| Algebra i geometria |
| Zasada dodawania: liczba elementów sumy zbiorów parami rozłącznych. |
Liczenie wyborów: kolejność, mnożenie i dodawanie |
| Zasada mnożenia: liczba elementów iloczynu kartezjańskiego. Liczba k-krotek (lub k-list) zbioru n-elementowego. |
Liczenie wyborów: kolejność, mnożenie i dodawanie |
| Liczba podzbiorów zbioru n-elementowego. Związek z n-tkami zerojedynkowymi {0,1}, słowami długości n nad alfabetem dwuelementowym, ścieżkami w drzewie, wynikami w ciągu n prób Bernoulliego. |
Liczenie wyborów: kolejność, mnożenie i dodawanie |
| Liczba ciągów k-elementowych o różnych elementach zbioru n-elementowego. Definicja n!. Liczba permutacji zbioru skończonego n-elementowego. |
Liczenie wyborów: kolejność, mnożenie i dodawanie |
| Kombinacje k-elementowe zbioru n-elementowego: podzbiory k-elementowe zbioru. Reprezentacja w postaci słów lub ścieżek. |
Współczynnik dwumianowy w klasie maturalnej |
| Dla 0 ⩽ k ⩽ n, wzory: (n k) = n(n – 1)…(n – k + 1)/k! = n!/((n – k)! k!). |
Współczynnik dwumianowy w klasie maturalnej |
| Jawne wyrażenie dla k = 0, 1, 2. Symetria. Relacja i trójkąt Pascala. |
Współczynnik dwumianowy w klasie maturalnej |
| W ramach zadania dotyczącego zliczania stosować odpowiednią reprezentację (zbiory, drzewa, tablice, diagramy) oraz rozpoznawać obiekty do zliczenia. |
Liczenie wyborów: kolejność, mnożenie i dodawanie |
| Wykonywanie prostych zliczeń w sytuacjach pochodzących z różnych dziedzin nauki (informatyki, genetyki, teorii gier, rachunku prawdopodobieństwa itp.). |
Liczenie wyborów: kolejność, mnożenie i dodawanie |
| Wektory w przestrzeni. Translacje. |
Wektory w przestrzeni: współliniowość i kombinacje |
| Kombinacje liniowe wektorów w przestrzeni. |
Wektory w przestrzeni: współliniowość i kombinacje |
| Proste w przestrzeni. Wektory kierunkowe prostej. Wektory współliniowe. |
Wektory w przestrzeni: współliniowość i kombinacje |
| Charakteryzowanie prostej przez punkt i wektor kierunkowy. |
Proste w przestrzeni: przedstawienie parametryczne |
| Płaszczyzny w przestrzeni. Kierunek płaszczyzny w przestrzeni. |
Płaszczyzny w przestrzeni: równanie i odległość · Prosta i płaszczyzna w przestrzeni: położenie i przecięcie |
| Charakteryzowanie płaszczyzny w przestrzeni za pomocą punktu i pary wektorów niekolinearnych. |
Płaszczyzny w przestrzeni: równanie i odległość · Wektory w przestrzeni: współliniowość i kombinacje |
| Bazy i repery przestrzeni. Rozkład wektora względem bazy. |
Wektory w przestrzeni: współliniowość i kombinacje |
| Przedstawiać kombinacje liniowe danych wektorów. |
Wektory w przestrzeni: współliniowość i kombinacje |
| Wykorzystywać figurę do wyrażania wektora jako kombinacji liniowej wektorów. |
Wektory w przestrzeni: współliniowość i kombinacje |
| Opisywać wzajemne położenie dwóch prostych, prostej i płaszczyzny, dwóch płaszczyzn. |
Dwie proste w przestrzeni: równoległe, przecinające się czy nie? · Prosta i płaszczyzna w przestrzeni: położenie i przecięcie |
| Odczytywać z rysunku, czy dwa wektory na płaszczyźnie, trzy wektory w przestrzeni tworzą bazę. |
Wektory w przestrzeni: współliniowość i kombinacje |
| Odczytywać na rysunku rozkład wektora w bazie. |
Wektory w przestrzeni: współliniowość i kombinacje |
| Badać geometrycznie proste problemy dotyczące konfiguracji w przestrzeni (współliniowość, kolinearność, równoległość, współpłaszczyznowość). |
Dwie proste w przestrzeni: równoległe, przecinające się czy nie? |
| Iloczyn skalarny dwóch wektorów w przestrzeni. Dwuliniowość, symetria. |
Iloczyn skalarny w przestrzeni |
| Prostopadłość dwóch wektorów. Charakteryzacja przez iloczyn skalarny. |
Iloczyn skalarny w przestrzeni |
| Baza ortonormalna, układ współrzędnych ortonormalny. |
Wektory w przestrzeni: współliniowość i kombinacje · Iloczyn skalarny w przestrzeni |
| Współrzędne wektora w bazie ortonormalnej. Wyrażenia iloczynu skalarnego i normy. Wyrażenie odległości między dwoma punktami. |
Iloczyn skalarny w przestrzeni · Wektory w przestrzeni: współliniowość i kombinacje |
| Rozwinięcie ‖𝑢⃗ + 𝑣⃗‖², wzory polaryzacyjne. |
Iloczyn skalarny w przestrzeni |
| Prostopadłość dwóch prostych, prostej i płaszczyzny. |
Iloczyn skalarny w przestrzeni |
| Wektor normalny do płaszczyzny. Dany punkt A i niezerowy wektor n⃗, płaszczyzna przechodząca przez punkt A i prostopadła do wektora n⃗. |
Płaszczyzny w przestrzeni: równanie i odległość |
| Rzut prostokątny punktu na prostą, na płaszczyznę. |
Płaszczyzny w przestrzeni: równanie i odległość |
| Stosować iloczyn skalarny do wykazywania prostopadłości, obliczania kąta, długości w przestrzeni. |
Iloczyn skalarny w przestrzeni |
| Stosować rzut prostokątny do wyznaczania odległości punktu od prostej lub od płaszczyzny. |
Płaszczyzny w przestrzeni: równanie i odległość |
| Rozwiązywanie zadań dotyczących wielkości i miar: długości, kąta, pola, objętości. |
Przekątne, krawędzie i tworzące w bryłach |
| Badanie zadań konfiguracyjnych w przestrzeni: prostopadłość dwóch prostych, prostej i płaszczyzny; proste miejsca geometryczne, na przykład płaszczyzna symetralna dwóch punktów. |
Iloczyn skalarny w przestrzeni · Prosta i płaszczyzna w przestrzeni: położenie i przecięcie |
| Przedstawienie parametryczne prostej. |
Proste w przestrzeni: przedstawienie parametryczne |
| Równanie kartezjańskie płaszczyzny. |
Płaszczyzny w przestrzeni: równanie i odległość |
| Wyznaczać równanie parametryczne prostej. Rozpoznawać prostą danej równaniem parametrycznym. |
Proste w przestrzeni: przedstawienie parametryczne |
| Wyznaczać równanie kartezjańskie płaszczyzny, gdy znany jest jej wektor normalny i punkt. Rozpoznawać płaszczyznę daną równaniem kartezjańskim i podawać wektor normalny do tej płaszczyzny. |
Płaszczyzny w przestrzeni: równanie i odległość |
| wyznaczać współrzędne rzutu prostokątnego punktu na płaszczyznę daną równaniem kartezjańskim lub na prostą daną punktem i wektorem kierunkowym |
Płaszczyzny w przestrzeni: równanie i odległość · Prosta i płaszczyzna w przestrzeni: położenie i przecięcie |
| W układzie współrzędnych przekładać na układ równań liniowych problemy następujących typów: rozstrzygać, czy trzy wektory tworzą bazę; wyznaczać współrzędne wektora w bazie; badać układ obiektów w przestrzeni (współliniowość, kolinearność, równoległość, komplanarność, przecinanie się i prostopadłość prostych lub płaszczyzn) itd. W prostych przypadkach rozwiązywać otrzymany układ i interpretować geometrycznie jego rozwiązania. |
Rozwiązywanie układu trzech równań · Prosta i płaszczyzna w przestrzeni: położenie i przecięcie |
| Analiza |
| Ciąg (un) dąży do + ∞, jeżeli każdy przedział postaci [A;+∞[ zawiera wszystkie wyrazy un, począwszy od pewnego wyrazu. Przypadek ciągów rosnących nieograniczonych z góry. Ciąg dążący do – ∞. |
Granica ciągu: wskazywanie wyrazu dominującego |
| Ciąg (uₙ) jest zbieżny do liczby rzeczywistej 𝓁, jeżeli każdy otwarty przedział zawierający 𝓁 zawiera wszystkie wyrazy uₙ od pewnego miejsca. |
Granica ciągu: wskazywanie wyrazu dominującego |
| Granice i porównywanie. Twierdzenie o trzech ciągach. |
Granica ciągu: wskazywanie wyrazu dominującego |
| Działania na granicach. |
Granica ciągu: wskazywanie wyrazu dominującego |
| Zachowanie ciągu geometrycznego (qⁿ), gdzie q jest liczbą rzeczywistą. |
Granica ciągu: wskazywanie wyrazu dominującego |
| Twierdzenie przyjęte bez dowodu: każdy ciąg rosnący i ograniczony z góry (lub malejący i ograniczony z dołu) jest zbieżny. |
|
| Badanie zbieżności ciągu lub jego rozbieżności do + ∞ lub – ∞. |
Granica ciągu: wskazywanie wyrazu dominującego |
| Rozumować przez indukcję matematyczną w celu wykazania własności ciągu. |
|
| Badać zjawiska ewolucji, które można modelować za pomocą ciągu. |
Obliczanie wyrazów ciągu: wzór ogólny lub zależność rekurencyjna |
| Granica skończona lub nieskończona funkcji w + ∞, w – ∞, w punkcie. Asymptota równoległa do osi układu współrzędnych. |
Granice funkcji w klasie maturalnej |
| Granice z udziałem funkcji referencyjnych poznanych w klasie pierwszej: potęgi o wykładnikach całkowitych, pierwiastek kwadratowy, funkcja wykładnicza. |
Granice funkcji w klasie maturalnej |
| Granice i porównywanie. |
Granice funkcji w klasie maturalnej |
| Działania na granicach. |
Granice funkcji w klasie maturalnej |
| Wyznaczać w prostych przypadkach granicę ciągu lub funkcji w punkcie, w ±∞, korzystając z granic standardowych, porównania wzrostów, działań na granicach, oszacowań z góry, z dołu lub ograniczeń z obu stron, wyłączania przed nawias wyrazu dominującego w sumie. |
Granice funkcji w klasie maturalnej · Granica ciągu: wskazywanie wyrazu dominującego |
| Ustalać związek między istnieniem asymptoty równoległej do jednej z osi a istnieniem odpowiedniej granicy. |
Granice funkcji w klasie maturalnej |
| Złożenie dwóch funkcji, oznaczenie v ○ u. Zależność (v ○ u)’ = (v’ ○ u) × u’ dla pochodnej złożenia dwóch funkcji różniczkowalnych. |
Obliczanie pochodnych: iloczyn, funkcja złożona, wielomian · Złożenie funkcji: v ○ u w klasie maturalnej |
| Druga pochodna funkcji. |
Obliczanie pochodnych: iloczyn, funkcja złożona, wielomian |
| Funkcja wypukła na przedziale: definicja przez wzajemne położenie wykresu funkcji i siecznych. Dla funkcji dwukrotnie różniczkowalnej dopuszczalna jest równoważność z położeniem względem stycznych, wzrastaniem ƒ’ oraz nieujemnością ƒ’’. |
|
| Punkt przegięcia. |
Odczytywanie wartości funkcji z wykresu jej pochodnej |
| Obliczać pochodną funkcji danej prostym wzorem, w którym występują działania algebraiczne i złożenie funkcji |
Obliczanie pochodnych: iloczyn, funkcja złożona, wielomian |
| Wyznaczać funkcję pochodną, wyznaczać granice i badać monotoniczność funkcji zbudowanej w prosty sposób z funkcji elementarnych. |
Obliczanie pochodnych: iloczyn, funkcja złożona, wielomian · Monotoniczność funkcji i ekstremum funkcji |
| Udowadniać nierówności, wykorzystując wypukłość funkcji. |
|
| Szkicować przebieg krzywej reprezentatywnej funkcji ƒ na podstawie danych tabel zmienności funkcji ƒ, ƒ’ lub ƒ’’. |
Odczytywanie wartości funkcji z wykresu jej pochodnej |
| Odczytywać z wykresu funkcji ƒ, ƒ’ lub ƒ’’ przedziały, w których ƒ jest wypukła i wklęsła, oraz punkty przegięcia. W ramach rozwiązywania problemów badać i wykorzystywać wypukłość funkcji. |
Odczytywanie wartości funkcji z wykresu jej pochodnej |
| Funkcja ciągła w punkcie (definicja za pomocą granic), na przedziale. Każda funkcja różniczkowalna jest ciągła. |
Granice funkcji w klasie maturalnej |
| Obraz ciągu zbieżnego przez funkcję ciągłą. |
Granica ciągu: wskazywanie wyrazu dominującego |
| Twierdzenie o wartości pośredniej. Przypadek funkcji ciągłych ściśle monotonicznych. |
Odczytywanie miejsc zerowych wielomianu z wykresu · Rozwiązywanie równania krok po kroku metodą iteracji |
| Badać rozwiązania równania typu ƒ(x) = k: istnienie, jednoznaczność, ujęcie w przedział. |
Rozwiązywanie równania krok po kroku metodą iteracji |
| Dla funkcji ciągłej ƒ przekształcającej pewien przedział w siebie badać ciąg zdefiniowany relacją rekurencyjną uₙ₊₁ = ƒ(uₙ). |
Rozwiązywanie równania krok po kroku metodą iteracji |
| Funkcja logarytm naturalny, oznaczana ln, skonstruowana jako funkcja odwrotna do funkcji wykładniczej. |
Logarytm naturalny w klasie maturalnej |
| Algebraiczne własności logarytmu. |
Logarytm iloczynu, ilorazu, potęgi |
| Funkcja pochodna logarytmu, monotoniczność. |
Logarytm naturalny w klasie maturalnej |
| Granice w 0 i w +∞, wykres funkcji. Związek między wykresami funkcji logarytmu naturalnego i funkcji wykładniczej. |
Logarytm naturalny w klasie maturalnej |
| Porównanie wzrostu logarytmu naturalnego i funkcji x ↦ xⁿ w 0 i w +∞. |
Granice funkcji w klasie maturalnej |
| Stosować równanie funkcyjne funkcji wykładniczej lub logarytmicznej do przekształcania zapisu, rozwiązywania równania, nierówności. |
Logarytm naturalny w klasie maturalnej · Rozwiązywanie równań wykładniczych |
| W ramach rozwiązywania problemu stosować własności funkcji wykładniczej i logarytmicznej. |
Logarytm naturalny w klasie maturalnej |
| Funkcje trygonometryczne sinus i cosinus: pochodne, monotoniczność, wykresy. |
Odczytywanie wykresów sinusa i cosinusa · Obliczanie pochodnych: iloczyn, funkcja złożona, wielomian |
| Rozwiązać równanie typu cos(x) = a, nierówność postaci cos(x) ⩽ a w przedziale [-π,π]. |
Równania i nierówności z cosinusem na przedziale [-π ; π] |
| W ramach rozwiązywania zadań, w szczególności geometrycznych, badać prostą funkcję zdefiniowaną na podstawie funkcji trygonometrycznych, w celu wyznaczania monotoniczności i optimum. |
Odczytywanie wykresów sinusa i cosinusa |
| Równanie różniczkowe y’ = ƒ. Pojęcie funkcji pierwotnej funkcji ciągłej w przedziale. Dwie funkcje pierwotne tej samej funkcji ciągłej w przedziale różnią się o stałą. |
Prymitywne i całki w klasie maturalnej |
| Funkcje pierwotne funkcji podstawowych: x ↦ xⁿ dla n ∈ ℤ, x ↦ 1/√x, funkcja wykładnicza, sinus, cosinus. |
Prymitywne i całki w klasie maturalnej |
| Równanie różniczkowe y' = ay, gdzie a jest liczbą rzeczywistą; przebieg krzywych. Równanie różniczkowe y' = ay + b. |
Równania y′ = ay + b w klasie maturalnej |
| Obliczać funkcję pierwotną, korzystając z podstawowych funkcji pierwotnych oraz funkcji postaci (v' ∘ u) × u'. |
Prymitywne i całki w klasie maturalnej |
| Dla równania różniczkowego y’ = ay + b (a ≠ 0): wyznaczyć stałe rozwiązanie szczególne; wykorzystać to rozwiązanie do wyznaczenia wszystkich rozwiązań. |
Równania y′ = ay + b w klasie maturalnej |
| Dla równania różniczkowego y’ = ay + ƒ: na podstawie danych rozwiązania szczególnego wyznaczyć wszystkie rozwiązania. |
Równania y′ = ay + b w klasie maturalnej |
| Definicja całki funkcji ciągłej i nieujemnej określonej na przedziale domkniętym [a,b] jako pola pod wykresem funkcji ƒ. Oznaczenie ∫ₐᵇ ƒ(x)dx. |
Obliczanie pola pod krzywą |
| Twierdzenie: jeżeli ƒ jest funkcją ciągłą i nieujemną na [a,b], to funkcja Fₐ określona na [a,b] wzorem Fₐ(x) = ∫ₐˣ ƒ(t)dt jest funkcją pierwotną funkcji ƒ, która przyjmuje wartość zero w punkcie a. |
Prymitywne i całki w klasie maturalnej · Obliczanie pola pod krzywą · Obliczanie zgromadzonej ilości na podstawie natężenia przepływu |
| Przy założeniach twierdzenia zachodzi związek ∫ₐᵇ ƒ(x)dx = F(b) - F(a), gdzie F jest dowolną funkcją pierwotną funkcji ƒ. Oznaczenie [F(x)]ₐᵇ. |
Prymitywne i całki w klasie maturalnej |
| Twierdzenie: każda funkcja ciągła na przedziale ma funkcje pierwotne. |
|
| Definicja całki oznaczonej ∫ₐᵇ ƒ(x)dx za pomocą funkcji pierwotnych, gdy ƒ jest funkcją ciągłą o dowolnym znaku na przedziale zawierającym a i b. |
Prymitywne i całki w klasie maturalnej |
| Liniowość, dodatniość i całkowanie nierówności. Relacja Chaslesa. |
Prymitywne i całki w klasie maturalnej |
| Wartość średnia funkcji. |
Prymitywne i całki w klasie maturalnej |
| Całkowanie przez części. |
Prymitywne i całki w klasie maturalnej |
| Szacować graficznie lub ująć w przedział całkę, wartość średnią. |
Obliczanie pola pod krzywą |
| Obliczać całkę przy użyciu funkcji pierwotnej, przy użyciu całkowania przez części. |
Prymitywne i całki w klasie maturalnej |
| Majorować (minorować) całkę na podstawie majoracji (minoracji) jednej funkcji przez inną funkcję. |
Prymitywne i całki w klasie maturalnej |
| Obliczać pole obszaru między dwiema krzywymi. |
Obliczanie pola pod krzywą |
| Badać ciąg całek, ewentualnie sprawdzając zależność rekurencyjną. |
|
| Interpretować całkę, wartość średnią w kontekście pochodzącym z innej dziedziny. |
Obliczanie zgromadzonej ilości na podstawie natężenia przepływu |
| Prawdopodobieństwo |
| Model ciągu niezależnych doświadczeń: prawdopodobieństwo wyniku (x1,…,xn) jest równe iloczynowi prawdopodobieństw składowych xi. Przedstawianie za pomocą iloczynu kartezjańskiego, za pomocą drzewa. |
Prawdopodobieństwo w dwóch kolejnych próbach |
| Próba Bernoulliego, rozkład Bernoulliego. |
Schematy Bernoulliego i rozkład dwumianowy |
| Schemat Bernoulliego: powtarzanie n niezależnych prób Bernoulliego. |
Schematy Bernoulliego i rozkład dwumianowy |
| Rozkład dwumianowy ℬ(n,p): rozkład liczby sukcesów. Wyrażenie za pomocą współczynników dwumianowych. |
Schematy Bernoulliego i rozkład dwumianowy |
| Modelować sytuację za pomocą ciągu niezależnych doświadczeń losowych albo ciągu dwóch lub trzech dowolnych doświadczeń losowych. Przedstawiać sytuację za pomocą drzewa probabilistycznego. Obliczać prawdopodobieństwo, wykorzystując niezależność, prawdopodobieństwa warunkowe, wzór na prawdopodobieństwo całkowite. |
Prawdopodobieństwo całkowite i wzór Bayesa · Niezależne zdarzenia w rachunku prawdopodobieństwa |
| Modelować sytuację za pomocą schematu Bernoulliego, za pomocą rozkładu dwumianowego. |
Schematy Bernoulliego i rozkład dwumianowy |
| Stosować wyrażenie rozkładu dwumianowego do rozwiązania problemu progowego, porównawczego, optymalizacyjnego dotyczącego prawdopodobieństw liczby sukcesów. |
Schematy Bernoulliego i rozkład dwumianowy |
| W ramach rozwiązywania problemu modelowanego zmienną o rozkładzie dwumianowym X obliczać numerycznie prawdopodobieństwo typu P(X = k), P(X ⩽ k), P(k ⩽ X ⩽ k’), w razie potrzeby posługując się algorytmem; wyznaczać przedział I, dla którego prawdopodobieństwo P(X ∈ I) jest mniejsze od danej wartości α lub większe od 1 - α. |
Schematy Bernoulliego i rozkład dwumianowy |
| Suma dwóch zmiennych losowych. Liniowość wartości oczekiwanej: E(X + Y) = E(X) + E(Y) oraz E(aX) = aE(X). |
Obliczanie wartości oczekiwanej zmiennej losowej |
| W ramach ciągu niezależnych doświadczeń: przykłady niezależnych zmiennych losowych X, Y i związek addytywności V(X + Y) = V(X) + V(Y). Związek V(aX) = a²V(X). |
Obliczanie wartości oczekiwanej zmiennej losowej |
| Zastosowanie do wartości oczekiwanej, wariancji i odchylenia standardowego rozkładu dwumianowego. |
Schematy Bernoulliego i rozkład dwumianowy |
| Próba losowa o liczebności n z rozkładu prawdopodobieństwa: ciąg (X1,…,Xn) niezależnych zmiennych losowych o tym samym rozkładzie. Wartość oczekiwana, wariancja i odchylenie standardowe sumy Sn = X1 + … + Xn oraz średniej Mn = Sn /n. |
Obliczanie wartości oczekiwanej zmiennej losowej |
| Przedstawiać zmienną losową jako sumę prostszych zmiennych losowych. |
Obliczanie wartości oczekiwanej zmiennej losowej |
| Obliczać wartość oczekiwaną zmiennej losowej, w szczególności wykorzystując własność liniowości. |
Obliczanie wartości oczekiwanej zmiennej losowej |
| Obliczać wariancję zmiennej losowej, w szczególności wyrażając ją jako sumę niezależnych zmiennych losowych. |
Obliczanie wartości oczekiwanej zmiennej losowej |
| Nierówność Bienaymégo-Czebyszewa. Dla zmiennej losowej X o wartości oczekiwanej μ i wariancji V oraz dla dowolnej dodatniej liczby rzeczywistej δ: P(|X - μ| ⩾ δ) ⩽ V(X)/δ² |
Szacowanie prawdopodobieństwa za pomocą nierówności Bienaymégo-Czebyszewa |
| Nierówność koncentracji. Jeżeli Mn jest zmienną losową będącą średnią próby o liczebności n zmiennej losowej o wartości oczekiwanej μ i wariancji V, to dla dowolnego δ > 0 zachodzi P(|Mn - μ| ⩾ δ) ⩽ V/(nδ²). |
Szacowanie prawdopodobieństwa za pomocą nierówności Bienaymégo-Czebyszewa |
| Prawo wielkich liczb. |
Od próby do populacji: częstość i margines błędu |
| Stosować nierówność Bienaymégo-Czebyszewa do wyznaczania liczebności próby w zależności od wybranej dokładności i ryzyka |
Szacowanie prawdopodobieństwa za pomocą nierówności Bienaymégo-Czebyszewa |
| Algorytmika i programowanie |
| Generować listę (przez wyliczenie, przez kolejne dodawanie elementów lub przez własność charakterystyczną). |
|
| Manipulować elementami listy (dodawać, usuwać…) i ich indeksami. |
|
| Przeglądać listę. |
|
| Iterować po elementach listy. |
|