: rozwiąż samo równanie.
  • Równanie trygonometryczne: wybierz odpowiedź: wybierz poprawne rozwiązanie spośród podanych odpowiedzi.
  • Równanie trygonometryczne: prawda czy fałsz: sprawdź, czy podane rozwiązanie jest poprawne.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać problemy z różnych dziedzin za pomocą narzędzi trygonometrii (BfKA, BNE).

Typy zadań: Równanie trygonometryczne · Równanie trygonometryczne: prawda czy fałsz · Równanie trygonometryczne: wstaw znak · Równanie trygonometryczne: wybierz odpowiedź · Równanie trygonometryczne: znajdź błąd

Wektory: długość i kombinacje liniowe

Dziecko uczy się obliczać długość wektora na podstawie jego współrzędnych oraz tworzyć kombinacje liniowe wektorów, czyli mnożyć wektory przez liczby, a następnie je dodawać.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Pod koniec 4. klasy uczeń ma wykonywać rachunki na wektorach na podstawie ich współrzędnych: wyznaczać długość wektora oraz tworzyć kombinacje liniowe. Punkt planu nauczania LG3.5 wymaga ponadto umiejętności wyjaśniania własności wektorów. Plan nauczania nie podaje dla tego punktu konkretnego zakresu liczbowego, dlatego też nie jest on tutaj określany.

Typowe błędy pojawiają się często przy rachunkach na poszczególnych współrzędnych:

  • Przy obliczaniu długości dodaje się współrzędne zamiast je podnosić do kwadratu albo zapomina się o pierwiastku na końcu.
  • Przy kombinacji liniowej czynnik stosuje się tylko do jednej współrzędnej zamiast do wszystkich.
  • Ujemny czynnik zostaje przeoczony podczas obliczeń, przez co znak wyniku jest błędny.

Karty pracy zawierają odpowiadające temu zadania: Długość wektora wymaga obliczenia długości, Długość wektora: wybierz wynik pozwala wybrać poprawny wynik spośród podanych możliwości. W zadaniu Kombinacja liniowa wektorów oblicza się kombinację, a w zadaniu Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wartość trzeba znaleźć odpowiednią wartość. Do wszystkich zadań dołączone są rozwiązania.

Powiązanie z podstawą programową: Wyjaśnić właściwości wektorów (BfKA);

Typy zadań: Długość wektora · Długość wektora: wybierz wynik · Kombinacja liniowa wektorów: wybierz wartość · Kombinacja wektorów

Styczna do okręgu

Twoje dziecko uczy się wyznaczać prostą, która styka się z okręgiem w jednym punkcie, oraz rozwiązywać takie zadania rachunkowo.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się przekładać zadanie geometryczne na równania i je rozwiązywać. W tym temacie chodzi o znalezienie stycznej do okręgu, czyli prostej, która dotyka okręgu dokładnie w jednym punkcie. Podstawa programowa opisuje to ogólnie jako „formułowanie i rozwiązywanie problemów geometrycznych metodami algebraicznymi”. Nie podaje konkretnego zakresu liczb, dlatego opisujemy tutaj jedynie rodzaje zadań, które występują w tym dziale.

Najczęściej błędy pojawiają się przy błędnym odczytaniu równania okręgu. Przy postaci (x − a)² + (y − b)² = r² na przykład ze środka (3, 0) szybko powstaje (x + 3), bo pomylony zostaje znak. Kolejnym typowym błędem jest wybór prostej, która wprawdzie przecina okrąg, ale go nie dotyka. Taka prosta ma wtedy dwa punkty wspólne zamiast jednego punktu styczności.

Zadania w tym dziale występują w trzech formach:

  • Styczna do okręgu w punkcie: Dany jest punkt na okręgu, szukana jest styczna w tym punkcie.
  • Styczna do okręgu: wybierz wartość: Wyznacza się szukaną wartość tak, aby prosta dotykała okręgu, i wybiera się pasującą odpowiedź.
  • Styczna do okręgu: prawda czy fałsz: Sprawdza się twierdzenia dotyczące stycznej i oznacza je jako prawdziwe lub fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać zadania geometryczne, formułując je algebraicznie.

Typy zadań: Styczna do okręgu w punkcie · Styczna do okręgu: prawda czy fałsz · Styczna do okręgu: wybierz wartość · Styczna do okręgu: znajdź błąd

Obliczanie trójkątów: twierdzenie cosinusów, twierdzenie sinusów i pole

Obliczanie brakujących boków i kątów w trójkątach za pomocą twierdzenia cosinusów i twierdzenia sinusów oraz wyznaczanie pól trójkątów przy użyciu sinusa.

typów zadań: 1Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko oblicza brakujące boki i kąty w trójkątach za pomocą trygonometrii. W tym celu stosuje twierdzenie cosinusów lub twierdzenie sinusów, w zależności od tego, jakie elementy trójkąta są dane. Do tego dochodzi pole trójkąta z użyciem sinusa kąta. Program nauczania opisuje ten cel ogólnie i nie podaje konkretnego zakresu liczbowego. Karty pracy pokazują, jakie zadania konkretnie pojawiają się w tej klasie.

Typowe błędy często powstają przy przyporządkowaniu. Przy twierdzeniu cosinusów czasem liczy się dalej z kwadratem boku i zapomina wyciągnąć pierwiastek, aby otrzymać sam bok. Przy polu trójkąta używa się czasem sinusa kąta, który nie leży między dwoma danymi bokami. Przy twierdzeniu sinusów łatwo pomylić bok z kątem, jeśli kąt nie należy do boku leżącego naprzeciwko.

Na kartach pracy pojawiają się następujące typy zadań:

  • Twierdzenie cosinusów: wybierz kwadrat boku, w którym trzeba rozpoznać właściwy kwadrat boku.
  • Twierdzenie cosinusów: prawda lub fałsz, w którym ocenia się stwierdzenia dotyczące twierdzenia.
  • Twierdzenie cosinusów oraz twierdzenie sinusów, w których oblicza się brakujące wielkości w trójkącie.
  • Pole trójkąta z sinusem: wybierz wynik, w którym z podanych rozwiązań wybiera się właściwe pole.
  • Pole trójkąta z sinusem, w którym pole oblicza się z dwóch boków i kąta między nimi.

Powiązanie z podstawą programową: obliczać brakujące wielkości w trójkątach prostokątnych i dowolnych za pomocą trygonometrii (BfKA);

Typy zadań: Twierdzenie sinusów · Pole trójkąta z sinusem (kl. 10–11) · Pole trójkąta z sinusem kąta: wybierz wynik (kl. 10–11) · Twierdzenie cosinusów (kl. 10–11) · Twierdzenie cosinusów: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Twierdzenie cosinusów: wstaw znak (kl. 10–11) · Twierdzenie cosinusów: wybierz kwadrat boku (kl. 10–11) · Twierdzenie cosinusów: znajdź błąd (kl. 10–11) · Twierdzenie cosinusów w terenie: odległość dwóch miejsc (kl. 10–11)

4. Stochastyka (dane i przypadek)

Liczenie na różne sposoby: kolejność i wybór

Dziecko uczy się zliczać możliwości za pomocą reguły mnożenia i reguły dodawania oraz rozstrzygać, czy kolejność ma znaczenie. Należą do tego również permutacje, czyli ustawianie wszystkich elementów w jednym szeregu.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczniowie uczą się systematycznie wyznaczać liczby możliwości, bez zapisywania każdej pojedynczej możliwości. Przy regule mnożenia liczby wyborów w kolejnych krokach mnoży się przez siebie. Przy regule dodawania zlicza się przypadki, które wzajemnie się wykluczają, i dodaje ich liczby. Punkty programu nauczania nie podają konkretnego zakresu liczb; najważniejsze jest, aby uczniowie potrafili wybrać odpowiednią regułę zliczania lub wzór dla danej sytuacji i na tej podstawie rozwiązać problem.

Typowym błędem jest mylenie reguł: kolejne decyzje dodaje się zamiast mnożyć, albo przy wyborze bez kolejności liczy się z uporządkowaniami (lub odwrotnie). Przyczyną bywa często to, że polecenie nie mówi jasno, czy kolejność ma znaczenie. Pomocne pytanie kontrolne brzmi: Czy ma znaczenie, gdy dwie osoby lub dwie rzeczy zamienią się miejscami? Jeśli tak, kolejność się liczy.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Wybór zespołu bez kolejności: Z grupy wybiera się zespół, w którym kolejność nie ma znaczenia.
  • Wariacje – rozdawanie nagród / kto zajmie pierwsze miejsca: Kolejność przydzielania jest decydująca.
  • Wariacje bez powtórzeń: wybór określonej liczby: Wybiera się określoną liczbę elementów i ustawia je w określonym porządku.
  • Permutacje – kolejka: Wszystkie osoby ustawia się w rzędzie i bada się ich możliwe ustawienia.
  • Tworzenie liczb z cyfr: Liczby parzyste lub nieparzyste, w których każda cyfra występuje dokładnie raz. Tutaj ostatnia cyfra decyduje o tym, czy liczba jest parzysta, czy nieparzysta, a warunek ogranicza liczbę możliwych wyborów.

Powiązanie z podstawą programową: Rozróżniać zasady zliczania i wzory kombinatoryczne oraz używać ich stosownie do sytuacji (BfKA);
Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać zadania kombinatoryczne.

Typy zadań: Permutacje — ustawienie w kolejce · Liczby kombinatoryczne: uporządkuj · Liczebność zbioru z liczby podzbiorów: pytanie odwrotne · Powitania w grupie: pytanie odwrotne · Wariacje bez powtórzeń: wybierz liczbę sposobów · Wariacje — rozdanie nagród · Liczby nieparzyste z cyfrą występującą raz · Liczby parzyste z cyfrą występującą raz · Wariacje: kto zajmie czołowe miejsca · Wybór zespołu bez kolejności: wybierz wynik

Łańcuchy Bernoulliego i rozkład dwumianowy

Twoje dziecko uczy się obliczać prawdopodobieństwo określonej liczby trafień w powtarzanych doświadczeniach losowych z dwoma wynikami oraz wyznaczać wartość oczekiwaną.

typów zadań: 10Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi opisać sytuację losową jako łańcuch Bernoulliego: doświadczenie jest wielokrotnie powtarzane niezależnie, każde doświadczenie ma dokładnie dwa wyniki (trafienie lub pudło), a prawdopodobieństwo trafienia pozostaje takie samo. Dzięki temu analizuje i rozwiązuje zadania, w których pytamy o prawdopodobieństwo dokładnie k trafień albo o średnią liczbę trafień. Punkt kompetencji nie określa konkretnego zakresu liczb.

Typowy błąd: prawdopodobieństwo dokładnie k trafień podaje się jedynie jako iloczyn prawdopodobieństwa trafienia i prawdopodobieństwa pudła. Pomija się przy tym, że k trafień może być rozmieszczonych na różnych pozycjach łańcucha, a właśnie te ustawienia trzeba uwzględnić. Często ponadto myli się prawdopodobieństwo trafienia p z prawdopodobieństwem przeciwnym 1 − p.

Na kartach pracy pojawiają się następujące typy zadań:

  • Łańcuch Bernoulliego: dokładnie k trafień
  • Wartość oczekiwana: ile trafień średnio
  • Łańcuch Bernoulliego
  • Wartość oczekiwana rozkładu dwumianowego
  • Łańcuch Bernoulliego: wybierz prawdopodobieństwo
  • Łańcuch Bernoulliego: prawda czy fałsz
  • Rozkład dwumianowy: wybierz wartość oczekiwaną
  • Rozkład dwumianowy: prawda czy fałsz

Powiązanie z podstawą programową: stosować rachunek prawdopodobieństwa wraz z jego regułami, aby analizować i rozwiązywać różne zadania z doświadczeniami losowymi (BNE, PB).

Typy zadań: Rozkład dwumianowy: prawda czy fałsz · Rozkład dwumianowy: znajdź błąd · Wartość oczekiwana rozkładu dwumianowego · Rozkład dwumianowy: wybierz wartość oczekiwaną · Schemat Bernoulliego · Schemat Bernoulliego: dokładnie k sukcesów · Schemat Bernoulliego: prawda czy fałsz · Schemat Bernoulliego: znajdź błąd · Wartość oczekiwana: ile sukcesów średnio · Schemat Bernoulliego: wybierz prawdopodobieństwo

Prawdopodobieństwo całkowite i twierdzenie Bayesa

Uczysz się obliczać prawdopodobieństwo zdarzenia na podstawie kilku ścieżek doświadczenia oraz wnioskować wstecz o poprzednim etapie za pomocą twierdzenia Bayesa.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W punkcie programu nauczania LG4.4 chodzi o to, by stosować reguły rachunku prawdopodobieństwa do analizowania i rozwiązywania doświadczeń losowych. W tym temacie oznacza to konkretnie: w wieloetapowym doświadczeniu, na przykład przy losowaniu z dwóch urn lub bębnów z losami, obliczasz prawdopodobieństwo całkowite zdarzenia, czyli prawdopodobieństwo sumaryczne ze wszystkich możliwych dróg. Za pomocą twierdzenia Bayesa odwracasz pytanie i określasz, jak prawdopodobny był wcześniejszy etap, jeśli wynik końcowy jest już znany. Punkt programu nie podaje żadnego zakresu liczb, lecz opisuje stosowanie tych reguł.

Typowy błąd wynika z tego, że w twierdzeniu Bayesa warunek jest odwrócony. Wielu uczących się utożsamia prawdopodobieństwo wyniku pod warunkiem przyczyny z prawdopodobieństwem przyczyny pod warunkiem wyniku. Kolejnym częstym błędem jest uwzględnianie przy prawdopodobieństwie całkowitym tylko jednej drogi i niedodawanie prawdopodobieństw poszczególnych dróg. Pomocne jest najpierw narysowanie struktury drzewa stochastycznego, a następnie systematyczne opisanie gałęzi.

Typowe zadania w tym zakresie to:

  • Prawdopodobieństwo całkowite – dwie urny: Z losowo wybranej urny losowana jest kula.
  • Prawdopodobieństwo całkowite – dwa bębny z losami: Wyznaczane jest prawdopodobieństwo wygranej przy uwzględnieniu obu bębnów.
  • Twierdzenie Bayesa – dwie urny: Dany jest wynik, szukane jest prawdopodobieństwo, że wcześniej wybrano daną urnę.
  • Wybierz wynik lub prawdopodobieństwo: Spośród podanych odpowiedzi wybierasz właściwą.
  • Prawda czy fałsz: Sprawdzasz stwierdzenia dotyczące twierdzenia Bayesa lub prawdopodobieństwa całkowitego i uzasadniasz swoją decyzję.

Karty pracy do tego tematu zawierają przykładowe zadania z rozwiązaniami, dzięki czemu można prześledzić tok obliczeń.

Powiązanie z podstawą programową: stosować rachunek prawdopodobieństwa wraz z jego regułami, aby analizować i rozwiązywać różne zadania z doświadczeniami losowymi (BNE, PB).

Typy zadań: Prawdopodobieństwo całkowite — dwie urny · Prawdopodobieństwo całkowite: losowanie dwuetapowe · Prawdopodobieństwo całkowite: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo całkowite: znajdź błąd · Wzór Bayesa — dwie urny · Wzór Bayesa: prawda czy fałsz · Wzór Bayesa: znajdź błąd · Prawdopodobieństwo całkowite: wybierz wynik · Wzór Bayesa: wybierz prawdopodobieństwo

Średnia ważona: prawidłowe ważenie wartości

Dziecko oblicza z kilku pojedynczych wartości o różnej wadze wartość łączną, na przykład ocenę końcową z ocen cząstkowych.

typów zadań: 9Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby znane były statystyczne miary i aby można je było obliczać. Średnia ważona jest jedną z takich miar: dziecko tworzy z kilku pojedynczych wartości jedną wartość łączną, w której niektóre wartości liczą się mocniej niż inne. Program nauczania nie podaje dla tego punktu żadnego konkretnego zakresu liczbowego. Dlatego ten tekst opisuje wyłącznie to, co pokazują szablony zadań w tej klasie.

Typowym błędem jest pominięcie wag i zwykłe obliczenie średniej arytmetycznej, tak jakby wszystkie wartości miały to samo znaczenie. Równie często dzieli się przez liczbę składników zamiast przez sumę wag. Oba podejścia prowadzą do błędnego wyniku, ponieważ wagi tracą wtedy swoje znaczenie w obliczeniach.

W tej klasie dziecko spotyka przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Średnia ważona: prawda czy fałsz: Sprawdza się stwierdzenie dotyczące średniej ważonej.
  • Średnia ważona: ocena końcowa z kilku części: Oceny cząstkowe o różnej wadze tworzą ocenę końcową.
  • Średnia ważona: Średnia ważona jest obliczana bezpośrednio.
  • Średnia ważona: wybór wyniku: Spośród podanych odpowiedzi znajduje się właściwy wynik.

Powiązanie z podstawą programową: znać i obliczać miary statystyczne (BfKA);

Typy zadań: Średnia ważona · Średnia ważona: wybierz wynik · Liczba danych ze średniej: pytanie odwrotne · Średnia arytmetyczna: dane zbędne · Średnia ważona: prawda czy fałsz · Średnia ważona: znajdź błąd · Średnia: brakująca wartość · Średnie dwóch zestawów danych: porównaj · Średnia ważona: wynik końcowy z kilku części

Wartość oczekiwana: ile wynosi średnio gra losowa

Nauczysz się obliczać wartość oczekiwaną na podstawie tabeli rozkładu lub diagramu oraz oceniać, czy gra losowa jest uczciwa.

typów zadań: 7Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W doświadczeniu losowym o skończonej liczbie możliwych wyników (na przykład wygranych w grze) wartość oczekiwaną wyznacza się, mnożąc każdą wartość przez jej prawdopodobieństwo i dodając wszystkie iloczyny. Wynik to kwota, której można w przybliżeniu spodziewać się średnio przy wielu powtórzeniach. Podstawa programowa nie podaje dla tego etapu odrębnego zakresu liczb; ćwiczy się na wartościach, które występują w tabelach i diagramach kart pracy.

Typowym błędem jest proste uśrednianie wartości, czyli zsumowanie wszystkich wyników i podzielenie przez ich liczbę. Pomija się wtedy, że nie wszystkie wyniki są równie prawdopodobne. Często pojawia się też taki błąd:

  • Wartość o największym prawdopodobieństwie podaje się jako wartość oczekiwaną. Wartość oczekiwana nie musi jednak być jedną z możliwych wartości.
  • Odczytując dane z diagramu, nie rozumie się wysokości słupka jako prawdopodobieństwa albo prawdopodobieństwa nie sumują się razem do 1.

Typowe zadania to Wartość oczekiwana z tabeli rozkładu i Wartość oczekiwana z diagramu rozkładu. Do tego dochodzi zadanie Czy gra jest uczciwa?, w którym wyznacza się wartość oczekiwaną zysku: jeśli wynosi zero, gra jest uczciwa. Wstępem jest Prawdopodobieństwo z diagramu rozkładu. Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu można prześledzić rachunek krok po kroku.

Powiązanie z podstawą programową: stosować rachunek prawdopodobieństwa wraz z jego regułami, aby analizować i rozwiązywać różne zadania z doświadczeniami losowymi (BNE, PB).

Typy zadań: Prawdopodobieństwo z wykresu rozkładu · Wartość oczekiwana z tabeli rozkładu · Wartość oczekiwana z wykresu rozkładu · Wartość oczekiwana: czy gra jest sprawiedliwa? · Wartość oczekiwana: prawda czy fałsz · Wartość oczekiwana: wstaw znak · Wartość oczekiwana: znajdź błąd

Prawdopodobieństwo sumy dwóch zdarzeń

Uczysz się obliczać prawdopodobieństwo, że zajdzie co najmniej jedno z dwóch zdarzeń, i przy tym nie liczyć wspólnej części podwójnie.

typów zadań: 6Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie nauczysz się wyjaśniać pojęcia rachunku prawdopodobieństwa, opisywać ich własności i je stosować. W temacie sumy zdarzeń chodzi o pytanie, jak duże jest prawdopodobieństwo, że zajdzie zdarzenie A lub zdarzenie B. Punkt programu nauczania nie podaje dla tego żadnego określonego zakresu liczb.

Typowy błąd: po prostu dodaje się P(A) i P(B), mimo że zdarzenia te się pokrywają. Wspólna część A i B jest wtedy policzona dwukrotnie, a wynik jest za duży. Poprawnie jest P(A ∪ B) = P(A) + P(B) − P(A ∩ B). Tylko wtedy, gdy A i B wzajemnie się wykluczają, część wspólna jest pusta i wystarczy dodać.

W tym obszarze występują następujące typy zadań:

  • Suma zdarzeń: wybierz prawdopodobieństwo, w którym wybierasz odpowiednią wartość dla A ∪ B.
  • Suma zdarzeń: prawda czy fałsz, w którym decydujesz, czy stwierdzenia dotyczące sumy zdarzeń są prawdziwe.
  • Prawdopodobieństwo sumy: wybór z grupy, w którym chodzi o prawdopodobieństwo, że losowo wybrana osoba z grupy należy do A lub do B.
  • Prawdopodobieństwo A ∪ B, w którym obliczasz prawdopodobieństwo sumy zdarzeń.

Powiązanie z podstawą programową: wyjaśniać pojęcia rachunku prawdopodobieństwa oraz opisywać ich własności i stosować je;

Typy zadań: Prawdopodobieństwo sumy zdarzeń · Prawdopodobieństwo sumy zdarzeń: porównaj · Suma zdarzeń: prawda czy fałsz · Suma zdarzeń: znajdź błąd · Prawdopodobieństwo sumy zdarzeń: wybór z grupy · Suma zdarzeń: wybierz prawdopodobieństwo

Liczenie przypadku: prawdopodobieństwo z urnami

Dziecko oblicza prawdopodobieństwa, licząc przypadki sprzyjające i możliwe, na przykład przy losowaniu kul z urny.

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W planie nauczania dla tego tematu zapisano, że dzieci mają rozwiązywać problemy kombinatoryczne. Punkt programu nie podaje zakresu liczbowego, dlatego nie można tu ustalić konkretnej wielkości liczbowej. Chodzi o systematyczne zliczanie możliwości, które stanowi podstawę każdego prawdopodobieństwa obliczanego z przypadków jednakowo prawdopodobnych.

Typowy błąd pojawia się przy losowaniu bez zwracania: po pierwszym losowaniu w urnie brakuje jednej kuli, lecz niektóre dzieci przy drugim losowaniu nadal liczą z pierwotną liczbą kul. Podobnie przy stwierdzeniach, które należy sprawdzić pod kątem prawdziwości, często tylko zgaduje się odpowiedź zamiast rzeczywiście porównać liczbę przypadków sprzyjających i wszystkich możliwych.

Na lekcjach dziecko spotyka przede wszystkim trzy typy zadań:

  • Losowanie kul z urny: wybór prawdopodobieństwa. Dziecko decyduje, które prawdopodobieństwo pasuje do danego losowania.
  • Losowanie kul z urny: prawda czy fałsz. Dziecko sprawdza stwierdzenia dotyczące losowań i uzasadnia, czy są poprawne.
  • Losowanie bez zwracania. Dziecko uwzględnia, że zawartość urny zmienia się po każdym losowaniu.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać zadania kombinatoryczne.

Typy zadań: Kule w urnie: pytanie odwrotne · Losowanie kul bez zwracania · Losowanie kul z urny: prawda czy fałsz · Losowanie kul z urny: znajdź błąd · Losowanie kul z urny: wybierz prawdopodobieństwo

Zrozumienie i zastosowanie prawdopodobieństwa warunkowego

Prawdopodobieństwo warunkowe: obliczanie udziałów w podgrupach

typów zadań: 5Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W punkcie programu LG4.4 chodzi o to, aby stosować rachunek prawdopodobieństwa z jego regułami do analizowania i rozwiązywania doświadczeń losowych. W przypadku prawdopodobieństwa warunkowego oznacza to: uczennica lub uczeń wyznacza prawdopodobieństwo zdarzenia wtedy, gdy wiadomo już, że zaszło inne zdarzenie. Punkt programu nie podaje dla tego żadnego zakresu liczb. W zadaniach pracuje się z liczebnościami, które znajdują się w tabeli lub w tablicy czteropolowej.

Typowe jest to, że warunek występuje w tekście, ale w mianowniku mimo to wybiera się łączną liczbę osób. Kto pyta o udział palaczek wśród kobiet, musi wziąć tylko wiersz dotyczący kobiet jako populację odniesienia, a nie całą tabelę. Za tym często kryje się pomylenie dwóch pytań: udziału wśród wszystkich osób oraz udziału w grupie, do której odnosi się warunek. Łatwo także zamienić kolejność, dzięki czemu zamiast szukanego prawdopodobieństwa oblicza się odwrotne.

Zadanie na ten temat w praktyce wygląda tak. Szablony zadań w tym obszarze to:

  • Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli ankiety: Z tabeli z odpowiedziami różnych grup wyznacza się udział w obrębie jednej grupy.
  • Prawdopodobieństwo warunkowe z tablicy czteropolowej: Odczytuje się cztery pola tabeli z dwiema cechami i wybiera odpowiedni podzbiór.
  • Prawdopodobieństwo warunkowe: wybierz wynik: Z kilku wartości liczbowych wybiera się właściwą wartość dla danej sytuacji.
  • Prawdopodobieństwo warunkowe: prawda czy fałsz: Oceniane i uzasadniane są stwierdzenia dotyczące prawdopodobieństw warunkowych.

Powiązanie z podstawą programową: stosować rachunek prawdopodobieństwa wraz z jego regułami, aby analizować i rozwiązywać różne zadania z doświadczeniami losowymi (BNE, PB).

Typy zadań: Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli · Prawdopodobieństwo warunkowe: prawda czy fałsz · Prawdopodobieństwo warunkowe: znajdź błąd · Prawdopodobieństwo warunkowe z tabeli ankiety · Prawdopodobieństwo warunkowe: wybierz wynik

Wariancja i rozrzut szeregów danych

Twoje dziecko uczy się obliczać wariancję dla serii wyników pomiarów oraz interpretować, jak bardzo wartości rozproszone są wokół ich średniej.

typów zadań: 4Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się obliczać wariancję dla zbioru wartości pomiarowych. Wariancja pokazuje, jak mocno wartości rozpraszają się wokół swojej średniej. Ramowy plan nauczania opisuje ten cel ogólnie jako poznawanie i obliczanie statystycznych miar. Nie podaje dla tego celu żadnego konkretnego zakresu liczbowego.

Typowy błąd: odchylenia wartości od średniej, dodane do siebie, zawsze dają zero, ponieważ dodatnie i ujemne odchylenia się znoszą. Kto sumuje odchylenia bez podnoszenia ich do kwadratu, nie otrzymuje więc użytecznej miary rozproszenia. Także pytanie, przez jaką liczbę dzieli się na końcu, często wprowadza zamieszanie.

W szablonach zadań tego działu występują cztery typy:

  • Suma kwadratów odchyleń: Wybiera się odpowiednią wartość.
  • Wariancja szeregu danych: Wariancję oblicza się dla danego szeregu.
  • Wariancja: rozproszenie szeregu wyników: Wariancja jest interpretowana jako miara rozproszenia szeregu wyników.
  • Wariancja: wybierz wartość: Wybiera się odpowiednią wartość wariancji.

Odchylenie standardowe jest wymienione w tytule tego tematu, ale w wymienionych szablonach zadań nie występuje osobno.

Powiązanie z podstawą programową: znać i obliczać miary statystyczne (BfKA);

Typy zadań: Wariancja zestawu danych · Suma kwadratów odchyleń: wybierz wartość · Wariancja: rozrzut serii wyników · Wariancja: wybierz wartość

Pozostałe typy zadań

Pozostałe typy zadań

typów zadań: 34Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Typy zadań: Wyłącz czynnik przed pierwiastek (kl. 7–8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: prawda czy fałsz (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: wybierz odpowiedź (kl. 8) · Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: znajdź błąd (kl. 8) · Wyłączanie czynnika spod pierwiastka: brakujący czynnik (kl. 8) · Koło losujące: liczba większa niż k (kl. 7–8) · Koło losujące: pola zacieniowane (kl. 7–8) · Losowanie kuli z pudełka (kl. 7–8) · Rzut kostką (kl. 7–8) · Losowanie kartki z liczbą (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: wybierz wynik (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: znajdź błąd (kl. 7–8) · Szanse w dwóch urnach: porównaj (kl. 7–8) · Prawdopodobieństwo: ile jest kul danego koloru (kl. 7–8) · Losowanie bez patrzenia — jakie prawdopodobieństwo? (kl. 7–8) · Równanie z niewiadomą: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: wybierz odpowiedź (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą: znajdź błąd (kl. 5–6) · Równanie z treści: jaką liczbę pomyślano (kl. 5–6) · Równanie z niewiadomą na początku: z treścią (kl. 5–6) · Symbol Newtona: wybierz liczbę par · Wartość symbolu Newtona · Symbol Newtona: brakująca liczba · Symbole Newtona: porównaj · Wybór delegacji · Trójkąt Pascala z lukami (kl. 10–11) · Własności symbolu Newtona: symetria i skrajne wyrazy (kl. 10–11) · Reguła Pascala dla symbolu Newtona (kl. 10–11) · Reguła Pascala: wybierz górny wskaźnik (kl. 10–11) · Funkcja wykładnicza malejąca (kl. 10–11) · Wartość funkcji wykładniczej (kl. 9–11) · Wartość funkcji wykładniczej: prawda czy fałsz (kl. 9–11) · Wartość funkcji wykładniczej: znajdź błąd (kl. 9–11) · Funkcja wykładnicza: podstawa ułamkowa: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Wartość funkcji wykładniczej: wybierz odpowiedź (kl. 9–11) · Wzrost wykładniczy: ile po kilku krokach (kl. 9–11) · Dodawanie i odejmowanie wielomianów (kl. 9–10) · Działania na wielomianach, współczynnik: wybierz (kl. 9–10) · Mnożenie wielomianów (kl. 9–10) · Mnożenie wielomianów, współczynnik: prawda/fałsz (kl. 9–10) · Mnożenie wielomianów, współczynnik: wstaw znak (kl. 9–10) · Mnożenie wielomianów, współczynnik: wybierz (kl. 9–10) · Mnożenie wielomianów, współczynnik: znajdź błąd (kl. 9–10) · Mnożenie wyrażeń wymiernych (kl. 9–10) · Wyrażenia wymierne, skracanie: wybierz (kl. 9–10) · Odejmowanie wyrażeń wymiernych (kl. 10–11) · Ułamki algebraiczne, różnica: prawda/fałsz (kl. 10–11) · Ułamki algebraiczne, różnica: wstaw znak (kl. 10–11) · Ułamki algebraiczne, różnica: wybierz (kl. 10–11) · Ułamki algebraiczne, różnica: znajdź błąd (kl. 10–11) · Równanie z pierwiastkiem (kl. 10–11) · Równanie z pierwiastkiem, wartość x: prawda/fałsz (kl. 10–11) · Równanie z pierwiastkiem, wartość x: wstaw znak (kl. 10–11) · Równanie z pierwiastkiem, wartość x: wybierz (kl. 10–11) · Równanie z pierwiastkiem, wartość x: znajdź błąd (kl. 10–11) · Równanie wymierne (kl. 10–11) · Równanie wymierne, wartość x: prawda/fałsz (kl. 10–11) · Równanie wymierne, wartość x: wstaw znak (kl. 10–11) · Równanie wymierne, wartość x: wybierz (kl. 10–11) · Równanie wymierne, wartość x: znajdź błąd (kl. 10–11) · Równanie wymierne: ile lat ma dziś (kl. 10–11) · Najmniejsze wartości dwóch funkcji: porównaj (kl. 10–11) · Pierwsza współrzędna wierzchołka: dane zbędne (kl. 10–11) · Postać kanoniczna: brakujący wyraz (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli krok po kroku (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli: wstaw znak (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli: wybierz drugą współrzędną (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli: wybierz pierwszą współrzędną (kl. 10–11) · Wierzchołek paraboli: znajdź błąd (kl. 10–11) · Postać kanoniczna funkcji kwadratowej (kl. 10–11) · Cosinus z danego sinusa: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Cosinus z danego sinusa: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Cosinus z danego sinusa: znajdź błąd (kl. 10–11) · Cosinus z sinusa (kl. 10–11) · Tangens z danego sinusa: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Tangens z sinusa (kl. 10–11) · Iloczyn skalarny · Iloczyn skalarny: wybierz wynik · Iloczyny skalarne: porównaj · Iloczyny skalarne: uporządkuj · Wektory prostopadłe: brakująca współrzędna · Wektory prostopadłe: prawda czy fałsz · Wektory prostopadłe: wstaw znak · Wektory prostopadłe: znajdź błąd · Iloczyn skalarny w fizyce: praca siły · Iloczyn skalarny w przestrzeni · Iloczyn skalarny w przestrzeni: wybierz wynik · Wektory prostopadłe w przestrzeni · Wektory prostopadłe w przestrzeni: wybierz wartość · Kąt między wektorami w przestrzeni · Wzajemne położenie prostych w przestrzeni · Iloczyn mieszany dwóch prostych: prawda czy fałsz · Iloczyn mieszany dwóch prostych: wstaw znak · Iloczyn mieszany dwóch prostych: wybierz wynik · Iloczyn mieszany dwóch prostych: znajdź błąd · Niezależność zdarzeń · Zdarzenia niezależne: wybierz P(A ∩ B) · Asymptota wykresu funkcji tangens · Okres funkcji tangens z wykresu · Okres tangensa z wykresu: wybierz odpowiedź · Wartość funkcji trygonometrycznej z wykresu (kl. 11) · Okres funkcji trygonometrycznej z wykresu (kl. 11) · Wartość sinusoidy z wykresu: prawda czy fałsz (kl. 11) · Wartość sinusoidy z wykresu: wstaw znak (kl. 11) · Wartość sinusoidy z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 11) · Wartość sinusoidy z wykresu: znajdź błąd (kl. 11) · Wykres trygonometryczny: ile miejsc zerowych? (kl. 11) · Zbiór wartości sinusoidy z wykresu (kl. 11) · Bok trójkąta podobnego (kl. 9–10) · Trójkąty podobne: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Trójkąty podobne: wstaw znak (kl. 9–10) · Trójkąty podobne: wybierz długość boku (kl. 9–10) · Trójkąty podobne: znajdź błąd (kl. 9–10) · Części wyrażenia: nazwij rolę części (kl. 9–10) · Części wzoru wzrostu: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Części wzoru wzrostu: wstaw znak (kl. 9–10) · Części wzoru wzrostu: znajdź błąd (kl. 9–10) · Model wykładniczy: wartość początkowa i zmiana % (kl. 9–10) · Części wzoru wzrostu: wybierz procent zmiany (kl. 9–10) · Koszt jako funkcja liniowa i jej wykres (kl. 9–11) · Zależność liniowa: koszt: prawda/fałsz (kl. 9–11) · Zależność liniowa: koszt: wybierz (kl. 9–11) · Zależność liniowa: koszt: znajdź błąd (kl. 9–11) · Największe pole zagrody przy murze: prawda czy fałsz (kl. 10) · Największe pole zagrody przy murze: znajdź błąd (kl. 10) · Największe pole zagrody przy murze: wybierz odpowiedź (kl. 10) · Prostokątny obszar przy murze o największym polu (kl. 10) · Średnia z tabeli liczebności (dane pogrupowane) (kl. 9–10) · Średnia z danych pogrupowanych: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Średnia z danych pogrupowanych: wybierz wynik (kl. 9–10) · Średnia z danych pogrupowanych: znajdź błąd (kl. 9–10) · Iloczyn wektorowy · Iloczyn wektorowy: prawda czy fałsz · Iloczyn wektorowy: wstaw znak · Iloczyn wektorowy: wybierz wynik · Iloczyn wektorowy: znajdź błąd

Tak wygląda zadanie

Rozwiąż układ równań.

{ x + y + 2z = 1; -2x - y - 3z = 0; x + 2y - 3z = -15 }

Odpowiedź: −4; −1; 3

Na rysunku jest wykres funkcji f. Odczytaj z niego zbiór wszystkich x, dla których pochodna f′ spełnia podaną nierówność.

f'(x) > 0

Odpowiedź: (-1; 1)

Zamień miarę stopniową na łukową. Wpisz w kratkę liczbę, przez którą mnożymy π.

165° = □ · π

Odpowiedź: 11/12

Na sprawdzian i na lekcję

Sprawdzian w grupach A–D

Na sprawdzian albo kartkówkę: wydruk w maksymalnie czterech grupach (A–D) — ten sam układ, w każdej grupie inne liczby i inna kolejność odpowiedzi, jeden wspólny klucz odpowiedzi.

Utwórz arkusz w grupach →
Popraw zadania w edytorze

Zmień liczby, kolejność i treść zadań na gotowym arkuszu.

Wypróbuj edytor →
Test wyboru

Te same zadania z odpowiedziami do wyboru i kartą odpowiedzi dla ucznia.

Utwórz test →

Powtórka z wcześniejszych klas

Tematy, które nie mają jeszcze typów zadań dla tej klasy — zadania pochodzą z klas wcześniejszych.

Równania z wartością bezwzględną i nierówności z wartością bezwzględną

Dziecko rozwiązuje równania i nierówności z wartością bezwzględną, porównuje rozwiązania i wyznacza największą liczbę całkowitą spełniającą warunek.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkt programu nauczania dotyczący zbiorów liczb (liczb naturalnych, całkowitych, wymiernych i rzeczywistych) obowiązuje przez cały okres nauki w gimnazjum. Na tym poziomie przejawia się on przede wszystkim w zadaniach: uczeń wyznacza rozwiązania równań i nierówności z wartością bezwzględną, które mogą być liczbami rzeczywistymi. W niektórych zadaniach musi dodatkowo znaleźć największą liczbę całkowitą należącą do zbioru rozwiązań.

Typowym błędem jest rozważenie tylko jednej z dwóch możliwości. Wartość bezwzględna liczby to jej odległość od zera, dlatego przy |x − a| = b zwykle występują dwa przypadki: x − a = b oraz x − a = −b. Kto policzy tylko pierwszy przypadek, przeoczy jedno rozwiązanie. Przy nierównościach dochodzi jeszcze to, że przy rozwiązywaniu wartości bezwzględnej znak nierówności może zmienić się w zależności od przypadku. Równanie postaci |…| = (liczba ujemna) także nie ma rozwiązania, co łatwo przeoczyć.

Zadania w tej klasie wyglądają w praktyce tak:

  • Równanie z wartością bezwzględną: wyznaczyć wszystkie rozwiązania równania z wartością bezwzględną.
  • Nierówność z wartością bezwzględną: podać zbiór wszystkich x spełniających nierówność z wartością bezwzględną.
  • Wartość bezwzględna: wybierz większe rozwiązanie: spośród dwóch możliwych rozwiązań wybrać większe.
  • Równanie z wartością bezwzględną: prawda czy fałsz: ocenić, czy podane rozwiązanie jest poprawne, i sprawdzić tok rozumowania.
  • Wartość bezwzględna: wybierz największą liczbę całkowitą: znaleźć w zbiorze rozwiązań największą liczbę całkowitą.

Powiązanie z podstawą programową: charakteryzować liczby naturalne, całkowite, wymierne i rzeczywiste, wykonywać na nich działania oraz nazywać ich własności (BfKA).

Typy zadań: Równanie z wartością bezwzględną (kl. 10–11) · Równanie z wartością bezwzględną: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Równanie z wartością bezwzględną: wstaw znak (kl. 10–11) · Równanie z wartością bezwzględną: znajdź błąd (kl. 10–11) · Wartości bezwzględne: porównaj (kl. 10–11) · Wartości bezwzględne: uporządkuj (kl. 10–11) · Wartość bezwzględna: wybierz większe rozwiązanie (kl. 10–11) · Nierówność z wartością bezwzględną (kl. 10–11) · Wartość bezwzględna: największa liczba całkowita (kl. 10–11)

Przekształcanie wzorów względem zmiennej

Uczennica lub uczeń uczy się przekształcać prostą formułę tak, aby szukana litera stała sama po jednej stronie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Lehrplanpunkt LG1.2 wymaga formalizowania zależności z kontekstu i wyrażania ich w postaci termów. Przekształcanie wzoru jest do tego ważnym narzędziem: rozwiązuje się równanie tak, aby szukana litera stała sama, na przykład ze wzoru v = s / t otrzymujemy s = v · t. Plan nauczania nie podaje tu konkretnego zakresu liczbowego, dlatego na tym arkuszu również żaden nie jest podany.

Typowy błąd pojawia się wtedy, gdy przekształca się tylko jedną stronę równania albo gdy przy przenoszeniu składnika zapomina się o znaku. Z y = 2x + 3 otrzymuje się wtedy błędnie x = y / 2 + 3, ponieważ dzielono tylko przez 2, a 3 nie zostało uwzględnione. Pomocne jest wykonywanie każdego kroku po obu stronach równania w taki sam sposób i sprawdzenie na koniec przez podstawienie.

Zadania w tym dziale w 4. klasie gimnazjum występują w czterech szablonach:

  • Wzór przekształcić do x: przekształcić wzór tak, aby x stało samo.
  • Przekształć wzór: wybierz wartość x: przekształcić względem x i wybrać odpowiednią wartość.
  • Wzór: wartość po przekształceniu: przekształcić wzór, a następnie obliczyć wartość liczbową.
  • Wzór: term z x: wybierz odpowiedź: spośród kilku podanych możliwości wybrać poprawny przekształcony term z x.

Powiązanie z podstawą programową: formalizować zależności z rzeczywistości i wyrażać je w postaci wyrażeń algebraicznych (BfKA, BNE);

Typy zadań: Przekształcanie wzoru: wybierz wartość x (kl. 7–8) · Wzór: składnik z x: wybierz odpowiedź (kl. 7–8) · Wzór: wartość po przekształceniu (kl. 7–8) · Przekształć wzór i wyznacz x (kl. 7–8)

Rozkładanie wyrażeń na czynniki: wyłączanie wspólnego czynnika, grupowanie, sześciany

Dziecko potrafi rozpoznać strukturę wyrażenia algebraicznego i rozkłada je na czynniki, stosując odpowiednie reguły rachunkowe.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby dziecko analizowało strukturę wyrażeń algebraicznych i stosowało odpowiednie prawa rachunkowe przy przekształceniach. Przy rozkładzie na czynniki oznacza to: rozpoznaje, jaką postać ma wyrażenie, i wybiera wtedy odpowiedni sposób postępowania. Program nauczania nie podaje dla tego obszaru żadnego zakresu liczbowego. W tym obszarze ćwiczy się przede wszystkim następujące postacie:

  • Wyłączanie jednomianu przed nawias: Wspólny czynnik zostaje wyciągnięty przed nawias ze wszystkich składników, na przykład 6x² + 9x = 3x(2x + 3).
  • Grupowanie: Składniki łączy się parami, w każdej parze wyłącza się czynnik przed nawias, a następnie wyciąga się wspólne wyrażenie w nawiasie.
  • Suma i różnica sześcianów: Na przykład a³ − b³ = (a − b)(a² + ab + b²).

Typowe są również zadania dotyczące wzorów na sześciany i wyłączania przed nawias, w których trzeba dobrać współczynnik albo ocenić, czy dane zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe.

Częstym błędem są znaki. Przy grupowaniu często zapomina się, że przy wyciąganiu znaku minus przed nawias wszystkie znaki w nawiasie się zmieniają. Przy sześcianach łatwo pomylić znak w drugim nawiasie, na przykład gdy przy a³ − b³ zapisuje się nawias (a + b)(a² + ab + b²). Także przy wyłączaniu przed nawias czasem dzieli się przez czynnik tylko część składników. Pomocnym sprawdzianem jest ponowne wymnożenie czynników i sprawdzenie, czy wychodzi wyjściowe wyrażenie.

Zadanie na ten temat polega zwykle na wyrażeniu, które dziecko ma przekształcić w iloczyn. Na kartach pracy w tym obszarze pojawiają się zadania typu Wyłączanie jednomianu przed nawias, Rozkład na czynniki przez grupowanie oraz Suma i różnica sześcianów. Dodatkowo są warianty dotyczące wzorów na sześciany i wyłączania przed nawias, w których trzeba wybrać odpowiedni współczynnik albo ocenić zdanie jako prawdziwe lub fałszywe. Do wszystkich zadań są dołączone rozwiązania.

Powiązanie z podstawą programową: analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i stosować odpowiednie prawa działań przy przekształceniach (BfKA).

Typy zadań: Wyłączanie jednomianu przed nawias (kl. 9–10) · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: prawda/fałsz (kl. 9–10) · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: wybierz (kl. 9–10) · Wyłączanie przed nawias, współczynnik: znajdź błąd (kl. 9–10) · Rozkład przez grupowanie (kl. 10–11) · Suma i różnica sześcianów (kl. 10–11) · Wzory na sześciany, współczynnik: prawda/fałsz (kl. 10–11) · Wzory na sześciany, współczynnik: wstaw znak (kl. 10–11) · Wzory na sześciany, współczynnik: wybierz (kl. 10–11) · Wzory na sześciany, współczynnik: znajdź błąd (kl. 10–11)

Prawa potęgowania: obliczenia z wykładnikami

Dziecko uczy się rozpoznawać postać wyrażenia z potęgami i wybierać odpowiednie prawo potęg do jego przekształcenia.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Zgodnie z ramowym planem nauczania należy analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i przy przekształcaniu stosować odpowiednie prawo działań. Punkt planu nie podaje osobnego zakresu liczbowego. Chodzi o to, aby przy danym wyrażeniu rozpoznać, które prawo pasuje do jego postaci.

Typowe jest mylenie mnożenia z potęgowaniem. Przy tej samej podstawie podczas mnożenia dodajemy wykładniki, czyli a2 · a3 = a5. Przy potęgowaniu potęgi wykładnik mnożymy, czyli (a3)2 = a6. Wiele dzieci błędnie dodaje wykładniki także tutaj, ponieważ obie postaci wyglądają podobnie. Błąd powstaje wtedy, gdy najpierw dokładnie nie przyjrzy się strukturze wyrażenia.

Wśród zadań na ten temat w ofercie kart pracy znajdują się między innymi:

  • Mnożenie potęg: wybór wykładnika, w którym należy wyznaczyć wykładnik iloczynu potęg o tej samej podstawie.
  • Potęga potęgi: wybór wykładnika, w którym należy wyznaczyć wykładnik w zagnieżdżonym wyrażeniu.
  • Brakujący wykładnik – prawa potęgowania, w którym trzeba uzupełnić brakujący wykładnik w równaniu.

Powiązanie z podstawą programową: analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i stosować odpowiednie prawa działań przy przekształceniach (BfKA).

Typy zadań: Brakujący wykładnik — działania na potęgach (kl. 7–8) · Mnożenie potęg: wybierz wykładnik (kl. 7–8) · Potęga potęgi: wybierz wykładnik (kl. 7–8) · Działania na potęgach: dokończ zdanie (kl. 7–8)

Potęgi o wykładnikach ułamkowych

Państwa dziecko uczy się rozpoznawać potęgi z ułamkowymi wykładnikami, rozumieć budowę takich wyrażeń oraz przekształcać je lub obliczać ich wartość według odpowiednich reguł działań.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie Wasze dziecko uczy się czytać i przekształcać wyrażenia z ułamkami w roli wykładnika (potęgi). Program nauczania nie podaje dla tego zagadnienia konkretnego zakresu liczb. Zadania w tym dziale pokazują jednak, co jest ćwiczone: potęgi z wykładnikami wymiernymi, także z ujemnym ułamkiem jako wykładnikiem.

Typowym błędem jest traktowanie wykładnika jak liczby całkowitej. Wtedy ułamek w wykładniku liczy się jako czynnik, na przykład 82/3 jako 8 · 2/3, albo znak minus w wykładniku rozumie się jako minus przed wynikiem. Zwykle wynika to z tego, że reguła jest stosowana bez zastanowienia nad budową wyrażenia, czyli nad tym, co oznaczają podstawa i wykładnik.

Na kartach pracy pojawiają się trzy typy zadań:

  • Potęga z wymiernym wykładnikiem: obliczyć lub przekształcić wyrażenie z ułamkowym wykładnikiem.
  • Potęga z wymiernym wykładnikiem: wybierz wartość: na podstawie kilku podanych wartości wskazać właściwą.
  • Ujemny ułamkowy wykładnik: wybierz odpowiedź: znaleźć poprawne rozwiązanie, gdy wykładnikiem jest ujemny ułamek.

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu mogą Państwo sami sprawdzić odpowiedzi Waszego dziecka.

Powiązanie z podstawą programową: analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i stosować odpowiednie prawa działań przy przekształceniach (BfKA).

Typy zadań: Potęga o wykładniku wymiernym (kl. 9–11) · Potęga o wykładniku wymiernym: wybierz wartość (kl. 9–11) · Potęgi o różnych podstawach: porównaj (kl. 9–11) · Potęgi o różnych podstawach: uporządkuj (kl. 9–11) · Ujemny wykładnik ułamkowy: wybierz odpowiedź (kl. 9–11)

Logarytmy: przekształcanie iloczynu, ilorazu i potęgi

Państwa dziecko uczy się łączyć sumy i różnice logarytmów w jeden logarytm oraz przekształcać logarytm potęgi.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko rozpoznaje strukturę wyrażenia i stosuje odpowiednie prawo rachunkowe. Suma logarytmów zamienia się w logarytm iloczynu, a różnica w logarytm ilorazu. W przypadku logarytmu potęgi wykładnik zapisuje się jako czynnik przed logarytmem. Punkt planu nauczania nie podaje konkretnego zakresu liczbowego; to, czego się wymaga, pokazują typy zadań.

Typowym błędem jest pomylenie praw stosowanych wewnątrz logarytmu z tymi stosowanymi na zewnątrz. Zapisuje się np. log(a + b) = log a + log b, mimo że logarytmu sumy nie wolno rozbijać. Podobnie log a − log b często odczytuje się jako log(a − b). Przy potęgach powstaje często (log a)³ zamiast 3 · log a. Przyczyną jest zwykle to, że najpierw dokładnie nie przygląda się strukturze wyrażenia.

Na lekcjach Państwa dziecko spotka się z następującymi typami zadań:

  • Suma logarytmów: Dwa lub więcej logarytmów zostaje połączonych w jeden.
  • Różnica logarytmów: Różnica zostaje zapisana jako logarytm ilorazu.
  • Suma logarytmów: wybór wyniku: Spośród kilku wyrażeń wybiera się poprawne przekształcenie.
  • Różnica logarytmów: prawda czy fałsz: Podaną równość sprawdza się, czy jest prawdziwa.
  • Logarytm potęgi: Wykładnik zostaje wyciągnięty przed logarytm.

Powiązanie z podstawą programową: analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i stosować odpowiednie prawa działań przy przekształceniach (BfKA).

Typy zadań: Logarytm iloczynu: dane zbędne (kl. 9–11) · Logarytm potęgi (kl. 9–11) · Logarytm: brakująca podstawa (kl. 9–11) · Różnica logarytmów (kl. 9–11) · Różnica logarytmów: prawda czy fałsz (kl. 9–11) · Różnica logarytmów: znajdź błąd (kl. 9–11) · Suma logarytmów (kl. 9–11) · Suma logarytmów: wybierz wynik (kl. 9–11)

Zadania tekstowe z dwoma równaniami

Twoje dziecko tłumaczy zadanie tekstowe z dwiema szukanymi liczbami na układ równań składający się z dwóch równań.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby uczniowie wyrażali zależności z zadań tekstowych w postaci równań i układów równań. Konkretnie oznacza to, że Pana/Pani dziecko wprowadza zmienne dla szukanych wielkości, na przykład x dla liczby sztuk jednego rodzaju i y dla liczby sztuk drugiego, a następnie na podstawie tekstu układa dwa równania opisujące oba warunki.

Najtrudniejszym miejscem zwykle nie jest rachunek, lecz przejście od tekstu do wzoru. Typowy błąd: zadanie podaje dwa warunki, na przykład łączną liczbę sztuk i łączną cenę, a jeden z nich zostaje pominięty albo oba równania opierają się na tej samej informacji. Często zmienne nie są też jasno nazwane, przez co przy układaniu równań nie wiadomo już, co oznacza x. Pomocny jest krok kontrolny: czy każde równanie odpowiada jakiemuś zdaniu w tekście?

Typowe zadania w tej serii:

  • Dwa rodzaje: ile sztuk każdego? Tekst opisuje dwa rodzaje z podaniem liczby i wartości; szukane jest, ile sztuk jest każdego rodzaju.
  • Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: wybierz Pana/Pani dziecko wybiera odpowiedni układ równań do zadania spośród podanych propozycji.
  • Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: prawda/fałsz Pana/Pani dziecko decyduje, czy podany układ równań pasuje do tekstu, i krótko to uzasadnia.

Powiązanie z podstawą programową: formalizować zależności z życia codziennego i wyrażać je w postaci równań i układów równań (BfKA, ERZR);

Typy zadań: Dwa rodzaje: ile sztuk każdego? (kl. 9–10) · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: prawda/fałsz (kl. 9–10) · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: wstaw znak (kl. 9–10) · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: wybierz (kl. 9–10) · Zadanie tekstowe: układ, liczba sztuk: znajdź błąd (kl. 9–10)

Równania kwadratowe: znajdowanie większego rozwiązania

Dziecko rozwiązuje równania kwadratowe i rozpoznaje, które z dwóch rozwiązań jest większe.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W kroku nauki dotyczącym rozwiązywania równań kwadratowych uczniowie rozwiązują równania, w których niewiadoma występuje w drugiej potędze. Ramowy plan nauczania ogólnie wymaga rozwiązywania różnych rodzajów równań. Dla tego punktu nie podaje on osobnego zakresu liczbowego. Zadania pokazują jednak, czego konkretnie się oczekuje: równań mających dwa rozwiązania, spośród których należy wskazać większe.

Typowy błąd pojawia się przy porównywaniu rozwiązań. Jeśli jedno rozwiązanie jest ujemne, na przykład -5, a drugie dodatnie, na przykład 2, to na pierwszy rzut oka -5 wydaje się „większe”, ponieważ liczba 5 jest większa od 2. Prawidłowa jest jednak liczba 2, gdyż -5 leży na osi liczbowej na lewo od zera. Kto przy porównywaniu nie uwzględnia znaków, często wybiera więc złe rozwiązanie, nawet jeśli samo obliczenie jest poprawne.

W praktyce dzieci spotykają się w tym zakresie z trzema typami zadań:

  • Równanie kwadratowe: Równanie należy rozwiązać, znajdując jego rozwiązania.
  • Równanie kwadratowe, większe rozwiązanie: wybierz: Spośród podanych odpowiedzi należy wybrać większe rozwiązanie.
  • Równanie kwadratowe, większe rozwiązanie: prawda/fałsz: Stwierdzenie dotyczące większego rozwiązania należy ocenić jako prawdziwe lub fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Równanie kwadratowe (kl. 9–11) · Równanie kwadratowe krok po kroku (kl. 9–11) · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: prawda/fałsz (kl. 9–11) · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: wstaw znak (kl. 9–11) · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: wybierz (kl. 9–11) · Równanie kwadratowe, większy pierwiastek: znajdź błąd (kl. 9–11)

Rozwiązywanie nierówności liniowych z jedną zmienną

Dziecko uczy się rozwiązywać liniowe nierówności z jedną zmienną oraz poprawnie podawać zbiór rozwiązań wraz z punktem granicznym.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Punkt programu nauczania LG1.5 wymaga rozwiązywania różnych rodzajów równań, nierówności i układów równań. Nierówności liniowe z jedną zmienną należą do tych rodzajów. Program nie podaje tu zbioru liczb, dlatego także nie podaje się żadnego.

Często myli się to, czy granica należy do zbioru rozwiązań. Znak z kreską pod znakiem równości (≤ lub ≥) uwzględnia punkt brzegowy, a znak bez tej kreski (< lub >) wyklucza go. Drugim typowym błędem przy przekształcaniu jest to, że przy dzieleniu przez liczbę ujemną lub mnożeniu przez nią trzeba odwrócić znak nierówności. Jeśli o tym zapomnimy, zbiór rozwiązań będzie błędny.

Karty pracy do tego tematu zawierają trzy typy zadań:

  • Nierówność liniowa: Nierówność należy rozwiązać względem zmiennej i podać zbiór rozwiązań.
  • Punkt brzegowy: wybierz: Spośród podanych możliwości wybiera się odpowiedni punkt brzegowy lub jego zapis.
  • Punkt brzegowy: prawda/fałsz: Stwierdzenia dotyczące punktu brzegowego ocenia się jako prawdziwe lub fałszywe.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Nierówność liniowa (kl. 9–10) · Nierówność liniowa, koniec przedziału: prawda/fałsz (kl. 9–10) · Nierówność liniowa, koniec przedziału: wstaw znak (kl. 9–10) · Nierówność liniowa, koniec przedziału: wybierz (kl. 9–10) · Nierówność liniowa, koniec przedziału: znajdź błąd (kl. 9–10)

Rozwiązywanie nierówności kwadratowych

Dziecko uczy się rozwiązywać nierówności kwadratowe: wyznacza wszystkie liczby x, dla których wyrażenie kwadratowe jest większe lub mniejsze od zera.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa ogólnie wymaga rozwiązywania różnych rodzajów równań, nierówności i układów równań. W przypadku nierówności kwadratowych oznacza to: dziecko określa zbiór wszystkich liczb, dla których zachodzi nierówność z x², i potrafi podać ten zbiór jako przedział lub zbiór liczb. Punkt podstawy programowej nie podaje osobnego zakresu liczb. Szablony zadań pokazują jednak, że do zakresu należy także szukanie liczb całkowitych jako rozwiązań.

Typowy błąd: miejsca zerowe są obliczone poprawnie, ale przedział rozwiązań zostaje odczytany błędnie. Zwykle wynika to z nieuwzględnienia, czy wykres funkcji kwadratowej jest skierowany w górę czy w dół oraz czy nierówność obejmuje granice (≤ lub ≥), czy ich nie obejmuje (< lub >). Przy zapisie w postaci iloczynowej często pojawiają się dodatkowo błędy znaku przy poszczególnych czynnikach.

W karcie pracy do tego tematu występują m.in. następujące typy zadań:

  • Nierówność kwadratowa: Bezpośrednie wyznaczenie zbioru rozwiązań.
  • Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wybierz: Spośród podanych odpowiedzi wybrać liczby całkowite spełniające nierówność.
  • Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: prawda/fałsz: Ocenić, czy zdania o całkowitych rozwiązaniach są prawdziwe, czy fałszywe.
  • Nierówność kwadratowa w postaci iloczynowej: Najpierw rozłożyć nierówność na czynniki i zbadać znak czynników.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Nierówność kwadratowa (kl. 10–11) · Nierówność kwadratowa w postaci iloczynowej (kl. 10–11) · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: prawda/fałsz (kl. 10–11) · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wstaw znak (kl. 10–11) · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: wybierz (kl. 10–11) · Nierówność kwadratowa, liczby całkowite: znajdź błąd (kl. 10–11)

Rozwiązywanie równań wykładniczych o tej samej podstawie

Twoje dziecko uczy się rozwiązywać równania wykładnicze, w których obie strony mają tę samą podstawę, oraz wyznaczać lub sprawdzać wartość x.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Państwa dziecko potrafi rozwiązywać równania typu 2x = 8, zapisując 8 jako potęgę tej samej podstawy (8 = 23) i porównując wykładniki. Ramowy plan nauczania wskazuje dla tego obszaru ogólnie rozwiązywanie różnych rodzajów równań. Nie podaje tu jednak osobnego zakresu liczbowego.

Typowy błąd dotyczy samego wykładnika. Przy 2x+1 = 8 zauważa się wprawdzie, że 8 = 23, ale potem zapisuje się tylko x = 3 i zapomina o +1. Podobnie wykładnik bywa traktowany jak czynnik, na przykład x = 8 : 2, zamiast odczytać wykładnik x w 2x = 8.

Na kartach pracy pojawiają się w tym zakresie trzy typy zadań:

  • Równanie wykładnicze, wartość x: prawda/fałsz: Podaną wartość x podstawia się do równania, a dziecko sprawdza, czy równanie jest prawdziwe.
  • Równanie wykładnicze: Równanie rozwiązuje się w całości.
  • Równanie wykładnicze, wartość x: wybierz: Spośród podanych wartości wybiera się tę, która pasuje jako x.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA).

Typy zadań: Potęga: brakujący wykładnik (kl. 10–11) · Równanie wykładnicze (kl. 10–11) · Równanie wykładnicze, wartość x: prawda/fałsz (kl. 10–11) · Równanie wykładnicze, wartość x: wstaw znak (kl. 10–11) · Równanie wykładnicze, wartość x: wybierz (kl. 10–11) · Równanie wykładnicze, wartość x: znajdź błąd (kl. 10–11)

Odczytywanie własności funkcji z wykresu

Twoje dziecko uczy się odczytywać z wykresu funkcji, gdzie ona rośnie lub maleje, gdzie przyjmuje wartość zero, jakie wartości przyjmuje oraz jak wygląda jej dziedzina.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Wykres jest jednym ze sposobów przedstawienia funkcji. Dziecko uczy się odczytywać z obrazu własności funkcji: dziedzinę i zbiór wartości, miejsca zerowe, wartości funkcji w określonym punkcie, znak oraz przedziały, w których funkcja rośnie lub maleje. Punkt podstawy programowej nie podaje stałego zakresu liczb. Jakie zadania pojawiają się w tej klasie, pokazują poniższe typy zadań.

Często myli się osie. Dziedzinę i miejsca zerowe odczytuje się na poziomej osi x, zbiór wartości i wartości funkcji na pionowej osi y. Kto przy „wartości funkcji dla x = 2” szuka na osi y liczby 2, odczytuje coś innego. Również pojęcia „rosnąca” i „dodatnia” bywają utożsamiane, mimo że odpowiadają na różne pytania: to, czy krzywa idzie w górę, jest czymś innym niż pytanie, czy leży nad osią x.

Na kartach pracy w tej klasie występują m.in. następujące typy zadań:

  • Odczytywanie dziedziny z wykresu oraz odczytywanie zbioru wartości z wykresu
  • Odczytywanie miejsc zerowych z wykresu
  • Odczytywanie wartości funkcji z wykresu
  • Odczytywanie znaku z wykresu
  • Odczytywanie przedziałów rosnących z wykresu oraz odczytywanie przedziałów malejących z wykresu
  • Funkcja zdefiniowana przedziałami, której wykres składa się z kilku fragmentów
  • Wartość funkcji z wykresu jako zadanie typu „prawda lub fałsz” oraz jako zadanie typu „wybierz odpowiedź”
  • Miejsca zerowe z wykresu jako zadanie typu „wybierz odpowiedź”

Powiązanie z podstawą programową: definiować i charakteryzować pojęcie funkcji oraz stosować różne formy jej przedstawiania (BfKA);

Typy zadań: Miejsca zerowe z wykresu (kl. 9–10) · Wartość funkcji odczytana z wykresu (kl. 9–10) · Wartość funkcji z wykresu: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Wartość funkcji z wykresu: wstaw znak (kl. 9–10) · Wartość funkcji z wykresu: znajdź błąd (kl. 9–10) · Dziedzina funkcji z wykresu (kl. 9–10) · Funkcja określona kilkoma wzorami (kl. 9–10) · Gdzie funkcja jest dodatnia — z wykresu (kl. 9–10) · Miejsca zerowe z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Przedział, w którym funkcja maleje (z wykresu) (kl. 9–10) · Przedział, w którym funkcja rośnie (z wykresu) (kl. 9–10) · Wartość funkcji z wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Zbiór wartości funkcji z wykresu (kl. 9–10)

Porównywanie funkcji na różne sposoby

Uczysz się porównywać dwie funkcje podane w różny sposób, na przykład jako wykres i jako wzór, oraz zestawiać ze sobą ich wartości lub maksima.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Ramowy plan nauczania wymaga, aby funkcje były rozumiane i stosowane w różnych formach przedstawienia. Punkt planu nie podaje dla tego żadnego zakresu liczb. Dlatego opisujemy tutaj jedynie to, co pokazują zadania na tym etapie: porównywane są dwie funkcje, które występują w różnej postaci, na przykład jedna jako wykres, a druga jako wyrażenie.

Typowym błędem jest wnioskowanie, że skoro maksimum jednej funkcji jest większe, to jej wartości są większe wszędzie. Maksimum jest jednak tylko pojedynczym punktem. W innych miejscach druga funkcja może mimo to być większa. Ponadto wartości z wykresu są często odczytywane niedokładnie, a w wyrażeniu podstawia się liczby bez należytej staranności.

Karty pracy do tego tematu zawierają zadania, takie jak:

  • Maksimum funkcji: która jest większa?
  • Porównywanie wartości funkcji: wykres i wyrażenie
  • Porównywanie maksimów funkcji: wybierz odpowiedź
  • Porównywanie wartości dwóch funkcji: wybierz odpowiedź
  • Porównywanie wartości dwóch funkcji: prawda czy fałsz

Powiązanie z podstawą programową: definiować i charakteryzować pojęcie funkcji oraz stosować różne formy jej przedstawiania (BfKA);

Typy zadań: Maksimum funkcji: która ma większe? (kl. 9–10) · Porównaj wartości funkcji: wykres i wzór (kl. 9–10) · Porównanie wartości dwóch funkcji: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Porównanie wartości dwóch funkcji: wstaw znak (kl. 9–10) · Porównanie wartości dwóch funkcji: znajdź błąd (kl. 9–10) · Porównanie maksimów funkcji: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Porównanie wartości dwóch funkcji: wybierz odpowiedź (kl. 9–10)

Rysowanie funkcji kwadratowych i rozpoznawanie wierzchołka

Dziecko uczy się szkicować wykres funkcji kwadratowej i rozpoznawać współrzędne wierzchołka.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na tym poziomie dziecko szkicuje wykres funkcji kwadratowej i opisuje jej własności, przede wszystkim położenie wierzchołka. Punkt podstawy programowej wymaga ogólnie, by opisywać własności elementarnych funkcji i swobodnie się nimi posługiwać. Nie podaje on konkretnego zakresu liczb. Dlatego ten tekst opisuje jedynie to, co pokazują typy zadań z tego obszaru.

Częstym błędem jest zamiana obu współrzędnych wierzchołka albo odczytanie współrzędnej x z niewłaściwym znakiem. Wtedy wierzchołek znajduje się na szkicu w złym miejscu, a cała parabola wygląda na przesuniętą. Pomocne jest, by przy rysowaniu zawsze pytać siebie, gdzie krzywa ma swój najniższy lub najwyższy punkt i jak jest względem niego symetryczna.

W kartach pracy pojawiają się przede wszystkim następujące typy zadań:

  • Szkicowanie wykresu funkcji kwadratowej
  • Współrzędna x wierzchołka: wybierz odpowiedź
  • Współrzędna x wierzchołka: prawda czy fałsz
  • Współrzędna y wierzchołka: wybierz odpowiedź

W zadaniach wyboru oraz prawda-fałsz dziecko sprawdza, czy poprawnie rozpoznaje położenie wierzchołka na wykresie. W zadaniu szkicowania samo rysuje parabolę. Rozwiązania są dołączone do każdego zadania.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać własności funkcji elementarnych i elastycznie się nimi posługiwać (BfKA);

Typy zadań: Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: prawda czy fałsz (kl. 10) · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: wstaw znak (kl. 10) · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: wybierz odpowiedź (kl. 10) · Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli: znajdź błąd (kl. 10) · Szkic wykresu funkcji kwadratowej (kl. 10) · Druga współrzędna wierzchołka paraboli: wybierz odpowiedź (kl. 10)

Obliczanie logarytmu z definicji

Dziecko może wyznaczyć logarytm, stosując definicję: pytamy, jaki wykładnik potęgi o danej podstawie daje podaną wartość.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Przy logarytmie pyta się, jaki wykładnik jest potrzebny. Dla logb(x) = y obowiązuje: by = x. Dziecko wstawia więc podstawę i argument w tę zależność i znajduje odpowiedni wykładnik. Podstawa programowa wymaga, aby opisywać własności funkcji elementarnych i swobodnie się nimi posługiwać. Nie podaje jednak konkretnego zakresu liczb, dlatego także tutaj żaden nie zostanie podany.

Często myli się role podstawy i argumentu albo zamiast wykładnika liczy się dzieleniem lub mnożeniem. Przyczyna tkwi zwykle w tym, że przyzwyczajono się do liczenia potęg w przód. Przy logarytmie trzeba myśleć wstecz: od wyniku do wykładnika.

Na lekcjach pojawiają się następujące typy zadań, które można znaleźć również na kartach pracy z rozwiązaniami:

  • Logarytm z definicji: Bezpośrednio stosuje się definicję.
  • Wartość logarytmu: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się poprawny wynik.
  • Liczba z logarytmu: Na podstawie logarytmu wybiera się odpowiadającą mu wartość liczbową.
  • Logarytm ułamka: Wyznacza się logarytm, którego argumentem jest ułamek.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać własności funkcji elementarnych i elastycznie się nimi posługiwać (BfKA);

Typy zadań: Liczba logarytmowana: wybierz odpowiedź (kl. 9–11) · Logarytm ułamka (kl. 9–11) · Logarytm z definicji (kl. 9–11) · Logarytm: brakująca liczba logarytmowana (kl. 9–11) · Logarytmy o różnych podstawach: porównaj (kl. 9–11) · Logarytmy o różnych podstawach: uporządkuj (kl. 9–11) · Wartość logarytmu: wybierz wynik (kl. 9–11)

Zrozumienie funkcji f(x) = a/x

Dziecko uczy się obliczać wartości funkcji f(x) = a/x oraz opisywać i wykorzystywać właściwości tej funkcji.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Tutaj chodzi o elastyczne posługiwanie się funkcją f(x) = a/x. Dziecko podstawia za x liczbę, oblicza wartość funkcji i opisuje, jak zachowuje się funkcja. Ramowy plan nauczania nie podaje dla tego punktu osobnego zakresu liczb. Dlatego zadania operują konkretnymi wartościami a i x, takimi jak występujące w przykładowych zadaniach.

Typowy błąd: dziecko podstawia x = 0, mimo że nie można dzielić przez zero. Drugim częstym błędem jest oczekiwanie, że wartości będą rosły wraz ze wzrostem x, tak jak przyzwyczaiło się to przy funkcjach liniowych. W przypadku f(x) = a/x wartości dla dużych dodatnich x są natomiast coraz mniejsze i zbliżają się do zera.

W praktyce występują trzy typy zadań. W zadaniu Wartość funkcji f(x) = a/x: wybierz odpowiedź dziecko wybiera z kilku podanych wartości właściwą wartość funkcji. W zadaniu Wartość funkcji f(x) = a/x: prawda czy fałsz decyduje, czy stwierdzenie dotyczące wartości funkcji jest prawdziwe. Szablon Funkcja f(x) = a/x zadaje pytania dotyczące funkcji jako całości.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać własności funkcji elementarnych i elastycznie się nimi posługiwać (BfKA);

Typy zadań: Funkcja f(x) = a/x (kl. 10–11) · Wartość funkcji f(x) = a/x: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Wartość funkcji f(x) = a/x: znajdź błąd (kl. 10–11) · Wartość funkcji f(x) = a/x: wybierz odpowiedź (kl. 10–11)

Przesuwanie wykresów i odczytywanie wartości funkcji

Uczysz się, jak przesuwać wykres funkcji równolegle w górę, w dół, w lewo lub w prawo i dzięki temu wyznaczać nowe wartości funkcji.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko uczy się rozumieć nową funkcję jako przesunięcie znanej funkcji podstawowej. Wykres przesuwa się równolegle i można z niego odczytać lub obliczyć, jakie wartości przyjmuje funkcja po przesunięciu. Odpowiadający punkt podstawy programowej mówi ogólnie o konstruowaniu funkcji złożonych na całej drodze w gimnazjum i nie podaje żadnego konkretnego zakresu liczb. Dla klasy 4. szablony zadań w tym obszarze pokazują, czego konkretnie się wymaga: przesuwania wykresów oraz wyznaczania lub oceniania wartości funkcji po przesunięciu.

Typowy błąd dotyczy kierunku. Przy przesunięciu w lewo, np. z f(x) do f(x+2), wykres często przesuwa się w prawo, ponieważ znak w nawiasie pozornie przeczy kierunkowi. Podobnie przy przesunięciach w kierunku osi y znak często bywa zamieniany. Przy obliczaniu wartości funkcji uczniowie czasem dodatkowo podstawiają stary argument x zamiast przesuniętego.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Przesunięcie wykresu: Wykres funkcji zostaje przesunięty o podane wartości, a nowe położenie jest rysowane lub opisywane.
  • Wartość funkcji po przesunięciu: wybierz odpowiedź: Spośród kilku podanych możliwości wybiera się poprawną wartość funkcji po przesunięciu.
  • Wartość funkcji po przesunięciu: prawda czy fałsz: Podane twierdzenia o przesuniętej funkcji sprawdza się pod kątem ich prawdziwości.

Powiązanie z podstawą programową: konstruować funkcje złożone z funkcji elementarnych za pomocą operacji oraz wyjaśniać i stosować ich charakterystyczne własności;

Typy zadań: Przesunięcie wykresu funkcji (kl. 10–11) · Wartość funkcji po przesunięciu: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Wartość funkcji po przesunięciu: wstaw znak (kl. 10–11) · Wartość funkcji po przesunięciu: znajdź błąd (kl. 10–11) · Wartość funkcji po przesunięciu: wybierz odpowiedź (kl. 10–11)

Odbijanie wykresów: y = −f(x) i y = f(−x)

Dziecko uczy się, jak na podstawie wykresu funkcji, poprzez odbicie, uzyskać wykres y = −f(x) lub y = f(−x) oraz rozpoznawać zmianę zarówno w postaci wyrażenia, jak i w postaci punktu.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi na podstawie danej funkcji f utworzyć nowe funkcje za pomocą operacji i wyjaśnić ich własności. Podstawa programowa nie podaje dla tego zagadnienia zakresu liczbowego. W klasie 12 zadania pokazują konkretnie, że wykres y = −f(x) oraz wykres y = f(−x) powstają z wykresu f i że każdy punkt przy tym przemieszcza się w określone miejsce.

Typowe jest pomylenie dwóch symetrii. Przy −f(x) wszystkie wartości y zmieniają znak, wykres zostaje więc odbity względem osi x. Przy f(−x) zmieniają znak wartości x, wykres zostaje odbity względem osi y. Wielu uczniów uważa oba wyrażenia za równoznaczne lub zmienia przy wierzchołku (s|t) niewłaściwą współrzędną: przy −f staje się on (s|−t), a przy f(−x) staje się (−s|t).

Zadanie na ten temat wygląda na przykład tak:

  • Określenie wzoru y = −f(x) lub y = f(−x) na podstawie wykresu
  • Podanie punktu obrazu na wykresie dla y = −f(x) i y = f(−x)
  • Przy symetrii wykresu rozstrzygnięcie, czy stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe, lub wybór odpowiedniej odpowiedzi
  • Wyznaczenie wierzchołka odbitej paraboli (wybór odpowiedzi)

Powiązanie z podstawą programową: konstruować funkcje złożone z funkcji elementarnych za pomocą operacji oraz wyjaśniać i stosować ich charakterystyczne własności;

Typy zadań: Obraz punktu po odbiciu wykresu: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Obraz punktu po odbiciu wykresu: wstaw znak (kl. 10–11) · Obraz punktu po odbiciu wykresu: znajdź błąd (kl. 10–11) · Obraz punktu wykresu: y = −f(x) i y = f(−x) (kl. 10–11) · Obraz punktu po odbiciu wykresu: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Wierzchołek odbitej paraboli: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Wzór funkcji y = −f(x) albo y = f(−x) z wykresu (kl. 10–11)

Wzrost wykładniczy w końcu staje się większy niż liniowy

Dziecko uczy się na podstawie dwóch funkcji rozpoznawać, że wzrost wykładniczy na dłuższą metę jest szybszy niż liniowy, oraz określać, od którego momentu przegania on wzrost liniowy.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawy programowe wymagają modelowania zależności z różnych dziedzin za pomocą funkcji. Program nauczania nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczb. Dla tej klasy szablony zadań pokazują, o co chodzi: porównuje się wzrost wykładniczy i liniowy oraz sprawdza się, od kiedy wzrost wykładniczy przewyższa liniowy.

Typowym błędem jest patrzenie tylko na pierwsze wartości w tabeli lub na szkic. Na początku funkcja liniowa jest często większa, na przykład dlatego, że ma wysoką wartość początkową lub stromo rośnie. Uczniowie wyciągają z tego wniosek, że tak już zostanie. Wzrost wykładniczy wydaje się jednak najpierw wolny, ponieważ każdy krok wychodzi od coraz większej wartości. Później dlatego dogania i wyprzedza. Zdanie w rodzaju „Funkcja wykładnicza jest zawsze większa” jest więc fałszywe, bo pomija początek.

Na lekcjach zadania występują w trzech formach:

  • Wzrost wykładniczy przewyższa liniowy: Wyznacza się punkt, od którego wzrost wykładniczy dogania wzrost liniowy.
  • Funkcja wykładnicza kontra funkcja liniowa: wybierz odpowiedź: Spośród podanych odpowiedzi wybiera się właściwą.
  • Funkcja wykładnicza kontra funkcja liniowa: prawda czy fałsz: Przy stwierdzeniach dotyczących porównania decyduje się, czy są prawdziwe.

Karty pracy zawierają rozwiązania, dzięki czemu podczas ćwiczeń można sprawdzić, czy uzasadnienie jest poprawne.

Powiązanie z podstawą programową: Modelować związki i zależności z różnych obszarów za pomocą funkcji (ENR, PB);

Typy zadań: Funkcja wykładnicza wyprzedza liniową: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Funkcja wykładnicza wyprzedza liniową: znajdź błąd (kl. 9–10) · Wzrost wykładniczy wyprzedza liniowy (kl. 9–10) · Funkcja wykładnicza wyprzedza liniową: wybierz odpowiedź (kl. 9–10)

Zrozumienie i obliczanie procentu składanego

Dziecko poznaje, jak zmienia się kwota pieniędzy przy procencie składanym z roku na rok, i wyznacza stan konta po określonej liczbie lat.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko opisuje procent składany jako proces wzrostu opisany funkcją: kwota na koncie zwiększa się co roku o stały procent, a odsetki z poprzedniego roku również przynoszą odsetki. Punkt programu nauczania nie podaje dla tego konkretnego zakresu liczbowego. Istniejące zadania pokazują jednak, jak konkretnie się ćwiczy, na przykład obliczając kwotę po dwóch latach.

Typowym błędem jest obliczanie odsetek każdego roku wyłącznie od kapitału początkowego i zwykłe ich dodawanie. Przy 1000 franków i 5 % rocznie po dwóch latach daje to 1100 franków zamiast 1102,50 franka. Powód: dziecko nie zauważa, że stan konta mnożony jest co roku tym samym czynnikiem, dzięki czemu również odsetki z poprzedniego roku przynoszą odsetki.

Zadania w tym dziale noszą tytuły takie jak:

  • Procent składany: wybierz kwotę po 2 latach
  • Odsetki przy procencie składanym: wybierz odpowiedź
  • Procent składany: ile będzie na koncie
  • Procent składany — lokata

Powiązanie z podstawą programową: Modelować związki i zależności z różnych obszarów za pomocą funkcji (ENR, PB);

Typy zadań: Kapitał początkowy: pytanie odwrotne (kl. 9–11) · Procent składany przez dwa lata krok po kroku (kl. 9–11) · Procent składany — lokata (kl. 9–11) · Procent składany: wybierz kwotę po 2 latach (kl. 9–11) · Odsetki z kapitalizacją: wybierz odpowiedź (kl. 9–11) · Procent składany: ile będzie na lokacie (kl. 9–11)

Średnie tempo zmiany w prosty sposób wyjaśnione

Twoje dziecko uczy się obliczać, na podstawie dwóch punktów funkcji, o ile średnio zmienia się wartość funkcji na jednostkę zmiany x.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko oblicza, o ile średnio zmienia się dana wielkość na każdym kroku. W tym celu wybiera dwa punkty funkcji, oblicza różnicę wartości funkcji i dzieli ją przez różnicę wartości x. Wynikiem jest średnie tempo zmian, czyli współczynnik nachylenia prostej przechodzącej przez te dwa punkty wykresu. Punkt podstawy programowej wymaga, aby pojęcie pochodnej interpretować na różne sposoby. Średnie tempo zmian jest jedną z tych interpretacji i stanowi podstawę, na której buduje się pochodną. Jakie dokładnie funkcje i liczby się pojawiają, pokazują przykładowe zadania na kartach pracy; sam punkt podstawy programowej nie podaje zakresu liczb.

Typowy błąd: dziecko oblicza tylko różnicę wartości funkcji i zapomina o dzieleniu przez różnicę wartości x. Może też dzielić przez wartości funkcji zamiast przez różnicę x. Dzieje się tak, ponieważ oba pojęcia nazywa się „zmianą”, a różnica wartości funkcji wydaje się gotowym wynikiem. Drugim częstym błędem jest kolejność: jeśli dwa punkty są podstawiane do licznika i mianownika w różnej kolejności, znak wyniku jest niepoprawny.

Na kartach pracy pojawiają się cztery typy zadań:

  • Zmiana wartości funkcji: Dziecko wybiera poprawną odpowiedź spośród kilku propozycji.
  • Średnie tempo zmian: Dziecko oblicza tempo dla dwóch podanych wartości x.
  • Średnie tempo zmian: średnia prędkość: Tempo zostaje zinterpretowane jako średnia prędkość, na przykład przy funkcji droga-czas.
  • Średnie tempo zmian: wybór wyniku: Dziecko wybiera pasujący wynik spośród podanych rozwiązań.

Powiązanie z podstawą programową: interpretować pojęcie pochodnej funkcji na różne sposoby (BfKA);

Typy zadań: Przyrost wartości funkcji: wybierz odpowiedź (kl. 9–10) · Średnie tempo zmian funkcji (kl. 9–10) · Średnie tempo zmian: wybierz wynik (kl. 9–10) · Średnie tempo zmian: prędkość średnia w przedziale (kl. 10–11)

Koło: obliczanie obwodu i pola

Dziecko potrafi obliczyć obwód i pole powierzchni koła oraz podać wyniki w postaci liczby razy π.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie dziecko oblicza obwód i pole powierzchni koła oraz porównuje te wielkości ze sobą. Plan nauczania nie podaje dla tego zakresu konkretnego zakresu liczb. Zadania pokazują jednak formę: wynik zapisywany jest jako wyrażenie z π, a są też zadania, w których pytamy tylko o liczbę przed π.

Typowy błąd wynika stąd, że obie formuły na obwód i pole zawierają π oraz promień. Dlatego łatwo je zamienić lub pomylić. Często zamiast promienia podstawia się także średnicę. Kto najpierw nie sprawdzi, jaka wielkość jest podana, liczy wtedy z błędną wartością.

Na kartach pracy występują cztery typy zadań:

  • Obwód koła: obliczyć obwód na podstawie podanych wielkości.
  • Pole koła: obliczyć pole koła.
  • Pole koła: wybór wyniku: spośród podanych wyników wybrać właściwy. Pokazuje to, czy wzór i wartości do siebie pasują.
  • Obwód koła: wybierz liczbę przed π: określić tylko liczbę, która stoi przed π.

Powiązanie z podstawą programową: obliczać różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz ustalać zależności między nimi (BfKA).

Typy zadań: Długość okręgu (kl. 7–8) · Pole koła (kl. 7–8) · Pole koła: wybierz wynik (kl. 7–8) · Długość okręgu: wybierz liczbę przed π (kl. 7–8)

Obliczanie objętości i pola powierzchni graniastosłupów

Uczniowie obliczają objętość i pole powierzchni prostych graniastosłupów, zwłaszcza trójbocznych, oraz wiążą ze sobą pole podstawy, wysokość bryły i pola ścian bocznych.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W tej klasie uczniowie obliczają objętość i pole powierzchni prostych graniastosłupów, przede wszystkim graniastosłupów trójbocznych. Przy tym wiążą ze sobą podstawę (trójkąt), wysokość bryły graniastosłupa oraz ściany boczne (prostokąty). Ramowy plan nauczania nie podaje dla tego zagadnienia określonego zakresu liczbowego, dlatego ten tekst opisuje wyłącznie to, co pokazują typy zadań.

Typowym błędem jest pomylenie wysokości trójkąta w podstawie z wysokością bryły graniastosłupa. Przy obliczaniu pola powierzchni często zapomina się także o dwóch trójkątnych ścianach u góry i u dołu lub nie liczy się wszystkich prostokątów. Powód jest taki: do objętości potrzebna jest tylko podstawa i wysokość bryły, natomiast pole powierzchni wymaga sumy wszystkich ścian, a różne wysokości należą do różnych części bryły.

Typy zadań w tej klasie to m.in. Objętość graniastosłupa trójbocznego, Objętość graniastosłupa trójkątnego w życiu codziennym oraz Pole powierzchni graniastosłupa trójbocznego. Przy zadaniach Pole powierzchni graniastosłupa: wybór wyniku i Objętość graniastosłupa trójbocznego: wybór wyniku wybiera się poprawny wynik spośród kilku odpowiedzi. W zadaniach z życia codziennego najpierw trzeba odczytać wymiary z krótkiej sytuacji opisanej w zadaniu.

Powiązanie z podstawą programową: obliczać różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz ustalać zależności między nimi (BfKA).

Typy zadań: Objętości prostopadłościanu i sześcianu: porównaj (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego krok po kroku (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego: dane zbędne (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego: wybierz wynik (kl. 7–8) · Pole powierzchni graniastosłupa trójkątnego (kl. 7–8) · Pole powierzchni graniastosłupa: wybierz wynik (kl. 7–8) · Objętość graniastosłupa trójkątnego w praktyce (kl. 7–8) · Prostopadłościenny pojemnik: ile litrów wody (kl. 7–8) · Pudełko bez pokrywki: ile materiału (kl. 7–8) · Ściany sali w kształcie prostopadłościanu: pole do malowania (kl. 7–8)

Objętość i pole powierzchni ostrosłupów

Uczennica lub uczeń oblicza objętość i pole powierzchni regularnych ostrosłupów oraz wiąże ze sobą wysokość, pole podstawy i pola ścian bocznych.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W podstawie programowej zapisano, że różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni są obliczane i wzajemnie ze sobą powiązane. W przypadku ostrosłupów oznacza to: uczeń oblicza objętość i pole powierzchni, wykorzystując pole podstawy, wysokość bryły oraz ściany boczne. Podstawa programowa nie podaje dla tego zakresu konkretnego zakresu liczb, dlatego ten tekst opisuje wyłącznie typy zadań, które pojawiają się w tym obszarze.

Typowy błąd dotyczy wysokości. Wysokość ostrosłupa biegnie pionowo od wierzchołka do podstawy. Często myli się ją z wysokością trójkątnej ściany bocznej. Kto podstawi błędną wysokość, dalej liczy poprawnie, ale otrzymuje błędny wynik. Przy objętości często dodatkowo zapomina się o czynniku 1/3 we wzorze.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Ostrosłup: brakująca wysokość, w którym na podstawie danych wielkości wyznacza się wysokość bryły.
  • Objętość ostrosłupa: wybierz wynik, w którym spośród kilku propozycji wybiera się poprawny wynik.
  • Objętość ostrosłupa prawidłowego czworokątnego, o kwadratowej podstawie.
  • Pole powierzchni ostrosłupa prawidłowego czworokątnego, w którym sumuje się pole podstawy i wszystkich ścian bocznych.
  • Pole powierzchni ostrosłupa: wybierz wynik, w którym spośród podanych propozycji wybiera się pasujący wynik.

Powiązanie z podstawą programową: obliczać różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz ustalać zależności między nimi (BfKA).

Typy zadań: Objętość ostrosłupa (kl. 8) · Objętość ostrosłupa krok po kroku (kl. 8) · Objętość ostrosłupa: dane zbędne (kl. 8) · Objętość ostrosłupa: wybierz wynik (kl. 8) · Pole powierzchni ostrosłupa (kl. 8) · Ostrosłup: brakująca wysokość (kl. 8) · Pole powierzchni ostrosłupa: wybierz wynik (kl. 8)

Kąty środkowe i wpisane w okręgu

Twoje dziecko uczy się obliczać kąt środkowy i kąt wpisany dla łuku okręgu oraz ustalać zależność między tymi dwoma kątami.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Plan nauczania nie podaje dla tego tematu konkretnego zakresu liczbowego. Zadania w tej klasie pokazują jednak, o co chodzi: gdy jeden z dwóch kątów nad łukiem jest dany, dziecko oblicza drugi, i to w obu kierunkach.

Typowym błędem jest odwrócenie zależności między kątami. Kąt środkowy leży w środku okręgu i nad tym samym łukiem jest dwa razy większy od kąta wpisanego przy okręgu. Kto zamiast podwajać dzieli na pół albo myli oba kąty, dochodzi do błędnego wyniku.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Kąt środkowy z kąta wpisanego oraz odwrotnie kąt wpisany z kąta środkowego, każde z wyborem poprawnego rozwiązania lub bez niego
  • Kąt środkowy i kąt wpisany: prawda czy fałsz, w których oceniane jest, czy stwierdzenia o zależności obu kątów są prawdziwe, czy fałszywe

Powiązanie z podstawą programową: obliczać różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz ustalać zależności między nimi (BfKA).

Typy zadań: Kąt wpisany z kąta środkowego (kl. 10–11) · Kąt wpisany ze środkowego: wybierz wynik (kl. 10–11) · Kąt środkowy i wpisany: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Kąt środkowy i wpisany: znajdź błąd (kl. 10–11) · Kąt środkowy z kąta wpisanego (kl. 10–11) · Kąt środkowy z wpisanego: wybierz wynik (kl. 10–11) · Kąt wpisany: dane zbędne (kl. 10–11) · Kąt środkowy i wpisany: brakująca miara (kl. 10–11)

Dokładne wartości sinusa, cosinusa i tangensa

Dziecko uczy się określać dokładne wartości sinusa, cosinusa i tangensa oraz znajdować odpowiedni kąt dla danej wartości funkcji.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Podstawa programowa wymaga, aby definiować funkcje trygonometryczne i zależności między nimi oraz opisywać ich własności. Nie podaje ona zakresu kątów. Dlatego ten tekst opisuje wyłącznie to, co pokazują szablony zadań z tego działu: uczeń wyznacza dokładne wartości funkcji trygonometrycznych i dla danej wartości funkcji szuka kąta.

Typowy błąd przy szukaniu kąta: uczeń bierze pierwszy kąt, który wyświetla kalkulator, i nie zauważa, że do tej samej wartości funkcji często należą również inne kąty. Zadanie jest wtedy rozwiązane tylko częściowo. Przy dokładnych wartościach często dochodzi także do pomylenia wartości sinusa i kosinusa.

Ten dział zawiera trzy typy zadań:

  • Dokładna wartość funkcji trygonometrycznej: Uczeń podaje dokładną wartość dla danego kąta.
  • Kąt na podstawie wartości funkcji, wybierz miarę: Uczeń wybiera odpowiednią miarę kąta spośród podanych.
  • Kąt na podstawie wartości funkcji, prawda czy fałsz: Uczeń sprawdza twierdzenia o kątach i wartościach funkcji.

Wzory redukcyjne należą do tematu, ale w tych szablonach zadań nie są wymagane osobno. Do każdego typu zadania istnieją karty pracy do wydruku z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: definiować stosunki trygonometryczne i zależności trygonometryczne oraz opisywać ich własności (BfKA);

Typy zadań: Dokładna wartość funkcji trygonometrycznej (kl. 10–11) · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: wstaw znak (kl. 10–11) · Kąt z wartości funkcji trygonometrycznej: wybierz miarę (kl. 10–11)

Trygonometria w trójkącie prostokątnym

Dziecko uczy się w trójkącie prostokątnym nazywać przyprostokątną przyległą i przyprostokątną przeciwległą do danego kąta oraz rozpoznawać odpowiednią wartość sinusa, cosinusa lub tangensa.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby brakujące wielkości w trójkątach prostokątnych i ogólnych obliczać za pomocą trygonometrii. Zadania tej klasy przedstawiają część, która tworzy do tego podstawy: dziecko określa, która bok trójkąta prostokątnego należy do danego kąta, i przypisuje trójkątowi odpowiedni stosunek.

Typowym błędem jest pomylenie przyprostokątnej przyległej i przeciwprostokątnej...

Powiązanie z podstawą programową: obliczać brakujące wielkości w trójkątach prostokątnych i dowolnych za pomocą trygonometrii (BfKA);

Typy zadań: Cosinus w trójkącie prostokątnym: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Cosinus w trójkącie prostokątnym: znajdź błąd (kl. 9–10) · Przyprostokątna naprzeciw kąta (kl. 9–10) · Przyprostokątna przy kącie (kl. 9–10) · Sinus w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość (kl. 9–10) · Tangens w trójkącie prostokątnym: wybierz wartość (kl. 9–10) · Trygonometria w terenie: wysokość przy kącie 30° (kl. 9–10)

Trygonometria w figurach płaskich

Pani/Pan dziecko uczy się, jak za pomocą sinusa kąta obliczać wielkości w figurach płaskich, na przykład pole równoległoboku.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby przy użyciu narzędzi trygonometrii rozwiązywać zadania z różnych dziedzin. Nie podaje on w tym celu żadnego zakresu liczb, a obowiązuje na całym etapie. W klasie 4. konkretnie widać to przy obliczaniu pola równoległoboku z użyciem sinusa kąta.

Typowe jest to, że kąt w sinusie nie jest kątem między dwoma danymi bokami. Wzór działa tylko z tym kątem zawartym między bokami. Kolejnym częstym błędem jest kalkulator ustawiony w złym trybie kątowym (radiany zamiast stopni). Wtedy wychodzi liczba, a nic nie wydaje się podejrzane.

Zadania na ten temat występują w trzech formach:

  • Pole równoległoboku z sinusem: wyznacz pole, wykonując obliczenia.
  • Pole równoległoboku z sinusem, wybierz odpowiedź: spośród podanych rozwiązań wybierz poprawne.
  • Pole równoległoboku z sinusem, prawda czy fałsz: sprawdź poszczególne stwierdzenia dotyczące obliczeń.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać problemy z różnych dziedzin za pomocą narzędzi trygonometrii (BfKA, BNE).

Typy zadań: Pole równoległoboku z sinusem (kl. 10–11) · Pole równoległoboku z sinusem: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Pole równoległoboku z sinusem: wybierz odpowiedź (kl. 10–11) · Pole równoległoboku z sinusem: znajdź błąd (kl. 10–11)

Proste w układzie współrzędnych: przecięcie i prostopadłość

Dziecko uczy się wyznaczać punkt przecięcia dwóch prostych w układzie współrzędnych, znajdować prostą prostopadłą przechodzącą przez dany punkt oraz odczytywać współczynnik kierunkowy (nachylenie) z postaci ogólnej.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Tutaj chodzi o opisywanie prostych w układzie współrzędnych w różnych postaciach oraz badanie ich wzajemnego położenia. Dziecko ma rozpoznać prostą w postaci ogólnej ax + by = c, na tej podstawie wyznaczyć współczynnik kierunkowy i ocenić, czy dwie proste się przecinają, są równoległe, czy prostopadłe. Ramowy plan nauczania nie podaje dla tego punktu konkretnego zakresu liczbowego, lecz opisuje umiejętność przechodzenia między różnymi postaciami.

Typowe błędy pojawiają się przy odczytywaniu współczynnika kierunkowego z postaci ogólnej: współczynnik kierunkowy wynosi −a/b, a łatwo zapomnieć o znaku minus albo pomylić dzielenie przez b. Przy prostej prostopadłej często zmienia się tylko znak, zapominając o odwrotności. Przy punkcie przecięcia często oblicza się tylko jedną współrzędną, a drugiej wartości nie podstawia się do żadnego z dwóch równań.

Typowe zadania spotykane w tym dziale:

  • Obliczanie punktu przecięcia dwóch prostych
  • Wyznaczanie prostej prostopadłej przechodzącej przez punkt
  • Wyznaczanie współczynnika kierunkowego z postaci ogólnej
  • Warianty, takie jak „Punkt przecięcia dwóch prostych: wybierz wartość” oraz „Współczynnik kierunkowy z postaci ogólnej: wybierz”

Powiązanie z podstawą programową: opisywać obiekty geometryczne za pomocą różnych przedstawień i analizować ich wzajemne położenie;

Typy zadań: Współczynnik kierunkowy z postaci ogólnej: wybierz (kl. 9–11) · Współczynnik kierunkowy z równania ogólnego (kl. 9–11) · Prosta prostopadła przez punkt (kl. 10–11) · Przecięcie dwóch prostych: wybierz wartość (kl. 9–11) · Punkt przecięcia prostych (kl. 9–11) · Proste w cenniku: kiedy dwie oferty kosztują tyle samo (kl. 9–11)

Równanie okręgu: odczytywanie środka i promienia

Dziecko uczy się odczytywać ze wzoru okręgu współrzędne środka i promień, dzięki czemu potrafi opisać okrąg na płaszczyźnie.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Na kartach pracy do tego tematu dziecko odczytuje z równania okręgu, gdzie leży jego środek i jaki jest jego promień. Dzięki temu opisuje figurę geometryczną w innej postaci, a mianowicie jako równanie zamiast rysunku. Punkt podstawy programowej nie podaje zakresu liczbowego, dlatego tutaj opisujemy jedynie to, czego faktycznie wymagają zadania.

Często zdarzają się dwa błędy. Po pierwsze, błędnie odczytuje się znak: w równaniu (x − 3)² + (y + 1)² = 16 środek leży w punkcie (3 | −1), a nie (−3 | 1), ponieważ znak współrzędnej w nawiasie pojawia się w odwrotnej postaci. Po drugie, prawą stronę bierze się bezpośrednio jako promień. Tymczasem stoi tam kwadrat promienia, więc dla 16 promień wynosi 4, a nie 16. Oba błędy wynikają z postaci równania: z minusa w nawiasie oraz z kwadratu przy promieniu.

Na kartach pracy występują cztery typy zadań:

  • Środek okręgu z równania: podać środek,
  • Promień okręgu z równania: wyznaczyć promień,
  • Promień z równania okręgu: wybór wyniku: spośród podanych odpowiedzi wybrać poprawną,
  • Środek okręgu: wybór współrzędnej x: spośród możliwości wybrać współrzędną x środka.

Do kart pracy dostępne są rozwiązania.

Powiązanie z podstawą programową: opisywać obiekty geometryczne za pomocą różnych przedstawień i analizować ich wzajemne położenie;

Typy zadań: Promień okręgu z równania (kl. 10–11) · Promień okręgu z równania: wybierz wynik (kl. 10–11) · Równanie okręgu: brakująca prawa strona (kl. 10–11) · Środek okręgu z równania (kl. 10–11) · Środek okręgu: dane zbędne (kl. 10–11) · Środek okręgu: wybierz pierwszą współrzędną (kl. 10–11) · Okrąg w zadaniu tekstowym: promień zasięgu (kl. 10–11)

Gdzie okrąg i prosta się spotykają

Dziecko uczy się obliczać wspólne punkty okręgu i prostej, zapisując położenie obu figur w postaci równań.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W klasie 4. chodzi o to, aby formułować i rozwiązywać zagadnienia geometryczne algebraicznie (cel programowy LG3.9). W przypadku okręgu i prostej oznacza to: opisujemy obie figury równaniami i obliczamy wspólne punkty, zamiast odczytywać je tylko z rysunku.

Typowy błąd: równanie prostej podstawia się do równania okręgu i otrzymuje się równanie kwadratowe z jedną zmienną. Znajduje się rozwiązania tego równania, ale zapomina się o drugiej wartości. Punkt przecięcia jest jednak kompletny dopiero wtedy, gdy podamy współrzędne obu zmiennych. Często zdarzają się także błędy ze znakami przy podstawianiu.

Zadania na kartach pracy do tego tematu są podzielone na trzy typy:

  • Punkty przecięcia okręgu i prostej: Obliczamy wspólne punkty.
  • Okrąg i prosta: wybierz współrzędną: Decydujemy, którą współrzędną użyć do dalszych obliczeń.
  • Okrąg i prosta: prawda czy fałsz: Oceniamy, czy zdania o położeniu okręgu i prostej są prawdziwe, czy fałszywe.

Do wszystkich zadań dostępne są rozwiązania, które dobrze nadają się do samodzielnego sprawdzania.

Powiązanie z podstawą programową: rozwiązywać zadania geometryczne, formułując je algebraicznie.

Typy zadań: Okrąg i prosta: prawda czy fałsz (kl. 10–11) · Okrąg i prosta: wstaw znak (kl. 10–11) · Okrąg i prosta: wybierz współrzędną (kl. 10–11) · Okrąg i prosta: znajdź błąd (kl. 10–11) · Punkty wspólne okręgu i prostej (kl. 10–11)

Liczenie w parach za pomocą reguły iloczynu

Twoje dziecko uczy się rozpoznawać w zadaniach liczenia, czy kolejność ma znaczenie, i odpowiednio określać liczbę możliwych par lub wyborów.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Twoje dziecko uczy się rozróżniać zasady zliczania i wzory kombinatoryczne oraz stosować właściwą metodę w odpowiedniej sytuacji. Podstawa programowa nie podaje dla tego zakresu konkretnego przedziału liczbowego. Ważne jest samo rozróżnienie: czy wykonujemy kilka wyborów jeden po drugim i czy kolejność ma znaczenie, czy nie?

Typowym błędem jest zastosowanie reguły iloczynu wtedy, gdy kolejność nie ma znaczenia, lub odwrotnie. Przy uściskach dłoni na przykład każdy uścisk dotyczy dwóch osób. Kto po prostu oblicza liczbę osób razy liczbę osób minus jeden, policzy każdy uścisk dwukrotnie. Podobnie jest z parami: „A i B” oraz „B i A” to ta sama para, jeśli liczy się tylko wybór.

W tym dziale Twoje dziecko spotka między innymi następujące typy zadań:

  • Reguła iloczynu: ile par oraz Reguła iloczynu: wybierz liczbę par
  • Reguła iloczynu: trzy wybory
  • Dwie różne osoby na dwie role, w których kolejność ma znaczenie
  • Uściski dłoni: ile ich jest? oraz Podawanie rąk: prawda czy fałsz
  • Każdy z każdym – ile razy? oraz Ile jest kombinacji?

Karty pracy do tych zadań zawierają rozwiązania, dzięki czemu możecie wspólnie z dzieckiem sprawdzić wyniki.

Powiązanie z podstawą programową: Rozróżniać zasady zliczania i wzory kombinatoryczne oraz używać ich stosownie do sytuacji (BfKA);

Typy zadań: Na ile sposobów można to zestawić? (kl. 7–8) · Reguła mnożenia: ile par (kl. 7–8) · Reguła mnożenia: trzy wybory (kl. 7–8) · Reguła mnożenia: wybierz liczbę par (kl. 7–8) · Każdy z każdym — ile razy? (kl. 7–8) · Uściski dłoni: ile ich jest? (kl. 7–8) · Uściski dłoni: prawda czy fałsz (kl. 7–8) · Uściski dłoni: znajdź błąd (kl. 7–8) · Wybór dwóch różnych osób do ról (kl. 7–8)

Obliczanie dwóch kolejnych doświadczeń losowych

Państwa dziecko uczy się wyznaczać prawdopodobieństwo zdarzenia w dwóch kolejnych doświadczeniach losowych, na przykład przy rzucie dwiema kostkami lub dwukrotnym losowaniu, korzystając z reguł rachunku prawdopodobieństwa.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

W programie nauczania określono, że rachunek prawdopodobieństwa wraz ze swoimi regułami ma być wykorzystywany do analizowania i rozwiązywania zadań związanych z doświadczeniami losowymi. W przypadku dwóch kolejnych doświadczeń oznacza to: dziecko systematycznie wypisuje możliwe wyniki obu doświadczeń i na tej podstawie wyznacza prawdopodobieństwo szukanego zdarzenia. Punkt programu nie podaje dla tego żadnego zakresu liczbowego. Zadania przygotowane dla tego rocznika pokazują, o co dokładnie chodzi.

Typowy błąd: wiele dzieci uważa, że przy dwóch kostkach wszystkie sumy oczek od 2 do 12 są jednakowo prawdopodobne, ponieważ jest ich jedenaście. Suma 7 powstaje jednak na więcej sposobów niż suma 2 czy 12, dlatego jest bardziej prawdopodobna. Przy dwóch losowaniach ze zwracaniem sytuacja wyjściowa przed drugim losowaniem pozostaje taka sama. Kto zmienia ją przy drugim losowaniu, liczy z błędnymi wartościami.

Zadania tego typu to na przykład:

  • Suma oczek dwóch kostek: Jaka jest szansa na wyrzucenie określonej sumy?
  • Dwie kostki: która suma oczek jest bardziej prawdopodobna: Porównuje się ze sobą dwie sumy.
  • Dwukrotne losowanie ze zwracaniem: Dwa losowania wykonuje się kolejno, a pierwsza kula zostaje zwrócona do worka.
  • Dwa losowania: prawda czy fałsz: Sprawdza się, czy zdania dotyczące obu losowań są prawdziwe.
  • Suma oczek dwóch kostek: wybierz prawdopodobieństwo: Z kilku podanych wartości wybiera się właściwą.

Do tych typów zadań dostępne są arkusze do druku z rozwiązaniami.

Powiązanie z podstawą programową: stosować rachunek prawdopodobieństwa wraz z jego regułami, aby analizować i rozwiązywać różne zadania z doświadczeniami losowymi (BNE, PB).

Typy zadań: Suma oczek na dwóch kostkach (kl. 8) · Dwa losowania ze zwracaniem (kl. 8) · Dwa losowania: prawda czy fałsz (kl. 8) · Dwa losowania: znajdź błąd (kl. 8) · Dwie kostki: która suma jest bardziej prawdopodobna (kl. 8) · Suma oczek na dwóch kostkach: wybierz wynik (kl. 8)

Średnia arytmetyczna: obliczanie i odczytywanie średniej

Dziecko uczy się obliczać średnią arytmetyczną ciągu liczb, odczytywać ją z wykresów oraz rozpoznawać odpowiedni wynik.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko potrafi obliczyć średnią z zestawu wartości: dodać wszystkie wartości i podzielić sumę przez liczbę wartości. Podstawa programowa wymaga znajomości i obliczania miar statystycznych, a średnia jest jedną z nich. Jakie dokładnie liczby się w tym pojawiają, podstawa programowa nie określa. Zadania pokazują średnią przede wszystkim w sytuacjach z życia codziennego i na wykresach słupkowych.

Częstym błędem jest błędne policzenie liczby wartości, na przykład gdy jedna kategoria na wykresie z wartością zero zostanie pominięta. Często też odczytuje się wartości z wykresu słupkowego niepoprawnie albo myli średnią z najczęstszą wartością lub wartością środkową. Te pojęcia brzmią podobnie, ale znaczą co innego.

Typowe zadania w tej serii to:

  • Obliczanie średniej: Ciąg liczb zostaje zsumowany i podzielony przez ich liczbę.
  • Średnia z wykresu słupkowego: Najpierw odczytuje się wartości, a potem oblicza ich średnią.
  • Średnia z wykresu: wybierz wartość: Spośród kilku odpowiedzi wybiera się poprawną średnią.
  • Średnia: wybór wyniku: Pasujący wynik rozpoznaje się spośród podanych rozwiązań.
  • Średnia w życiu codziennym: Sytuację z życia, na przykład średnie wartości z codzienności, tłumaczy się na obliczenie średniej.

Powiązanie z podstawą programową: znać i obliczać miary statystyczne (BfKA);

Typy zadań: Brakująca liczba ze średniej: pytanie odwrotne (kl. 5–6) · Oblicz średnią arytmetyczną (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna krok po kroku (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: wybierz wynik (kl. 5–6) · Średnia czterech liczb: dane zbędne (kl. 5–6) · Średnia z diagramu: wybierz wartość (kl. 5–6) · Średnie dwóch zestawów liczb: porównaj (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: dokończ zdanie (kl. 5–8) · Średnia i mediana: oceń dwa zdania (kl. 5–8) · Średnia w życiu codziennym (kl. 5–6) · Średnia z diagramu słupkowego (kl. 5–6) · Średnia arytmetyczna: jaki wynik podniósł średnią (kl. 7–8)

Zrozumienie i obliczanie mediany

Twoje dziecko uczy się wyznaczać w szeregu wyników pomiarów medianę, czyli wartość, która dzieli uporządkowane dane na dwie równe połowy.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Program nauczania wymaga, aby znać i obliczać miary statystyczne. Mediana jest jedną z nich: wskazuje środek uporządkowanego zbioru danych. Cele kształcenia nie podają dla niej stałego zakresu liczbowego, a zadania z tego obszaru pokazują, czego konkretnie się od ucznia oczekuje.

Częstym błędem jest nieuporządkowanie wartości według wielkości. Kto odczytuje wartość środkową z nieuporządkowanej listy, zwykle nie otrzymuje mediany. Przy parzystej liczbie wartości często bierze się tylko jedną z dwóch środkowych wartości zamiast obliczyć ich średnią. Ponadto medianę bywa mylona ze średnią arytmetyczną, ponieważ oba pojęcia brzmią podobnie.

W karcie pracy Państwa dziecko spotka trzy typy zadań:

  • Wyznacz medianę: Dla podanego zbioru danych oblicza się medianę.
  • Mediana: wybierz wartość: Z kilku podanych informacji wybiera się odpowiednią wartość mediany.
  • Mediana: prawda czy fałsz: Sprawdza się, czy stwierdzenia dotyczące mediany są prawdziwe.

Powiązanie z podstawą programową: znać i obliczać miary statystyczne (BfKA);

Typy zadań: Mediana: prawda czy fałsz (kl. 5–6) · Mediana: wstaw znak (kl. 5–6) · Mediana: wybierz wartość (kl. 5–6) · Mediana: znajdź błąd (kl. 5–6) · Podaj medianę (kl. 5–6) · Mediana: dobierz wartości (kl. 5–8)

Odczytywanie i interpretacja wykresów punktowych i pudełkowych

Dziecko odczytuje z wykresów punktowych i wykresów pudełkowych (boxplot) wartości charakterystyczne, takie jak wartość najczęstsza, rozstęp i rozstęp międzykwartylowy, i je interpretuje.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Uczniowie odczytują dane z wykresów punktowych i wykresów pudełkowych (boxplotów) i opisują je odpowiednimi miarami statystycznymi. Punkt programu nauczania nie podaje konkretnego zakresu liczb. Jakie pytania się pojawiają, pokazują typy zadań z tego działu: w wykresie punktowym najczęstsza wartość, rozstęp i liczba wartości pomiarowych, w boxplocie rozstęp i rozstęp międzykwartylowy.

Typowe błędy pojawiają się często przy pojęciach, które brzmią podobnie:

  • Rozstęp: Podaje się tylko największą wartość zamiast wyznaczyć odległość między największą a najmniejszą wartością.
  • Rozstęp międzykwartylowy: Myli się go z całym rozstępem. Chodzi tylko o długość pudełka, czyli odległość między dwoma kwartylami.
  • Najczęstsza wartość: Szuka się charakterystycznego położenia na wykresie zamiast wartości z największą liczbą punktów.
  • Liczba wartości pomiarowych: Punkty leżące jeden na drugim liczy się tylko raz.

Zadanie składa się zwykle z przedstawionego wykresu punktowego lub boxplota oraz pytania do niego. Typy zadań w tym dziale to:

  • Wykres punktowy: najczęstsza wartość
  • Wykres punktowy: rozstęp
  • Wykres punktowy: ile wartości pomiarowych?
  • Wykres punktowy: ile wartości pomiarowych, z wyborem poprawnej odpowiedzi
  • Wykres punktowy: wartość modalna, ocena prawda lub fałsz
  • Boxplot: rozstęp
  • Boxplot: rozstęp międzykwartylowy

Do kart pracy dostępne są rozwiązania, dzięki którym można sprawdzić własne odpowiedzi.

Powiązanie z podstawą programową: Opisywać i interpretować dane za pomocą wykresów i odpowiednich miar statystycznych (BfKA, BNE, DIG, PB, WP).

Typy zadań: Histogram: ile w przedziale? (kl. 6) · Wykres kropkowy: ile pomiarów? (kl. 6) · Wykres kropkowy: najczęstsza wartość (kl. 6) · Histogram: ile mniejszych niż… (kl. 6) · Wykres kropkowy – dominanta: wstaw znak (kl. 6) · Wykres kropkowy – dominanta: znajdź błąd (kl. 6) · Wykres kropkowy: dominanta — prawda czy fałsz (kl. 6) · Wykres kropkowy: ile pomiarów — wybierz (kl. 6) · Wykres kropkowy: rozstęp (kl. 6) · Wykres pudełkowy: rozstęp (kl. 6) · Wykres pudełkowy: rozstęp międzykwartylowy (kl. 6)

Położenie, rozrzut i wartości odstające w danych – opis

Dziecko opisuje zbiory danych za pomocą wykresu i odpowiednich miar liczbowych oraz potrafi odczytać oba: położenie, rozproszenie i wartości odstające.

Utwórz arkusz →

Opis i typy zadań

Dziecko odczytuje zbiory danych z wykresów pudełkowych i miar statystycznych. Rozpoznaje, gdzie leżą dane (mediana), jak bardzo są rozproszone i czy poszczególne wartości znacznie odbiegają (wartości odstające), oraz porównuje ze sobą dwa zbiory danych. Program nauczania nie podaje dla tego punktu konkretnego zakresu liczbowego, dlatego opisano tutaj jedynie to, co pokazują zadania na tym etapie.

Typowym błędem jest porównywanie wyłącznie median dwóch wykresów pudełkowych i pominięcie szerokości pudełka lub wąsów. Wtedy porównanie wydaje się jednoznaczne, mimo że rozproszenie zbiorów danych wyraźnie się różni. Kolejnym częstym błędnym przekonaniem jest myślenie, że wartość odstająca mocno zmienia medianę. Mediana prawie na nią nie reaguje, natomiast średnia zmienia się wyraźnie. Przy porównywaniu wykresów pudełkowych często myli się też różnicę median z różnicą średnich, które na wykresie pudełkowym w ogóle nie są przedstawione.

Typowe zadania w tym obszarze to:

  • Porównanie położenia dwóch zbiorów danych na wykresie pudełkowym
  • Porównanie rozproszenia dwóch zbiorów danych na wykresie pudełkowym
  • Jedna wartość odstająca: wpływ na średnią i medianę
  • Wykres punktowy: pięcioliczbowe podsumowanie
  • Dwa wykresy pudełkowe: wybierz różnicę median
  • Dwa wykresy pudełkowe: prawda czy fałsz

Karty pracy do tych zadań zawierają rozwiązania, dzięki czemu przy samodzielnym sprawdzaniu w domu można prześledzić uzasadnienia.

Powiązanie z podstawą programową: Opisywać i interpretować dane za pomocą wykresów i odpowiednich miar statystycznych (BfKA, BNE, DIG, PB, WP).

Typy zadań: Dwa wykresy pudełkowe: prawda czy fałsz (kl. 9–10) · Dwa wykresy pudełkowe: wstaw znak (kl. 9–10) · Dwa wykresy pudełkowe: znajdź błąd (kl. 9–10) · Położenie dwóch zbiorów na wykresach pudełkowych (kl. 9–10) · Rozrzut dwóch zbiorów na wykresach pudełkowych (kl. 9–10) · Wykres kropkowy: pięć liczb wykresu pudełkowego (kl. 9–10) · Dwa wykresy pudełkowe: wybierz różnicę median (kl. 9–10) · Obserwacja odstająca: średnia i mediana (kl. 9–10)

Więcej o tej klasie

Czego uczy się na matematyce w 4. klasie Gymnasium?

W klasie 4. buduje się rachunek całkowy: całkę oznaczoną, funkcje pierwotne, podstawowe twierdzenie rachunku różniczkowego i całkowego oraz zastosowania do pól, objętości i szybkości zmian. Rachunek prawdopodobieństwa zostaje pogłębiony o wieloetapowe doświadczenia losowe i rozkłady; dane opisuje się i interpretuje za pomocą wykresów i wskaźników liczbowych. Ostatni rok służy także przygotowaniu do egzaminu maturalnego.

O programie nauczania: podstawą jest Ramowy plan nauczania szkół maturalnych gimnazjalnych EDK z 20 czerwca 2024 r. (obowiązuje od 1 sierpnia 2024 r.), przedmiot podstawowy matematyka. Określa on, czego uczy się do matury, nie rozdzielając treści na lata szkolne; kantony i szkoły budują na tej podstawie własne plany nauczania. Liczymy gimnazjum jako czteroletnie do matury (klasa 1. odpowiada 9. rokowi szkolnemu); przypisanie zadań do klasy 4. pochodzi od nas. Kompetencje przedmiotowe są podane dosłownie w bloku poniżej.

Powiązanie z podstawą programową

Każdy wiersz to wymaganie podstawy programowej w brzmieniu z urzędowego źródła podlinkowanego niżej, obok nasze tematy.

WymaganieNasze tematy
1. Arytmetyka i algebra (liczba, zmienna, wielkości i działania)
charakteryzować liczby naturalne, całkowite, wymierne i rzeczywiste, wykonywać na nich działania oraz nazywać ich własności (BfKA). Równania z wartością bezwzględną i nierówności z wartością bezwzględną
formalizować zależności z rzeczywistości i wyrażać je w postaci wyrażeń algebraicznych (BfKA, BNE); Przekształcanie wzorów względem zmiennej
analizować strukturę wyrażeń algebraicznych i stosować odpowiednie prawa działań przy przekształceniach (BfKA). Rozkładanie wyrażeń na czynniki: wyłączanie wspólnego czynnika, grupowanie, sześciany · Prawa potęgowania: obliczenia z wykładnikami · Potęgi o wykładnikach ułamkowych · Logarytmy: przekształcanie iloczynu, ilorazu i potęgi
formalizować zależności z życia codziennego i wyrażać je w postaci równań i układów równań (BfKA, ERZR); Zadania tekstowe z dwoma równaniami
rozwiązywać różne rodzaje równań, nierówności i układy równań (BfKA). Równania kwadratowe: znajdowanie większego rozwiązania · Rozwiązywanie układów trzech równań z trzema niewiadomymi · Rozwiązywanie nierówności liniowych z jedną zmienną · Rozwiązywanie nierówności kwadratowych · Rozwiązywanie równań wykładniczych o tej samej podstawie · Rozwiązywanie równań wielomianowych w postaci iloczynowej
2. Analiza (Zależności funkcyjne)
definiować i charakteryzować pojęcie funkcji oraz stosować różne formy jej przedstawiania (BfKA); Odczytywanie własności funkcji z wykresu · Porównywanie funkcji na różne sposoby
opisywać własności funkcji elementarnych i elastycznie się nimi posługiwać (BfKA); Rysowanie funkcji kwadratowych i rozpoznawanie wierzchołka · Obliczanie logarytmu z definicji · Zrozumienie funkcji f(x) = a/x
konstruować funkcje złożone z funkcji elementarnych za pomocą operacji oraz wyjaśniać i stosować ich charakterystyczne własności; Składanie funkcji w łańcuch · Funkcja odwrotna do funkcji liniowych · Przesuwanie wykresów i odczytywanie wartości funkcji · Odbijanie wykresów: y = −f(x) i y = f(−x)
Modelować związki i zależności z różnych obszarów za pomocą funkcji (ENR, PB); Wzrost wykładniczy w końcu staje się większy niż liniowy · Zrozumienie i obliczanie procentu składanego
badać zachowanie asymptotyczne funkcji (EZR, blok do wyboru). Granice funkcji: dokąd dąży funkcja? · Wyznaczanie granic ciągów ułamkowych
interpretować pojęcie pochodnej funkcji na różne sposoby (BfKA); Średnie tempo zmiany w prosty sposób wyjaśnione · Styczna i pochodna: nachylenie na wykresie · Zrozumienie wykresu funkcji i wykresu pochodnej
wyznaczać pochodne funkcji (BfKA); Różniczkowanie za pomocą reguły iloczynu i reguły łańcuchowej
Analizować charakterystyczne własności funkcji i ich wykresów za pomocą narzędzi rachunku różniczkowego (BfKA, BNE, PB); Gdzie funkcja rośnie, maleje i ma wartości ekstremalne · Zrozumienie wykresu funkcji i wykresu pochodnej
stosować rachunek różniczkowy do rozwiązywania zadań optymalizacyjnych (BfKA, BNE, PB). Problemy optymalizacyjne: znajdowanie największego pola
formułować znaczenie i interpretację całki oznaczonej; Od dopływu do łącznej ilości · Obliczanie pola pod parabolą
Wyznaczać funkcje pierwotne danej funkcji (BfKA); Funkcje pierwotne i całki oznaczone
ustanawiać związek między pochodną a całką za pomocą twierdzenia podstawowego rachunku różniczkowego i całkowego; Funkcje pierwotne i całki oznaczone · Obliczanie pola pod parabolą · Od dopływu do łącznej ilości
wykorzystywać rachunek całkowy do rozwiązywania problemów w różnych dziedzinach (BNE, PB, WP). Obliczanie pola pod parabolą · Objętość brył obrotowych za pomocą całki
3. Geometria (kształt i przestrzeń)
obliczać różne elementy geometrii na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz ustalać zależności między nimi (BfKA). Koło: obliczanie obwodu i pola · Obliczanie objętości i pola powierzchni graniastosłupów · Objętość i pole powierzchni ostrosłupów · Pole powierzchni walca, stożka i kuli · Kąty środkowe i wpisane w okręgu
definiować stosunki trygonometryczne i zależności trygonometryczne oraz opisywać ich własności (BfKA); Dokładne wartości sinusa, cosinusa i tangensa · Zamiana kątów na miarę łukową
obliczać brakujące wielkości w trójkątach prostokątnych i dowolnych za pomocą trygonometrii (BfKA); Trygonometria w trójkącie prostokątnym · Obliczanie trójkątów: twierdzenie cosinusów, twierdzenie sinusów i pole
rozwiązywać problemy z różnych dziedzin za pomocą narzędzi trygonometrii (BfKA, BNE). Trygonometria w figurach płaskich · Rozwiązywanie równań trygonometrycznych
Wyjaśnić właściwości wektorów (BfKA); Wektory: długość i kombinacje liniowe
Stosować wektory graficznie i rachunkowo (BfKA); Wektory w siatce: odczytywanie i dodawanie strzałek · Wektory w przestrzeni: długość i równoległość
stosować narzędzia geometrii wektorowej, w szczególności do obliczeń geometrycznych;
opisywać obiekty geometryczne za pomocą różnych przedstawień i analizować ich wzajemne położenie; Proste w układzie współrzędnych: przecięcie i prostopadłość · Proste w przestrzeni: punkty i odległości · Równanie płaszczyzny i odległość w przestrzeni · Prosta i płaszczyzna: położenie i punkt przecięcia · Równanie okręgu: odczytywanie środka i promienia
rozwiązywać zadania geometryczne, formułując je algebraicznie. Gdzie okrąg i prosta się spotykają · Styczna do okręgu
4. Stochastyka (dane i przypadek)
Rozróżniać zasady zliczania i wzory kombinatoryczne oraz używać ich stosownie do sytuacji (BfKA); Liczenie na różne sposoby: kolejność i wybór · Liczenie w parach za pomocą reguły iloczynu
rozwiązywać zadania kombinatoryczne. Liczenie na różne sposoby: kolejność i wybór · Liczenie przypadku: prawdopodobieństwo z urnami
wyjaśniać pojęcia rachunku prawdopodobieństwa oraz opisywać ich własności i stosować je; Prawdopodobieństwo sumy dwóch zdarzeń
stosować rachunek prawdopodobieństwa wraz z jego regułami, aby analizować i rozwiązywać różne zadania z doświadczeniami losowymi (BNE, PB). Zrozumienie i zastosowanie prawdopodobieństwa warunkowego · Prawdopodobieństwo całkowite i twierdzenie Bayesa · Łańcuchy Bernoulliego i rozkład dwumianowy · Wartość oczekiwana: ile wynosi średnio gra losowa · Obliczanie dwóch kolejnych doświadczeń losowych
znać i obliczać miary statystyczne (BfKA); Średnia arytmetyczna: obliczanie i odczytywanie średniej · Zrozumienie i obliczanie mediany · Wariancja i rozrzut szeregów danych · Średnia ważona: prawidłowe ważenie wartości
Opisywać i interpretować dane za pomocą wykresów i odpowiednich miar statystycznych (BfKA, BNE, DIG, PB, WP). Odczytywanie i interpretacja wykresów punktowych i pudełkowych · Położenie, rozrzut i wartości odstające w danych – opis

Spoza programu — zadania dodatkowe

Zadania, których program tej klasy nie przewiduje, a inne kraje uczą ich na tym poziomie. Darmowe jak wszystko tutaj i nigdy nie mieszają się z działami ani z gotowymi testami z programu.